حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعًا ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «It biringizning idishidan ichsa, uni yetti marta yuvish (lozim)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ит бирингизнинг идишидан ичса, уни етти марта ювиш (лозим)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ رَجُلاً رَأَى كَلْبًا يَأْكُلُ الثَّرَى مِنَ الْعَطَشِ، فَأَخَذَ الرَّجُلُ خُفَّهُ فَجَعَلَ يَغْرِفُ لَهُ بِهِ حَتَّى أَرْوَاهُ، فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bir kishi chanqoqdan (yer)ni yalayotgan itni koʻrdi. Shunda u kishi kovushini (suvga toʻldirib), itga suv quyaverdi, to itning chanqogʻi qonguncha. Shu sababli Alloh uning amalini qabul qildi va uni jannatga kiritdi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бир киши чанқоқдан (ер)ни ялаётган итни кўрди. Шунда у киши ковушини (сувга тўлдириб), итга сув қуяверди, то итнинг чанқоғи қонгунча. Шу сабабли Аллоҳ унинг амалини қабул қилди ва уни жаннатга киритди», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ، مَا لَمْ يُحْدِثْ ". فَقَالَ رَجُلٌ أَعْجَمِيٌّ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الصَّوْتُ. يَعْنِي الضَّرْطَةَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi masjidda namozni kutib oʻtirgan ekan, hadas qilmagani muddat, namozda (sanaladi)», — dedilar. Bir ajamiy (arab boʻlmagan) kishi: «Ey Abu Hurayra, hadas nima?» — dedi. Men: «(U) — shamol (yel) chiqarishdir», — dedim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши масжидда намозни кутиб ўтирган экан, ҳадас қилмагани муддат, намозда (саналади)», — дедилар. Бир ажамий (араб бўлмаган) киши: «Эй Абу Ҳурайра, ҳадас нима?» — деди. Мен: «(У) — шамол (ел) чиқаришдир», — дедим.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَتَنَاوَلَهُ النَّاسُ، فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " دَعُوهُ وَهَرِيقُوا عَلَى بَوْلِهِ سَجْلاً مِنْ مَاءٍ، أَوْ ذَنُوبًا مِنْ مَاءٍ، فَإِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ، وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy turib, masjidda siya boshladi. Odamlar uni (toʻxtatishga) ushladilar, lekin Paygʻambar ﷺ uni qoldirishni va u siygan joyga bir chelak (yoki idish) suv quyishni buyurdilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Sizlar (ishni) yengillashtirgani yuborilgansizlar, qiyinlashtirgani emas», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий туриб, масжидда сия бошлади. Одамлар уни (тўхтатишга) ушладилар, лекин Пайғамбар ﷺ уни қолдиришни ва у сийган жойга бир челак (ёки идиш) сув қуйишни буюрдилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Сизлар (ишни) енгиллаштиргани юборилгансизлар, қийинлаштиргани эмас», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ كَلْمٍ يُكْلَمُهُ الْمُسْلِمُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَكُونُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَهَيْئَتِهَا إِذْ طُعِنَتْ، تَفَجَّرُ دَمًا، اللَّوْنُ لَوْنُ الدَّمِ، وَالْعَرْفُ عَرْفُ الْمِسْكِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Musulmon Alloh yoʻlida yaralansa, Qiyomat kuni u (yara) jarohat yetgan paytdagidek (ochiq) boʻlib keladi: undan qon oqar — rangi qon rangi, hidi esa misk hidi boʻladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мусулмон Аллоҳ йўлида яраланса, Қиёмат куни у (яра) жароҳат етган пайтдагидек (очиқ) бўлиб келади: ундан қон оқар — ранги қон ранги, ҳиди эса миск ҳиди бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الزِّنَادِ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ هُرْمُزَ الأَعْرَجَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " نَحْنُ الآخِرُونَ السَّابِقُونَ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz (musulmonlar, dunyoga) keyin kelgan (oxirgi) boʻlsak ham, (Qiyomat kuni) eng oldingi (boʻlamiz)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз (мусулмонлар, дунёга) кейин келган (охирги) бўлсак ҳам, (Қиёмат куни) энг олдинги (бўламиз)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ لِرَجُلٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِنٌّ مِنَ الإِبِلِ فَجَاءَهُ يَتَقَاضَاهُ فَقَالَ " أَعْطُوهُ ". فَطَلَبُوا سِنَّهُ فَلَمْ يَجِدُوا لَهُ إِلاَّ سِنًّا فَوْقَهَا. فَقَالَ " أَعْطُوهُ ". فَقَالَ أَوْفَيْتَنِي أَوْفَى اللَّهُ بِكَ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خِيَارَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ biror kishiga maʼlum yoshdagi bir tuya qarzdor edilar. U (kishi) uni (qarzni) talab qilish uchun kelganda, Paygʻambar ﷺ (baʼzi odamlarga): «Unga (haqini) beringlar», — dedilar. Odamlar oʻsha yoshdagi tuyani qidirganda, (uni) topa olmadi, lekin bir yosh kattaroq tuyani topdi. Paygʻambar ﷺ: «Unga (shuni) beringlar», — dedilar. Shunda u kishi: «Sen menga haqimni toʻliq berding. Alloh senga (ham) toʻliq bersin», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sizlarning eng yaxshingiz — boshqalarning haqlarini saxiylik bilan toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бирор кишига маълум ёшдаги бир туя қарздор эдилар. У (киши) уни (қарзни) талаб қилиш учун келганда, Пайғамбар ﷺ (баъзи одамларга): «Унга (ҳақини) беринглар», — дедилар. Одамлар ўша ёшдаги туяни қидирганда, (уни) топа олмади, лекин бир ёш каттароқ туяни топди. Пайғамбар ﷺ: «Унга (шуни) беринглар», — дедилар. Шунда у киши: «Сен менга ҳақимни тўлиқ бердинг. Аллоҳ сенга (ҳам) тўлиқ берсин», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Сизларнинг энг яхшингиз — бошқаларнинг ҳақларини сахийлик билан тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَقَاضَاهُ، فَأَغْلَظَ، فَهَمَّ بِهِ أَصْحَابُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً ". ثُمَّ قَالَ " أَعْطُوهُ سِنًّا مِثْلَ سِنِّهِ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ نَجِدُ إِلاَّ أَمْثَلَ مِنْ سِنِّهِ. فَقَالَ " أَعْطُوهُ فَإِنَّ مِنْ خَيْرِكُمْ أَحْسَنَكُمْ قَضَاءً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga — oʻz qarzini talab qilib — keldi va qoʻpol muomala qildi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari unga zarar yetkazmoqchi boʻldi, lekin Allohning Rasuli ﷺ (ularga): «Uni qoʻyinglar — chunki haq egasi (qarz beruvchi)ning soʻzlashga haqqi bor», — dedilar. Soʻng Allohning Rasuli ﷺ: «Unga — uning (tuyasi)dek yoshdagi bir tuya beringlar», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, faqat uning (tuyasi)dan yosh kattaroq tuya bor», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Unga (shuni) beringlar — chunki sizlarning eng yaxshingiz — qarzini eng yaxshi (saxiylik bilan) toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига — ўз қарзини талаб қилиб — келди ва қўпол муомала қилди. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари унга зарар етказмоқчи бўлди, лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ (уларга): «Уни қўйинглар — чунки ҳақ эгаси (қарз берувчи)нинг сўзлашга ҳаққи бор», — дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга — унинг (туяси)дек ёшдаги бир туя беринглар», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, фақат унинг (туяси)дан ёш каттароқ туя бор», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга (шуни) беринглар — чунки сизларнинг энг яхшингиз — қарзини энг яхши (сахийлик билан) тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
وَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ أَبُو عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَكَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحِفْظِ زَكَاةِ رَمَضَانَ، فَأَتَانِي آتٍ فَجَعَلَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ، فَأَخَذْتُهُ، وَقُلْتُ وَاللَّهِ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ إِنِّي مُحْتَاجٌ، وَعَلَىَّ عِيَالٌ، وَلِي حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ. قَالَ فَخَلَّيْتُ عَنْهُ فَأَصْبَحْتُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ مَا فَعَلَ أَسِيرُكَ الْبَارِحَةَ ". قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَكَا حَاجَةً شَدِيدَةً وَعِيَالاً فَرَحِمْتُهُ، فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ. قَالَ " أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَذَبَكَ وَسَيَعُودُ ". فَعَرَفْتُ أَنَّهُ سَيَعُودُ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ سَيَعُودُ. فَرَصَدْتُهُ فَجَاءَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ دَعْنِي فَإِنِّي مُحْتَاجٌ، وَعَلَىَّ عِيَالٌ لاَ أَعُودُ، فَرَحِمْتُهُ، فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ فَأَصْبَحْتُ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، مَا فَعَلَ أَسِيرُكَ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَكَا حَاجَةً شَدِيدَةً وَعِيَالاً، فَرَحِمْتُهُ فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ. قَالَ " أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَذَبَكَ وَسَيَعُودُ ". فَرَصَدْتُهُ الثَّالِثَةَ فَجَاءَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ، فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَهَذَا آخِرُ ثَلاَثِ مَرَّاتٍ أَنَّكَ تَزْعُمُ لاَ تَعُودُ ثُمَّ تَعُودُ. قَالَ دَعْنِي أُعَلِّمْكَ كَلِمَاتٍ يَنْفَعُكَ اللَّهُ بِهَا. قُلْتُ مَا هُوَ قَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ {اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ} حَتَّى تَخْتِمَ الآيَةَ، فَإِنَّكَ لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ وَلاَ يَقْرَبَنَّكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ. فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ فَأَصْبَحْتُ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا فَعَلَ أَسِيرُكَ الْبَارِحَةَ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ زَعَمَ أَنَّهُ يُعَلِّمُنِي كَلِمَاتٍ، يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهَا، فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ. قَالَ " مَا هِيَ ". قُلْتُ قَالَ لِي إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ مِنْ أَوَّلِهَا حَتَّى تَخْتِمَ {اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ} وَقَالَ لِي لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ وَلاَ يَقْرَبَكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ، وَكَانُوا أَحْرَصَ شَىْءٍ عَلَى الْخَيْرِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ قَدْ صَدَقَكَ وَهُوَ كَذُوبٌ، تَعْلَمُ مَنْ تُخَاطِبُ مُنْذُ ثَلاَثِ لَيَالٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ". قَالَ لاَ. قَالَ " ذَاكَ شَيْطَانٌ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ meni Ramazon sadaqasi (zakot ul-fitr)ni qoʻriqlashga (mutasaddi qilib) tayinladi. Bir kishi kelib, (sadaqa) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshladi. Men uni ushlab: «Allohga qasamki, men seni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Men muhtoj(man) va menda koʻp (boqiluvchi) oilam bor, men juda ehtiyojmandman», — dedi. Men uni qoʻyib yubordim va ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u kishi — muhtoj ekanini va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u yana keladi», — dedilar. Men — Allohning Rasuli ﷺ menga u qaytadi degan boʻlgani uchun — uning yana paydo boʻlishiga ishondim. Bas, men uni diqqat bilan kutdim. U (yana kelib) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshlaganda, men uni yana ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Meni qoʻy — men juda muhtoj(man) va menda koʻp oilam bor. Men (vaʼda beraman) yana qaytmayman», — dedi. Men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — katta ehtiyoji va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u (yana) qaytadi», — dedilar. Men uni uchinchi marta diqqat bilan kutdim va u (kelib) taomdan hovuchlab ola boshlaganda, men uni ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman — chunki bu — sening: «(yana) qaytmayman», degan uchinchi (vaʼda)ng, lekin sen vaʼdangni buzib, (yana) kelyapsan», — dedim. U: «(Meni qoʻy va) men senga — Alloh sen orqali foyda beradigan — baʼzi kalimalarni oʻrgataman», — dedi. Men: «Ular nima?» — dedim. U: «Sen toʻshagingga yotgan har safar, ‹Ayat ul-Kursiy›ni — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›dan boshlab — to oxirigacha oʻqi. (Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi (farishta) tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi», — dedi. Bas, men uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — Alloh men orqali foyda beradigan baʼzi kalimalarni oʻrgatishni daʼvo qildi; bas, men uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Ular nima?» — dedilar. Men: «U menga: ‹Sen toʻshagingga yotgan har safar, Ayat ul-Kursiyni — boshidan oxirigacha — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›ni oʻqi›, — dedi va menga: ‹(Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi›, — dedi», — dedim. (Sahobalar yaxshi amallar qilishga juda ishtiyoqmand edi.) Paygʻambar ﷺ: «Garchi u — ashaddiy yolgʻonchi boʻlsa ham — senga rost aytdi. Sen, ey Abu Hurayra, bu uch kecha kim bilan gaplashganingni bilasanmi?» — dedilar. Abu Hurayra: «Yoʻq», — dedi. U zot: «U — shayton edi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ мени Рамазон садақаси (закот ул-фитр)ни қўриқлашга (мутасадди қилиб) тайинлади. Бир киши келиб, (садақа) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлади. Мен уни ушлаб: «Аллоҳга қасамки, мен сени Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мен муҳтож(ман) ва менда кўп (боқилувчи) оилам бор, мен жуда эҳтиёжмандман», — деди. Мен уни қўйиб юбордим ва эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у киши — муҳтож эканини ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у яна келади», — дедилар. Мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ менга у қайтади деган бўлгани учун — унинг яна пайдо бўлишига ишондим. Бас, мен уни диққат билан кутдим. У (яна келиб) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлаганда, мен уни яна ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мени қўй — мен жуда муҳтож(ман) ва менда кўп оилам бор. Мен (ваъда бераман) яна қайтмайман», — деди. Мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — катта эҳтиёжи ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у (яна) қайтади», — дедилар. Мен уни учинчи марта диққат билан кутдим ва у (келиб) таомдан ҳовучлаб ола бошлаганда, мен уни ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман — чунки бу — сенинг: «(яна) қайтмайман», деган учинчи (ваъда)нг, лекин сен ваъдангни бузиб, (яна) келяпсан», — дедим. У: «(Мени қўй ва) мен сенга — Аллоҳ сен орқали фойда берадиган — баъзи калималарни ўргатаман», — деди. Мен: «Улар нима?» — дедим. У: «Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, ‹Аят ул-Курсий›ни — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›дан бошлаб — то охиригача ўқи. (Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи (фаришта) тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди», — деди. Бас, мен уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — Аллоҳ мен орқали фойда берадиган баъзи калималарни ўргатишни даъво қилди; бас, мен уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Улар нима?» — дедилар. Мен: «У менга: ‹Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, Аят ул-Курсийни — бошидан охиригача — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›ни ўқи›, — деди ва менга: ‹(Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди›, — деди», — дедим. (Саҳобалар яхши амаллар қилишга жуда иштиёқманд эди.) Пайғамбар ﷺ: «Гарчи у — ашаддий ёлғончи бўлса ҳам — сенга рост айтди. Сен, эй Абу Ҳурайра, бу уч кеча ким билан гаплашганингни биласанми?» — дедилар. Абу Ҳурайра: «Йўқ», — деди. У зот: «У — шайтон эди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَمْسَكَ كَلْبًا فَإِنَّهُ يَنْقُصُ كُلَّ يَوْمٍ مِنْ عَمَلِهِ قِيرَاطٌ، إِلاَّ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ". قَالَ ابْنُ سِيرِينَ وَأَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ كَلْبَ غَنَمٍ أَوْ حَرْثٍ أَوْ صَيْدٍ ". وَقَالَ أَبُو حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim it saqlasa, uning yaxshi amallari savobidan har kuni bir qirot kamayadi — magar it dala (ekinzor) yoki chorvani qoʻriqlash uchun (boqilgan) boʻlsa», — dedilar. Abu Hurayra (boshqa rivoyatda) Paygʻambar ﷺ dan: «...magar u qoʻy yoki dalalarni qoʻriqlash, yoki ov qilish uchun (boqilgan) boʻlsa», — deb (rivoyat qildi). Abu Hozim, Abu Hurayradan rivoyat qildi: Paygʻambar ﷺ: «Chorvani qoʻriqlash yoki ov qilish uchun (boqilgan) it (mustasno)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким ит сақласа, унинг яхши амаллари савобидан ҳар куни бир қирот камаяди — магар ит дала (экинзор) ёки чорвани қўриқлаш учун (боқилган) бўлса», — дедилар. Абу Ҳурайра (бошқа ривоятда) Пайғамбар ﷺ дан: «...магар у қўй ёки далаларни қўриқлаш, ёки ов қилиш учун (боқилган) бўлса», — деб (ривоят қилди). Абу Ҳозим, Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Пайғамбар ﷺ: «Чорвани қўриқлаш ёки ов қилиш учун (боқилган) ит (мустасно)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدٍ، سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا رَجُلٌ رَاكِبٌ عَلَى بَقَرَةٍ الْتَفَتَتْ إِلَيْهِ. فَقَالَتْ لَمْ أُخْلَقْ لِهَذَا، خُلِقْتُ لِلْحِرَاثَةِ، قَالَ آمَنْتُ بِهِ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، وَأَخَذَ الذِّئْبُ شَاةً فَتَبِعَهَا الرَّاعِي، فَقَالَ الذِّئْبُ مَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ، يَوْمَ لاَ رَاعِيَ لَهَا غَيْرِي. قَالَ آمَنْتُ بِهِ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ". قَالَ أَبُو سَلَمَةَ مَا هُمَا يَوْمَئِذٍ فِي الْقَوْمِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bir kishi bir sigirga mingan paytda, u (sigir) unga oʻgirilib: ‹Men bu (yuk koʻtarish) uchun yaratilmadim, men yer haydash uchun yaratildim›, — dedi», — dedilar. Paygʻambar ﷺ qoʻshdilar: «Men, Abu Bakr va Umar bu (voqea)ga ishonamiz». Paygʻambar ﷺ davom etdilar: «Bir boʻri bir qoʻyni tutdi va choʻpon uni quvganda, boʻri: ‹Bu (qoʻy)ni — yirtqichlar kunida, mendan boshqa unga choʻpon boʻlmagan paytda — kim qoʻriqlaydi?› — dedi». Buni rivoyat qilgandan keyin Paygʻambar ﷺ: «Men, Abu Bakr va Umar (ham) bunga ishonamiz», — dedilar. Abu Salama (rivoyatchi): «Abu Bakr va Umar oʻsha paytda (u yerda) hozir emas edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бир киши бир сигирга минган пайтда, у (сигир) унга ўгирилиб: ‹Мен бу (юк кўтариш) учун яратилмадим, мен ер ҳайдаш учун яратилдим›, — деди», — дедилар. Пайғамбар ﷺ қўшдилар: «Мен, Абу Бакр ва Умар бу (воқеа)га ишонамиз». Пайғамбар ﷺ давом этдилар: «Бир бўри бир қўйни тутди ва чўпон уни қувганда, бўри: ‹Бу (қўй)ни — йиртқичлар кунида, мендан бошқа унга чўпон бўлмаган пайтда — ким қўриқлайди?› — деди». Буни ривоят қилгандан кейин Пайғамбар ﷺ: «Мен, Абу Бакр ва Умар (ҳам) бунга ишонамиз», — дедилар. Абу Салама (ривоятчи): «Абу Бакр ва Умар ўша пайтда (у ерда) ҳозир эмас эди», — деди.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اقْسِمْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ إِخْوَانِنَا النَّخِيلَ. قَالَ " لاَ ". فَقَالُوا تَكْفُونَا الْمَئُونَةَ وَنُشْرِكُكُمْ فِي الثَّمَرَةِ. قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlar Paygʻambar ﷺ ga: «Xurmo daraxtlarini biz bilan muhojir birodarlarimiz orasida taqsimla», — dedi. U zot: «Yoʻq», — dedilar. Ansorlar (muhojirlarga): «(Daraxtlarga) qarab turinglar (suvga, parvarishga) va mevani biz bilan boʻlinglar», — dedi. Muhojirlar: «Biz eshitdik va itoat qilamiz», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлар Пайғамбар ﷺ га: «Хурмо дарахтларини биз билан муҳожир биродарларимиз орасида тақсимла», — деди. У зот: «Йўқ», — дедилар. Ансорлар (муҳожирларга): «(Дарахтларга) қараб туринглар (сувга, парваришга) ва мевани биз билан бўлинглар», — деди. Муҳожирлар: «Биз эшитдик ва итоат қиламиз», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلٌ، وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَوْمًا يُحَدِّثُ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ " أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ فِي الزَّرْعِ فَقَالَ لَهُ أَلَسْتَ فِيمَا شِئْتَ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَزْرَعَ. قَالَ فَبَذَرَ فَبَادَرَ الطَّرْفَ نَبَاتُهُ وَاسْتِوَاؤُهُ وَاسْتِحْصَادُهُ، فَكَانَ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ دُونَكَ يَا ابْنَ آدَمَ، فَإِنَّهُ لاَ يُشْبِعُكَ شَىْءٌ ". فَقَالَ الأَعْرَابِيُّ وَاللَّهِ لاَ تَجِدُهُ إِلاَّ قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا، فَإِنَّهُمْ أَصْحَابُ زَرْعٍ، وَأَمَّا نَحْنُ فَلَسْنَا بِأَصْحَابِ زَرْعٍ. فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ (bir voqeani) hikoya qilayotgan edilar va bir badaviy u zot bilan oʻtirgan edi: «Jannat ahlidan biri Allohdan — yer haydash (dehqonchilik qilish)ga ruxsat — soʻraydi. Alloh undan: ‹Sen oʻzing yoqtirgan neʼmatlar ichida (yashab) turgan emasmisan?