Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ،‏.‏ أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعْكٌ بِالْمَدِينَةِ، فَأَتَى الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي، فَأَبَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى، ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga islom ustiga bayʼat qilgan edi. Soʻng aʼrobiyga Madinada bir isitma (bezgak) yetdi-da, aʼrobiy Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, mening bayʼatimni qaytar (ozod qil)», dedi. Rasululloh ﷺ rad etdilar. Soʻng u (yana) kelib: «Mening bayʼatimni qaytar», dedi. U zot rad etdilar. Soʻng u (yana) kelib: «Mening bayʼatimni qaytar», dedi. U zot (yana) rad etdilar. Bas, aʼrobiy (Madinadan) chiqib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Madina — koʻrikdek: oʻz iflosini chiqarib tashlaydi, pokini (xushboʻyini) toza qiladi», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга ислом устига байъат қилган эди. Сўнг аъробийга Мадинада бир иситма (безгак) етди-да, аъробий Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг байъатимни қайтар (озод қил)», деди. Расулуллоҳ ﷺ рад этдилар. Сўнг у (яна) келиб: «Менинг байъатимни қайтар», деди. У зот рад этдилар. Сўнг у (яна) келиб: «Менинг байъатимни қайтар», деди. У зот (яна) рад этдилар. Бас, аъробий (Мадинадан) чиқиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Мадина — кўрикдек: ўз ифлосини чиқариб ташлайди, покини (хушбўйини) тоза қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُ جَابِرًا، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ بَايِعْنِي عَلَى الإِسْلاَمِ‏.‏ فَبَايَعَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، ثُمَّ جَاءَ الْغَدَ مَحْمُومًا فَقَالَ أَقِلْنِي‏.‏ فَأَبَى، فَلَمَّا وَلَّى قَالَ ‏"‏ الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏"‏‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir aʼrobiy Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Menga islom ustiga bayʼat ber», dedi. Bas, U zot unga islom ustiga bayʼat berdilar. Soʻng u ertasi kuni isitmalagan (bezgak boʻlgan) holda kelib: «Meni (bayʼatdan) qaytar (ozod qil)», dedi. U zot rad etdilar. U (orqasiga) burilgach, U zot: «Madina — koʻrik (temirchi koʻrigi)dek: oʻz iflosini (chiqindisini) chiqarib tashlaydi, pokini (xushboʻyini) esa toza (ravshan) qiladi», dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир аъробий Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Менга ислом устига байъат бер», деди. Бас, У зот унга ислом устига байъат бердилар. Сўнг у эртаси куни иситмалаган (безгак бўлган) ҳолда келиб: «Мени (байъатдан) қайтар (озод қил)», деди. У зот рад этдилар. У (орқасига) бурилгач, У зот: «Мадина — кўрик (темирчи кўриги)дек: ўз ифлосини (чиқиндисини) чиқариб ташлайди, покини (хушбўйини) эса тоза (равшан) қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبَّيْنَا بِالْحَجِّ وَقَدِمْنَا مَكَّةَ لأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَأَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَلْنَحِلَّ، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ وَلَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِنَّا هَدْىٌ غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لَحَلَلْتُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَلَقِيَهُ سُرَاقَةُ وَهْوَ يَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَنَا هَذِهِ خَاصَّةً قَالَ ‏"‏ لاَ بَلْ لأَبَدٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَكَانَتْ عَائِشَةُ قَدِمَتْ مَكَّةَ وَهْىَ حَائِضٌ، فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَنْسُكَ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ تَطُوفُ وَلاَ تُصَلِّي حَتَّى تَطْهُرَ، فَلَمَّا نَزَلُوا الْبَطْحَاءَ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَنْطَلِقُ بِحَجَّةٍ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنْ يَنْطَلِقَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ عُمْرَةً فِي ذِي الْحَجَّةِ بَعْدَ أَيَّامِ الْحَجِّ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) edik; bas, biz haj (niyati) bilan talbiya aytdik va Zul-hijjaning toʻrtinchi kuni (oʻtganida) Makkaga yetib keldik. Paygʻambar ﷺ bizga: Baytni (Kaʼbani) va Safo bilan Marvani tavof qilishni, soʻng uni (hajni) umra qilib (oʻzgartirib), (ihromdan) chiqishni buyurdilar — faqat oʻzi bilan hadyi (qurbonlik tuyasi) boʻlgan kishidan boshqasi. (Jobir) aytdi: Bizdan hech kimning yonida hadyi yoʻq edi — Paygʻambar ﷺ va Talhadan boshqa. Ali esa Yamandan — oʻzi bilan hadyi (boʻlgan) holda — keldi-da: «Men Rasululloh ﷺ niyat qilgan (ihrom) bilan niyat qildim», dedi. (Sahobalardan baʼzilari:) «Biz Minoga — (ihromdan endigina chiqib,) birortamizning zakari (suv) tomib turgan holda — boramizmi?!» