حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُطِيلُ الصَّلاَةَ قَبْلَ الْجُمُعَةِ وَيُصَلِّي بَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ فِي بَيْتِهِ وَيُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar jumadan oldin namozni uzun qilar va undan keyin uyida ikki rakaat oʻqir hamda Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini soʻzlab berar edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар жумадан олдин намозни узун қилар ва ундан кейин уйида икки ракаат ўқир ҳамда Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини сўзлаб берар эди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ رَكْعَتَيْنِ فِي بَيْتِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ juma namozidan soʻng oʻz uylarida ikki rakaat namoz oʻqir edilar». Abu Dovud aytadi: Buni Abdulloh ibn Dinor ham Ibn Umardan shu tarzda rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жума намозидан сўнг ўз уйларида икки ракаат намоз ўқир эдилар». Абу Довуд айтади: Буни Абдуллоҳ ибн Динор ҳам Ибн Умардан шу тарзда ривоят қилган.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّهُ رَأَى ابْنَ عُمَرَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ فَيَنْمَازُ عَنْ مُصَلاَّهُ الَّذِي، صَلَّى فِيهِ الْجُمُعَةَ قَلِيلاً غَيْرَ كَثِيرٍ قَالَ فَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَالَ ثُمَّ يَمْشِي أَنْفَسَ مِنْ ذَلِكَ فَيَرْكَعُ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ كَمْ رَأَيْتَ ابْنَ عُمَرَ يَصْنَعُ ذَلِكَ قَالَ مِرَارًا قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَلَمْ يُتِمَّهُ .
Atodan rivoyat qilinadi: U Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning juma namozidan keyin namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan. U zot juma namozini oʻqigan joylaridan koʻp emas, ozgina nariga surilib, ikki rakaat namoz oʻqir edilar. Soʻng undan ham koʻproq nariga borib, toʻrt rakaat namoz oʻqir edilar. Atoga: «Ibn Umarning bunday qilganlarini necha marta koʻrgansan?» dedim. U: «Koʻp marta», dedi. Abu Dovud aytadi: Buni Abdulmalik ibn Abu Sulaymon ham rivoyat qilgan, lekin uni toʻliq keltirmagan.Атодан ривоят қилинади: У Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг жума намозидан кейин намоз ўқиётганларини кўрган. У зот жума намозини ўқиган жойларидан кўп эмас, озгина нарига сурилиб, икки ракаат намоз ўқир эдилар. Сўнг ундан ҳам кўпроқ нарига бориб, тўрт ракаат намоз ўқир эдилар. Атога: «Ибн Умарнинг бундай қилганларини неча марта кўргансан?» дедим. У: «Кўп марта», деди. Абу Довуд айтади: Буни Абдулмалик ибн Абу Сулаймон ҳам ривоят қилган, лекин уни тўлиқ келтирмаган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ يَوْمَ الْعِيدِ فِي طَرِيقٍ ثُمَّ رَجَعَ فِي طَرِيقٍ آخَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hayit kuni bir yoʻldan (borib), soʻng boshqa yoʻldan qaytar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳайит куни бир йўлдан (бориб), сўнг бошқа йўлдан қайтар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ عَلَيْهِمْ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَالَعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ogʻoh boʻlingki, hammangiz choʻponsiz va hammangiz oʻz qoʻl ostingizdagilar haqida masʼulsiz. Xalq ustidan turgan amir ularning choʻponi boʻlib, u oʻz qoʻl ostidagilar haqida masʼuldir. Erkak kishi oʻz ahli xonadoni ustidan choʻpon boʻlib, u ular haqida masʼuldir. Ayol kishi erining uyi va bolasi ustidan choʻpona boʻlib, u ular haqida masʼuladir. Qul oʻz xoʻjasining moli ustidan choʻpon boʻlib, u oʻshanisi haqida masʼuldir. Bas, hammangiz choʻponsiz va hammangiz oʻz qoʻl ostingizdagilar haqida masʼulsiz», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Оғоҳ бўлингки, ҳаммангиз чўпонсиз ва ҳаммангиз ўз қўл остингиздагилар ҳақида масъулсиз. Халқ устидан турган амир уларнинг чўпони бўлиб, у ўз қўл остидагилар ҳақида масъулдир. Эркак киши ўз аҳли хонадони устидан чўпон бўлиб, у улар ҳақида масъулдир. Аёл киши эрининг уйи ва боласи устидан чўпона бўлиб, у улар ҳақида масъуладир. Қул ўз хўжасининг моли устидан чўпон бўлиб, у ўшаниси ҳақида масъулдир. Бас, ҳаммангиз чўпонсиз ва ҳаммангиз ўз қўл остингиздагилар ҳақида масъулсиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، وَسَلَمَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ عُمَرُ إِنِّي إِنْ لاَ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسْتَخْلِفْ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ قَدِ اسْتَخْلَفَ . قَالَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ لاَ يَعْدِلُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدًا وَأَنَّهُ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Umar dedi: «Agar men oʻrinbosar tayinlamasam, (bilingki) Rasululloh ﷺ ham oʻrinbosar tayinlamaganlar. Agar oʻrinbosar tayinlasam, (bilingki) Abu Bakr oʻrinbosar tayinlagan edi». (Ibn Umar) aytadi: Allohga qasamki, u faqat Rasululloh ﷺni va Abu Bakrni zikr qildi, shunda men u Rasululloh ﷺga hech kimni teng qoʻymasligini va oʻrinbosar tayinlamasligini bildim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Умар деди: «Агар мен ўринбосар тайинламасам, (билингки) Расулуллоҳ ﷺ ҳам ўринбосар тайинламаганлар. Агар ўринбосар тайинласам, (билингки) Абу Бакр ўринбосар тайинлаган эди». (Ибн Умар) айтади: Аллоҳга қасамки, у фақат Расулуллоҳ ﷺни ва Абу Бакрни зикр қилди, шунда мен у Расулуллоҳ ﷺга ҳеч кимни тенг қўймаслигини ва ўринбосар тайинламаслигини билдим.