› — deb soʻraydi. U: ‹Ha, lekin men yer haydashni (dehqonchilik qilishni) yaxshi koʻraman›, — deydi». Paygʻambar ﷺ qoʻshdilar: «Bas, oʻsha kishi (ruxsat berilgach) urugʻ qadaydi va ekinlar oʻsib, koʻz ochib yumguncha — togʻlardek (ulkan) boʻlib — yetiladi, oʻrishga tayyor boʻladi va hokazo. Soʻng Alloh unga: ‹Ey Odam bolasi! Mana, ol va (hosilni) yigʻib ol — (lekin) seni hech narsa qondirmaydi (toʻydirmaydi)›, — deydi». Shunda badaviy: «Oʻsha kishi — albatta Qurayshdan (yaʼni muhojir) yoki ansoriy boʻlsa kerak — chunki ular dehqon, biz esa dehqon emasmiz», — dedi. Paygʻambar ﷺ (buni eshitib) jilmaydilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ (бир воқеани) ҳикоя қилаётган эдилар ва бир бадавий у зот билан ўтирган эди: «Жаннат аҳлидан бири Аллоҳдан — ер ҳайдаш (деҳқончилик қилиш)га рухсат — сўрайди. Аллоҳ ундан: ‹Сен ўзинг ёқтирган неъматлар ичида (яшаб) турган эмасмисан?› — деб сўрайди. У: ‹Ҳа, лекин мен ер ҳайдашни (деҳқончилик қилишни) яхши кўраман›, — дейди». Пайғамбар ﷺ қўшдилар: «Бас, ўша киши (рухсат берилгач) уруғ қадайди ва экинлар ўсиб, кўз очиб юмгунча — тоғлардек (улкан) бўлиб — етилади, ўришга тайёр бўлади ва ҳоказо. Сўнг Аллоҳ унга: ‹Эй Одам боласи! Мана, ол ва (ҳосилни) йиғиб ол — (лекин) сени ҳеч нарса қондирмайди (тўйдирмайди)›, — дейди». Шунда бадавий: «Ўша киши — албатта Қурайшдан (яъни муҳожир) ёки ансорий бўлса керак — чунки улар деҳқон, биз эса деҳқон эмасмиз», — деди. Пайғамбар ﷺ (буни эшитиб) жилмайдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَقُولُونَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يُكْثِرُ الْحَدِيثَ. وَاللَّهُ الْمَوْعِدُ، وَيَقُولُونَ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ لاَ يُحَدِّثُونَ مِثْلَ أَحَادِيثِهِ وَإِنَّ إِخْوَتِي مِنَ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمُ الصَّفْقُ بِالأَسْوَاقِ، وَإِنَّ إِخْوَتِي مِنَ الأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ عَمَلُ أَمْوَالِهِمْ، وَكُنْتُ امْرَأً مِسْكِينًا أَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مِلْءِ بَطْنِي، فَأَحْضُرُ حِينَ يَغِيبُونَ وَأَعِي حِينَ يَنْسَوْنَ، وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا " لَنْ يَبْسُطَ أَحَدٌ مِنْكُمْ ثَوْبَهُ حَتَّى أَقْضِيَ مَقَالَتِي هَذِهِ، ثُمَّ يَجْمَعَهُ إِلَى صَدْرِهِ، فَيَنْسَى مِنْ مَقَالَتِي شَيْئًا أَبَدًا ". فَبَسَطْتُ نَمِرَةً لَيْسَ عَلَىَّ ثَوْبٌ غَيْرَهَا، حَتَّى قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، ثُمَّ جَمَعْتُهَا إِلَى صَدْرِي، فَوَالَّذِي بَعَثَهُ بِالْحَقِّ مَا نَسِيتُ مِنْ مَقَالَتِهِ تِلْكَ إِلَى يَوْمِي هَذَا، وَاللَّهِ لَوْلاَ آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمْ شَيْئًا أَبَدًا [quran sura="2" aya_start="159" aya_end="159"]{إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ} إِلَى قَوْلِهِ {الرَّحِيمُ}
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar — ‹Abu Hurayra koʻp hadis rivoyat qiladi›, deydi. Aslida, Alloh men rost (soʻz) aytyapmanmi yoki yoʻqmi, biladi. Ular yana: ‹Nega muhojirlar va ansorlar u kabi (koʻp) rivoyat qilmaydi?›, deb (soʻraydi). Aslida, mening muhojir birodarlarim bozorlarda savdo bilan band edi va mening ansoriy birodarlarim oʻz mol-mulklari bilan band edi. Men esa — qornimni toʻydiradigan (narsaga) qanoat qilgan — kambagʻal kishi edim va Allohning Rasuli ﷺ bilan birga boʻlar edim. Bas, ular (muhojir va ansor) yoʻq paytda men hozir boʻlar va ular unutganda men yodda saqlar edim. Bir kun Paygʻambar ﷺ: ‹Kim men shu soʻzimni tugatgunimcha oʻz choyshabini yozsa, soʻng uni koʻksiga yigʻib olsa, mening (har bir) soʻzimdan hech narsani unutmaydi›, — dedilar. Bas, men — Allohning Rasuli ﷺ oʻz soʻzini tugatguncha — oʻz choyshabimni (yagona kiyimimni) yozdim, soʻng uni koʻksimga yigʻdim. Uni haq bilan (yuborgan) Zotga qasamki, oʻshandan beri — to bugungi kunimgacha — men u zotning oʻsha soʻzidan birorta (soʻz)ni (ham) unutmadim. Allohga qasamki, Allohning Kitobidagi ikki oyat boʻlmaganida, men hech qachon (Paygʻambar ﷺ dan) biror hadis rivoyat qilmas edim. (Bu ikki oyat:) ‹Albatta, Biz nozil qilgan ravshan (oyat)lar va hidoyatni yashirgan(lar)... (to ...Rahmli (zotman).)› (Baqara, 159-160).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар — ‹Абу Ҳурайра кўп ҳадис ривоят қилади›, дейди. Аслида, Аллоҳ мен рост (сўз) айтяпманми ёки йўқми, билади. Улар яна: ‹Нега муҳожирлар ва ансорлар у каби (кўп) ривоят қилмайди?›, деб (сўрайди). Аслида, менинг муҳожир биродарларим бозорларда савдо билан банд эди ва менинг ансорий биродарларим ўз мол-мулклари билан банд эди. Мен эса — қорнимни тўйдирадиган (нарсага) қаноат қилган — камбағал киши эдим ва Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бўлар эдим. Бас, улар (муҳожир ва ансор) йўқ пайтда мен ҳозир бўлар ва улар унутганда мен ёдда сақлар эдим. Бир кун Пайғамбар ﷺ: ‹Ким мен шу сўзимни тугатгунимча ўз чойшабини ёзса, сўнг уни кўксига йиғиб олса, менинг (ҳар бир) сўзимдан ҳеч нарсани унутмайди›, — дедилар. Бас, мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ ўз сўзини тугатгунча — ўз чойшабимни (ягона кийимимни) ёздим, сўнг уни кўксимга йиғдим. Уни ҳақ билан (юборган) Зотга қасамки, ўшандан бери — то бугунги кунимгача — мен у зотнинг ўша сўзидан бирорта (сўз)ни (ҳам) унутмадим. Аллоҳга қасамки, Аллоҳнинг Китобидаги икки оят бўлмаганида, мен ҳеч қачон (Пайғамбар ﷺ дан) бирор ҳадис ривоят қилмас эдим. (Бу икки оят:) ‹Албатта, Биз нозил қилган равшан (оят)лар ва ҳидоятни яширган(лар)... (то ...Раҳмли (зотман).)› (Бақара, 159-160).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ الْكَلأُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ortiqcha (ortib qolgan) suvni (ushlab) qoldirmanglar — chunki bu odamlarni oʻz chorvasini boqishdan (oʻtlatishdan) toʻsadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ортиқча (ортиб қолган) сувни (ушлаб) қолдирманглар — чунки бу одамларни ўз чорвасини боқишдан (ўтлатишдан) тўсади», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَمْنَعُوا فَضْلَ الْمَاءِ لِتَمْنَعُوا بِهِ فَضْلَ الْكَلإِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ortiqcha oʻtni (oʻsishdan) toʻsish maqsadida ortiqcha suvni (ushlab) qoldirmanglar», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ортиқча ўтни (ўсишдан) тўсиш мақсадида ортиқча сувни (ушлаб) қолдирманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَعْدِنُ جُبَارٌ، وَالْبِئْرُ جُبَارٌ، وَالْعَجْمَاءُ جُبَارٌ، وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar kishi konda yoki quduqda (tasodifan) oʻlsa, yoki bir hayvon (tomonidan) oʻldirilsa, (buning uchun) hech qanday xun (qon puli) (toʻlanmaydi); va kim oʻz yerida xazina topsa, uning beshdan birini (davlatga) berishi (kerak)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар киши конда ёки қудуқда (тасодифан) ўлса, ёки бир ҳайвон (томонидан) ўлдирилса, (бунинг учун) ҳеч қандай хун (қон пули) (тўланмайди); ва ким ўз ерида хазина топса, унинг бешдан бирини (давлатга) бериши (керак)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلاَ يُزَكِّيهِمْ، وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ كَانَ لَهُ فَضْلُ مَاءٍ بِالطَّرِيقِ، فَمَنَعَهُ مِنِ ابْنِ السَّبِيلِ، وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا لاَ يُبَايِعُهُ إِلاَّ لِدُنْيَا، فَإِنْ أَعْطَاهُ مِنْهَا رَضِيَ، وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ مِنْهَا سَخِطَ، وَرَجُلٌ أَقَامَ سِلْعَتَهُ بَعْدَ الْعَصْرِ، فَقَالَ وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ لَقَدْ أَعْطَيْتُ بِهَا كَذَا وَكَذَا، فَصَدَّقَهُ رَجُلٌ" ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ [quran sura="3" aya_start="77" aya_end="77"]{إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً}
