- وعنه قال قيل يا رسول الله: ما يعدل الجهاد في سبيل الله؟ قال: "لاتستطيعونه" فأعادوا عليه مرتين أو ثلاثًا كل ذلك يقول: "لاتستطيعونه!" ثم قال: "مثل المجاهد في سبيل الله كمثل الصائم القائم القانت بآيات الله لا يفتر: من صلاة ولا صيام، حتى يرجع المجاهد في سبيل الله" ((متفق عليه، وهذا لفظ مسلم)) . وفي رواية البخاري، أن رجلا قال: يا رسول الله دلني على عمل يعدل الجهاد؟ قال: "لا أجده" ثم قال: "هل تستطيع إذا خرج المجاهد أن تدخل مسجدك فتقوم ولا تفتر وتصوم ولا تفطر؟ فقال: ومن يستطيع ذلك؟!.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Allohning Rasuli ﷺ ga kelib: «Menga — jihodga (savobda) teng (boʻladigan) bir amalni — koʻrsating», — dedi. U zot: «Men bunday amalni topmayman», — dedi. Soʻng u zot: «Musulmon jangchi jang maydonida (boʻlgan) paytda, sen masjidingga kirib, toʻxtovsiz namoz oʻqib, roʻza tutib, hech iftor qilmasdan (tura) olasanmi?» — deb qoʻshdi. U kishi: «Buni kim qila oladi?» — dedi. Abu Hurayra qoʻshdi: «Mujohid (yaʼni musulmon jangchi) — uzun arqonga bogʻlangan oti (oʻtlash uchun) aylanib yurgandagi qadamlari uchun ham — mukofotlanadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳнинг Расули ﷺ га келиб: «Менга — жиҳодга (савобда) тенг (бўладиган) бир амални — кўрсатинг», — деди. У зот: «Мен бундай амални топмайман», — деди. Сўнг у зот: «Мусулмон жангчи жанг майдонида (бўлган) пайтда, сен масжидингга кириб, тўхтовсиз намоз ўқиб, рўза тутиб, ҳеч ифтор қилмасдан (тура) оласанми?» — деб қўшди. У киши: «Буни ким қила олади?» — деди. Абу Ҳурайра қўшди: «Мужоҳид (яъни мусулмон жангчи) — узун арқонга боғланган оти (ўтлаш учун) айланиб юргандаги қадамлари учун ҳам — мукофотланади».
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من خير معاش الناس لهم رجل ممسك بعنان فرسه في سبيل الله، يطير على متنه كلما سمع هيعة، أو فزعة طار على متنه، يبتغي القتل أو الموت مظانه، أو رجل في غنيمة أو شعفة من هذه الشعف أو بطن واد من هذه الأودية يقيم الصلاة ويؤتي الزكاة، ويعبد ربه حتى يأتيه اليقين ليس من الناس إلا في خير" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Odamlarning eng yaxshi tirikchilik qiladigani — Allohning yoʻlida otining jilovini ushlab turgan, (jangga shay) uning ustida uchib yuradigan, har qachon (dushman) haqida xavotirli xabar yoxud yordamga chaqiriqni eshitsa, oʻlim kutilayotgan joylarda qatl boʻlish va oʻlimni izlab unga otilib boradigan kishidir; yoxud bu togʻlardan birining choʻqqisida yoki bu vodiylardan birining ichida oʻz qoʻylari bilan boʻlib, namozni toʻkis ado etadigan, zakot beradigan va oʻlim (yaqin) kelmaguncha Robbiga ibodat qiladigan kishidir. Bu odamlar faqat yaxshilik ichida boʻladilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Одамларнинг энг яхши тирикчилик қиладигани — Аллоҳнинг йўлида отининг жиловини ушлаб турган, (жангга шай) унинг устида учиб юрадиган, ҳар қачон (душман) ҳақида хавотирли хабар ёхуд ёрдамга чақириқни эшитса, ўлим кутилаётган жойларда қатл бўлиш ва ўлимни излаб унга отилиб борадиган кишидир; ёхуд бу тоғлардан бирининг чўққисида ёки бу водийлардан бирининг ичида ўз қўйлари билан бўлиб, намозни тўкис адо этадиган, закот берадиган ва ўлим (яқин) келмагунча Роббига ибодат қиладиган кишидир. Бу одамлар фақат яхшилик ичида бўладилар».
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "إن في الجنة مائة درجة أعدها للمجاهدين في سبيل الله ما بين الدرجتين كما بين السماء والأرض" ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirsa, namozni mukammal oʻqisa va Ramazon oyida roʻza tutsa — u Alloh yoʻlida jang qilsa ham, yoki oʻzi tugʻilgan yerda qolsa ham — Alloh uni haqli ravishda jannatga kiritadi», — dedi. Odamlar: «Yo Rasululloh! Biz odamlarga shu xushxabarni yetkazaylikmi?» — dedi. U zot: «Jannatning yuzta darajasi bor — Alloh ularni oʻz yoʻlida jang qiladigan mujohidlar uchun (atab) qoʻygan; har ikki daraja orasidagi masofa — osmon bilan yer orasidagi masofadek(dir). Bas, sizlar Allohdan (biror narsa) soʻraganingizda, Firdavsni soʻranglar — u — jannatning eng yaxshi va eng yuqori qismi(dir)», — dedi (Rivoyatchi qoʻshdi: «Menimcha, Paygʻambar ﷺ: ‹Uning (Firdavsning) ustida — Rahmonning (Allohning) Arshi(dir) va undan jannat daryolari oqib chiqadi›, — (ham) dedi»).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирса, намозни мукаммал ўқиса ва Рамазон ойида рўза туца — у Аллоҳ йўлида жанг қилса ҳам, ёки ўзи туғилган ерда қолса ҳам — Аллоҳ уни ҳақли равишда жаннатга киритади», — деди. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ! Биз одамларга шу хушхабарни етказайликми?» — деди. У зот: «Жаннатнинг юзта даражаси бор — Аллоҳ уларни ўз йўлида жанг қиладиган мужоҳидлар учун (атаб) қўйган; ҳар икки даража орасидаги масофа — осмон билан ер орасидаги масофадек(дир). Бас, сизлар Аллоҳдан (бирор нарса) сўраганингизда, Фирдавсни сўранглар — у — жаннатнинг энг яхши ва энг юқори қисми(дир)», — деди (Ривоятчи қўшди: «Менимча, Пайғамбар ﷺ: ‹Унинг (Фирдавснинг) устида — Раҳмоннинг (Аллоҳнинг) Арши(дир) ва ундан жаннат дарёлари оқиб чиқади›, — (ҳам) деди»).
