حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ ثَوْرٍ، عَنِ الْحُصَيْنِ الْحُبْرَانِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ اكْتَحَلَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لاَ فَلاَ حَرَجَ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لاَ فَلاَ حَرَجَ وَمَنْ أَكَلَ فَمَا تَخَلَّلَ فَلْيَلْفِظْ وَمَا لاَكَ بِلِسَانِهِ فَلْيَبْتَلِعْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لاَ فَلاَ حَرَجَ وَمَنْ أَتَى الْغَائِطَ فَلْيَسْتَتِرْ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ إِلاَّ أَنْ يَجْمَعَ كَثِيبًا مِنْ رَمْلٍ فَلْيَسْتَدْبِرْهُ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَلْعَبُ بِمَقَاعِدِ بَنِي آدَمَ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لاَ فَلاَ حَرَجَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ثَوْرٍ قَالَ حُصَيْنٌ الْحِمْيَرِيُّ وَرَوَاهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ ثَوْرٍ فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخَيْرُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو سَعِيدٍ الْخَيْرُ هُوَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim surma (koʻzga) tortsa, toq (son) qilsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim (toshlar bilan) istinjo qilsa, toq qilsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim (biror narsa) yesa, tish kovlaganda chiqqan (qoldiq)ni tashlasin, tili bilan (chaynalib) qolganini esa yutsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim hojatxonaga borsa, (oʻzini) toʻssin; agar (toʻsiq topa olmay) faqat qum uyumini toʻplay olsa, unga orqasini oʻgirsin — chunki shayton odam bolasining orqa (hojat) joylari bilan oʻynaydi; kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Abu Osim Savrdan rivoyat qilib, (roviyni) «Husayn al-Himyariy» degan; Abdulmalik ibn Sabboh esa Savrdan rivoyat qilib, «Abu Said al-Xayr» degan. Abu Dovud aytdi: Abu Said al-Xayr — Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким сурма (кўзга) тортса, тоқ (сон) қилсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким (тошлар билан) истинжо қилса, тоқ қилсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким (бирор нарса) еса, тиш ковлаганда чиққан (қолдиқ)ни ташласин, тили билан (чайналиб) қолганини эса ютсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким ҳожатхонага борса, (ўзини) тўссин; агар (тўсиқ топа олмай) фақат қум уюмини тўплай олса, унга орқасини ўгирсин — чунки шайтон одам боласининг орқа (ҳожат) жойлари билан ўйнайди; ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ», — дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Абу Осим Саврдан ривоят қилиб, (ровийни) «Ҳусайн ал-Ҳимярий» деган; Абдулмалик ибн Саббоҳ эса Саврдан ривоят қилиб, «Абу Саид ал-Хайр» деган. Абу Довуд айтди: Абу Саид ал-Хайр — Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидандир.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَأَبُو عَاصِمِ بْنِ جَوَّاسٍ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ طَلْحَةَ الْيَامِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَخَلَّلُ الصَّفَّ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلَى نَاحِيَةٍ يَمْسَحُ صُدُورَنَا وَمَنَاكِبَنَا وَيَقُولُ " لاَ تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ " . وَكَانَ يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الأُوَلِ " .
Hannod ibn as-Sariy va Abu Osim ibn Javvos al-Hanafiy bizga aytdilar: Abul-Ahvasdan, u Mansurdan, u Talha al-Yomiydan, u Abdurrahmon ibn Avsajadan, u al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: Rasululloh ﷺ safning bir chetidan ikkinchi chetigacha oraga kirib, koʻkraklarimiz va yelkalarimizni silar va: «Bir-biringizga zid (notekis) turmanglar, aks holda qalblaringiz ham bir-biriga zid boʻlib qoladi», der edilar. Yana: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi saflarga rahmat-salovotlar yogʻdiradilar», der edilar.Ҳаннод ибн ас-Сарий ва Абу Осим ибн Жаввос ал-Ҳанафий бизга айтдилар: Абул-Аҳвасдан, у Мансурдан, у Талҳа ал-Ёмийдан, у Абдурраҳмон ибн Авсажадан, у ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ сафнинг бир четидан иккинчи четигача орага кириб, кўкракларимиз ва елкаларимизни силар ва: «Бир-бирингизга зид (нотекис) турманглар, акс ҳолда қалбларингиз ҳам бир-бирига зид бўлиб қолади», дер эдилар. Яна: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафларга раҳмат-саловотлар ёғдирадилар», дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي عَمَّارٍ، يُحَدِّثُ فَذَكَرَهُ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ وَحَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ كَمَا رَوَاهُ ابْنُ بَكْرٍ .