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نُبَايِعُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَيُلَقِّنُنَا فِيمَا اسْتَطَعْتَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Biz Nabiy ﷺga eshitish va itoat qilish ustiga bayʼat berar edik, u zot ﷺ esa bizga: «Qodir boʻlganingcha», deb (soʻzni) talqin qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Биз Набий ﷺга эшитиш ва итоат қилиш устига байъат берар эдик, у зот ﷺ эса бизга: «Қодир бўлганингча», деб (сўзни) талқин қилар эдилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ حَاجَتُكَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ عَطَاءُ الْمُحَرَّرِينَ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَ مَا جَاءَهُ شَىْءٌ بَدَأَ بِالْمُحَرَّرِينَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Muoviyaning huzuriga kirdi. U: «Hojating nima, ey Abu Abdurrahmon?» dedi. U: «(Qul boʻlib) ozod qilinganlarning ulushini (ber). Men Rasululloh ﷺni koʻrgan edim: u zotga biron narsa kelganida, eng avval ozod qilinganlardan boshlar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Муовиянинг ҳузурига кирди. У: «Ҳожатинг нима, эй Абу Абдурраҳмон?» деди. У: «(Қул бўлиб) озод қилинганларнинг улушини (бер). Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрган эдим: у зотга бирон нарса келганида, энг аввал озод қилинганлардан бошлар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ يَهُودَ بَنِي النَّضِيرِ، وَقُرَيْظَةَ، حَارَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلاَدَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Banu Naziyr va Qurayza yahudiylari Rasululloh ﷺ bilan urush qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ Banu Naziyrni (yurtdan) chiqarib yubordilar, Qurayzani esa qoldirib, ularga marhamat koʻrsatdilar — toki Qurayza shundan keyin (yana) urush qilmaguncha. Soʻng u zot ularning erkaklarini oʻldirib, ayollarini, bolalarini va mollarini musulmonlar oʻrtasida taqsimladilar — faqat ulardan baʼzilari Rasululloh ﷺ tomonga qoʻshildilar, u zot ularga omonlik berdilar va ular Islomga kirdilar. Rasululloh ﷺ Madina yahudiylarining barchasini — Banu Qaynuqoʼni (ular Abdulloh ibn Salomning qavmidir), Banu Horisa yahudiylarini va Madinadagi har bir yahudiyni — (yurtdan) chiqarib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бану Назийр ва Қурайза яҳудийлари Расулуллоҳ ﷺ билан уруш қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Бану Назийрни (юртдан) чиқариб юбордилар, Қурайзани эса қолдириб, уларга марҳамат кўрсатдилар — токи Қурайза шундан кейин (яна) уруш қилмагунча. Сўнг у зот уларнинг эркакларини ўлдириб, аёлларини, болаларини ва молларини мусулмонлар ўртасида тақсимладилар — фақат улардан баъзилари Расулуллоҳ ﷺ томонга қўшилдилар, у зот уларга омонлик бердилар ва улар Исломга кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ Мадина яҳудийларининг барчасини — Бану Қайнуқўни (улар Абдуллоҳ ибн Саломнинг қавмидир), Бану Ҳориса яҳудийларини ва Мадинадаги ҳар бир яҳудийни — (юртдан) чиқариб юбордилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ - أَحْسِبُهُ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَاتَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ فَغَلَبَ عَلَى النَّخْلِ وَالأَرْضِ وَأَلْجَأَهُمْ إِلَى قَصْرِهِمْ فَصَالَحُوهُ عَلَى أَنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّفْرَاءَ وَالْبَيْضَاءَ وَالْحَلْقَةَ وَلَهُمْ مَا حَمَلَتْ رِكَابُهُمْ عَلَى أَنْ لاَ يَكْتُمُوا وَلاَ يُغَيِّبُوا شَيْئًا فَإِنْ فَعَلُوا فَلاَ ذِمَّةَ لَهُمْ وَلاَ عَهْدَ فَغَيَّبُوا مَسْكًا لِحُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ وَقَدْ كَانَ قُتِلَ قَبْلَ خَيْبَرَ كَانَ احْتَمَلَهُ مَعَهُ يَوْمَ بَنِي النَّضِيرِ حِينَ أُجْلِيَتِ النَّضِيرُ فِيهِ حُلِيُّهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِسَعْيَةَ " أَيْنَ مَسْكُ حُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ " . قَالَ أَذْهَبَتْهُ الْحُرُوبُ وَالنَّفَقَاتُ . فَوَجَدُوا الْمَسْكَ فَقَتَلَ ابْنَ أَبِي الْحُقَيْقِ وَسَبَى نِسَاءَهُمْ وَذَرَارِيَّهُمْ وَأَرَادَ أَنْ يُجْلِيَهُمْ فَقَالُوا يَا مُحَمَّدُ دَعْنَا نَعْمَلْ فِي هَذِهِ الأَرْضِ وَلَنَا الشَّطْرُ مَا بَدَا لَكَ وَلَكُمُ الشَّطْرُ . وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهِ ثَمَانِينَ وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ وَعِشْرِينَ وَسْقًا مِنْ شَعِيرٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Xaybar ahli bilan jang qildilar va xurmozorlar hamda yer ustidan gʻolib kelib, ularni qalʼalariga qamab qoʻydilar. Shunda ular Rasululloh ﷺ bilan sulh tuzdilar — oltin, kumush va qurol-yarogʻ Rasululloh ﷺga, tuyalari koʻtargan narsalar esa ularning oʻzlariga (tegishli) boʻlishi sharti bilan; (yana) ular hech narsani yashirmasliklari va berkitmasliklari sharti bilan. Agar shunday qilsalar, ularga na zimma (himoya) va na ahd boʻladi. Ular esa Huyay ibn Axtabning bir teri xaltasini yashirib qoʻydilar — (Huyay) Xaybardan oldin oʻldirilgan edi. Banu Naziyr (yurtdan) chiqarilgan kuni, Naziyr (kechirib qoʻyilganda), u (xaltani) oʻzi bilan olib ketgan edi; unda ularning zeb-ziynatlari bor edi. (Roviy) dedi: Nabiy ﷺ Saʼyaga: «Huyay ibn Axtabning teri xaltasi qani?» dedilar. U: «Uni urushlar va xarajatlar yeb yubordi», dedi. (Keyin) ular teri xaltani topdilar. Shunda u zot Ibn Abul-Huqayqni oʻldirdilar, ularning ayollari va bola-chaqalarini asir qildilar va ularni (yurtdan) chiqarib yubormoqchi boʻldilar. Shunda ular: «Ey Muhammad! Bizni shu yerda ishlashga qoʻying, hosilning yarmi bizga, sizga maʼqul (boʻlganicha) yarmi sizga boʻlsin», dedilar. Rasululloh ﷺ oʻz ayollarining har biriga sakson vasq xurmo va yigirma vasq arpa berib turar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Хайбар аҳли билан жанг қилдилар ва хурмозорлар ҳамда ер устидан ғолиб келиб, уларни қалъаларига қамаб қўйдилар. Шунда улар Расулуллоҳ ﷺ билан сулҳ туздилар — олтин, кумуш ва қурол-яроғ Расулуллоҳ ﷺга, туялари кўтарган нарсалар эса уларнинг ўзларига (тегишли) бўлиши шарти билан; (яна) улар ҳеч нарсани яширмасликлари ва беркитмасликлари шарти билан. Агар шундай қилсалар, уларга на зимма (ҳимоя) ва на аҳд бўлади. Улар эса Ҳуяй ибн Ахтабнинг бир тери халтасини яшириб қўйдилар — (Ҳуяй) Хайбардан олдин ўлдирилган эди. Бану Назийр (юртдан) чиқарилган куни, Назийр (кечириб қўйилганда), у (халтани) ўзи билан олиб кетган эди; унда уларнинг зеб-зийнатлари бор эди. (Ровий) деди: Набий ﷺ Саъяга: «Ҳуяй ибн Ахтабнинг тери халтаси қани?» дедилар. У: «Уни урушлар ва харажатлар еб юборди», деди. (Кейин) улар тери халтани топдилар. Шунда у зот Ибн Абул-Ҳуқайқни ўлдирдилар, уларнинг аёллари ва бола-чақаларини асир қилдилар ва уларни (юртдан) чиқариб юбормоқчи бўлдилар. Шунда улар: «Эй Муҳаммад! Бизни шу ерда ишлашга қўйинг, ҳосилнинг ярми бизга, сизга маъқул (бўлганича) ярми сизга бўлсин», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ўз аёлларининг ҳар бирига саксон васқ хурмо ва йигирма васқ арпа бериб турар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ . فَأَخْرَجَهُمْ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umar (roziyallohu anhu) dedilar: «Ey odamlar! Albatta, Rasululloh ﷺ Xaybar yahudiylari bilan — biz xohlagan paytimizda ularni (yurtdan) chiqarishimiz sharti bilan — muomala qilgan edilar. Bas, kimning (ularning oldida) moli boʻlsa, uni olib qoʻysin, chunki men yahudiylarni chiqarib yuboruvchiman». Soʻng u (Umar) ularni chiqarib yubordi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умар (розияллоҳу анҳу) дедилар: «Эй одамлар! Албатта, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар яҳудийлари билан — биз хоҳлаган пайтимизда уларни (юртдан) чиқаришимиз шарти билан — муомала қилган эдилар. Бас, кимнинг (уларнинг олдида) моли бўлса, уни олиб қўйсин, чунки мен яҳудийларни чиқариб юборувчиман». Сўнг у (Умар) уларни чиқариб юборди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا افْتُتِحَتْ خَيْبَرُ سَأَلَتْ يَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِرَّهُمْ عَلَى أَنْ يَعْمَلُوا عَلَى النِّصْفِ مِمَّا خَرَجَ مِنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُقِرُّكُمْ فِيهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا " . فَكَانُوا عَلَى ذَلِكَ وَكَانَ التَّمْرُ يُقْسَمُ عَلَى السُّهْمَانِ مِنْ نِصْفِ خَيْبَرَ وَيَأْخُذُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْخُمُسَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَطْعَمَ كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ أَزْوَاجِهِ مِنَ الْخُمُسِ مِائَةَ وَسْقٍ تَمْرًا وَعِشْرِينَ وَسْقًا شَعِيرًا فَلَمَّا أَرَادَ عُمَرُ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ أَرْسَلَ إِلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُنَّ مَنْ أَحَبَّ مِنْكُنَّ أَنْ أَقْسِمَ لَهَا نَخْلاً بِخَرْصِهَا مِائَةَ وَسْقٍ فَيَكُونَ لَهَا أَصْلُهَا وَأَرْضُهَا وَمَاؤُهَا وَمِنَ الزَّرْعِ مَزْرَعَةُ خَرْصٍ عِشْرِينَ وَسْقًا فَعَلْنَا وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ نَعْزِلَ الَّذِي لَهَا فِي الْخُمُسِ كَمَا هُوَ فَعَلْنَا .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umar (roziyallohu anhu) dedilar: Xaybar fath etilganda, yahudiylar Rasululloh ﷺdan oʻzlarini undan chiqqan (hosil)ning yarmi evaziga ishlashlari sharti bilan qoldirishlarini soʻradilar. Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni shu (shart) asosida — qachongacha xohlasak, shungacha — bu yerda qoldiraman», dedilar. Ular shu (shart) asosida (qoldi). Xurmo Xaybarning yarmidan (chiqqan hosil)dan ulushlarga taqsimlanar edi va Rasululloh ﷺ beshdan birini olar edilar. Rasululloh ﷺ oʻz ayollarining har biriga beshdan bir (humus)dan yuz vasq xurmo va yigirma vasq arpa berib turar edilar. Umar yahudiylarni (yurtdan) chiqarishni xohlaganda, Nabiy ﷺning ayollariga (xabar) yuborib, ularga dedi: «Sizlardan kim oʻziga taxminan yuz vasq (hosil beradigan) xurmozorni taqsimlab berishimni — uning tagi, yeri va suvi oʻziniki boʻlishi (sharti bilan) — va ekinlardan taxminan yigirma vasq (chiqadigan) bir ekinzorni (xohlasa), shunday qilamiz. Kim oʻzining beshdan bir (humus)dagi (ulushi) qanday boʻlsa, shundayligicha ajratib qoʻyishimizni (xohlasa), shunday qilamiz».