حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْحَلاَلُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ لاَ يَدْرِي كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ أَمِنَ الْحَلاَلِ هِيَ أَمْ مِنَ الْحَرَامِ فَمَنْ تَرَكَهَا اسْتِبْرَاءً لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ فَقَدْ سَلِمَ وَمَنْ وَاقَعَ شَيْئًا مِنْهَا يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَ الْحَرَامَ كَمَا أَنَّهُ مَنْ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلاَ وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ " .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan eshitib aytdiki, u zot: «Halol ham aniq, harom ham aniqdir. Bu ikkisining orasida shubhali ishlar bordir. Odamlarning koʻpchiligi uning halolligini yoki haromligini bilmaydi. Kim oʻz dini va obroʻsini saqlash uchun ularni tark etsa, (gunohdan) salomat boʻladi. Kim ulardan biror narsaga aralashsa, haromga tushib qolishi yaqin boʻladi. Xuddi (qoʻriqxonaning) chetida (mol) boqayotgan kishining unga (qoʻriqxonaga) tushib qolishi yaqin boʻlganidek. Ogoh boʻlinglarki, har bir podshohning bir qoʻriqxonasi bordir. Ogoh boʻlinglarki, Allohning qoʻriqxonasi — Uning harom qilgan narsalaridir», deganlarini eshitdim.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан эшитиб айтдики, у зот: «Ҳалол ҳам аниқ, ҳаром ҳам аниқдир. Бу иккисининг орасида шубҳали ишлар бордир. Одамларнинг кўпчилиги унинг ҳалоллигини ёки ҳаромлигини билмайди. Ким ўз дини ва обрўсини сақлаш учун уларни тарк этса, (гуноҳдан) саломат бўлади. Ким улардан бирор нарсага аралашса, ҳаромга тушиб қолиши яқин бўлади. Худди (қўриқхонанинг) четида (мол) боқаётган кишининг унга (қўриқхонага) тушиб қолиши яқин бўлганидек. Огоҳ бўлингларки, ҳар бир подшоҳнинг бир қўриқхонаси бордир. Огоҳ бўлингларки, Аллоҳнинг қўриқхонаси — Унинг ҳаром қилган нарсаларидир», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ الْمَعْنَى الْوَاحِدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، يُحَدِّثَانِ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، نَحَلَ ابْنًا لَهُ غُلاَمًا فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُشْهِدُهُ فَقَالَ " أَكُلَّ وَلَدِكَ نَحَلْتَهُ مِثْلَ مَا نَحَلْتَ هَذَا " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَارْدُدْهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ التَّسْوِيَةَ بَيْنَ الْوَلَدِ حَتَّى قَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ حَتَّى فِي الْقُبْلَةِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ فِي النُّحْلِ وَالْعَطِيَّةِ الذَّكَرُ وَالأُنْثَى سَوَاءٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ . وَقَالَ بَعْضُهُمُ التَّسْوِيَةُ بَيْنَ الْوَلَدِ أَنْ يُعْطَى الذَّكَرُ مِثْلَ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ مِثْلَ قِسْمَةِ الْمِيرَاثِ . وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uning otasi oʻzining bir oʻgʻliga qul tuhfa qildi va buni guvohlantirish uchun Nabiy ﷺ huzuriga keldi. U zot: «Bunga berganing kabi barcha bolalaringga ham (shunday) tuhfa berdingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, uni qaytarib ol», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir va Nuʼmon ibn Bashirdan turli yoʻllar bilan rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli shunga amal qiladi; ular bolalar orasida tenglikni mustahab koʻradilar, hatto baʼzilari: «Hatto oʻpishda ham bolalari orasini teng qiladi», dedilar. Baʼzilari esa: «Tuhfa va atada bolalari orasini teng qiladi, oʻgʻil va qiz bab-barobardir», dedilar; bu Sufyon as-Savriyning soʻzidir. Baʼzilari esa: «Bolalar orasidagi tenglik — meros taqsimoti kabi, oʻgʻilga ikki qizning ulushiday berilishidir», dedilar; bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Унинг отаси ўзининг бир ўғлига қул туҳфа қилди ва буни гувоҳлантириш учун Набий ﷺ ҳузурига келди. У зот: «Бунга берганинг каби барча болаларингга ҳам (шундай) туҳфа бердингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ундай бўлса, уни қайтариб