Ibn Jurayj aytadi: Men Abdulloh ibn Abu Ammorni hadis aytayotganini eshitdim, deb yuqoridagiga oʻxshash (hadis)ni zikr qildi. Abu Dovud aytdi: Buni Abu Osim va Hammod ibn Masʼada ham Ibn Bakr rivoyat qilgani kabi rivoyat qilganlar.Ибн Журайж айтади: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Амморни ҳадис айтаётганини эшитдим, деб юқоридагига ўхшаш (ҳадис)ни зикр қилди. Абу Довуд айтди: Буни Абу Осим ва Ҳаммод ибн Масъада ҳам Ибн Бакр ривоят қилгани каби ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ إِسْحَاقَ الْمَكِّيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الْجُمَحِيِّ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ ثَفِنَةَ الْيَشْكُرِيِّ، - قَالَ الْحَسَنُ رَوْحٌ يَقُولُ مُسْلِمُ بْنُ شُعْبَةَ - قَالَ اسْتَعْمَلَ نَافِعُ بْنُ عَلْقَمَةَ أَبِي عَلَى عِرَافَةِ قَوْمِهِ فَأَمَرَهُ أَنْ يُصَدِّقَهُمْ قَالَ فَبَعَثَنِي أَبِي فِي طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَأَتَيْتُ شَيْخًا كَبِيرًا يُقَالُ لَهُ سَعْرُ بْنُ دَيْسَمٍ فَقُلْتُ إِنَّ أَبِي بَعَثَنِي إِلَيْكَ - يَعْنِي لأُصَدِّقَكَ - قَالَ ابْنَ أَخِي وَأَىَّ نَحْوٍ تَأْخُذُونَ قُلْتُ نَخْتَارُ حَتَّى إِنَّا نَتَبَيَّنُ ضُرُوعَ الْغَنَمِ . قَالَ ابْنَ أَخِي فَإِنِّي أُحَدِّثُكَ أَنِّي كُنْتُ فِي شِعْبٍ مِنْ هَذِهِ الشِّعَابِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَنَمٍ لِي فَجَاءَنِي رَجُلاَنِ عَلَى بَعِيرٍ فَقَالاَ لِي إِنَّا رَسُولاَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْكَ لِتُؤَدِّيَ صَدَقَةَ غَنَمِكَ . فَقُلْتُ مَا عَلَىَّ فِيهَا فَقَالاَ شَاةٌ . فَأَعْمِدُ إِلَى شَاةٍ قَدْ عَرَفْتُ مَكَانَهَا مُمْتَلِئَةً مَحْضًا وَشَحْمًا فَأَخْرَجْتُهَا إِلَيْهِمَا . فَقَالاَ هَذِهِ شَاةُ الشَّافِعِ وَقَدْ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَأْخُذَ شَافِعًا . قُلْتُ فَأَىَّ شَىْءٍ تَأْخُذَانِ قَالاَ عَنَاقًا جَذَعَةً أَوْ ثَنِيَّةً . قَالَ فَأَعْمِدُ إِلَى عَنَاقٍ مُعْتَاطٍ . وَالْمُعْتَاطُ الَّتِي لَمْ تَلِدْ وَلَدًا وَقَدْ حَانَ وِلاَدُهَا فَأَخْرَجْتُهَا إِلَيْهِمَا فَقَالاَ نَاوِلْنَاهَا . فَجَعَلاَهَا مَعَهُمَا عَلَى بَعِيرِهِمَا ثُمَّ انْطَلَقَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ قَالَ أَيْضًا مُسْلِمُ بْنُ شُعْبَةَ . كَمَا قَالَ رَوْحٌ .