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta, men ishimning oldini, keyin bilgan narsamcha, (oldindan) bilganimda edi, men hadyi keltirmas edim; va agar yonimda hadyi boʻlmaganida, men ham (ihromdan) chiqar edim», dedilar. (Jobir) aytdi: Suroqa U zotni — U zot Aqaba jamrasini (toshini) otayotganlarida — uchratib: «Yo Rasululloh, bu (umra hajga qoʻshilishi) bizga xosmi (faqat shu yilgami)?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki abadiy(dir)», dedilar. (Jobir) aytdi: Oisha Makkaga hayzli holda kelgan edi; bas, Paygʻambar ﷺ unga — toki u poklanguncha tavof qilmasligi va namoz oʻqimasligidan boshqa — barcha manosik (haj amallari)ni bajarishni buyurdilar. Ular Bathoga tushganlarida, Oisha: «Yo Rasululloh, sizlar haj va umra bilan (qaytib) ketasizlar-u, men (faqat) haj bilan ketamanmi?» dedi. (Jobir) aytdi: Soʻng U zot Abdurahmon ibn Abu Bakr Siddiqqa — u bilan (birga) Tanʼimga borishni buyurdilar; bas, u (Oisha) haj kunlaridan keyin, Zul-hijjada bir umra qildi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) эдик; бас, биз ҳаж (нияти) билан талбия айтдик ва Зул-ҳижжанинг тўртинчи куни (ўтганида) Маккага етиб келдик. Пайғамбар ﷺ бизга: Байтни (Каъбани) ва Сафо билан Марвани тавоф қилишни, сўнг уни (ҳажни) умра қилиб (ўзгартириб), (иҳромдан) чиқишни буюрдилар — фақат ўзи билан ҳадйи (қурбонлик туяси) бўлган кишидан бошқаси. (Жобир) айтди: Биздан ҳеч кимнинг ёнида ҳадйи йўқ эди — Пайғамбар ﷺ ва Талҳадан бошқа. Али эса Ямандан — ўзи билан ҳадйи (бўлган) ҳолда — келди-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ният қилган (иҳром) билан ният қилдим», деди. (Саҳобалардан баъзилари:) «Биз Минога — (иҳромдан эндигина чиқиб,) бирортамизнинг закари (сув) томиб турган ҳолда — борамизми?!» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен ишимнинг олдини, кейин билган нарсамча, (олдиндан) билганимда эди, мен ҳадйи келтирмас эдим; ва агар ёнимда ҳадйи бўлмаганида, мен ҳам (иҳромдан) чиқар эдим», дедилар. (Жобир) айтди: Суроқа У зотни — У зот Ақаба жамрасини (тошини) отаётганларида — учратиб: «Ё Расулуллоҳ, бу (умра ҳажга қўшилиши) бизга хосми (фақат шу йилгами)?» деди. У зот: «Йўқ, балки абадий(дир)», дедилар. (Жобир) айтди: Оиша Маккага ҳайзли ҳолда келган эди; бас, Пайғамбар ﷺ унга — токи у поклангунча тавоф қилмаслиги ва намоз ўқимаслигидан бошқа — барча маносик (ҳаж амаллари)ни бажаришни буюрдилар. Улар Батҳога тушганларида, Оиша: «Ё Расулуллоҳ, сизлар ҳаж ва умра билан (қайтиб) кетасизлар-у, мен (фақат) ҳаж билан кетаманми?» деди. (Жобир) айтди: Сўнг У зот Абдураҳмон ибн Абу Бакр Сиддиққа — у билан (бирга) Танъимга боришни буюрдилар; бас, у (Оиша) ҳаж кунларидан кейин, Зул-ҳижжада бир умра қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَدَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ ‏"‏ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَحَوَارِيِّ الزُّبَيْرُ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ حَفِظْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ‏.‏ وَقَالَ لَهُ أَيُّوبُ يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْهُمْ عَنْ جَابِرٍ، فَإِنَّ الْقَوْمَ يُعْجِبُهُمْ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ فَقَالَ فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ سَمِعْتُ جَابِرًا فَتَابَعَ بَيْنَ أَحَادِيثَ سَمِعْتُ جِابِرًا، قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَإِنَّ الثَّوْرِيَّ يَقُولُ يَوْمَ قُرَيْظَةَ فَقَالَ كَذَا حَفِظْتُهُ كَمَا أَنَّكَ جَالِسٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ هُوَ يَوْمٌ وَاحِدٌ‏.