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Uch (xil) kishi borki, Qiyomat kuni Alloh ularga (rahmat nazari bilan) qaramaydi, ularni (gunohlardan) poklamaydi va ularga qattiq azob boʻladi: (1) yoʻl ustida ortiqcha suvi boʻlgan, lekin uni yoʻlovchilardan (ushlab) qoldirgan kishi; (2) bir hokimga — faqat dunyo manfaati uchun — bayʼat bergan kishi: agar hokim unga biror narsa bersa, rozi boʻladi, agar bermasa, norozi boʻladi; (3) va asr namozidan keyin oʻz molini (sotishga) qoʻygan hamda: ‹Undan boshqa iloh boʻlmagan Allohga qasamki, men bu molimga shuncha-shuncha (narx) berdim›, — degan kishi: bir kishi unga ishonadi (va molni sotib oladi)», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ: ‹Albatta, Allohning ahdini va oʻz qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar...› (Oli Imron, 77) (oyatini) tilovat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Уч (хил) киши борки, Қиёмат куни Аллоҳ уларга (раҳмат назари билан) қарамайди, уларни (гуноҳлардан) покламайди ва уларга қаттиқ азоб бўлади: (1) йўл устида ортиқча суви бўлган, лекин уни йўловчилардан (ушлаб) қолдирган киши; (2) бир ҳокимга — фақат дунё манфаати учун — байъат берган киши: агар ҳоким унга бирор нарса берса, рози бўлади, агар бермаса, норози бўлади; (3) ва аср намозидан кейин ўз молини (сотишга) қўйган ҳамда: ‹Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, мен бу молимга шунча-шунча (нарх) бердим›, — деган киши: бир киши унга ишонади (ва молни сотиб олади)», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ: ‹Албатта, Аллоҳнинг аҳдини ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар...› (Оли Имрон, 77) (оятини) тиловат қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَا رَجُلٌ يَمْشِي فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ الْعَطَشُ، فَنَزَلَ بِئْرًا فَشَرِبَ مِنْهَا، ثُمَّ خَرَجَ فَإِذَا هُوَ بِكَلْبٍ يَلْهَثُ، يَأْكُلُ الثَّرَى مِنَ الْعَطَشِ، فَقَالَ لَقَدْ بَلَغَ هَذَا مِثْلُ الَّذِي بَلَغَ بِي فَمَلأَ خُفَّهُ ثُمَّ أَمْسَكَهُ بِفِيهِ، ثُمَّ رَقِيَ، فَسَقَى الْكَلْبَ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ، فَغَفَرَ لَهُ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَإِنَّ لَنَا فِي الْبَهَائِمِ أَجْرًا قَالَ " فِي كُلِّ كَبِدٍ رَطْبَةٍ أَجْرٌ ". تَابَعَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَالرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir kishi yoʻlda ketayotgan paytda chanqab qoldi va bir quduqqa tushib, undan suv ichdi. Undan chiqqanda, u — haddan tashqari chanqoqdan tilini osiltirib (hansirab), tuproqni yalayotgan — bir itni koʻrdi. U kishi: ‹Bu (it) — men duch kelgan (chanqoq) muammodan aziyat chekyapti›, — dedi. Bas, u (yana quduqqa tushib), oʻz kovushini suv bilan toʻldirdi, uni tishlari bilan tutdi, (yuqoriga) chiqdi va itni sugʻordi. Alloh uning (yaxshi) amalidan minnatdor boʻldi va uni kechirdi», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, bizga hayvonlarga xizmat qilishda (ham) savob bormi?» — dedi. U zot: «Ha, har bir tirik jonzotga (xizmat qilishda) savob bor», — deb javob berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир киши йўлда кетаётган пайтда чанқаб қолди ва бир қудуққа тушиб, ундан сув ичди. Ундан чиққанда, у — ҳаддан ташқари чанқоқдан тилини осилтириб (ҳансираб), тупроқни ялаётган — бир итни кўрди. У киши: ‹Бу (ит) — мен дуч келган (чанқоқ) муаммодан азият чекяпти›, — деди. Бас, у (яна қудуққа тушиб), ўз ковушини сув билан тўлдирди, уни тишлари билан тутди, (юқорига) чиқди ва итни суғорди. Аллоҳ унинг (яхши) амалидан миннатдор бўлди ва уни кечирди», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, бизга ҳайвонларга хизмат қилишда (ҳам) савоб борми?» — деди. У зот: «Ҳа, ҳар бир тирик жонзотга (хизмат қилишда) савоб бор», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَذُودَنَّ رِجَالاً عَنْ حَوْضِي كَمَا تُذَادُ الْغَرِيبَةُ مِنَ الإِبِلِ عَنِ الْحَوْضِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men Qiyomat kuni baʼzi odamlarni oʻz (muqaddas) Havzimdan — begona tuyalar xususiy oxurdan haydalgandek — haydayman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен Қиёмат куни баъзи одамларни ўз (муқаддас) Ҳавзимдан — бегона туялар хусусий охурдан ҳайдалгандек — ҳайдайман», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أَعْطَى بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أَعْطَى وَهْوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ، فَيَقُولُ اللَّهُ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي، كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ ". قَالَ عَلِيٌّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ غَيْرَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ أَبَا صَالِحٍ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch (xil) kishi borki, Qiyomat kuni Alloh ular bilan gaplashmaydi va ularga (rahmat nazari bilan) qaramaydi: (1) oʻz molini (sotishda) — unga berilgandan koʻra koʻproq (narx) taklif qilingan, deb — yolgʻon qasam ichgan kishi; (2) bir musulmonning molini (nohaq) olish uchun asr namozidan keyin yolgʻon qasam ichgan kishi; (3) va oʻz ortiqcha suvini (ushlab) qoldirgan kishi. Alloh unga: ‹Bugun Men sendan Oʻz fazlimni (rahmatimni) tutaman — sen oʻzing yaratmagan narsaning ortiqchasini (boshqalardan) tutganingdek›, — deydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч (хил) киши борки, Қиёмат куни Аллоҳ улар билан гаплашмайди ва уларга (раҳмат назари билан) қарамайди: (1) ўз молини (сотишда) — унга берилгандан кўра кўпроқ (нарх) таклиф қилинган, деб — ёлғон қасам ичган киши; (2) бир мусулмоннинг молини (ноҳақ) олиш учун аср намозидан кейин ёлғон қасам ичган киши; (3) ва ўз ортиқча сувини (ушлаб) қолдирган киши. Аллоҳ унга: ‹Бугун Мен сендан Ўз фазлимни (раҳматимни) тутаман — сен ўзинг яратмаган нарсанинг ортиқчасини (бошқалардан) тутганингдек›, — дейди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ لِرَجُلٍ أَجْرٌ، وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ، وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ، فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَأَطَالَ بِهَا فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ، فَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا ذَلِكَ مِنَ الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ كَانَتْ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَلَوْ أَنَّهُ انْقَطَعَ طِيَلُهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كَانَتْ آثَارُهَا وَأَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ، وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهَرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلَمْ يُرِدْ أَنْ يَسْقِيَ كَانَ ذَلِكَ حَسَنَاتٍ لَهُ، فَهِيَ لِذَلِكَ أَجْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَتَعَفُّفًا ثُمَّ لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي رِقَابِهَا وَلاَ ظُهُورِهَا، فَهِيَ لِذَلِكَ سِتْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِيَاءً وَنِوَاءً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ، فَهِيَ عَلَى ذَلِكَ وِزْرٌ ". وَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحُمُرِ فَقَالَ " مَا أُنْزِلَ عَلَىَّ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْجَامِعَةُ الْفَاذَّةُ [quran sura="99" aya_start="6" aya_end="7"]{َمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ }"