Saʼr ibn Daysam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muslim ibn Safina (Shuʼba) aytdi: Nofiʼ ibn Alqama otamni oʻz qavmiga oqsoqol qilib tayinladi va unga ulardan zakot yigʻishni amr qildi. Otam meni ulardan bir guruhining (oldiga) joʻnatdi. Men Saʼr ibn Daysam degan keksa bir chol oldiga keldim va: «Otam meni sening oldingga joʻnatdi — yaʼni sendan zakot yigʻish uchun», dedim. U: «Ey jiyanim, qaysi turidan olasizlar?» dedi. Men: «Biz tanlaymiz, hatto qoʻylarning yelinlarini ham koʻrib (tekshirib) olamiz», dedim. U: «Ey jiyanim, men senga (bir voqeani) soʻzlab beray. Men Rasululloh ﷺ zamonida bu daralardan birida oʻz qoʻylarim bilan (yashar) edim. Yonimga ikki kishi bir tuyada kelib, menga: ‹Biz Rasululloh ﷺning sening oldingga (yuborilgan) ikki elchisimiz, qoʻylaringning sadaqasini (zakotini) ado etishing uchun (keldik)›, dedi. Men: ‹Ularda mening zimmamga nima (vojib)?› dedim. Ular: ‹Bir qoʻy›, dedi. Men joyini bilgan, sut va yogʻga toʻla bir qoʻyni kasd qilib, uni ularga olib chiqdim. Ular: ‹Bu boʻgʻoz qoʻy (shofiʼ), Rasululloh ﷺ bizni boʻgʻoz (qoʻy)ni olishdan qaytardilar›, dedi. Men: ‹Unda nimani olasizlar?› dedim. Ular: ‹Bir yashar yoki ikki yashar urgʻochi echkini (olamiz)›, dedi. Men hali tugʻmagan, lekin tugʻadigan vaqti yaqinlashgan urgʻochi echkini (muʼtot) kasd qilib, uni ularga olib chiqdim. Ular: ‹Uni bizga uzat›, dedi. Soʻng uni tuyalariga oʻzlari bilan birga (mindirib) qoʻyib, ketdilar», dedi. Abu Dovud aytdi: Uni Abu Osim Zakariyodan rivoyat qilib, u ham Ravh aytganidek ‹Muslim ibn Shuʼba› dedi.Саър ибн Дайсам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муслим ибн Сафина (Шуъба) айтди: Нофиъ ибн Алқама отамни ўз қавмига оқсоқол қилиб тайинлади ва унга улардан закот йиғишни амр қилди. Отам мени улардан бир гуруҳининг (олдига) жўнатди. Мен Саър ибн Дайсам деган кекса бир чол олдига келдим ва: «Отам мени сенинг олдингга жўнатди — яъни сендан закот йиғиш учун», дедим. У: «Эй жияним, қайси туридан оласизлар?» деди. Мен: «Биз танлаймиз, ҳатто қўйларнинг елинларини ҳам кўриб (текшириб) оламиз», дедим. У: «Эй жияним, мен сенга (бир воқеани) сўзлаб берай. Мен Расулуллоҳ ﷺ замонида бу даралардан бирида ўз қўйларим билан (яшар) эдим. Ёнимга икки киши бир туяда келиб, менга: ‹Биз Расулуллоҳ ﷺнинг сенинг олдингга (юборилган) икки элчисимиз, қўйларингнинг садақасини (закотини) адо этишинг учун (келдик)›, деди. Мен: ‹Уларда менинг зиммамга нима (вожиб)?› дедим. Улар: ‹Бир қўй›, деди. Мен жойини билган, сут ва ёғга тўла бир қўйни касд қилиб, уни уларга олиб чиқдим. Улар: ‹Бу бўғоз қўй (шофиъ), Расулуллоҳ ﷺ бизни бўғоз (қўй)ни олишдан қайтардилар›, деди. Мен: ‹Унда нимани оласизлар?› дедим. Улар: ‹Бир яшар ёки икки яшар урғочи эчкини (оламиз)›, деди. Мен ҳали туғмаган, лекин туғадиган вақти яқинлашган урғочи эчкини (муътот) касд қилиб, уни уларга олиб чиқдим. Улар: ‹Уни бизга узат›, деди. Сўнг уни туяларига ўзлари билан бирга (миндириб) қўйиб, кетдилар», деди. Абу Довуд айтди: Уни Абу Осим Закариёдан ривоят қилиб, у ҳам Равҳ айтганидек ‹Муслим ибн Шуъба› деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ جِبْرِيلَ الْبَغْدَادِيُّ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ مُسْلِمِ بْنِ رُومَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَعْطَى فِي صَدَاقِ امْرَأَةٍ مِلْءَ كَفَّيْهِ سَوِيقًا أَوْ تَمْرًا فَقَدِ اسْتَحَلَّ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ صَالِحِ بْنِ رُومَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا وَرَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ رُومَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْتَمْتِعُ بِالْقُبْضَةِ مِنَ الطَّعَامِ عَلَى مَعْنَى الْمُتْعَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَلَى مَعْنَى أَبِي عَاصِمٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Kim bir ayolga mahr sifatida ikki hovuch saviq (qovurilgan unli ovqat) yoki xurmo bersa, u (ayol) unga halol boʻlibdi», dedilar. Abu Dovud aytdi: «Buni Abdurrahmon ibn Mahdiy Solih ibn Rumondan, u Abuz Zubayrdan, u Jobirdan mavquf (Paygʻambarga yetkazilmagan) holda rivoyat qilgan. Yana buni Abu Osim Solih ibn Rumondan, u Abuz Zubayrdan, u Jobirdan rivoyat qilgan boʻlib, (Jobir): ‹Biz Rasululloh ﷺ davrlarida bir hovuch taom evaziga (vaqtli nikoh) — mutʼa maʼnosida foydalanar edik›, degan». Abu Dovud aytdi: «Buni Ibn Jurayj Abuz Zubayrdan, u Jobirdan Abu Osimning maʼnosida rivoyat qilgan».