ол», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир ва Нуъмон ибн Баширдан турли йўллар билан ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли шунга амал қилади; улар болалар орасида тенгликни мустаҳаб кўрадилар, ҳатто баъзилари: «Ҳатто ўпишда ҳам болалари орасини тенг қилади», дедилар. Баъзилари эса: «Туҳфа ва атада болалари орасини тенг қилади, ўғил ва қиз баб-баробардир», дедилар; бу Суфён ас-Саврийнинг сўзидир. Баъзилари эса: «Болалар орасидаги тенглик — мерос тақсимоти каби, ўғилга икки қизнинг улушидай берилишидир», дедилар; бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ، بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلاَةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍ " .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Men bu namozning vaqtini odamlarning eng yaxshi bilguvchisiman: Rasululloh ﷺ uni oyning uchinchi (kechasi)da oy botgan paytda oʻqir edilar», dedi.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Мен бу намознинг вақтини одамларнинг энг яхши билгувчисиман: Расулуллоҳ ﷺ уни ойнинг учинчи (кечаси)да ой ботган пайтда ўқир эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ، هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ، . وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Avonadan shu isnod bilan shunga oʻxshashi (rivoyat qilingan). Abu Iso aytdi: Bu hadisni Hushaym Abu Bishrdan, u Habib ibn Solimdan, u Nuʼmon ibn Bashirdan rivoyat qilgan. Hushaym unda Bashir ibn Sobitni zikr qilmagan. Abu Avonaning hadisi bizning nazdimizda eng sahihroqdir, chunki Yazid ibn Horun Shuʼbadan, u Abu Bishrdan Abu Avonaning rivoyatiga oʻxshatib rivoyat qilgan.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Авонадан шу иснод билан шунга ўхшаши (ривоят қилинган). Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Ҳушайм Абу Бишрдан, у Ҳабиб ибн Солимдан, у Нуъмон ибн Баширдан ривоят қилган. Ҳушайм унда Башир ибн Собитни зикр қилмаган. Абу Авонанинг ҳадиси бизнинг наздимизда энг саҳиҳроқдир, чунки Язид ибн Ҳорун Шуъбадан, у Абу Бишрдан Абу Авонанинг ривоятига ўхшатиб ривоят қилган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَوِّي صُفُوفَنَا فَخَرَجَ يَوْمًا فَرَأَى رَجُلاً خَارِجًا صَدْرُهُ عَنِ الْقَوْمِ فَقَالَ " لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مِنْ تَمَامِ الصَّلاَةِ إِقَامَةُ الصَّفِّ " . وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُوَكِّلُ رِجَالاً بِإِقَامَةِ الصُّفُوفِ فَلاَ يُكَبِّرُ حَتَّى يُخْبَرَ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدِ اسْتَوَتْ . وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَنَّهُمَا كَانَا يَتَعَاهَدَانِ ذَلِكَ وَيَقُولاَنِ اسْتَوُوا . وَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ تَقَدَّمْ يَا فُلاَنُ تَأَخَّرْ يَا فُلاَنُ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: «Rasululloh ﷺ saflarimizni tekislar edilar. Bir kuni chiqdilar-da, koʻkragi qavmdan (oldinga) chiqib turgan bir kishini koʻrdilar. Shunda u zot: ‹Albatta saflaringizni tekislaysizlar, yoki Alloh yuzlaringiz orasiga (qalblaringizga) ixtilof soladi›, dedilar». U (rovi) aytdi: Bu bobda Jobir ibn Samura, al-Baro, Jobir ibn Abdulloh, Anas, Abu Hurayra va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Nuʼmon ibn Bashirning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺdan rivoyat qilinishicha, u zot: «Safni toʻgʻri qilish — namozning toʻkisligidandir», deganlar. Umardan rivoyat qilinishicha, u saflarni toʻgʻrilashga kishilarni vakil qilar va saflar tekislandi deb xabar berilmaguncha takbir aytmas edi. Ali va Usmondan rivoyat qilinishicha, ular bunga rioya qilar va: «Tekislaninglar», deyishar edi. Ali esa: «Oldinga oʻt, ey falon! Orqaga sur, ey falon!» der edi.