‏ وَتَبَسَّمَ سُفْيَانُ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xandaq kuni (odamlarni dushman xabarini bilib kelishga) chaqirdilar (daʼvat qildilar); bas, Zubayr (oʻzini) taqdim qildi (koʻngilli boʻldi). Soʻng yana (ularni) chaqirdilar; yana Zubayr (oʻzini) taqdim qildi. Soʻng yana chaqirdilar; yana Zubayr (oʻzini) taqdim qildi. Shunda U zot: «Har bir paygʻambarning bir havoriysi (sodiq yordamchisi) bor; mening havoriyim esa — Zubayrdir», dedilar. (Sufyon aytdi: Men buni Ibn al-Munkadirdan yodladim. Ayyub unga: ‹Ey Abu Bakr, ularga Jobirdan (hadis) ayt; chunki bu qavm — sen ularga Jobirdan (hadis) aytishingni yoqtiradi›, dedi. Bas, u oʻsha majlisda: ‹Men Jobirdan eshitdim›, ‹Men Jobirdan eshitdim› (degan) hadislarni ketma-ket (rivoyat) qildi. Men Sufyonga: ‹Savriy esa: ‹Quraza kuni› deydi-ku?› dedim. U: ‹Men buni — sen oʻtirganing kabi (aniq) — Xandaq kuni (deb) yodladim›, dedi. Sufyon: ‹U — bitta kun (bir voqea)›, dedi va Sufyon tabassum qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хандақ куни (одамларни душман хабарини билиб келишга) чақирдилар (даъват қилдилар); бас, Зубайр (ўзини) тақдим қилди (кўнгилли бўлди). Сўнг яна (уларни) чақирдилар; яна Зубайр (ўзини) тақдим қилди. Сўнг яна чақирдилар; яна Зубайр (ўзини) тақдим қилди. Шунда У зот: «Ҳар бир пайғамбарнинг бир ҳаворийси (содиқ ёрдамчиси) бор; менинг ҳаворийим эса — Зубайрдир», дедилар. (Суфён айтди: Мен буни Ибн ал-Мункадирдан ёдладим. Айюб унга: ‹Эй Абу Бакр, уларга Жобирдан (ҳадис) айт; чунки бу қавм — сен уларга Жобирдан (ҳадис) айтишингни ёқтиради›, деди. Бас, у ўша мажлисда: ‹Мен Жобирдан эшитдим›, ‹Мен Жобирдан эшитдим› (деган) ҳадисларни кетма-кет (ривоят) қилди. Мен Суфёнга: ‹Саврий эса: ‹Қураза куни› дейди-ку?› дедим. У: ‹Мен буни — сен ўтирганинг каби (аниқ) — Хандақ куни (деб) ёдладим›, деди. Суфён: ‹У — битта кун (бир воқеа)›, деди ва Суфён табассум қилди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ ـ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ـ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، حَدَّثَنَا أَوْ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَتْ مَلاَئِكَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ نَائِمٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا إِنَّ لِصَاحِبِكُمْ هَذَا مَثَلاً فَاضْرِبُوا لَهُ مَثَلاً‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا مَثَلُهُ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا، وَجَعَلَ فِيهَا مَأْدُبَةً وَبَعَثَ دَاعِيًا، فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنَ الْمَأْدُبَةِ، وَمَنْ لَمْ يُجِبِ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلِ الدَّارَ وَلَمْ يَأْكُلْ مِنَ الْمَأْدُبَةِ‏.‏ فَقَالُوا أَوِّلُوهَا لَهُ يَفْقَهْهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا فَالدَّارُ الْجَنَّةُ، وَالدَّاعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ أَطَاعَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَى مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَرْقٌ بَيْنَ النَّاسِ‏.‏ تَابَعَهُ قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ جَابِرٍ، خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday deganini eshitdim: Nabiy ﷺ uxlab yotgan paytlarida u zotning oldilariga farishtalar kelishdi. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Bu sohibingiz uchun bir misol bordir, unga bir misol keltiringlar», dedilar. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Uning misoli bir uy qurib, unda ziyofat tayyorlagan va odamlarni chaqirgani bir daʼvatchini yuborgan kishining misoliga oʻxshaydi. Kim daʼvatchining chaqirigʻini qabul qilsa, uyga kirib, ziyofatdan yegay. Kim daʼvatchining chaqirigʻini qabul qilmasa, uyga ham kirmagay, ziyofatdan ham yemagay», dedilar. Soʻng ular: «Buni unga taʼvil qilib bering, toki uni anglab yetsin», dedilar. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Uy — jannatdir, daʼvatchi esa Muhammad ﷺ dir. Kim Muhammad ﷺ ga itoat qilsa, demak, u Allohga itoat qilibdi. Kim Muhammad ﷺ ga osiy boʻlsa, demak, u Allohga osiy boʻlibdi. Muhammad ﷺ odamlar oʻrtasini ajratib turuvchidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деганини эшитдим: Набий ﷺ ухлаб ётган пайтларида у зотнинг олдиларига фаришталар келишди. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Бу соҳибингиз учун бир мисол бордир, унга бир мисол келтиринглар», дедилар. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Унинг мисоли бир уй қуриб, унда зиёфат тайёрлаган ва одамларни чақиргани бир даъватчини юборган кишининг мисолига ўхшайди. Ким даъватчининг чақириғини қабул қилса, уйга кириб, зиёфатдан егай. Ким даъватчининг чақириғини қабул қилмаса, уйга ҳам кирмагай, зиёфатдан ҳам емагай», дедилар. Сўнг улар: «Буни унга таъвил қилиб беринг, токи уни англаб етсин», дедилар. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Уй — жаннатдир, даъватчи эса Муҳаммад ﷺ дир. Ким Муҳаммад ﷺ га итоат қилса, демак, у Аллоҳга итоат қилибди. Ким Муҳаммад ﷺ га осий бўлса, демак, у Аллоҳга осий бўлибди. Муҳаммад ﷺ одамлар ўртасини ажратиб турувчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ مَرِضْتُ فَجَاءَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَأَتَانِي وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ وَضُوءَهُ عَلَىَّ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ فَقُلْتُ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ ـ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي قَالَ فَمَا أَجَابَنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men kasal boʻlib qoldim. Shunda Rasululloh ﷺ va Abu Bakr (roziyallohu anhu) ikkovlari piyoda holda meni koʻrgani keldilar. U zot huzurimga kelganlarida men hushimdan ketgan edim. Rasululloh ﷺ tahorat oldilar, soʻng tahorat suvini ustimga toʻkdilar, men hushimga keldim-da: «Ey Rasululloh» — baʼzan Sufyon: «Men: ‹Ey Rasululloh›, dedim», degan — «molim haqida qanday hukm qilay, molimda nima qilay?» dedim. (Jobir) aytdi: U zot menga hech narsa javob bermadilar, toki meros oyati nozil boʻlguncha.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен касал бўлиб қолдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) икковлари пиёда ҳолда мени кўргани келдилар. У зот ҳузуримга келганларида мен ҳушимдан кетган эдим. Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар, сўнг таҳорат сувини устимга тўкдилар, мен ҳушимга келдим-да: «Эй Расулуллоҳ» — баъзан Суфён: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ›, дедим», деган — «молим ҳақида қандай ҳукм қилай, молимда нима қилай?» дедим. (Жобир) айтди: У зот менга ҳеч нарса жавоб бермадилар, токи мерос ояти нозил бўлгунча.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ لَمَّا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏‏{‏قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ‏}‏ قَالَ ‏"‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏"‏‏.‏ ‏‏{‏أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ‏}‏ قَالَ ‏"‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏‏{‏أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ‏}‏ قَالَ ‏"‏ هَاتَانِ أَهْوَنُ أَوْ أَيْسَرُ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺga {Aytgin: U sizlarning ustingizdan azob yuborishga qodirdir} (Anʼom 65) (oyati) nozil boʻlganida, u zot: «Sening zoting (yuzing) bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki oyoqlaringizning ostidan} (deyilganda) u zot: «Sening zoting (yuzing) bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki sizlarni guruh-guruh aralashtirib qoʻyib, baʼzingizning zoʻravonligingizni baʼzingizga tottirib qoʻyishga (qodirdir)} nozil boʻlganida esa, u zot: «Bu ikkitasi (oldingilaridan) yengilroq — yoki osonroqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺга {Айтгин: У сизларнинг устингиздан азоб юборишга қодирдир} (Анъом 65) (ояти) нозил бўлганида, у зот: «Сенинг зотинг (юзинг) билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки оёқларингизнинг остидан} (дейилганда) у зот: «Сенинг зотинг (юзинг) билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки сизларни гуруҳ-гуруҳ аралаштириб қўйиб, баъзингизнинг зўравонлигингизни баъзингизга тоттириб қўйишга (қодирдир)} нозил бўлганида эса, у зот: «Бу иккитаси (олдингиларидан) енгилроқ — ёки осонроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً، فَلْيَعْتَزِلْنَا أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا، وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ ‏"‏‏.