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "لا يلج النار رجل بكي من خشية الله حتى يعود اللبن في الضرع، ولا يجتمع على عبد غبار في سبيل الله ودخان جهنم" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishi sut yelinga qaytmaguncha doʻzaxga kirmaydi. Alloh yoʻlidagi (gʻuborli) chang bilan jahannam tutuni bir joyda jam boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Rayhona va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Muhammad ibn Abdurrahmon — Tolha oilasining ozod qilgan qulidir, u madinalik, ishonchli kishidir. Undan Shuʼba va Sufyon as-Savriy rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши сут елинга қайтмагунча дўзахга кирмайди. Аллоҳ йўлидаги (ғуборли) чанг билан жаҳаннам тутуни бир жойда жам бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Райҳона ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Муҳаммад ибн Абдурраҳмон — Толҳа оиласининг озод қилган қулидир, у мадиналик, ишончли кишидир. Ундан Шуъба ва Суфён ас-Саврий ривоят қилишган.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "ما يجد الشهيد من مس القتل إلا كما يجد أحدكم من مس القرصة" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shahid oʻldirilish (ogʻrigʻi)dan, sizlardan biringiz chimchilash ogʻrigʻini sezgani qadargina sezadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳид ўлдирилиш (оғриғи)дан, сизлардан бирингиз чимчилаш оғриғини сезгани қадаргина сезади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "من احتبس فرسًا في سبيل الله إيمانًا بالله وتصديقًا بوعده، فإن شبعه، وروثه، وبوله في ميزانه يوم القيامة” ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar kishi — Allohga iymoni va Uning vaʼdasiga ishonchi (ixlosi) sababli — Alloh yoʻlida (jihod uchun) bir ot saqlasa, u Qiyomat kuni — oʻsha ot yeb yoki ichgan (narsa)si uchun, uning najasi va siydigi uchun (ham) — mukofotlanadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар киши — Аллоҳга иймони ва Унинг ваъдасига ишончи (ихлоси) сабабли — Аллоҳ йўлида (жиҳод учун) бир от сақласа, у Қиёмат куни — ўша от еб ёки ичган (нарса)си учун, унинг нажаси ва сийдиги учун (ҳам) — мукофотланади», — деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من مات ولم يغزُ، ولم يحدث نفسه بالغزو، مات على شعبة من النفاق" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim gʻazot qilmagan va koʻnglidan (gʻazot) oʻtkazmagan holda vafot etsa, u nifoqning bir shoxobchasi (turi) ustida vafot etibdi», dedilar. Ibn Sahm aytdi: Abdulloh ibn al-Muborak: «Biz bu (hukm) Rasululloh ﷺ zamonida (boʻlgan) deb hisoblaymiz», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ғазот қилмаган ва кўнглидан (ғазот) ўтказмаган ҳолда вафот этса, у нифоқнинг бир шохобчаси (тури) устида вафот этибди», дедилар. Ибн Саҳм айтди: Абдуллоҳ ибн ал-Муборак: «Биз бу (ҳукм) Расулуллоҳ ﷺ замонида (бўлган) деб ҳисоблаймиз», деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "لا تتمنوا لقاء العدو، فإذا لقيتموه فاصبروا" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dushman bilan uchrashishni tilamanglar, ammo ular bilan uchrashib qolsangiz, sabr qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Душман билан учрашишни тиламанглар, аммо улар билан учрашиб қолсангиз, сабр қилинглар», дедилар.
- وعنه وعن جابر، رضي الله عنهما أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "الحرب خُدعة" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Urush — hiyladir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уруш — ҳийладир», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "الشهداء خمسة: المطعون والمبطون، والغريق، وصاحب الهدم والشهيد في سبيل الله" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi yoʻldan ketayotganida, tikanli bir shoxni koʻrib, uni yoʻldan olib tashladi; Alloh uning bu ishidan rozi boʻldi va uni kechirdi», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Besh (xil kishi) shahiddir: vobo (taun)dan oʻlgan, qorin (ich) kasalligidan oʻlgan, choʻkib oʻlgan, (vayrona ostida) tirik koʻmilib oʻlgan va Alloh yoʻlida oʻldirilgan», — dedilar. (Paygʻambar ﷺ yana dedilar:) «Agar odamlar azon aytishning va (jamoatda) birinchi safda turishning savobini bilganlarida, uni qurʼa tashlamay ololmasa edi, qurʼa tashlar edi; agar peshin namozini erta (oʻz vaqtida) oʻqishning savobini bilganlarida, unga musobaqalashar edi; agar xufton va bomdod namozlarini jamoatda (oʻqish)ning savobini bilganlarida, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelar edi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши йўлдан кетаётганида, тиканли бир шохни кўриб, уни йўлдан олиб ташлади; Аллоҳ унинг бу ишидан рози бўлди ва уни кечирди», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Беш (хил киши) шаҳиддир: вобо (таун)дан ўлган, қорин (ич) касаллигидан ўлган, чўкиб ўлган, (вайрона остида) тирик кўмилиб ўлган ва Аллоҳ йўлида ўлдирилган», — дедилар. (Пайғамбар ﷺ яна дедилар:) «Агар одамлар азон айтишнинг ва (жамоатда) биринчи сафда туришнинг савобини билганларида, уни қуръа ташламай ололмаса эди, қуръа ташлар эди; агар пешин намозини эрта (ўз вақтида) ўқишнинг савобини билганларида, унга мусобақалашар эди; агар хуфтон ва бомдод намозларини жамоатда (ўқиш)нинг савобини билганларида, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келар эди».