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ сафларимизни текислар эдилар. Бир куни чиқдилар-да, кўкраги қавмдан (олдинга) чиқиб турган бир кишини кўрдилар. Шунда у зот: ‹Албатта сафларингизни текислайсизлар, ёки Аллоҳ юзларингиз орасига (қалбларингизга) ихтилоф солади›, дедилар». У (рови) айтди: Бу бобда Жобир ибн Самура, ал-Баро, Жобир ибн Абдуллоҳ, Анас, Абу Ҳурайра ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Нуъмон ибн Баширнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺдан ривоят қилинишича, у зот: «Сафни тўғри қилиш — намознинг тўкислигидандир», деганлар. Умардан ривоят қилинишича, у сафларни тўғрилашга кишиларни вакил қилар ва сафлар текисланди деб хабар берилмагунча такбир айтмас эди. Али ва Усмондан ривоят қилинишича, улар бунга риоя қилар ва: «Текисланинглар», дейишар эди. Али эса: «Олдинга ўт, эй фалон! Орқага сур, эй фалон!» дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُهَاجِرٍ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنَ الْحِنْطَةِ خَمْرًا وَمِنَ الشَّعِيرِ خَمْرًا وَمِنَ التَّمْرِ خَمْرًا وَمِنَ الزَّبِيبِ خَمْرًا وَمِنَ الْعَسَلِ خَمْرًا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta bugʻdoydan ham xamr boʻladi, arpadan ham xamr boʻladi, xurmodan ham xamr boʻladi, mayizdan ham xamr boʻladi va asaldan ham xamr boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта буғдойдан ҳам хамр бўлади, арпадан ҳам хамр бўлади, хурмодан ҳам хамр бўлади, майиздан ҳам хамр бўлади ва асалдан ҳам хамр бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلُ الْقَائِمِ عَلَى حُدُودِ اللَّهِ وَالْمُدْهِنِ فِيهَا كَمَثَلِ قَوْمٍ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فِي الْبَحْرِ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلاَهَا وَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا يَصْعَدُونَ فَيَسْتَقُونَ الْمَاءَ فَيَصُبُّونَ عَلَى الَّذِينَ فِي أَعْلاَهَا فَقَالَ الَّذِينَ فِي أَعْلاَهَا لاَ نَدَعُكُمْ تَصْعَدُونَ فَتُؤْذُونَنَا فَقَالَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا فَإِنَّا نَنْقُبُهَا مِنْ أَسْفَلِهَا فَنَسْتَقِي فَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ فَمَنَعُوهُمْ نَجَوْا جَمِيعًا وَإِنْ تَرَكُوهُمْ غَرِقُوا جَمِيعًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning hududlari (chegaralari)da turuvchi kishi bilan unda sustkashlik qiluvchining misoli dengizdagi bir kemada (joy uchun) qurʼa tashlagan qavmga oʻxshaydi: ularning baʼzilari kemaning yuqori qismidan, baʼzilari esa pastki qismidan joy oldilar. Pastki qismdagilar suv olish uchun yuqoriga koʻtarilib, yuqoridagilarning ustiga (suv) toʻkar edilar. Shunda yuqoridagilar: ‹Bizni ranjitishingiz uchun sizlarni koʻtarilishga qoʻymaymiz›, dedilar. Pastdagilar esa: ‹Biz oʻz qismimizdan (kemani) teshib suv olamiz›, dedilar. Agar (yuqoridagilar) ularning qoʻllaridan ushlab toʻxtatsalar, hammalari qutuladilar; agar ularni (oʻz holiga) qoʻyib bersalar, hammalari gʻarq boʻladilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг ҳудудлари (чегаралари)да турувчи киши билан унда сусткашлик қилувчининг мисоли денгиздаги бир кемада (жой учун) қуръа ташлаган қавмга ўхшайди: уларнинг баъзилари кеманинг юқори қисмидан, баъзилари эса пастки қисмидан жой олдилар. Пастки қисмдагилар сув олиш учун юқорига кўтарилиб, юқоридагиларнинг устига (сув) тўкар эдилар. Шунда юқоридагилар: ‹Бизни ранжитишингиз учун сизларни кўтарилишга қўймаймиз›, дедилар. Пастдагилар эса: ‹Биз ўз қисмимиздан (кемани) тешиб сув оламиз›, дедилар. Агар (юқоридагилар) уларнинг қўлларидан ушлаб тўхтатсалар, ҳаммалари қутуладилар; агар уларни (ўз ҳолига) қўйиб берсалар, ҳаммалари ғарқ бўладилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ فِي إِخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَتَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, qiyomat kunida doʻzax ahli ichida eng yengil azoblanadigan kishi shunday bir odamki, uning ikki tovonining ostiga ikki choʻgʻ qoʻyiladi, ulardan miyasi qaynaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abbos ibn Abdulmuttalib, Abu Said al-Xudriy va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қиёмат кунида дўзах аҳли ичида энг енгил азобланадиган киши шундай бир одамки, унинг икки товонининг остига икки чўғ қўйилади, улардан мияси қайнайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Аббос ибн Абдулмутталиб, Абу Саид ал-Худрий ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجَرْمِيِّ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الْجَرْمِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ كِتَابًا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ بِأَلْفَىْ عَامٍ أَنْزَلَ مِنْهُ آيَتَيْنِ خَتَمَ بِهِمَا سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَلاَ يُقْرَآنِ فِي دَارٍ ثَلاَثَ لَيَالٍ فَيَقْرَبُهَا شَيْطَانٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh osmonlar va yerni yaratishidan ikki ming yil avval bir kitob yozdi va undan ikki oyatni nozil qilib, Baqara surasini ular bilan yakunladi. Bir uyda uch kecha (davomida) ular oʻqilsa, unga shayton yaqinlashmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ осмонлар ва ерни яратишидан икки минг йил аввал бир китоб ёзди ва ундан икки оятни нозил қилиб, Бақара сурасини улар билан якунлади. Бир уйда уч кеча (давомида) улар ўқилса, унга шайтон яқинлашмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ يُسَيْعٍ الْكِنْدِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي قَوْلِهِ : (وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ ) قَالَ " الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ " . وَقَرَأَ :( وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ ) إِلَى قَوْلِهِ ( دَاخِرِينَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan, Allohning: {Robbingiz: ‹Menga duo qilinglar, Men ijobat qilaman› dedi} oyati haqida rivoyat qiladi: U zot: «Duo — bu ibodatdir», dedilar va: {Robbingiz: ‹Menga duo qilinglar, Men ijobat qilaman› dedi} oyatini {xor boʻlgan holda} degan soʻzigacha oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан, Аллоҳнинг: {Роббингиз: ‹Менга дуо қилинглар, Мен ижобат қиламан› деди} ояти ҳақида ривоят қилади: У зот: «Дуо — бу ибодатдир», дедилар ва: {Роббингиз: ‹Менга дуо қилинглар, Мен ижобат қиламан› деди} оятини {хор бўлган ҳолда} деган сўзигача ўқидилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ يُسَيْعٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ " . ثُمَّ قَرَأَ : ( وقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ) قَالَ أَبُو عِيسَى . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Duo — ayni ibodatdir», deganlarini eshitdim. Soʻngra u zot: {Robbingiz dedi: ‹Menga duo qilingiz, Men ijobat qilurman. Albatta, Menga ibodat qilishdan kibr qiladiganlar tez orada xor boʻlib jahannamga kirurlar›} (Gʻofir 60) ( oyatini) oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Дуо — айни ибодатдир», деганларини эшитдим. Сўнгра у зот: {Роббингиз деди: ‹Менга дуо қилингиз, Мен ижобат қилурман. Албатта, Менга ибодат қилишдан кибр қиладиганлар тез орада хор бўлиб жаҳаннамга кирурлар›} (Ғофир 60) ( оятини) ўқидилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ يُسَيْعٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ " . ثُمَّ قَرَأََ : (وقالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ) . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ مَنْصُورٌ وَالأَعْمَشُ عَنْ ذَرٍّ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ذَرٍّ . هُوَ ذَرُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ ثِقَةٌ وَالِدُ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, Nabiy ﷺ: «Duo — aynan ibodatdir», dedilar. Soʻngra: {Robbingiz dedi: ‹Menga duo qilinglar, sizlarga ijobat qilaman. Albatta, Menga ibodat qilishdan kibr qilganlar tez orada xor boʻlgan holda jahannamga kiradilar›} (Gʻofir 60) oyatini tilovat qildilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Mansur va Aʼmash Zarrdan rivoyat qilishgan, biz uni faqat Zarrning hadisidan bilamiz. U Zarr ibn Abdulloh al-Hamdoniydir, ishonchli (siqa)dir, Umar ibn Zarrning otasidir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, Набий ﷺ: «Дуо — айнан ибодатдир», дедилар. Сўнгра: {Роббингиз деди: ‹Менга дуо қилинглар, сизларга ижобат қиламан. Албатта, Менга ибодат қилишдан кибр