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ot saqlash — baʼzi (kishi) uchun savob, boshqasi uchun panoh (yaʼni rizq topish vositasi), uchinchisi uchun (gunoh) yuki boʻlishi mumkin. Ot kimga savob boʻladi — u Alloh yoʻlida (jihod uchun) ot saqlab, uni yaylov (yoki bogʻ)da uzun arqonga bogʻlagan kishi(dir): oʻsha ot uzun arqoni (yetgan joyda) yaylov yoki bogʻdan yegan (narsa)si miqdorida unga savob boʻladi; agar oʻsha ot arqonini uzib, bir yoki ikki tepalikdan oʻtsa, uning (har bir) izi va tezagi — egasi uchun savob (sifatida) yoziladi; agar u bir daryodan oʻtib, undan ichsa, garchi (egasi) uni oʻsha paytda sugʻorishni niyat qilmagan boʻlsa ham, bu (ham) egasi uchun savob hisoblanadi. Ot — ikkinchi kishi uchun kambagʻallikdan panoh(dir): u (kishi) — birovdan (narsa) soʻramaslik uchun — rizq topish maqsadida ot saqlaydi va shu bilan birga (ot orqali topgan molida) Allohning haqini (zakotini) beradi hamda ularni (otlarni) haddan ortiq yuklamaydi. Kim — faqat manmanlik (kibr), koʻz-koʻz qilish uchun va musulmonlarga zarar yetkazish maqsadida — ot saqlasa, uning otlari u uchun gunoh (manbai) boʻladi», — dedilar. Allohning Rasuli ﷺ dan eshaklar haqida soʻralganda, u zot: «Ular haqida menga — har narsaga tatbiq etiladigan (mana bu) yagona, keng qamrovli oyatdan boshqa — biror (maxsus narsa) nozil qilinmadi: ‹Kim zarra miqdorida yaxshilik qilsa, uni (uning savobini) Qiyomat kuni koʻradi› (Zalzala, 7)», — deb javob berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «От сақлаш — баъзи (киши) учун савоб, бошқаси учун паноҳ (яъни ризқ топиш воситаси), учинчиси учун (гуноҳ) юки бўлиши мумкин. От кимга савоб бўлади — у Аллоҳ йўлида (жиҳод учун) от сақлаб, уни яйлов (ёки боғ)да узун арқонга боғлаган киши(дир): ўша от узун арқони (етган жойда) яйлов ёки боғдан еган (нарса)си миқдорида унга савоб бўлади; агар ўша от арқонини узиб, бир ёки икки тепаликдан ўца, унинг (ҳар бир) изи ва тезаги — эгаси учун савоб (сифатида) ёзилади; агар у бир дарёдан ўтиб, ундан ичса, гарчи (эгаси) уни ўша пайтда суғоришни ният қилмаган бўлса ҳам, бу (ҳам) эгаси учун савоб ҳисобланади. От — иккинчи киши учун камбағалликдан паноҳ(дир): у (киши) — бировдан (нарса) сўрамаслик учун — ризқ топиш мақсадида от сақлайди ва шу билан бирга (от орқали топган молида) Аллоҳнинг ҳақини (закотини) беради ҳамда уларни (отларни) ҳаддан ортиқ юкламайди. Ким — фақат манманлик (кибр), кўз-кўз қилиш учун ва мусулмонларга зарар етказиш мақсадида — от сақласа, унинг отлари у учун гуноҳ (манбаи) бўлади», — дедилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшаклар ҳақида сўралганда, у зот: «Улар ҳақида менга — ҳар нарсага татбиқ этиладиган (мана бу) ягона, кенг қамровли оятдан бошқа — бирор (махсус нарса) нозил қилинмади: ‹Ким зарра миқдорида яхшилик қилса, уни (унинг савобини) Қиёмат куни кўради› (Залзала, 7)», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنْ يَحْتَطِبَ أَحَدُكُمْ حُزْمَةً عَلَى ظَهْرِهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ أَحَدًا فَيُعْطِيَهُ أَوْ يَمْنَعَهُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Shubhasiz, sizning bir bogʻlam oʻtin yigʻib, uni yelkangda koʻtarish(ib sotish va shu bilan kun kechirish)ing — biror kishidan soʻrashdan yaxshiroqdir; u (soʻralgan) senga berishi yoki bermasligi (mumkin)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шубҳасиз, сизнинг бир боғлам ўтин йиғиб, уни елкангда кўтариш(иб сотиш ва шу билан кун кечириш)инг — бирор кишидан сўрашдан яхшироқдир; у (сўралган) сенга бериши ёки бермаслиги (мумкин)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ حَقِّ الإِبِلِ أَنْ تُحْلَبَ عَلَى الْمَاءِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Urgʻochi tuyaning haqlaridan biri — uni suv (boʻyi)da sogʻish(dir) (toki muhtoj kishilar ham undan ichsin)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Урғочи туянинг ҳақларидан бири — уни сув (бўйи)да соғиш(дир) (токи муҳтож кишилар ҳам ундан ичсин)», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْعِ الْعَرَايَا بِخَرْصِهَا مِنَ التَّمْرِ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ، شَكَّ دَاوُدُ فِي ذَلِكَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Araya xurmosini — (daraxtdagi mevani) tahminan oʻlchab — quruq xurmoga sotishga ruxsat berdi; bu (miqdor) besh vasqdan kam yoki besh vasq boʻlishi (kerak). (Dovud (rivoyatchi) — aniq miqdor haqida — ishonchli emas.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Арая хурмосини — (дарахтдаги мевани) таҳминан ўлчаб — қуруқ хурмога сотишга рухсат берди; бу (миқдор) беш васқдан кам ёки беш васқ бўлиши (керак). (Довуд (ривоятчи) — аниқ миқдор ҳақида — ишончли эмас.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَخَذَ أَمْوَالَ النَّاسِ يُرِيدُ أَدَاءَهَا أَدَّى اللَّهُ عَنْهُ، وَمَنْ أَخَذَ يُرِيدُ إِتْلاَفَهَا أَتْلَفَهُ اللَّهُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim odamlarning molini (qarz sifatida) — uni toʻlash niyatida — olsa, Alloh uni uning nomidan (yaʼni uning oʻrniga) toʻlaydi; va kim uni — (egasini) zarar yetkazish (yaʼni toʻlamaslik) niyatida — olsa, Alloh uni (oʻzini) halok qiladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким одамларнинг молини (қарз сифатида) — уни тўлаш ниятида — олса, Аллоҳ уни унинг номидан (яъни унинг ўрнига) тўлайди; ва ким уни — (эгасини) зарар етказиш (яъни тўламаслик) ниятида — олса, Аллоҳ уни (ўзини) ҳалок қилади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبِ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ كَانَ لِي مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَبًا، مَا يَسُرُّنِي أَنْ لاَ يَمُرَّ عَلَىَّ ثَلاَثٌ وَعِنْدِي مِنْهُ شَىْءٌ، إِلاَّ شَىْءٌ أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ ". رَوَاهُ صَالِحٌ وَعُقَيْلٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar menda Uhud togʻidek oltin boʻlganida, uning menda uch kundan ortiq qolishi meni xursand qilmas edi — magar qarz toʻlash uchun saqlaydigan miqdordan boshqa», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар менда Уҳуд тоғидек олтин бўлганида, унинг менда уч кундан ортиқ қолиши мени хурсанд қилмас эди — магар қарз тўлаш учун сақлайдиган миқдордан бошқа», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، بِبَيْتِنَا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، تَقَاضَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأَغْلَظَ لَهُ، فَهَمَّ أَصْحَابُهُ، فَقَالَ " دَعُوهُ، فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً. وَاشْتَرُوا لَهُ بَعِيرًا، فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ ". وَقَالُوا لاَ نَجِدُ إِلاَّ أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ. قَالَ " اشْتَرُوهُ فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ، فَإِنَّ خَيْرَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Allohning Rasuli ﷺ dan oʻz qarzini shu qadar qoʻpol tarzda talab qildiki, Paygʻambar ﷺ ning sahobalari unga zarar yetkazmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ: «Uni qoʻyinglar — shubhasiz, u (qarz beruvchi) — (qattiq) talab qilishga haqli; bir tuya sotib olib, unga beringlar», — dedilar. Ular: «Mavjud tuya — u talab qilayotgan tuyadan kattaroq», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni sotib olib, unga beringlar — chunki sizlarning eng yaxshingiz — qarzini chiroyli (saxiy) tarzda toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳнинг Расули ﷺ дан ўз қарзини шу қадар қўпол тарзда талаб қилдики, Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари унга зарар етказмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ: «Уни қўйинглар — шубҳасиз, у (қарз берувчи) — (қаттиқ) талаб қилишга ҳақли; бир туя сотиб олиб, унга беринглар», — дедилар. Улар: «Мавжуд туя — у талаб қилаётган туядан каттароқ», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни сотиб олиб, унга беринглар — чунки сизларнинг энг яхшингиз — қарзини чиройли (сахий) тарзда тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَقَاضَاهُ بَعِيرًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَعْطُوهُ ". فَقَالُوا مَا نَجِدُ إِلاَّ سِنًّا أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ. فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْفَيْتَنِي أَوْفَاكَ اللَّهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَعْطُوهُ فَإِنَّ مِنْ خِيَارِ النَّاسِ أَحْسَنَهُمْ قَضَاءً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, (u zot oʻziga qarzdor boʻlgan) bir tuyani talab qildi. Allohning Rasuli ﷺ oʻz sahobalariga unga (bir tuya) berishni aytdi. Ular: «Biz — (u talab qilayotgan tuyadan) kattaroq tuyadan boshqa (narsa) topmayapmiz», — dedi. (Paygʻambar ﷺ ularga oʻsha tuyani berishni buyurdi.) U kishi: «Sen menga haqimni toʻliq toʻlading; Alloh ham senga toʻliq toʻlasin», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Unga beringlar — chunki odamlarning eng yaxshisi — qarzini eng chiroyli (saxiy) tarzda toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, (у зот ўзига қарздор бўлган) бир туяни талаб қилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ ўз саҳобаларига унга (бир туя) беришни айтди. Улар: «Биз — (у талаб қилаётган туядан) каттароқ туядан бошқа (нарса) топмаяпмиз», — деди. (Пайғамбар ﷺ уларга ўша туяни беришни буюрди.) У киши: «Сен менга ҳақимни тўлиқ тўладинг; Аллоҳ ҳам сенга тўлиқ тўласин», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга беринглар — чунки одамларнинг энг яхшиси — қарзини энг чиройли (сахий) тарзда тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ لِرَجُلٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِنٌّ مِنَ الإِبِلِ فَجَاءَهُ يَتَقَاضَاهُ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " أَعْطُوهُ ". فَطَلَبُوا سِنَّهُ، فَلَمْ يَجِدُوا لَهُ إِلاَّ سِنًّا فَوْقَهَا. فَقَالَ " أَعْطُوهُ ". فَقَالَ أَوْفَيْتَنِي، وَفَّى اللَّهُ بِكَ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خِيَارَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ biror kishiga maʼlum yoshdagi bir tuya qarzdor edilar; u (kishi) uni (qarzni) talab qilish uchun keldi. Paygʻambar ﷺ oʻz sahobalariga unga berishni buyurdi. Ular oʻsha yoshdagi tuyani qidirdi, lekin bir yosh kattaroq tuyadan boshqa (narsa) topmadi. Paygʻambar ﷺ ularga uni unga berishni aytdi. U kishi: «Sen menga haqimni toʻliq toʻlading; Alloh ham senga toʻliq toʻlasin», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sizlarning eng yaxshingiz — qarzini eng chiroyli (saxiy) tarzda toʻlaydigan kishi(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бирор кишига маълум ёшдаги бир туя қарздор эдилар; у (киши) уни (қарзни) талаб қилиш учун келди. Пайғамбар ﷺ ўз саҳобаларига унга беришни буюрди. Улар ўша ёшдаги туяни қидирди, лекин бир ёш каттароқ туядан бошқа (нарса) топмади. Пайғамбар ﷺ уларга уни унга беришни айтди. У киши: «Сен менга ҳақимни тўлиқ тўладинг; Аллоҳ ҳам сенга тўлиқ тўласин», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Сизларнинг энг яхшингиз — қарзини энг чиройли (сахий) тарзда тўлайдиган киши(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ، وَمَنْ تَرَكَ كَلاًّ فَإِلَيْنَا ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar kishi biror mol qoldirsa, u — vorislarga(dir); va agar u ojiz (yosh) farzandlar qoldirsa, ularni (boqib) tarbiyalash — bizning zimmamizda(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар киши бирор мол қолдирса, у — ворисларга(дир); ва агар у ожиз (ёш) фарзандлар қолдирса, уларни (боқиб) тарбиялаш — бизнинг зиммамизда(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلاَّ وَأَنَا أَوْلَى بِهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ [quran sura="33" aya_start="5" aya_end="5"]{النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ} فَأَيُّمَا مُؤْمِنٍ مَاتَ وَتَرَكَ مَالاً فَلْيَرِثْهُ عَصَبَتُهُ مَنْ كَانُوا، وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَلْيَأْتِنِي فَأَنَا مَوْلاَهُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men — bu dunyoda va oxiratda — moʻminlarga ularning oʻzlaridan koʻra yaqinroqman; va xohlasangiz, Allohning (mana bu) soʻzini oʻqing: ‹Paygʻambar moʻminlarga ularning oʻzlaridan koʻra yaqinroqdir› (Ahzob, 6). Bas, agar haqiqiy moʻmin vafot etsa va biror mol qoldirsa, u — uning (otasi tomonidagi) vorislariga(dir); va agar u — toʻlanishi kerak boʻlgan qarz yoki muhtoj farzandlar qoldirsa, ular mening oldimga kelsin — chunki men marhumning posboniman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен — бу дунёда ва охиратда — мўминларга уларнинг ўзларидан кўра яқинроқман; ва хоҳласангиз, Аллоҳнинг (мана бу) сўзини ўқинг: ‹Пайғамбар мўминларга уларнинг ўзларидан кўра яқинроқдир› (Аҳзоб, 6). Бас, агар ҳақиқий мўмин вафот эца ва бирор мол қолдирса, у — унинг (отаси томонидаги) ворисларига(дир); ва агар у — тўланиши керак бўлган қарз ёки муҳтож фарзандлар қолдирса, улар менинг олдимга келсин — чунки мен марҳумнинг посбониман», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، أَخِي وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Badavlat kishining qarzni (toʻlashni) kechiktirishi — zulm(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бадавлат кишининг қарзни (тўлашни) кечиктириши — зулм(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ يَتَقَاضَاهُ فَأَغْلَظَ لَهُ فَهَمَّ بِهِ أَصْحَابُهُ. فَقَالَ " دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, oʻz qarzini talab qildi va qoʻpol soʻzlar ishlatdi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari unga zarar yetkazmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ: «Uni qoʻyinglar — chunki haq egasi (qarz beruvchi)ning soʻzlashga haqqi bor», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, ўз қарзини талаб қилди ва қўпол сўзлар ишлатди. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари унга зарар етказмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ: «Уни қўйинглар — чунки ҳақ эгаси (қарз берувчи)нинг сўзлашга ҳаққи бор», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ أَدْرَكَ مَالَهُ بِعَيْنِهِ عِنْدَ رَجُلٍ أَوْ إِنْسَانٍ قَدْ أَفْلَسَ، فَهْوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar kishi oʻz aynan (oʻz) narsasini bir muflis (singan kishi)da topsa, u — uni qaytarib olishga boshqa har kimdan koʻproq haqli(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар киши ўз айнан (ўз) нарсасини бир муфлис (синган киши)да топса, у — уни қайтариб олишга бошқа ҳар кимдан кўпроқ ҳақли(дир)», — дедилар.
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ، فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى. فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — bir isroillik kishi boshqa bir isroillikdan pul (qarz) berishni soʻragani va u (ikkinchisi) unga belgilangan muddatga (qarz) bergani — haqida zikr qildi. (Abu Hurayra hadisning qolgan qismini (ham) keltirdi.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — бир исроиллик киши бошқа бир исроилликдан пул (қарз) беришни сўрагани ва у (иккинчиси) унга белгиланган муддатга (қарз) бергани — ҳақида зикр қилди. (Абу Ҳурайра ҳадиснинг қолган қисмини (ҳам) келтирди.)
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ، قَالَ الْمُسْلِمُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدًا عَلَى الْعَالَمِينَ، فَقَالَ الْيَهُودِيُّ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْعَالَمِينَ. فَرَفَعَ الْمُسْلِمُ يَدَهُ عِنْدَ ذَلِكَ فَلَطَمَ وَجْهَ الْيَهُودِيِّ، فَذَهَبَ الْيَهُودِيُّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِمَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ وَأَمْرِ الْمُسْلِمِ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمُسْلِمَ فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ، فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُخَيِّرُونِي عَلَى مُوسَى، فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَأَصْعَقُ مَعَهُمْ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُفِيقُ، فَإِذَا مُوسَى بَاطِشٌ جَانِبَ الْعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَانَ فِيمَنْ صَعِقَ فَأَفَاقَ قَبْلِي، أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ikki kishi — bir musulmon va bir yahudiy — janjallashdi. Musulmon: «Muhammadni barcha odamlardan ustun qilgan Zotga qasamki!» — dedi. Yahudiy: «Musoni barcha odamlardan ustun qilgan Zotga qasamki!» — dedi. Shunda musulmon qoʻlini koʻtarib, yahudiyning yuziga tarsaki tortdi. Yahudiy Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, oʻzi bilan musulmon orasida boʻlgan (voqea)ni u zotga xabar berdi. Paygʻambar ﷺ musulmonni (chaqirib) yubordi va undan bu haqda soʻradi. Musulmon voqeani u zotga xabar berdi. Paygʻambar ﷺ: «Meni Musodan ustun qilmanglar — chunki Qiyomat kuni barcha odamlar hushidan ketadi va men (ham) ulardan biri boʻlaman, lekin men birinchi boʻlib hushga kelaman va Musoni — Arsh(ning) bir tomonini ushlab turgan holda — koʻraman. Men — (Muso) ham hushidan ketdimi va mendan oldin (hushga) keldimi, yoki Alloh uni oʻsha (hushdan ketish) zarbasidan istisno qildimi — bilmayman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Икки киши — бир мусулмон ва бир яҳудий — жанжаллашди. Мусулмон: «Муҳаммадни барча одамлардан устун қилган Зотга қасамки!» — деди. Яҳудий: «Мусони барча одамлардан устун қилган Зотга қасамки!» — деди. Шунда мусулмон қўлини кўтариб, яҳудийнинг юзига тарсаки тортди. Яҳудий Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, ўзи билан мусулмон орасида бўлган (воқеа)ни у зотга хабар берди. Пайғамбар ﷺ мусулмонни (чақириб) юборди ва ундан бу ҳақда сўради. Мусулмон воқеани у зотга хабар берди. Пайғамбар ﷺ: «Мени Мусодан устун қилманглар — чунки Қиёмат куни барча одамлар ҳушидан кетади ва мен (ҳам) улардан бири бўламан, лекин мен биринчи бўлиб ҳушга келаман ва Мусони — Арш(нинг) бир томонини ушлаб турган ҳолда — кўраман. Мен — (Мусо) ҳам ҳушидан кетдими ва мендан олдин (ҳушга) келдими, ёки Аллоҳ уни ўша (ҳушдан кетиш) зарбасидан истисно қилдими — билмайман», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِالصَّلاَةِ فَتُقَامَ ثُمَّ أُخَالِفَ إِلَى مَنَازِلِ قَوْمٍ لاَ يَشْهَدُونَ الصَّلاَةَ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Shubhasiz, men — biror kishiga (jamoat) namoz(i) iqomasini aytishni buyurishni, soʻng — namozga kelmaydigan kishilarning uylariga borib, ularning uylarini ular ustida yoqib yuborishni — niyat qildim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Шубҳасиз, мен — бирор кишига (жамоат) намоз(и) иқомасини айтишни буюришни, сўнг — намозга келмайдиган кишиларнинг уйларига бориб, уларнинг уйларини улар устида ёқиб юборишни — ният қилдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ، فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ، فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ، فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ". قَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ. فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ " أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Najdga otliqlarni joʻnatdi va ular Yamomaning boshligʻi Sumoma ibn Usolni asir olib keldi hamda uni masjidning ustunlaridan biriga bogʻladi. Allohning Rasuli ﷺ uning oldiga kelganda, u zot: «Nima deysan, ey Sumoma?» — deb soʻradilar. U: «Menda yaxshi xabar bor, ey Muhammad!» — deb javob berdi. Abu Hurayra butun voqeani rivoyat qildi — u Paygʻambar ﷺ ning: «Uni qoʻyib yuboringlar!» — degan buyrugʻi bilan tugadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Наждга отлиқларни жўнатди ва улар Ямоманинг бошлиғи Сумома ибн Усолни асир олиб келди ҳамда уни масжиднинг устунларидан бирига боғлади. Аллоҳнинг Расули ﷺ унинг олдига келганда, у зот: «Нима дейсан, эй Сумома?» — деб сўрадилар. У: «Менда яхши хабар бор, эй Муҳаммад!» — деб жавоб берди. Абу Ҳурайра бутун воқеани ривоят қилди — у Пайғамбар ﷺ нинг: «Уни қўйиб юборинглар!» — деган буйруғи билан тугади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ، فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Najdga baʼzi otliqlarni joʻnatdi va ular Bani Hanifa qabilasidan Sumoma ibn Usol degan bir kishini asir olib keldi hamda uni masjidning ustunlaridan biriga bogʻladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Наждга баъзи отлиқларни жўнатди ва улар Бани Ҳанифа қабиласидан Сумома ибн Усол деган бир кишини асир олиб келди ҳамда уни масжиднинг устунларидан бирига боғлади.