Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qon oluvchi ham, qon oldiruvchi ham roʻzasini buzdi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қон олувчи ҳам, қон олдирувчи ҳам рўзасини бузди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ الْبَهِيمُ شَيْطَانٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir rangdagi qop-qora it — shaytondir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир рангдаги қоп-қора ит — шайтондир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ يَعْنِي الثَّقَفِيَّ حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْحَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَدِيثًا فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَ الْحَدِيثُ حَدِيثَ خُرَافَةَ فَقَالَ أَتَدْرُونَ مَا خُرَافَةُ إِنَّ خُرَافَةَ كَانَ رَجُلًا مِنْ عُذْرَةَ أَسَرَتْهُ الْجِنُّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَمَكَثَ فِيهِنَّ دَهْرًا طَوِيلًا ثُمَّ رَدُّوهُ إِلَى الْإِنْسِ فَكَانَ يُحَدِّثُ النَّاسَ بِمَا رَأَى فِيهِمْ مِنْ الْأَعَاجِيبِ فَقَالَ النَّاسُ حَدِيثُ خُرَافَةَقَالَ أَبِي أَبُو عَقِيلٍ هَذَا ثِقَةٌ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَقِيلٍ الثَّقَفِيُّ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ bir kecha ayollariga bir hikoya soʻzlab berdilar. Ulardan bir ayol: «Yo Rasululloh, bu hikoya Xurofaning hikoyasi (kabi) ekan», dedi. Shunda u zot: «Xurofa nima ekanini bilasizlarmi? Xurofa Uzra (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi edi. Johiliyatda uni jinlar asir olib, uzoq zamon oʻz orasida ushlab turdilar, soʻng uni insonlarga qaytardilar. U esa odamlarga ular orasida koʻrgan ajoyibotlarini soʻzlab berardi. Shunda odamlar: ‹Xurofaning hikoyasi›, deydigan boʻlishdi», dedilar. Otam aytdi: Bu Abu Aqil ishonchli (siqa) kishi, ismi Abdulloh ibn Aqil as-Saqafiydir.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ бир кеча аёлларига бир ҳикоя сўзлаб бердилар. Улардан бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, бу ҳикоя Хурофанинг ҳикояси (каби) экан», деди. Шунда у зот: «Хурофа нима эканини биласизларми? Хурофа Узра (қабиласи)дан бўлган бир киши эди. Жоҳилиятда уни жинлар асир олиб, узоқ замон ўз орасида ушлаб турдилар, сўнг уни инсонларга қайтардилар. У эса одамларга улар орасида кўрган ажойиботларини сўзлаб берарди. Шунда одамлар: ‹Хурофанинг ҳикояси›, дейдиган бўлишди», дедилар. Отам айтди: Бу Абу Ақил ишончли (сиқа) киши, исми Абдуллоҳ ибн Ақил ас-Сақафийдир.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا دَوُادُ يَعْنِي الْعَطَّارَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ شَبِعَ النَّاسُ مِنْ الْأَسْوَدَيْنِ التَّمْرِ وَالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ odamlar ikki qora narsadan — xurmo va suvdan toʻygan bir paytda vafot etdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ одамлар икки қора нарсадан — хурмо ва сувдан тўйган бир пайтда вафот этдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا دَاوُدُ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَّكِئُ فِي حِجْرِي وَأَنَا حَائِضٌ يَقْرَأُ الْقُرْآنَحَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا دَوُادُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ صَفِيَّةَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ men hayzli holimda quchogʻimda yonboshlab, Qurʼon oʻqir edilar. Boshqa sanad bilan ham Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мен ҳайзли ҳолимда қучоғимда ёнбошлаб, Қуръон ўқир эдилар. Бошқа санад билан ҳам Набий ﷺ дан шунга ўхшаши ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي حَفْصَةَ مَوْلَى عَائِشَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرْتْهُلَمَّا كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَمَرَ فَنُودِيَ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ فِي صَلَاتِهِ قَالَ فَأَحْسِبُهُ قَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَامَ مِثْلَ مَا قَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ ثُمَّ رَكَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ رَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ جَلَسَ وَجُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutilganda, u zot taharat olib buyurdilar va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Soʻng u zot namozda uzoq qiyomda turdilar. Oisha aytadi: Menimcha, u zot Baqara surasini oʻqidilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng turgan qiyomlaricha turdilar-da, sajda qilmadilar, soʻng rukuʼ qilib sajda qildilar, soʻng turib qilgan ishlarini takrorladilar, soʻng bir sajdada ikki rukuʼ qildilar. Soʻng oʻtirdilar va quyosh yorishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилганда, у зот таҳарат олиб буюрдилар ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Сўнг у зот намозда узоқ қиёмда турдилар. Оиша айтади: Менимча, у зот Бақара сурасини ўқидилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг турган қиёмларича турдилар-да, сажда қилмадилар, сўнг рукуъ қилиб сажда қилдилар, сўнг туриб қилган ишларини такрорладилар, сўнг бир саждада икки рукуъ қилдилар. Сўнг ўтирдилар ва қуёш ёришди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَ لَوْلَا أَنْ تَبْطَرَ قُرَيْشٌ لَأَخْبَرْتُهَا بِمَا لَهَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uning huzuriga kirdilar-da: «Agar Quraysh kibrga berilib ketmasa edi, ularga Alloh azza va jalla huzurida ular uchun (tayyorlangan) narsani xabar bergan boʻlardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унинг ҳузурига кирдилар-да: «Агар Қурайш кибрга берилиб кетмаса эди, уларга Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида улар учун (тайёрланган) нарсани хабар берган бўлардим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُعِقَّ عَنْ الْجَارِيَةِ شَاةً وَعَنْ الْغُلَامِ شَاتَيْنِ وَأَمَرَنَا بِالْفَرَعِ مِنْ كُلِّ خَمْسِ شِيَاهٍ شَاةٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga qiz bola uchun bitta qoʻy, oʻgʻil bola uchun ikkita qoʻy aqiqa qilishimizni buyurdilar; yana har besh qoʻydan bittasini faraʼ (qilib soʻyish)ga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга қиз бола учун битта қўй, ўғил бола учун иккита қўй ақиқа қилишимизни буюрдилар; яна ҳар беш қўйдан биттасини фараъ (қилиб сўйиш)га буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا كَانَتْ تُعَيِّرُ النِّسَاءَ اللَّاتِي وَهَبْنَ أَنْفُسَهُنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَا تَسْتَحِي الْمَرْأَةُ أَنْ تَعْرِضَ نَفْسَهَا بِغَيْرِ صَدَاقٍ فَنَزَلَ أَوْ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ وَمَنْ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ} قَالَتْ إِنِّي أَرَى رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ يُسَارِعُ لَكَ فِي هَوَاكَ

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Oisha (roziyallohu anho) oʻzlarini Rasululloh ﷺ ga hadya qilgan ayollarni ayblab: «Ayol kishi oʻzini mahrsiz taqdim qilishdan uyalmaydimi?» der edi. Shunda Alloh azza va jalla: {Ulardan xohlaganingni (oʻzingdan) nari qoʻyasan va xohlaganingni oʻzingga olasan; (oʻzingdan) nari qoʻyganingdan (kimnidir) tilasang, senga gunoh yoʻq} (oyatini) nozil qildi. (Oisha) dedi: «Men Robbing azza va jallani sening havoyingda shoshilayotgandek koʻraman».Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Оиша (розияллоҳу анҳо) ўзларини Расулуллоҳ ﷺ га ҳадя қилган аёлларни айблаб: «Аёл киши ўзини маҳрсиз тақдим қилишдан уялмайдими?» дер эди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Улардан хоҳлаганингни (ўзингдан) нари қўясан ва хоҳлаганингни ўзингга оласан; (ўзингдан) нари қўйганингдан (кимнидир) тиласанг, сенга гуноҳ йўқ} (оятини) нозил қилди. (Оиша) деди: «Мен Роббинг азза ва жаллани сенинг ҳавойингда шошилаётгандек кўраман».