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "ما تعدون الشهداء فيكم؟ قالوا: يا رسول الله من قتل في سبيل الله فهو شهيد. قال: "إن شهداء أمتي إذًا لقليل!" قالوا: فمن يا رسول الله ؟ قال: "من قتل في سبيل الله فهو شهيد، ومن مات في سبيل الله فهو شهيد، ومن مات في الطاعون فهو شهيد، ومن مات في البطن فهو شهيد، والغريق شهيد" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oranglarda kimni shahid deb hisoblaysizlar?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Alloh yoʻlida oʻldirilgan kishi shahiddir», dedilar. (U zot): «Unday boʻlsa, ummatimning shahidlari oz boʻlur ekan», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, unday boʻlsa ular kimlar?» dedilar. (U zot): «Alloh yoʻlida oʻldirilgan kishi shahiddir; Alloh yoʻlida (xizmatda) vafot etgan kishi shahiddir; vaboda vafot etgan kishi shahiddir; qorin (ich ketishi) (kasalligi)da vafot etgan kishi shahiddir», dedilar. Ibn Miqsam aytdi: men bu hadis xususida otang(Suhayl)ning: «Va gʻarq boʻlgan kishi shahiddir», deganiga guvohlik beraman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Орангларда кимни шаҳид деб ҳисоблайсизлар?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ йўлида ўлдирилган киши шаҳиддир», дедилар. (У зот): «Ундай бўлса, умматимнинг шаҳидлари оз бўлур экан», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ундай бўлса улар кимлар?» дедилар. (У зот): «Аллоҳ йўлида ўлдирилган киши шаҳиддир; Аллоҳ йўлида (хизматда) вафот этган киши шаҳиддир; вабода вафот этган киши шаҳиддир; қорин (ич кетиши) (касаллиги)да вафот этган киши шаҳиддир», дедилар. Ибн Миқсам айтди: мен бу ҳадис хусусида отанг(Суҳайл)нинг: «Ва ғарқ бўлган киши шаҳиддир», деганига гувоҳлик бераман.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: جاء رجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله أرأيت إن جاء رجل يريد أخذ مالي؟ قال: "فلا تعطه مالك" قال: أرأيت إن قاتلني؟ قال: "قاتله" قال: أرأيت إن قتلني قال: "فأنت شهيد" قال: أرأيت إن قتلته؟ قال: "هو في النار" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, ayting-chi, agar bir kishi mening molimni olmoqchi boʻlib kelsa(-chi)?» dedi. (Paygʻambar): «Unga molingni berma», dedilar. U: «Ayting-chi, agar u men bilan jang qilsa(-chi)?» dedi. (Paygʻambar): «U bilan jang qil», dedilar. U: «Ayting-chi, agar u meni oʻldirsa(-chi)?» dedi. (Paygʻambar): «(Unda) sen shahidsan», dedilar. U: «Ayting-chi, agar men uni oʻldirsam(-chi)?» dedi. (Paygʻambar): «U doʻzaxda(dir)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, айтинг-чи, агар бир киши менинг молимни олмоқчи бўлиб келса(-чи)?» деди. (Пайғамбар): «Унга молингни берма», дедилар. У: «Айтинг-чи, агар у мен билан жанг қилса(-чи)?» деди. (Пайғамбар): «У билан жанг қил», дедилар. У: «Айтинг-чи, агар у мени ўлдирса(-чи)?» деди. (Пайғамбар): «(Унда) сен шаҳидсан», дедилар. У: «Айтинг-чи, агар мен уни ўлдирсам(-чи)?» деди. (Пайғамбар): «У дўзахда(дир)», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "إذا أتى أحدكم خادمه بطعامه، فإن لم يجلسه معه فليناوله لقمة أو لقمتين أو أُكلة أو أُكلتين فإنه ولي علاجه" ((رواه البخاري)). (9)
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Xizmatkoring taomingni senga keltirsa, agar uni (yoningga) oʻtqazib, taomni (u bilan) boʻlishmasa, hech boʻlmaganda unga oʻsha taomdan bir yoki ikki luqma (boʻlak), yoki bir-ikki tovoq (taom) bersin — chunki uni oʻsha (xizmatkor) tayyorlagan», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Хизматкоринг таомингни сенга келтирса, агар уни (ёнингга) ўтқазиб, таомни (у билан) бўлишмаса, ҳеч бўлмаганда унга ўша таомдан бир ёки икки луқма (бўлак), ёки бир-икки товоқ (таом) берсин — чунки уни ўша (хизматкор) тайёрлаган», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "للعبد المملوك المصلح أجران، والذي نفس أبي هريرة بيده لولا الجهاد في سبيل الله والحج، وبر أمي لأحببت أن أموت وأنا مملوك" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Solih (oʻz vazifasini yaxshi ado etadigan) qul uchun ikki ajr bordir», — dedilar. Abu Hurayraning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar Alloh yoʻlidagi jihod, haj va onamga qilingan yaxshilik boʻlmaganida edi, qul holimda oʻlishni yaxshi koʻrgan boʻlardim. (Rovi) dedi: bizga shu xabar yetdiki, Abu Hurayra onasi vafot etgunga qadar, unga hamrohlik qilish (xizmatida boʻlish) uchun haj qilmas edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Солиҳ (ўз вазифасини яхши адо этадиган) қул учун икки ажр бордир», — дедилар. Абу Ҳурайранинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар Аллоҳ йўлидаги жиҳод, ҳаж ва онамга қилинган яхшилик бўлмаганида эди, қул ҳолимда ўлишни яхши кўрган бўлардим. (Рови) деди: бизга шу хабар етдики, Абу Ҳурайра онаси вафот этгунга қадар, унга ҳамроҳлик қилиш (хизматида бўлиш) учун ҳаж қилмас эди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رجلا أتى النبي صلى الله عليه وسلم يتقاضاه فأغلظ له فهم به أصحابه، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "دعوه فإن لصاحب الحق مقالا" ثم قال: "أعطوه سنا مثل سنه" قالوا: يا رسول الله لا نجد إلا أمثل من سنه، قال: "أعطوه فإن خيركم أحسنكم قضاء" ((متفق عليه)) .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga — oʻz qarzini talab qilib — keldi va qoʻpol muomala qildi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari unga zarar yetkazmoqchi boʻldi, lekin Allohning Rasuli ﷺ (ularga): «Uni qoʻyinglar — chunki haq egasi (qarz beruvchi)ning soʻzlashga haqqi bor», — dedilar. Soʻng Allohning Rasuli ﷺ: «Unga — uning (tuyasi)dek yoshdagi bir tuya beringlar», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, faqat uning (tuyasi)dan yosh kattaroq tuya bor», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Unga (shuni) beringlar — chunki sizlarning eng yaxshingiz — qarzini eng yaxshi (saxiylik bilan) toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига — ўз қарзини талаб қилиб — келди ва қўпол муомала қилди. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари унга зарар етказмоқчи бўлди, лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ (уларга): «Уни қўйинглар — чунки ҳақ эгаси (қарз берувчи)нинг сўзлашга ҳаққи бор», — дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга — унинг (туяси)дек ёшдаги бир туя беринглар», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, фақат унинг (туяси)дан ёш каттароқ туя бор», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга (шуни) беринглар — чунки сизларнинг энг яхшингиз — қарзини энг яхши (сахийлик билан) тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "كان رجل يداين الناس، وكان يقول لفتاه: إذا أتيت معسرا فتجاوز عنه، لعل الله أن يتجاوز عنا فلقي الله فتجاوز عنه" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir kishi odamlarga qarz berar va xizmatkoriga: ‹Agar qarzdor kambagʻal boʻlsa, uni kechir — toki Alloh bizni (ham) magʻfirat qilsa›, — derdi. Bas, u (oʻlimidan keyin) Allohga roʻbaroʻ boʻlganda, Alloh uni magʻfirat qildi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир киши одамларга қарз берар ва хизматкорига: ‹Агар қарздор камбағал бўлса, уни кечир — токи Аллоҳ бизни (ҳам) мағфират қилса›, — дерди. Бас, у (ўлимидан кейин) Аллоҳга рўбарў бўлганда, Аллоҳ уни мағфират қилди», — деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من أنظر معسرًا أو وضع له، أظله الله يوم القيامة تحت ظل عرشه يوم لا ظل إلا ظله". ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qiynalgan (qarzdor)ga muhlat bersa yoki (qarzini) kechib qoʻysa, Alloh uni Qiyomat kunida — Oʻz soyasidan boshqa soya boʻlmagan kunda — Oʻz Arshining soyasi ostida soyalantiradi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abul-Yasar, Abu Qatoda, Huzayfa, Ibn Masʼud, Uboda va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi bu yoʻldan hasan sahih gʻarib hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қийналган (қарздор)га муҳлат берса ёки (қарзини) кечиб қўйса, Аллоҳ уни Қиёмат кунида — Ўз соясидан бошқа соя бўлмаган кунда — Ўз Аршининг сояси остида соялантиради», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Абул-Ясар, Абу Қатода, Ҳузайфа, Ибн Масъуд, Убода ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ومن سلك طريقًا يلتمس فيه علما سهل الله له به طريقًا إلى الجنة" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir moʻminning dunyo gʻam-tashvishlaridan birini aritsa, Alloh undan qiyomat kuni gʻam-tashvishlaridan birini aritadi. Kim qiyinchilikka tushganga yengillik koʻrsatsa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik koʻrsatadi. Kim bir musulmonning (aybini) berkitsa, Alloh uning aybini dunyo va oxiratda berkitadi. Banda oʻz birodariga yordamda boʻlar ekan, Alloh ham bandaga yordamda boʻladi. Kim ilm istab bir yoʻlga kirsa, Alloh shu (ilm) sababli unga jannatga olib boruvchi yoʻlni oson qiladi. Qaysi bir qavm Allohning uylaridan bir uyda jamlanib, Allohning Kitobini tilovat qilib, uni oʻzaro oʻrganishsa, ularga albatta sakina (xotirjamlik) nozil boʻladi, ularni rahmat qoplab oladi, farishtalar ularni oʻrab oladi va Alloh ularni Oʻz huzuridagilar (farishtalar) orasida zikr etadi. Kimni ameli orqada qoldirsa, nasabi uni (oldinga) tezlatmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мўминнинг дунё ғам-ташвишларидан бирини аритса, Аллоҳ ундан қиёмат куни ғам-ташвишларидан бирини аритади. Ким қийинчиликка тушганга енгиллик кўрсатса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик кўрсатади. Ким бир мусулмоннинг (айбини) беркитса, Аллоҳ унинг айбини дунё ва охиратда беркитади. Банда ўз биродарига ёрдамда бўлар экан, Аллоҳ ҳам бандага ёрдамда бўлади. Ким илм истаб бир йўлга кирса, Аллоҳ шу (илм) сабабли унга жаннатга олиб борувчи йўлни осон қилади. Қайси бир қавм Аллоҳнинг уйларидан бир уйда жамланиб, Аллоҳнинг Китобини тиловат қилиб, уни ўзаро ўрганишса, уларга албатта сакина (хотиржамлик) нозил бўлади, уларни раҳмат қоплаб олади, фаришталар уларни ўраб олади ва Аллоҳ уларни Ўз ҳузуридагилар (фаришталар) орасида зикр этади. Кимни амели орқада қолдирса, насаби уни (олдинга) тезлатмайди», дедилар.
- وعنه أيضًا رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئًا ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hidoyatga chaqirsa, unga oʻziga ergashganlarning ajrlariga oʻxshash ajr boʻladi, bu ularning ajrlaridan hech narsani kamaytirmaydi. Kim zalolatga chaqirsa, unga oʻziga ergashganlarning gunohlariga oʻxshash gunoh boʻladi, bu ularning gunohlaridan hech narsani kamaytirmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳидоятга чақирса, унга ўзига эргашганларнинг ажрларига ўхшаш ажр бўлади, бу уларнинг ажрларидан ҳеч нарсани камайтирмайди. Ким залолатга чақирса, унга ўзига эргашганларнинг гуноҳларига ўхшаш гуноҳ бўлади, бу уларнинг гуноҳларидан ҳеч нарсани камайтирмайди», — дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إذا مات ابن آدم انقطع عمله إلا من ثلاث: صدقة جارية ،أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Inson vafot etganida uchtasidan boshqa amali uzilur: davom etib turuvchi sadaqa, yoki (kishilar) foydalanadigan ilm, yoki unga duo qiluvchi solih farzand», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Инсон вафот этганида учтасидан бошқа амали узилур: давом этиб турувчи садақа, ёки (кишилар) фойдаланадиган илм, ёки унга дуо қилувчи солиҳ фарзанд», — дедилар.
- وعنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "الدنيا ملعونة ملعون ما فيها إلا ذكر الله تعالى، وما والاه، وعالمًا أو متعلمًا" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن. )). (2)
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyo laʼnatlangandir, undagi narsalar ham laʼnatlangandir; magar Alloh taoloni zikr qilish va Unga yaqinlashtiradigan narsalar, hamda olim yoki ilm oʻrganuvchi bundan mustasnodir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунё лаънатлангандир, ундаги нарсалар ҳам лаънатлангандир; магар Аллоҳ таолони зикр қилиш ва Унга яқинлаштирадиган нарсалар, ҳамда олим ёки илм ўрганувчи бундан мустаснодир», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من سئل عن علم فكتمه ألجم يوم القيامة بلجام من نار" ((رواه أبو داود والترمذي، وقال: حديث حسن.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimdan oʻzi biladigan bir ilm soʻralsa-yu, uni yashirsa, Alloh qiyomat kunida unga oʻtdan boʻlgan jilov solib qoʻyadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимдан ўзи биладиган бир илм сўралса-ю, уни яширса, Аллоҳ қиёмат кунида унга ўтдан бўлган жилов солиб қўяди».
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من تعلم علمًا مما يبتغى به وجه الله عز وجل لا يتعلمه إلا ليصيب به غرضًا من الدنيا لم يجد عرف الجنة يوم القيامة" ((يعني ريحها))، ((رواه أبو داود بإسناد صحيح. )).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki Alloh azza va jallaning yuzi (rizosi) talab qilinadigan bir ilmni, faqat u bilan dunyo molidan biror narsaga erishish uchungina oʻrgansa, qiyomat kunida jannatning hidini topa olmaydi». Yaʼni uning iforini (anqib turgan boʻyini topa olmaydi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки Аллоҳ азза ва жалланинг юзи (ризоси) талаб қилинадиган бир илмни, фақат у билан дунё молидан бирор нарсага эришиш учунгина ўрганса, қиёмат кунида жаннатнинг ҳидини топа олмайди». Яъни унинг ифорини (анқиб турган бўйини топа олмайди).
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم أتي ليلة أسري به بقدحين من خمر ولبن، فنظر إليهما فأخذ اللبن، فقال جبريل صلى الله عليه وسلم: "الحمد لله الذي هداك للفطرة لو أخذت الخمر غوت أمتك” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Meʼroj kechasida Rasululloh ﷺ ga xamr va sut solingan ikki idish keltirildi. U zot ikkoviga qaradilar va sutni oldilar. Shunda Jibril alayhissalom u zotga: «Sizni fitratga hidoyat qilgan Allohga hamdlar boʻlsin. Agar xamrni olganingizda, ummatingiz yoʻldan ozar edi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Меърож кечасида Расулуллоҳ ﷺ га хамр ва сут солинган икки идиш келтирилди. У зот икковига қарадилар ва сутни олдилар. Шунда Жибрил алайҳиссалом у зотга: «Сизни фитратга ҳидоят қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Агар хамрни олганингизда, умматингиз йўлдан озар эди», деди.
- وعنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "كل أمر ذي بال لا يبدأ فيه: بالحمد لله فهو أقطع" حديث حسن، ((رواه أبو داود وغيره)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga hamd aytish bilan boshlanmagan har qanday ahamiyatli ish (barakati) kesilgan boʻlur», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга ҳамд айтиш билан бошланмаган ҳар қандай аҳамиятли иш (баракати) кесилган бўлур», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "رغم أنف رجل ذكرت عنده فلم يصلِ علي" رواه الترمذي وقال حديث حسن.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Huzurida men zikr qilinib, menga salavot aytmagan kishining burni yerga ishqalansin. Ramazon kirib, soʻng magʻfirat qilinmasdan oʻtib ketgan kishining burni yerga ishqalansin. Huzurida ota-onasi yoki ulardan biri qariligiga yetgan-u, lekin ular uni jannatga kiritmagan kishining burni yerga ishqalansin», dedilar. Abdurrahmon aytdi: «Oʻylaymanki, u zot: ‹yoki ulardan biri›, dedilar.» (Roviy) aytdi: Bu bobda Jobir va Anasdan ham (hadis) bor. Bu hadis shu yoʻldan kelishi jihatidan hasan gʻaribdir. Baʼzi ahli ilmdan rivoyat qilinishicha: «Kishi majlisda Nabiy ﷺga bir marta salavot aytsa, oʻsha majlisda boʻlgan vaqti uchun kifoya qiladi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳузурида мен зикр қилиниб, менга салавот айтмаган кишининг бурни ерга ишқалансин. Рамазон кириб, сўнг мағфират қилинмасдан ўтиб кетган кишининг бурни ерга ишқалансин. Ҳузурида ота-онаси ёки улардан бири қарилигига етган-у, лекин улар уни жаннатга киритмаган кишининг бурни ерга ишқалансин», дедилар. Абдурраҳмон айтди: «Ўйлайманки, у зот: ‹ёки улардан бири›, дедилар.» (Ровий) айтди: Бу бобда Жобир ва Анасдан ҳам (ҳадис) бор. Бу ҳадис шу йўлдан келиши жиҳатидан ҳасан ғарибдир. Баъзи аҳли илмдан ривоят қилинишича: «Киши мажлисда Набий ﷺга бир марта салавот айтса, ўша мажлисда бўлган вақти учун кифоя қилади», деди.