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умар (розияллоҳу анҳу) дедилар: Хайбар фатҳ этилганда, яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺдан ўзларини ундан чиққан (ҳосил)нинг ярми эвазига ишлашлари шарти билан қолдиришларини сўрадилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни шу (шарт) асосида — қачонгача хоҳласак, шунгача — бу ерда қолдираман», дедилар. Улар шу (шарт) асосида (қолди). Хурмо Хайбарнинг ярмидан (чиққан ҳосил)дан улушларга тақсимланар эди ва Расулуллоҳ ﷺ бешдан бирини олар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўз аёлларининг ҳар бирига бешдан бир (ҳумус)дан юз васқ хурмо ва йигирма васқ арпа бериб турар эдилар. Умар яҳудийларни (юртдан) чиқаришни хоҳлаганда, Набий ﷺнинг аёлларига (хабар) юбориб, уларга деди: «Сизлардан ким ўзига тахминан юз васқ (ҳосил берадиган) хурмозорни тақсимлаб беришимни — унинг таги, ери ва суви ўзиники бўлиши (шарти билан) — ва экинлардан тахминан йигирма васқ (чиқадиган) бир экинзорни (хоҳласа), шундай қиламиз. Ким ўзининг бешдан бир (ҳумус)даги (улуши) қандай бўлса, шундайлигича ажратиб қўйишимизни (хоҳласа), шундай қиламиз».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَقْطَعَ الزُّبَيْرَ حُضْرَ فَرَسِهِ فَأَجْرَى فَرَسَهُ حَتَّى قَامَ ثُمَّ رَمَى بِسَوْطِهِ فَقَالَ " أَعْطُوهُ مِنْ حَيْثُ بَلَغَ السَّوْطُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zubayrga oti chopib yetadigan masofadagi yerni boʻlak qilib berdilar. Shunda u otini toʻxtaguncha chopdirdi, soʻng qamchisini uloqtirdi. U zot: «Unga qamchi yetib borgan joygacha (yerni) beringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зубайрга оти чопиб етадиган масофадаги ерни бўлак қилиб бердилар. Шунда у отини тўхтагунча чопдирди, сўнг қамчисини улоқтирди. У зот: «Унга қамчи етиб борган жойгача (ерни) беринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ عَبْدَةَ، وَأَبِي، مُعَاوِيَةَ - الْمَعْنَى - عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . فَذُكِرَ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ وَهِلَ - تَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - إِنَّمَا مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرٍ فَقَالَ " إِنَّ صَاحِبَ هَذَا لَيُعَذَّبُ وَأَهْلُهُ يَبْكُونَ عَلَيْهِ " . ثُمَّ قَرَأَتْ { وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى } قَالَ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ عَلَى قَبْرِ يَهُودِيٍّ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, mayyit ahlining unga yigʻlashi sababli azoblanadi», dedilar. Bu Oishaga zikr qilinganda, u: «Ibn Umar adashibdi (yanglishibdi)», dedi va: «Paygʻambar ﷺ bir qabr yonidan oʻtib: ‹Albatta, bu (qabr) sohibi azoblanmoqda, ahli esa unga yigʻlamoqda›, deganlar, xolos», dedi. Soʻng u: {Hech bir koʻtaruvchi (gunohkor) jon boshqasining yukini (gunohini) koʻtarmas} (Anʼom 164) oyatini oʻqidi. (Roviy) Abu Muoviyadan: «Bir yahudiyning qabri yonidan (oʻtganlar)», deb (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, маййит аҳлининг унга йиғлаши сабабли азобланади», дедилар. Бу Оишага зикр қилинганда, у: «Ибн Умар адашибди (янглишибди)», деди ва: «Пайғамбар ﷺ бир қабр ёнидан ўтиб: ‹Албатта, бу (қабр) соҳиби азобланмоқда, аҳли эса унга йиғламоқда›, деганлар, холос», деди. Сўнг у: {Ҳеч бир кўтарувчи (гуноҳкор) жон бошқасининг юкини (гуноҳини) кўтармас} (Анъом 164) оятини ўқиди. (Ровий) Абу Муовиядан: «Бир яҳудийнинг қабри ёнидан (ўтганлар)», деб (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا وَضَعَ الْمَيِّتَ فِي الْقَبْرِ قَالَ " بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَى سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " . هَذَا لَفْظُ مُسْلِمٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ maytni qabrga qoʻygan paytlarida: «Bismillah va alo sunnati Rasulillah (Allohning nomi bilan va Rasulullohning ﷺ Sunnatiga binoan)», der edilar. Bu Muslimning (rivoyatdagi) lafzidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ майтни қабрга қўйган пайтларида: «Бисмиллаҳ ва ало суннати Расулиллаҳ (Аллоҳнинг номи билан ва Расулуллоҳнинг ﷺ Суннатига биноан)», дер эдилар. Бу Муслимнинг (ривоятдаги) лафзидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَدْرَكَهُ وَهُوَ فِي رَكْبٍ وَهُوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَمَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ لِيَسْكُتْ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ u (Umar) bir karvonda otasi bilan qasam ichib turgan holida unga yetib keldilar va: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi. Bas, kim qasam ichadigan boʻlsa, Alloh bilan qasam ichsin yoki jim tursin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ у (Умар) бир карвонда отаси билан қасам ичиб турган ҳолида унга етиб келдилар ва: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради. Бас, ким қасам ичадиган бўлса, Аллоҳ билан қасам ичсин ёки жим турсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدِ اسْتَثْنَى " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytdiki, Sufyon bizga aytdiki, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildiki, uni Paygʻambar ﷺ ga yetkazadi. U zot: «Kim biror qasam ichsa-yu, ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтдики, Суфён бизга айтдики, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, уни Пайғамбар ﷺ га етказади. У зот: «Ким бирор қасам ичса-ю, ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، وَمُسَدَّدٌ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " مَنْ حَلَفَ فَاسْتَثْنَى فَإِنْ شَاءَ رَجَعَ، وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ غَيْرَ حِنْثٍ " .