‏ وَإِنَّهُ أُتِيَ بِبَدْرٍ ـ قَالَ ابْنُ وَهْبٍ يَعْنِي طَبَقًا ـ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ، فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ عَنْهَا ـ أُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ ـ فَقَالَ قَرِّبُوهَا فَقَرَّبُوهَا إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ كَانَ مَعَهُ، فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ ‏"‏ كُلْ، فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ اللَّيْثُ وَأَبُو صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ قِصَّةَ الْقِدْرِ، فَلاَ أَدْرِي هُوَ مِنْ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ أَوْ فِي الْحَدِيثِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim sarimsoq yoki piyoz yegan boʻlsa, bizdan yiroq tursin yoki masjidimizdan yiroq tursin va uyida oʻtirsin» dedilar. U zotga bir badr (Ibn Vahb aytadi: yaʼni laganni nazarda tutadi) keltirildiki, unda koʻkat-sabzavotlar bor edi. U zot undan hid sezib, u haqida soʻradilar va undagi koʻkatlar haqida xabar berildi. Shunda: «Buni (falon kishiga) yaqinlashtiringlar» dedilar. Uni oʻzlari bilan birga boʻlgan sahobalaridan biriga yaqinlashtirishdi. (Sahoba) buni koʻrib, uni yeyishni yoqtirmadi. U zot: «Ye, men sen pichirlashib gaplashmaydigan zot bilan pichirlashib gaplashaman» dedilar. Ibn Ufayr Ibn Vahbdan: «Unda koʻkatlar boʻlgan bir qozon bilan» deb rivoyat qildi. Lays va Abu Safvon Yunusdan (rivoyat qilganda) qozon voqeasini zikr qilmadilar. Bu Zuhriyning soʻzimi yoki hadis ichidanmi — bilmayman.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким саримсоқ ёки пиёз еган бўлса, биздан йироқ турсин ёки масжидимиздан йироқ турсин ва уйида ўтирсин» дедилар. У зотга бир бадр (Ибн Ваҳб айтади: яъни лаганни назарда тутади) келтирилдики, унда кўкат-сабзавотлар бор эди. У зот ундан ҳид сезиб, у ҳақида сўрадилар ва ундаги кўкатлар ҳақида хабар берилди. Шунда: «Буни (фалон кишига) яқинлаштиринглар» дедилар. Уни ўзлари билан бирга бўлган саҳобаларидан бирига яқинлаштиришди. (Саҳоба) буни кўриб, уни ейишни ёқтирмади. У зот: «Е, мен сен пичирлашиб гаплашмайдиган зот билан пичирлашиб гаплашаман» дедилар. Ибн Уфайр Ибн Ваҳбдан: «Унда кўкатлар бўлган бир қозон билан» деб ривоят қилди. Лайс ва Абу Сафвон Юнусдан (ривоят қилганда) қозон воқеасини зикр қилмадилар. Бу Зуҳрийнинг сўзими ёки ҳадис ичиданми — билмайман.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، يُحَدِّثُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّلَمِيُّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُ أَصْحَابَهُ الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا، كَمَا يُعَلِّمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ ‏"‏ إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ لِيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ هَذَا الأَمْرَ ـ ثُمَّ تُسَمِّيهِ بِعَيْنِهِ ـ خَيْرًا لِي فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ قَالَ أَوْ فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، اللَّهُمَّ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh as-Salamiy (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizga — barcha ishlarda — istixorani (yaxshilik soʻrashni) — Qurʼondan bir surani oʻrgatgandek — oʻrgatardilar. U zot: «Qachon biringiz bir ishni (qilishni) qasd qilsa, farzdan boshqa ikki rakaat (nafl) namoz oʻqisin, soʻng (shunday) desin: ‹Allohumma inniy astaxiruka bi-ilmika, va astaqdiruka bi-qudratika, va asʼaluka min fazlikal-azim; fa-innaka taqdiru va la aqdir, va taʼlamu va la aʼlam, va anta allamul-guyub. Allohumma in kunta taʼlamu anna haza-l-amra (— soʻng uni nomi bilan ataydi —) xayrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy (— yoki: ojili amriy va ojilihi —) faqdurhu liy, va yassirhu