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Ким бир аёлга маҳр сифатида икки ҳовуч савиқ (қовурилган унли овқат) ёки хурмо берса, у (аёл) унга ҳалол бўлибди», дедилар. Абу Довуд айтди: «Буни Абдурраҳмон ибн Маҳдий Солиҳ ибн Румондан, у Абуз Зубайрдан, у Жобирдан мавқуф (Пайғамбарга етказилмаган) ҳолда ривоят қилган. Яна буни Абу Осим Солиҳ ибн Румондан, у Абуз Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилган бўлиб, (Жобир): ‹Биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида бир ҳовуч таом эвазига (вақтли никоҳ) — мутъа маъносида фойдаланар эдик›, деган». Абу Довуд айтди: «Буни Ибн Журайж Абуз Зубайрдан, у Жобирдан Абу Осимнинг маъносида ривоят қилган».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ مُظَاهِرٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " طَلاَقُ الأَمَةِ تَطْلِيقَتَانِ وَقُرْؤُهَا حَيْضَتَانِ " . قَالَ أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنِي مُظَاهِرٌ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " وَعِدَّتُهَا حَيْضَتَانِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ حَدِيثٌ مَجْهُولٌ .
Muhammad ibn Masʼud bizga Abu Osim orqali, u Ibn Jurayjdan, u Muzohirdan, u Qosim ibn Muhammaddan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Choʻrining taloqi ikki marta aytish bilan boʻladi, uning poklik (idda) muddati ikki hayzdir», dedilar. Abu Osim aytdi: Menga Muzohir hadis aytdi, menga Qosim Oishadan, u Nabiy ﷺdan shuningdek rivoyat qildi, faqat u: «Uning iddasi ikki hayzdir», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu mavhum (majhul) hadisdir.Муҳаммад ибн Масъуд бизга Абу Осим орқали, у Ибн Журайждан, у Музоҳирдан, у Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оишадан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Чўрининг талоқи икки марта айтиш билан бўлади, унинг поклик (идда) муддати икки ҳайздир», дедилар. Абу Осим айтди: Менга Музоҳир ҳадис айтди, менга Қосим Оишадан, у Набий ﷺдан шунингдек ривоят қилди, фақат у: «Унинг иддаси икки ҳайздир», деди. Абу Довуд айтди: Бу мавҳум (мажҳул) ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، بِهَذَا الْخَبَرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَالْتَمَسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَاتَّخَذَ عُثْمَانُ خَاتَمًا وَنَقَشَ فِيهِ " مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ " . قَالَ فَكَانَ يَخْتِمُ بِهِ أَوْ يَتَخَتَّمُ بِهِ .
Muhammad ibn Yahyo ibn Foris, unga Abu Osim, unga Mugʻiyra ibn Ziyod, unga Nofeʼ, unga Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺ dan shu xabarni rivoyat qildi. U aytdi: «Bas, ular uni (qudukka tushgan uzukni) qidirdilar, ammo topa olmadilar. Shunda Usmon bir uzuk yasatib, unga ‹Muhammadun Rasululloh› deb naqsh oʻydirdi». Rivoyat qiluvchi aytdi: U (Usmon) u bilan muhr bosar yoki uni taqib yurar edi.