Muhammad ibn Iyso va Musaddad bizga aytdilar — bu uning hadisi — ular ikkisi aytdilar: Abdul-Voris bizga aytdiki, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim qasam ichib, istisno qilsa, istasa qasamini bajaradi, istasa qasamni buzgan boʻlmasdan tark etadi».Муҳаммад ибн Ийсо ва Мусаддад бизга айтдилар — бу унинг ҳадиси — улар иккиси айтдилар: Абдул-Ворис бизга айтдики, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким қасам ичиб, истисно қилса, истаса қасамини бажаради, истаса қасамни бузган бўлмасдан тарк этади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ : أَكْثَرُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْلِفُ بِهَذِهِ الْيَمِينِ : " لاَ، وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ " .
Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy bizga aytdiki, Ibnul-Muborak bizga aytdiki, u Muso ibn Uqbadan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Rasululloh ﷺ koʻpincha mana shu qasam bilan qasam ichar edilar: ‹Yoʻq, qalblarni agʻdaruvchi Zot bilan qasam›».Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий бизга айтдики, Ибнул-Муборак бизга айтдики, у Мусо ибн Уқбадан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ кўпинча мана шу қасам билан қасам ичар эдилар: ‹Йўқ, қалбларни ағдарувчи Зот билан қасам›».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، قَالَ عُثْمَانُ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ : أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنِ النَّذْرِ ثُمَّ اتَّفَقَا وَيَقُولُ : " لاَ يَرُدُّ شَيْئًا، وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ " . قَالَ مُسَدَّدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " النَّذْرُ لاَ يَرُدُّ شَيْئًا " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Allohning Rasuli ﷺ nazrdan qaytara boshladilar», soʻng (ikki rivoyatchi) bir xil aytib: «(Nazr) hech narsani qaytarmaydi, u faqat baxil kishidan (mol) chiqarish vositasidir», dedilar. Musaddad: «Allohning Rasuli ﷺ: ‹Nazr hech narsani qaytarmaydi›, dedilar», deb aytdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ назрдан қайтара бошладилар», сўнг (икки ривоятчи) бир хил айтиб: «(Назр) ҳеч нарсани қайтармайди, у фақат бахил кишидан (мол) чиқариш воситасидир», дедилар. Мусаддад: «Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Назр ҳеч нарсани қайтармайди›, дедилар», деб айтди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ لَيْلَةً . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " أَوْفِ بِنَذْرِكَ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) otasi Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladilarki, u: «Yo Rasululloh, men johiliyatda Masjidul Haromda bir kecha eʼtikof qilishni nazr qilgan edim», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ unga: «Nazringni bajar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) отаси Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладиларки, у: «Ё Расулуллоҳ, мен жоҳилиятда Масжидул Ҳаромда бир кеча эътикоф қилишни назр қилган эдим», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ унга: «Назрингни бажар», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَنْظَلَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَزْنُ وَزْنُ أَهْلِ مَكَّةَ وَالْمِكْيَالُ مِكْيَالُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ الْفِرْيَابِيُّ وَأَبُو أَحْمَدَ عَنْ سُفْيَانَ وَافَقَهُمَا فِي الْمَتْنِ وَقَالَ أَبُو أَحْمَدَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مَكَانَ ابْنِ عُمَرَ وَرَوَاهُ الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حَنْظَلَةَ قَالَ " وَزْنُ الْمَدِينَةِ وَمِكْيَالُ مَكَّةَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَاخْتُلِفَ فِي الْمَتْنِ فِي حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا .
Usmon ibn Abu Shayba bizga, Ibn Dukayn unga, Sufyon unga Hanzaladan, u Tovusdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytadi: Rasululloh ﷺ: «Tarozi (vazn) Makka aholisining tarozisidir, oʻlchov esa Madina aholisining oʻlchovidir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Firyobiy va Abu Ahmad ham buni Sufyondan shunday rivoyat qilganlar va matnda ularga muvofiq kelganlar. Abu Ahmad esa Ibn Umar oʻrniga Ibn Abbosdan, deb aytgan. Valid ibn Muslim buni Hanzaladan rivoyat qilib: «Madina tarozisi va Makka oʻlchovi», degan. Abu Dovud aytadi: Molik ibn Dinorning Atodan, u Nabiy ﷺdan qilgan rivoyatining matnida shu haqda ixtilof bor.