қилганлар тез орада хор бўлган ҳолда жаҳаннамга кирадилар›} (Ғофир 60) оятини тиловат қилдилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Мансур ва Аъмаш Заррдан ривоят қилишган, биз уни фақат Заррнинг ҳадисидан биламиз. У Зарр ибн Абдуллоҳ ал-Ҳамдонийдир, ишончли (сиқа)дир, Умар ибн Заррнинг отасидир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْعِيدَيْنِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِـ ( سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ) وَ (هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ) وَرُبَّمَا اجْتَمَعَا فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ فَيَقْرَأُ بِهِمَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمِسْعَرٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ . وَأَمَّا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ فَيُخْتَلَفُ عَلَيْهِ فِي الرِّوَايَةِ يُرْوَى عَنْهُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ . وَلاَ نَعْرِفُ لِحَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ رِوَايَةً عَنْ أَبِيهِ . وَحَبِيبُ بْنُ سَالِمٍ هُوَ مَوْلَى النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَرَوَى عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ أَحَادِيثَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ نَحْوُ رِوَايَةِ هَؤُلاَءِ . وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْعِيدَيْنِ بِـ (اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ ) وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ .
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ ikki hayitda va jumada {Sabbihisma robbikal aʼlo} (Aʼlo) hamda {Hal atoka hadisul gʻoshiya} (Gʻoshiya) (suralari)ni oʻqir edilar. Baʼzan (hayit va juma) bir kunda jamlanib qolsa, ularning ikkalasini (ham) oʻqir edilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abu Voqid, Samura ibn Jundab va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Nuʼmon ibn Bashirning hadisi hasan sahih hadisdir. Sufyon Savriy va Misʼar ham Ibrohim ibn Muhammad ibn Muntashirdan Abu Avonaning hadisiga oʻxshash rivoyat qilganlar. Ammo Sufyon ibn Uyaynaning rivoyatida ixtilof boʻlgan: undan Ibrohim ibn Muhammad ibn Muntashirdan, u otasidan, u Habib ibn Solimdan, u otasidan, u Nuʼmon ibn Bashirdan, deb rivoyat qilinadi. Biz Habib ibn Solimning otasidan rivoyat qilganini bilmaymiz. Habib ibn Solim Nuʼmon ibn Bashirning ozod qilingan quli boʻlib, Nuʼmon ibn Bashirdan (bir necha) hadis rivoyat qilgan. Ibn Uyaynadan ham Ibrohim ibn Muhammad ibn Muntashirdan ularning rivoyatiga oʻxshash (rivoyat) keltirilgan. Nabiy ﷺdan u zot ikki hayit namozida {Iqtarabatis-soaʼa} (Qamar) (surasi)ni oʻqir edilar, deb ham rivoyat qilingan. Shofiʼiy ham shuni aytadi.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ икки ҳайитда ва жумада {Саббиҳисма роббикал аъло} (Аъло) ҳамда {Ҳал атока ҳадисул ғошия} (Ғошия) (суралари)ни ўқир эдилар. Баъзан (ҳайит ва жума) бир кунда жамланиб қолса, уларнинг иккаласини (ҳам) ўқир эдилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Абу Воқид, Самура ибн Жундаб ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Нуъмон ибн Баширнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Суфён Саврий ва Мисъар ҳам Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Мунташирдан Абу Авонанинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилганлар. Аммо Суфён ибн Уяйнанинг ривоятида ихтилоф бўлган: ундан Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Мунташирдан, у отасидан, у Ҳабиб ибн Солимдан, у отасидан, у Нуъмон ибн Баширдан, деб ривоят қилинади. Биз Ҳабиб ибн Солимнинг отасидан ривоят қилганини билмаймиз. Ҳабиб ибн Солим Нуъмон ибн Баширнинг озод қилинган қули бўлиб, Нуъмон ибн Баширдан (бир неча) ҳадис ривоят қилган. Ибн Уяйнадан ҳам Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Мунташирдан уларнинг ривоятига ўхшаш (ривоят) келтирилган. Набий ﷺдан у зот икки ҳайит намозида {Иқтарабатис-соаъа} (Қамар) (сураси)ни ўқир эдилар, деб ҳам ривоят қилинган. Шофиъий ҳам шуни айтади.