- وعنه رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "لا تجعلوا قبري عيدًا وصلوا علي، فإن صلاتكم تبلغني حيث كنتم" رواه أبو داود بإسناد صحيح.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Uylaringizni qabristonga aylantirmangiz va qabrimni bayramgoh (yigʻiladigan joy) qilmangiz. Menga salovot aytingiz, chunki sizlarning salovotingiz qayerda boʻlsangiz ham menga yetib keladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Уйларингизни қабристонга айлантирмангиз ва қабримни байрамгоҳ (йиғиладиган жой) қилмангиз. Менга саловот айтингиз, чунки сизларнинг саловотингиз қаерда бўлсангиз ҳам менга етиб келади».
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ما من أحد يسلم علي إلا رد الله علي روحي حتى أرد عليه السلام" ((رواه أبو داود بإسناد صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Menga salom beradigan hech bir kishi yoʻqki, Alloh menga ruhimni qaytarmasin, toki men unga salomini qaytarmagunimcha».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Менга салом берадиган ҳеч бир киши йўқки, Аллоҳ менга руҳимни қайтармасин, токи мен унга саломини қайтармагунимча».
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "كلمتان خفيفتان على اللسان، ثقيلتان في الميزان، حبيبتان إلى الرحمن: سبحان الله وبحمده، سبحان الله العظيم" ((متفق عليه)).
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Ikkita kalima borki, tilda yengil, mezonda ogʻir, Rahmonga (Allohga) sevimlidir: ‹Subhanallohi va bihamdihi, subhanallohil-Aziym› (Alloh pok va Unga hamd boʻlsin; Ulugʻ Alloh pokdir)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Иккита калима борки, тилда енгил, мезонда оғир, Раҳмонга (Аллоҳга) севимлидир: ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи, субҳаналлоҳил-Азийм› (Аллоҳ пок ва Унга ҳамд бўлсин; Улуғ Аллоҳ покдир)», дедилар.
- وعنه رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لأن أقول: سبحان الله، والحمد لله، ولا إله إلا الله، والله أكبر، أحب إلي مما طلعت عليه الشمس” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ‹Subhanalloh, valhamdu lillah, va lo ilaha illalloh, vallohu akbar (Allohni poklab yod etaman, hamd Allohgadir, Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Alloh eng buyukdir)› deyishim menga quyosh chiqib turgan har bir narsadan (butun olamdan) sevimliroqdir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ‹Субҳаналлоҳ, валҳамду лиллаҳ, ва ло илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар (Аллоҳни поклаб ёд этаман, ҳамд Аллоҳгадир, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Аллоҳ энг буюкдир)› дейишим менга қуёш чиқиб турган ҳар бир нарсадан (бутун оламдан) севимлироқдир», — дедилар.
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من قال لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك، وله الحمد، وهو على كل شيء قدير، في يوم مائة مرة كانت له عدل عشر رقاب وكتبت له مائة حسنة، ومحيت عنه مائة سيئة، وكانت له حرزًا من الشيطان يومه ذلك حتى يمسي، ولم يأتِ أحد بأفضل مما جاء به إلا رجل عمل أكثر منه" وقال: "من قال سبحان الله وبحمده، في يوم مائة مرة حطت عنه خطاياه وإن كانت مثل زبد البحر" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamd, va huva ala kulli shayʼin qodir (Yolgʻiz Allohdan boshqa ibodatga sazovor zot yoʻq, Uning sherigi yoʻq; mulk Unikidir va barcha hamdlar Unikidir; U har narsaga qodir)›, — desa, oʻnta qul ozod qilgan (kishi)dek savob oladi; uning hisobiga yuzta yaxshi amal yoziladi, yuzta yomon amal (uning hisobidan) oʻchiriladi va u kuni — ertalabdan to kechgacha — shaytondan himoyalanadi; hech kim — undan koʻra koʻproq (amal) qilgandan boshqa — undan afzal boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бир кунда юз марта: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ибодатга сазовор зот йўқ, Унинг шериги йўқ; мулк Уникидир ва барча ҳамдлар Уникидир; У ҳар нарсага қодир)›, — деса, ўнта қул озод қилган (киши)дек савоб олади; унинг ҳисобига юзта яхши амал ёзилади, юзта ёмон амал (унинг ҳисобидан) ўчирилади ва у куни — эрталабдан то кечгача — шайтондан ҳимояланади; ҳеч ким — ундан кўра кўпроқ (амал) қилгандан бошқа — ундан афзал бўлмайди», — деди.
- وعن أبي أيوب الأنصاري رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من قال لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير، عشر مرات، كان كمن أعتق أربعة أنفس من ولد إسماعيل" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamd, va huva ala kulli shayʼin qodir (Yolgʻiz Allohdan boshqa ibodatga sazovor zot yoʻq, Uning sherigi yoʻq; mulk Unikidir va barcha hamdlar Unikidir; U har narsaga qodir)›, — desa, oʻnta qul ozod qilgan (kishi)dek savob oladi; uning hisobiga yuzta yaxshi amal yoziladi, yuzta yomon amal (uning hisobidan) oʻchiriladi va u kuni — ertalabdan to kechgacha — shaytondan himoyalanadi; hech kim — undan koʻra koʻproq (amal) qilgandan boshqa — undan afzal boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бир кунда юз марта: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ибодатга сазовор зот йўқ, Унинг шериги йўқ; мулк Уникидир ва барча ҳамдлар Уникидир; У ҳар нарсага қодир)›, — деса, ўнта қул озод қилган (киши)дек савоб олади; унинг ҳисобига юзта яхши амал ёзилади, юзта ёмон амал (унинг ҳисобидан) ўчирилади ва у куни — эрталабдан то кечгача — шайтондан ҳимояланади; ҳеч ким — ундан кўра кўпроқ (амал) қилгандан бошқа — ундан афзал бўлмайди», — деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن فقراء المهاجرين أتوا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: "ذهب أهل الدثور بالدرجات العلى، والنعيم المقيم: يصلون كما نصلي، ويصومون كما نصوم، ولهم فضل من أموال: يحجون، ويعتمرون، ويجاهدون، ويتصدقون. فقال: "ألا أعلمكم شيئًا تدركون به من سبقكم، وتسبقون به من بعدكم، ولا يكون أحد أفضل منكم إلا من صنع مثل ما صنعتم؟ قالوا: بلى يا رسول الله، قال: "تسبحون، وتحمدون، وتكبرون، خلف كل صلاة ثلاثًا وثلاثين قال أبو صالح الراوي عن أبي هريرة، لما سئل عن كيفية ذكرهن، قال: يقول: سبحان الله، والحمد لله، والله أكبر، حتى يكون منهن كلهن ثلاثًا وثلاثين. ((متفق عليه)).