Усмон ибн Абу Шайба бизга, Ибн Дукайн унга, Суфён унга Ҳанзаладан, у Товусдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тарози (вазн) Макка аҳолисининг тарозисидир, ўлчов эса Мадина аҳолисининг ўлчовидир», дедилар. Абу Довуд айтади: Фирёбий ва Абу Аҳмад ҳам буни Суфёндан шундай ривоят қилганлар ва матнда уларга мувофиқ келганлар. Абу Аҳмад эса Ибн Умар ўрнига Ибн Аббосдан, деб айтган. Валид ибн Муслим буни Ҳанзаладан ривоят қилиб: «Мадина тарозиси ва Макка ўлчови», деган. Абу Довуд айтади: Молик ибн Динорнинг Атодан, у Набий ﷺдан қилган ривоятининг матнида шу ҳақда ихтилоф бор.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنْتُ أَبِيعُ الإِبِلَ بِالْبَقِيعِ فَأَبِيعُ بِالدَّنَانِيرِ وَآخُذُ الدَّرَاهِمَ وَأَبِيعُ بِالدَّرَاهِمِ وَآخُذُ الدَّنَانِيرَ آخُذُ هَذِهِ مِنْ هَذِهِ وَأُعْطِي هَذِهِ مِنْ هَذِهِ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ رُوَيْدَكَ أَسْأَلُكَ إِنِّي أَبِيعُ الإِبِلَ بِالْبَقِيعِ فَأَبِيعُ بِالدَّنَانِيرِ وَآخُذُ الدَّرَاهِمَ وَأَبِيعُ بِالدَّرَاهِمِ وَآخُذُ الدَّنَانِيرَ آخُذُ هَذِهِ مِنْ هَذِهِ وَأُعْطِي هَذِهِ مِنْ هَذِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ بَأْسَ أَنْ تَأْخُذَهَا بِسَعْرِ يَوْمِهَا مَا لَمْ تَفْتَرِقَا وَبَيْنَكُمَا شَىْءٌ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Baqiʼda tuyalarni sotardim. Goh dinorga sotib, dirham olardim, goh dirhamga sotib, dinor olardim. Bularning oʻrniga bularni olar, bularning oʻrniga bularni berar edim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim, u zot Hafsaning uyida edilar. Men: «Yo Rasululloh, biroz shoshmang, sizdan soʻramoqchiman. Men Baqiʼda tuyalarni sotaman: goh dinorga sotib, dirham olaman, goh dirhamga sotib, dinor olaman. Bularning oʻrniga bularni olaman, bularning oʻrniga bularni beraman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Toki bir-biringizdan ajralmasdan turib, oʻrtangizda hech narsa (toʻlanmagan) qolmasa, ularni oʻsha kunning narxi bilan olishingda hech qanday gunoh yoʻq», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Бақиъда туяларни сотардим. Гоҳ динорга сотиб, дирҳам олардим, гоҳ дирҳамга сотиб, динор олардим. Буларнинг ўрнига буларни олар, буларнинг ўрнига буларни берар эдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим, у зот Ҳафсанинг уйида эдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бироз шошманг, сиздан сўрамоқчиман. Мен Бақиъда туяларни сотаман: гоҳ динорга сотиб, дирҳам оламан, гоҳ дирҳамга сотиб, динор оламан. Буларнинг ўрнига буларни оламан, буларнинг ўрнига буларни бераман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Токи бир-бирингиздан ажралмасдан туриб, ўртангизда ҳеч нарса (тўланмаган) қолмаса, уларни ўша куннинг нархи билан олишингда ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ كَيْلاً وَعَنْ بَيْعِ الْعِنَبِ بِالزَّبِيبِ كَيْلاً وَعَنْ بَيْعِ الزَّرْعِ بِالْحِنْطَةِ كَيْلاً .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ daraxtdagi mevani oʻlchov bilan quruq xurmoga sotishdan, uzumni oʻlchov bilan mayizga sotishdan va ekinni oʻlchov bilan bugʻdoyga sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ дарахтдаги мевани ўлчов билан қуруқ хурмога сотишдан, узумни ўлчов билан майизга сотишдан ва экинни ўлчов билан буғдойга сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mevalarni pishgani aniq koʻrinmaguncha sotishdan qaytardilar; buni sotuvchiga ham, xaridorga ham (nisbatan) qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ меваларни пишгани аниқ кўринмагунча сотишдан қайтардилар; буни сотувчига ҳам, харидорга ҳам (нисбатан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَزْهُوَ وَعَنِ السُّنْبُلِ حَتَّى يَبْيَضَّ وَيَأْمَنَ الْعَاهَةَ نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ xurmoni pishib qizara boshlamaguncha sotishdan, boshoqni esa oqarib, ofatdan omon boʻlmaguncha sotishdan qaytardilar. (U zot) sotuvchini ham, xaridorni ham (bundan) qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ хурмони пишиб қизара бошламагунча сотишдан, бошоқни эса оқариб, офатдан омон бўлмагунча сотишдан қайтардилар. (У зот) сотувчини ҳам, харидорни ҳам (бундан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ habal al-habala savdosidan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳабал ал-ҳабала савдосидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ، أَخْبَرَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ فَرْقِ الأَرُزِّ فَلْيَكُنْ مِثْلَهُ " . قَالُوا وَمَنْ صَاحِبُ فَرْقِ الأَرُزِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَذَكَرَ حَدِيثَ الْغَارِ حِينَ سَقَطَ عَلَيْهِمُ الْجَبَلُ فَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمُ اذْكُرُوا أَحْسَنَ عَمَلِكُمْ قَالَ " وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرْقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا أَمْسَيْتُ عَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ فَأَبَى أَنْ يَأْخُذَهُ وَذَهَبَ فَثَمَّرْتُهُ لَهُ حَتَّى جَمَعْتُ لَهُ بَقَرًا وَرِعَاءَهَا فَلَقِيَنِي فَقَالَ أَعْطِنِي حَقِّي . فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرِعَائِهَا فَخُذْهَا فَذَهَبَ فَاسْتَاقَهَا " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Sizlardan kim bir faraq guruchning sohibiga oʻxshash boʻlishga qodir boʻlsa, unga oʻxshash boʻlsin», deyayotganlarini eshitdim. Ular (sahobalar): «Ey Rasululloh, bir faraq guruchning sohibi kim?» dedilar. Shunda u zot gʻor hadisini zikr qildilar. Oʻsha gʻorda ularning ustiga togʻ (qoyasi) qulab tushgan edi va ularning har biri: «Eng yaxshi amalingizni eslab (Allohga) ayting», dedi. U zot dedilar: «Ularning uchinchisi aytdi: ‹Ey Allohim, Sen bilasanki, men bir kishini bir faraq guruchga ishga yolladim. Kech kirgach, unga haqqini taqdim etdim, lekin u olishdan bosh tortib ketib qoldi. Bas, men u (guruch)ni unga koʻpaytirib bordim, hatto unga (oʻsha haq evaziga) sigirlar va ularning podachilarini toʻpladim. Soʻng u meni uchratib: ‹Haqqimni ber›, dedi. Men: ‹Ana u sigirlar va ularning podachisi oldiga borib, ularni ol›, dedim. Bas, u borib, ularni haydab ketdi›».