liy, summa barik liy fihi. Va in kunta taʼlamu annahu sharrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy (— yoki: ojili amriy va ojilihi —) fasrifniy anhu, vaqdur liyal-xayra hayisu kana, summa razziniy bihi› (Allohim, men Sening ilming bilan (Sendan) yaxshilik soʻrayman, Sening qudrating bilan (menga) qudrat soʻrayman va Sening ulkan fazlingdan soʻrayman; chunki Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen — gʻayblarni (eng yaxshi) biluvchisan. Allohim, agar Sen mana shu ishni — dinim, turmushim va ishimning oqibatida — men uchun yaxshi deb bilsang, uni menga taqdir qil, uni menga oson qil, soʻng unda menga baraka ber. Agar Sen uni — dinim, turmushim va ishimning oqibatida — men uchun yomon deb bilsang, meni undan burib (uzoqlashtirib) qoʻy va menga — qayerda boʻlsa ham — yaxshilikni taqdir qil, soʻng meni unga rozi (koʻnglimni xotirjam) qil)», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ ас-Саламий (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизга — барча ишларда — истихорани (яхшилик сўрашни) — Қуръондан бир сурани ўргатгандек — ўргатардилар. У зот: «Қачон бирингиз бир ишни (қилишни) қасд қилса, фарздан бошқа икки ракаат (нафл) намоз ўқисин, сўнг (шундай) десин: ‹Аллоҳумма инний астахирука би-илмика, ва астақдирука би-қудратика, ва асъалука мин фазликал-азим; фа-иннака тақдиру ва ла ақдир, ва таъламу ва ла аълам, ва анта алламул-гуюб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳаза-л-амра (— сўнг уни номи билан атайди —) хайрун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий (— ёки: ожили амрий ва ожилиҳи —) фақдурҳу лий, ва яссирҳу лий, сумма барик лий фиҳи. Ва ин кунта таъламу аннаҳу шаррун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий (— ёки: ожили амрий ва ожилиҳи —) фасрифний анҳу, вақдур лиял-хайра ҳайису кана, сумма раззиний биҳи› (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан (Сендан) яхшилик сўрайман, Сенинг қудратинг билан (менга) қудрат сўрайман ва Сенинг улкан фазлингдан сўрайман; чунки Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен — ғайбларни (энг яхши) билувчисан. Аллоҳим, агар Сен мана шу ишни — диним, турмушим ва ишимнинг оқибатида — мен учун яхши деб билсанг, уни менга тақдир қил, уни менга осон қил, сўнг унда менга барака бер. Агар Сен уни — диним, турмушим ва ишимнинг оқибатида — мен учун ёмон деб билсанг, мени ундан буриб (узоқлаштириб) қўй ва менга — қаерда бўлса ҳам — яхшиликни тақдир қил, сўнг мени унга рози (кўнглимни хотиржам) қил)», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏[quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{‏قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ‏}‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ ‏[quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{‏أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ‏}‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ‏[quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{‏أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا‏}‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا أَيْسَرُ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Mana shu oyat: ‹Ayting: U — sizning ustingizdan bir azob yuborishga qodirdir...› (Anʼom surasi, 65-oyat) nozil boʻlganida, Paygʻambar ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. ‹...yoki oyoqlaringiz ostidan...› (deyilganida), Paygʻambar ﷺ (yana): «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. ‹...yoki sizlarni (firqa-firqa qilib) aralashtirib qoʻyishga (qodirdir)...› (deyilganida), Paygʻambar ﷺ: «Bu — yengilroqdir», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мана шу оят: ‹Айтинг: У — сизнинг устингиздан бир азоб юборишга қодирдир...› (Анъом сураси, 65-оят) нозил бўлганида, Пайғамбар ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. ‹...ёки оёқларингиз остидан...› (дейилганида), Пайғамбар ﷺ (яна): «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. ‹...ёки сизларни (фирқа-фирқа қилиб) аралаштириб қўйишга (қодирдир)...› (дейилганида), Пайғамбар ﷺ: «Бу — енгилроқдир», дедилар.