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис, унга Абу Осим, унга Муғийра ибн Зиёд, унга Нофеъ, унга Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺ дан шу хабарни ривоят қилди. У айтди: «Бас, улар уни (қудукка тушган узукни) қидирдилар, аммо топа олмадилар. Шунда Усмон бир узук ясатиб, унга ‹Муҳаммадун Расулуллоҳ› деб нақш ўйдирди». Ривоят қилувчи айтди: У (Усмон) у билан муҳр босар ёки уни тақиб юрар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، - الْمَعْنَى - قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، زَنَى بِامْرَأَةٍ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجُلِدَ الْحَدَّ ثُمَّ أُخْبِرَ أَنَّهُ مُحْصَنٌ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ مَوْقُوفًا عَلَى جَابِرٍ . وَرَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ بِنَحْوِ ابْنِ وَهْبٍ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنَّ رَجُلاً زَنَى فَلَمْ يَعْلَمْ بِإِحْصَانِهِ فَجُلِدَ ثُمَّ عَلِمَ بِإِحْصَانِهِ فَرُجِمَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi bir ayol bilan zino qildi. Shunda Paygʻambar ﷺ u haqida buyruq berdilar va unga belgilangan jazo (had) sifatida qamchi urildi. Soʻngra u zotga uning uylangan (muhsan) ekani xabar qilindi, shunda u zot u haqida buyurdilar va u toshboʻron qilindi. Abu Dovud dedi: Bu hadisni Muhammad ibn Bakr al-Bursoniy Ibn Jurayjdan Jobirning oʻz soʻzi sifatida (mavquf) rivoyat qilgan. Uni Abu Osim ham Ibn Jurayjdan Ibn Vahbnikiga oʻxshatib rivoyat qilgan, lekin Paygʻambar ﷺ ni zikr qilmagan. U: «Bir kishi zino qildi, uning uylanganligi maʼlum boʻlmagandi, shunda u qamchilandi, soʻng uning uylanganligi bilindi va u toshboʻron qilindi», degan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши бир аёл билан зино қилди. Шунда Пайғамбар ﷺ у ҳақида буйруқ бердилар ва унга белгиланган жазо (ҳад) сифатида қамчи урилди. Сўнгра у зотга унинг уйланган (муҳсан) экани хабар қилинди, шунда у зот у ҳақида буюрдилар ва у тошбўрон қилинди. Абу Довуд деди: Бу ҳадисни Муҳаммад ибн Бакр ал-Бурсоний Ибн Журайждан Жобирнинг ўз сўзи сифатида (мавқуф) ривоят қилган. Уни Абу Осим ҳам Ибн Журайждан Ибн Ваҳбникига ўхшатиб ривоят қилган, лекин Пайғамбар ﷺ ни зикр қилмаган. У: «Бир киши зино қилди, унинг уйланганлиги маълум бўлмаганди, шунда у қамчиланди, сўнг унинг уйланганлиги билинди ва у тошбўрон қилинди», деган.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَقِتْ فِي الْخَمْرِ حَدًّا . وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ شَرِبَ رَجُلٌ فَسَكِرَ فَلُقِيَ يَمِيلُ فِي الْفَجِّ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا حَاذَى بِدَارِ الْعَبَّاسِ انْفَلَتَ فَدَخَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ فَالْتَزَمَهُ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ وَقَالَ " أَفَعَلَهَا " . وَلَمْ يَأْمُرْ فِيهِ بِشَىْءٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ هَذَا .
Hasan ibn Ali va Muhammad ibn al-Musanno bizga rivoyat qildilar — bu (lafz) uning (Muhammadning) hadisidir — ikkisi dedi: Abu Osim bizga Ibn Jurayjdan, u Muhammad ibn Ali ibn Rukonadan, u Ikrimadan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ may (xamr) ichish uchun belgilangan had taʼyin qilmaganlar. Ibn Abbos aytdi: Bir kishi (may) ichib, mast boʻldi va yoʻlda gandiraklab ketayotganini koʻrishdi. Soʻng uni Paygʻambar ﷺning oldilariga olib ketishdi. Abbosning uyiga roʻbaroʻ boʻlganida, u qochib, Abbosning huzuriga kirdi va unga yopishib oldi. Bu Paygʻambar ﷺga zikr qilinganida, u zot kulib: «U shunday qildimi?» dedilar va bu haqda hech narsani buyurmadilar. Abu Dovud aytdi: Bu Madina ahli yakka oʻzi rivoyat qilgan narsalardandir — bu Hasan ibn Alining hadisidir.Ҳасан ибн Али ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ривоят қилдилар — бу (лафз) унинг (Муҳаммаднинг) ҳадисидир — иккиси деди: Абу Осим бизга Ибн Журайждан, у Муҳаммад ибн Али ибн Руконадан, у Икримадан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ май (хамр) ичиш учун белгиланган ҳад таъйин қилмаганлар. Ибн Аббос айтди: Бир киши (май) ичиб, маст бўлди ва йўлда гандираклаб кетаётганини кўришди. Сўнг уни Пайғамбар ﷺнинг олдиларига олиб кетишди. Аббоснинг уйига рўбарў бўлганида, у қочиб, Аббоснинг ҳузурига кирди ва унга ёпишиб олди. Бу Пайғамбар ﷺга зикр қилинганида, у зот кулиб: «У шундай қилдими?» дедилар ва бу ҳақда ҳеч нарсани буюрмадилар. Абу Довуд айтди: Бу Мадина аҳли якка ўзи ривоят қилган нарсалардандир — бу Ҳасан ибн Алининг ҳадисидир.