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Сизлардан ким бир фарақ гуручнинг соҳибига ўхшаш бўлишга қодир бўлса, унга ўхшаш бўлсин», деяётганларини эшитдим. Улар (саҳобалар): «Эй Расулуллоҳ, бир фарақ гуручнинг соҳиби ким?» дедилар. Шунда у зот ғор ҳадисини зикр қилдилар. Ўша ғорда уларнинг устига тоғ (қояси) қулаб тушган эди ва уларнинг ҳар бири: «Энг яхши амалингизни эслаб (Аллоҳга) айтинг», деди. У зот дедилар: «Уларнинг учинчиси айтди: ‹Эй Аллоҳим, Сен биласанки, мен бир кишини бир фарақ гуручга ишга ёлладим. Кеч киргач, унга ҳаққини тақдим этдим, лекин у олишдан бош тортиб кетиб қолди. Бас, мен у (гуруч)ни унга кўпайтириб бордим, ҳатто унга (ўша ҳақ эвазига) сигирлар ва уларнинг подачиларини тўпладим. Сўнг у мени учратиб: ‹Ҳаққимни бер›, деди. Мен: ‹Ана у сигирлар ва уларнинг подачиси олдига бориб, уларни ол›, дедим. Бас, у бориб, уларни ҳайдаб кетди›».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Xaybar ahli bilan undan chiqadigan meva yoki ekinning yarmi evaziga (ishlash uchun) shartnoma tuzdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Хайбар аҳли билан ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми эвазига (ишлаш учун) шартнома туздилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ غَنَجٍ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَفَعَ إِلَى يَهُودِ خَيْبَرَ نَخْلَ خَيْبَرَ وَأَرْضَهَا عَلَى أَنْ يَعْتَمِلُوهَا مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَأَنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَطْرَ ثَمَرَتِهَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Xaybar yahudiylariga Xaybarning xurmozorlari va yerini, ular oʻz mol-mulklari bilan ishlov berishlari hamda hosilning yarmi Rasululloh ﷺ ga boʻlishi sharti bilan topshirdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Хайбар яҳудийларига Хайбарнинг хурмозорлари ва ерини, улар ўз мол-мулклари билан ишлов беришлари ҳамда ҳосилнинг ярми Расулуллоҳ ﷺ га бўлиши шарти билан топширдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَسْبِ الْفَحْلِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ erkak (nasldor) hayvonni qochirish haqini olishdan qaytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эркак (наслдор) ҳайвонни қочириш ҳақини олишдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَهُ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ نَخْلاً مُؤَبَّرًا فَالثَّمَرَةُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) otasidan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Kim moli boʻlgan bir qulni sotsa, uning moli sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni (oʻziga) shart qilib qoʻysa, (boshqa gap). Kim changlatilgan (urugʻlantirilgan) xurmoni sotsa, uning mevasi sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni shart qilib qoʻysa, (boshqa gap).»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) отасидан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Ким моли бўлган бир қулни сотса, унинг моли сотувчига тегишлидир, магар харидор уни (ўзига) шарт қилиб қўйса, (бошқа гап). Ким чанглатилган (уруғлантирилган) хурмони сотса, унинг меваси сотувчига тегишлидир, магар харидор уни шарт қилиб қўйса, (бошқа гап).»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلاَ تَلَقَّوُا السِّلَعَ حَتَّى يُهْبَطَ بِهَا الأَسْوَاقَ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin. Mollarni (savdogarlardan) bozorga tushirilgunicha qarshi olib (ularni shahar tashqarisida sotib olmang).»Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин. Молларни (савдогарлардан) бозорга туширилгунича қарши олиб (уларни шаҳар ташқарисида сотиб олманг).»
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جُمَيْعِ بْنِ عُمَيْرٍ التَّيْمِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتَاعَ مُحَفَّلَةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا مِثْلَ أَوْ مِثْلَىْ لَبَنِهَا قَمْحًا " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki yelini boylab (suti yigʻib) qoʻyilgan qoʻyni sotib olsa, uch kun ixtiyorlidir. Agar uni qaytarsa, u bilan birga sutining miqdoricha yoki ikki barobaricha bugʻdoy qaytarsin».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки елини бойлаб (сути йиғиб) қўйилган қўйни сотиб олса, уч кун ихтиёрлидир. Агар уни қайтарса, у билан бирга сутининг миқдорича ёки икки баробарича буғдой қайтарсин».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُتَبَايِعَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ عَلَى صَاحِبِهِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا إِلاَّ بَيْعَ الْخِيَارِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Oldi-sotdi qiluvchi ikki kishidan har biri, toki ular ajralib ketmagunlaricha, bir-birining (ustidan savdoni bekor qilishda) ixtiyorlidir, magar (oldindan) ixtiyor sharti qoʻyilgan savdo boʻlmasa».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Олди-сотди қилувчи икки кишидан ҳар бири, токи улар ажралиб кетмагунларича, бир-бирининг (устидан савдони бекор қилишда) ихтиёрлидир, магар (олдиндан) ихтиёр шарти қўйилган савдо бўлмаса».