وزاد مسلم في روايته: فرجع فقراء المهاجرين إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، فقالوا: سمع إخواننا أهل الأموال بما فعلنا، وفعلوا مثله؟ فقال رسول الله: "ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء".
((الدثور))جمع دثر- بفتح الدال و اسكان الثاء المثلثة- و هو: المال الكثير.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlarning kambagʻallari Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Boylik egalari yuksak darajalarni va abadiy neʼmatni olib ketdilar», dedilar. (Rasululloh ﷺ): «Bu qanday boʻldi?» dedilar. Ular: «Ular biz oʻqiganday namoz oʻqiydilar, biz tutganday roʻza tutadilar, ammo ular sadaqa beradilar, biz sadaqa bera olmaymiz; ular qul ozod qiladilar, biz qul ozod qila olmaymiz», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarga shunday bir narsani oʻrgataymi, u bilan oʻzingizdan oʻtib ketganlarga yetib olasizlar va oʻzingizdan keyingilardan oʻzib ketasizlar, sizlar qilgan ishni qilganlardan boshqa hech kim sizlardan afzal boʻlmaydi?» dedilar. Ular: «Albatta, yo Rasululloh!» dedilar. (Rasululloh ﷺ): «Har bir namoz ortidan oʻttiz uch marta tasbeh (Subhanalloh), takbir (Allohu akbar) va tahmid (Alhamdulilloh) aytasizlar», dedilar. Abu Solih dedi: Soʻng muhojirlarning kambagʻallari yana Rasululloh ﷺ huzuriga qaytib kelib: «Boylik egasi boʻlgan birodarlarimiz biz qilgan ishni eshitib, ular ham xuddi shunday qilibdilar», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu Allohning fazlidir, uni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. Sumay dedi: Men oilamdan baʼzilariga bu hadisni aytib berdim. Shunda u: «Sen adashibsan, balki u (Nabiy ﷺ): ‹Allohga oʻttiz uch marta tasbeh aytasan, Allohga oʻttiz uch marta tahmid aytasan, Allohga oʻttiz uch marta takbir aytasan› deganlar», dedi. Men Abu Solihning oldiga qaytib, unga buni aytdim. U qoʻlimdan ushlab: «Allohu akbar va subhanalloh va alhamdulilloh, va Allohu akbar va subhanalloh va alhamdulilloh — hammasidan oʻttiz uchtaga yetkazguningcha (shunday aytasan)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳожирларнинг камбағаллари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Бойлик эгалари юксак даражаларни ва абадий неъматни олиб кетдилар», дедилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Бу қандай бўлди?» дедилар. Улар: «Улар биз ўқигандай намоз ўқийдилар, биз тутгандай рўза тутадилар, аммо улар садақа берадилар, биз садақа бера олмаймиз; улар қул озод қиладилар, биз қул озод қила олмаймиз», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга шундай бир нарсани ўргатайми, у билан ўзингиздан ўтиб кетганларга етиб оласизлар ва ўзингиздан кейингилардан ўзиб кетасизлар, сизлар қилган ишни қилганлардан бошқа ҳеч ким сизлардан афзал бўлмайди?» дедилар. Улар: «Албатта, ё Расулуллоҳ!» дедилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ҳар бир намоз ортидан ўттиз уч марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ), такбир (Аллоҳу акбар) ва таҳмид (Алҳамдулиллоҳ) айтасизлар», дедилар. Абу Солиҳ деди: Сўнг муҳожирларнинг камбағаллари яна Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига қайтиб келиб: «Бойлик эгаси бўлган биродарларимиз биз қилган ишни эшитиб, улар ҳам худди шундай қилибдилар», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Аллоҳнинг фазлидир, уни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. Сумай деди: Мен оиламдан баъзиларига бу ҳадисни айтиб бердим. Шунда у: «Сен адашибсан, балки у (Набий ﷺ): ‹Аллоҳга ўттиз уч марта тасбеҳ айтасан, Аллоҳга ўттиз уч марта таҳмид айтасан, Аллоҳга ўттиз уч марта такбир айтасан› деганлар», деди. Мен Абу Солиҳнинг олдига қайтиб, унга буни айтдим. У қўлимдан ушлаб: «Аллоҳу акбар ва субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллоҳ, ва Аллоҳу акбар ва субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллоҳ — ҳаммасидан ўттиз учтага етказгунингча (шундай айтасан)», деди.
- وعنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من سبح الله في دبر كل صلاة ثلاثًا وثلاثين، وحمد الله ثلاثًا وثلاثين، وكبر الله ثلاثًا وثلاثين، وقال تمام المائة: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير، غفرت خطاياه وإن كانت مثل زبد البحر” ((رواه مسلم))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim har bir namoz ortidan Allohga oʻttiz uch marta tasbeh aytsa, Allohga oʻttiz uch marta tahmid aytsa, Allohga oʻttiz uch marta takbir aytsa — bu toʻqson toʻqqizta boʻladi — va yuztani toʻldirib: ‹La ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alaa kulli shayʼin qodir› (Yolgʻiz Allohdan boshqa iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki va hamd Unga xosdir, U har bir narsaga qodir) desa — gunohlari dengiz koʻpigicha boʻlsa-da, kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳар бир намоз ортидан Аллоҳга ўттиз уч марта тасбеҳ айтса, Аллоҳга ўттиз уч марта таҳмид айтса, Аллоҳга ўттиз уч марта такбир айтса — бу тўқсон тўққизта бўлади — ва юзтани тўлдириб: ‹Ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шайъин қодир› (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники ва ҳамд Унга хосдир, У ҳар бир нарсага қодир) деса — гуноҳлари денгиз кўпигича бўлса-да, кечирилади», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "إذا تشهد أحدكم فليستعذ بالله من أربع، يقول: اللهم إني أعوذ بك من عذاب جهنم، ومن عذاب القبر ومن فتنة المحيا والممات، ومن شر فتنة المسيح الدجال" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Birortangiz tashahhud oʻqisa, Allohdan toʻrt narsadan panoh tilab shunday desin: Allohim! Men Sendan doʻzax azobidan, qabr azobidan, hayot va oʻlim fitnasidan hamda Masih Dajjol fitnasining yomonligidan panoh tilayman›, dedilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирортангиз ташаҳҳуд ўқиса, Аллоҳдан тўрт нарсадан паноҳ тилаб шундай десин: Аллоҳим! Мен Сендан дўзах азобидан, қабр азобидан, ҳаёт ва ўлим фитнасидан ҳамда Масиҳ Дажжол фитнасининг ёмонлигидан паноҳ тилайман›, дедилар», деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "أقرب ما يكون العبد من ربه وهو ساجد، فأكثروا الدعاء" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda Robbiga eng yaqin boʻladigan holati — uning sajda qilayotgan paytidir, shu boisdan (sajdada) duoni koʻp qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда Роббига энг яқин бўладиган ҳолати — унинг сажда қилаётган пайтидир, шу боисдан (саждада) дуони кўп қилинглар», дедилар.
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقول في سجوده: “اللهم اغفر لي ذنبي كله دقه وجله، وأوله وآخره، وعلانيته وسره" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz sajdalarida: «Allohim, gunohlarimning hammasini — kichigi-yu kattasini, avvali-yu oxirini, oshkorasi-yu yashirinini magʻfirat qil», derdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз саждаларида: «Аллоҳим, гуноҳларимнинг ҳаммасини — кичиги-ю каттасини, аввали-ю охирини, ошкораси-ю яширинини мағфират қил», дердилар.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، قال: "يقول الله تعالى: أنا عند ظن عبدي بي، وأنا معه إذا ذكرني، فإن ذكرني في نفسه، ذكرته في نفسي وإن ذكرني في ملإٍ ذكرته في ملإٍ خير منهم" ((متفق عليه)).
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Alloh taolo: ‹Men — bandamning Men haqimdagi gumoni huzuridaman (u Meni qanday gumon qilsa, shundaydirman); va u Meni zikr qilganida, Men u bilan birgaman. Bas, agar u Meni oʻz ichida (koʻnglida) zikr qilsa, Men ham uni Oʻz ichimda zikr qilaman; agar u Meni bir jamoa ichida zikr qilsa, Men uni ulardan koʻra yaxshiroq bir jamoa ichida zikr qilaman. Agar u Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; agar u Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; agar u Menga yurib kelsa, Men unga shoshib (yugurib) kelaman›, deydi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ таоло: ‹Мен — бандамнинг Мен ҳақимдаги гумони ҳузуридаман (у Мени қандай гумон қилса, шундайдирман); ва у Мени зикр қилганида, Мен у билан биргаман. Бас, агар у Мени ўз ичида (кўнглида) зикр қилса, Мен ҳам уни Ўз ичимда зикр қиламан; агар у Мени бир жамоа ичида зикр қилса, Мен уни улардан кўра яхшироқ бир жамоа ичида зикр қиламан. Агар у Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; агар у Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; агар у Менга юриб келса, Мен унга шошиб (югуриб) келаман›, дейди», дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "سبق المفردون" قالوا: وما المفردون يا رسول الله؟ قال: "الذاكرون الله كثيرًا والذكرات" ((رواه مسلم)). وروي : (( المفردون )) بتشديد الراء وتخفيفها والمشهور الذي قاله الجمهور : التشديد.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mufarridlar oʻzib ketdilar», dedilar. (Sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, mufarridlar kimlar?» deyishdi. U zot: «Allohni zikr qilishga berilib ketganlardir; zikr ulardan ogʻir yuklarini soqit qiladi, shunday qilib ular qiyomat kuni yengil holda keladilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муфарридлар ўзиб кетдилар», дедилар. (Саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, муфарридлар кимлар?» дейишди. У зот: «Аллоҳни зикр қилишга берилиб кетганлардир; зикр улардан оғир юкларини соқит қилади, шундай қилиб улар қиёмат куни енгил ҳолда келадилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
- وعن جابر رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من قال: سبحان الله وبحمده، غرست له نخلة في الجنة". رواه الترمذي وقال حديث حسن.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamd, yuhyi va yumit, va huva ala kulli shayʼin qadir (Yolgʻiz Allohdan boshqa iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir va hamd Unikidir, U tiriltiradi va oʻldiradi, U har bir narsaga qodirdir)› desa, bu unga oʻn qulni ozod etgan kabi (savob) boʻladi, unga yuzta yaxshilik yoziladi, undan yuzta yomonlik oʻchiriladi va bu unga oʻsha kuni kechgacha shaytondan himoya boʻladi, hech kim u keltirgan narsadan afzalroq narsa keltira olmaydi, faqat undan koʻproq amal qilgan kishidan boshqa», dedilar. Va shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadiki): «Kim yuz marta ‹Subhanallohi va bihamdih (Allohni Uning hamdi bilan poklayman)› desa, garchi xatolari dengiz koʻpigichalik koʻp boʻlsa-da, kechiriladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда юз марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, юҳйи ва юмит, ва ҳува ала кулли шайъин қадир (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир, У тирилтиради ва ўлдиради, У ҳар бир нарсага қодирдир)› деса, бу унга ўн қулни озод этган каби (савоб) бўлади, унга юзта яхшилик ёзилади, ундан юзта ёмонлик ўчирилади ва бу унга ўша куни кечгача шайтондан ҳимоя бўлади, ҳеч ким у келтирган нарсадан афзалроқ нарса келтира олмайди, фақат ундан кўпроқ амал қилган кишидан бошқа», дедилар. Ва шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинадики): «Ким юз марта ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳ (Аллоҳни Унинг ҳамди билан поклайман)› деса, гарчи хатолари денгиз кўпигичалик кўп бўлса-да, кечирилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.