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، ح وَحَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ التِّنِّيسِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى الْبُرُلُّسِيُّ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ إِسْحَاقَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - قَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْخُرَاسَانِيِّ، - أَنَّ عَطَاءً الْخُرَاسَانِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا تَبَايَعْتُمْ بِالْعِينَةِ وَأَخَذْتُمْ أَذْنَابَ الْبَقَرِ وَرَضِيتُمْ بِالزَّرْعِ وَتَرَكْتُمُ الْجِهَادَ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ ذُلاًّ لاَ يَنْزِعُهُ حَتَّى تَرْجِعُوا إِلَى دِينِكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الإِخْبَارُ لِجَعْفَرٍ وَهَذَا لَفْظُهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qachonki siz iyna savdosini qilsangiz, hoʻkizlarning dumlaridan ushlasangiz, ekinchilik bilan kifoyalanib (rozi boʻlib), jihodni tark etsangiz, Alloh sizning ustingizga shunday bir xorlikni hukmron qilurki, toki diningizga qaytmaguningizcha uni sizdan koʻtarmas.» Abu Dovud aytdi: (Hadisni) eshittirish Jaʼfarga tegishlidir va bu uning lafzidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қачонки сиз ийна савдосини қилсангиз, ҳўкизларнинг думларидан ушласангиз, экинчилик билан кифояланиб (рози бўлиб), жиҳодни тарк этсангиз, Аллоҳ сизнинг устингизга шундай бир хорликни ҳукмрон қилурки, токи динингизга қайтмагунингизча уни сиздан кўтармас.» Абу Довуд айтди: (Ҳадисни) эшиттириш Жаъфарга тегишлидир ва бу унинг лафзидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ رَجُلٍ، نَجْرَانِيٍّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، أَسْلَفَ رَجُلاً فِي نَخْلٍ فَلَمْ تُخْرِجْ تِلْكَ السَّنَةَ شَيْئًا فَاخْتَصَمَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " بِمَ تَسْتَحِلُّ مَالَهُ ارْدُدْ عَلَيْهِ مَالَهُ " . ثُمَّ قَالَ " لاَ تُسْلِفُوا فِي النَّخْلِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi boshqa bir kishiga xurmo (hosili) uchun oldindan (haq toʻlab) salaf qildi. Ammo oʻsha yili u (xurmolar) hech narsa bermadi. Shunda ular Nabiy ﷺ huzurida daʼvolashdilar. U zot ﷺ: «Sen uning molini nima evaziga oʻzingga halol qilyapsan? Uning molini oʻziga qaytarib ber», dedilar. Soʻng: «Toki uning yaxshilanishi (pishishi) maʼlum boʻlmaguncha, xurmoga oldindan (haq toʻlab) salaf qilmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши бошқа бир кишига хурмо (ҳосили) учун олдиндан (ҳақ тўлаб) салаф қилди. Аммо ўша йили у (хурмолар) ҳеч нарса бермади. Шунда улар Набий ﷺ ҳузурида даъволашдилар. У зот ﷺ: «Сен унинг молини нима эвазига ўзингга ҳалол қиляпсан? Унинг молини ўзига қайтариб бер», дедилар. Сўнг: «Токи унинг яхшиланиши (пишиши) маълум бўлмагунча, хурмога олдиндан (ҳақ тўлаб) салаф қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom (gʻalla) sotib olsa, uni toʻliq oʻlchab olib (qabz qilib) bermaguncha sotmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом (ғалла) сотиб олса, уни тўлиқ ўлчаб олиб (қабз қилиб) бермагунча сотмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ كُنَّا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبْتَاعُ الطَّعَامَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِانْتِقَالِهِ مِنَ الْمَكَانِ الَّذِي ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ - يَعْنِي - جُزَافًا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida taom (gʻalla) sotib olar edik. Shunda u zot bizga, sotib olgan joyimizdan boshqa joyga koʻchirib olishimizni buyuradigan kishini yuborar edilar — yaʼni biz uni oʻlchamasdan, choptirib (gʻuncha) sotishimizdan oldin.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида таом (ғалла) сотиб олар эдик. Шунда у зот бизга, сотиб олган жойимиздан бошқа жойга кўчириб олишимизни буюрадиган кишини юборар эдилар — яъни биз уни ўлчамасдан, чоптириб (ғунча) сотишимиздан олдин.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانُوا يَتَبَايَعُونَ الطَّعَامَ جُزَافًا بِأَعْلَى السُّوقِ فَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَبِيعُوهُ حَتَّى يَنْقُلُوهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar bozorning yuqori (qismi)da taomni oʻlchamasdan choptirib (gʻuncha) sotib-olar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ uni (oʻsha joyidan) koʻchirib olmaguncha sotishlarini taqiqladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар бозорнинг юқори (қисми)да таомни ўлчамасдан чоптириб (ғунча) сотиб-олар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни (ўша жойидан) кўчириб олмагунча сотишларини тақиқладилар.