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ قَالَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي فِي مِثْلِ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ ثُمَّ يُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ وَأَحْيَانًا يَأْتِينِي مَلَكٌ فِي مِثْلِ صُورَةِ الرَّجُلِ فَأَعِي مَا يَقُولُحَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Horis ibn Hishom Rasululloh ﷺ dan: «Sizga vahiy qanday keladi?» deb soʻradi. U zot: «Baʼzan u menga qoʻngʻiroq jarangiga oʻxshab keladi — bu menga eng ogʻiri boʻladi; soʻng u mendan uziladi va men uni yodlab olgan boʻlaman. Baʼzan esa farishta kishi suratida kelib, men u aytganini yodlab olaman», dedilar. Boshqa sanad bilan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳорис ибн Ҳишом Расулуллоҳ ﷺ дан: «Сизга ваҳий қандай келади?» деб сўради. У зот: «Баъзан у менга қўнғироқ жарангига ўхшаб келади — бу менга энг оғири бўлади; сўнг у мендан узилади ва мен уни ёдлаб олган бўламан. Баъзан эса фаришта киши суратида келиб, мен у айтганини ёдлаб оламан», дедилар. Бошқа санад билан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ وَسُرَيْجٌ يَعْنِي ابْنَ النُّعْمَانِ قَالَا حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ عَنْ أَبِي يُونُسَ مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ فَلَمَّا دَخَلَ هَشَّ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَانْبَسَطَ إِلَيْهِ ثُمَّ خَرَجَ فَاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِعْمَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ فَلَمَّا دَخَلَ لَمْ يَنْبَسِطْ إِلَيْهِ كَمَا انْبَسَطَ إِلَى الْآخَرِ وَلَمْ يَهَشَّ لَهُ كَمَا هَشَّ فَلَمَّا خَرَجَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَأْذَنَ فُلَانٌ فَقُلْتَ لَهُ مَا قُلْتَ ثُمَّ هَشَشْتَ لَهُ وَانْبَسَطْتَ إِلَيْهِ وَقُلْتَ لِفُلَانٍ مَا قُلْتَ وَلَمْ أَرَكَ صَنَعْتَ بِهِ مَا صَنَعْتَ لِلْآخَرِ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ مِنْ شِرَارِ النَّاسِ مَنْ اتُّقِيَ لِفُحْشِهِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga kirishga izn soʻradi. Shunda u zot: «Qabilaning yomon farzandi (keldi)», dedilar. U kirgach esa, Rasululloh ﷺ unga ochiq yuz bilan muomala qilib, u bilan muloyim soʻzlashdilar. Soʻng u chiqib ketdi. Keyin boshqa bir kishi izn soʻradi; Nabiy ﷺ: «Qabilaning yaxshi farzandi (keldi)», dedilar. U kirganda esa, u zot avvalgisiga qilganchalik muloyimlik qilmadilar va unga koʻrsatganchalik ochiq yuz koʻrsatmadilar. U chiqib ketgach, men: «Yo Rasululloh, falonchi izn soʻraganda unga aytganingizni aytdingiz, soʻng unga ochiq yuz bilan muomala qilib, muloyim soʻzlashdingiz; falonchi haqida esa aytganingizni aytdingiz-u, unga avvalgisiga qilganingizdek qilganingizni koʻrmadim», dedim. Shunda u zot: «Ey Oisha, odamlarning eng yomonlaridan — yomon (qoʻpol) soʻzidan qoʻrqib, undan saqlanadigan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига киришга изн сўради. Шунда у зот: «Қабиланинг ёмон фарзанди (келди)», дедилар. У киргач эса, Расулуллоҳ ﷺ унга очиқ юз билан муомала қилиб, у билан мулойим сўзлашдилар. Сўнг у чиқиб кетди. Кейин бошқа бир киши изн сўради; Набий ﷺ: «Қабиланинг яхши фарзанди (келди)», дедилар. У кирганда эса, у зот аввалгисига қилганчалик мулойимлик қилмадилар ва унга кўрсатганчалик очиқ юз кўрсатмадилар. У чиқиб кетгач, мен: «Ё Расулуллоҳ, фалончи изн сўраганда унга айтганингизни айтдингиз, сўнг унга очиқ юз билан муомала қилиб, мулойим сўзлашдингиз; фалончи ҳақида эса айтганингизни айтдингиз-у, унга аввалгисига қилганингиздек қилганингизни кўрмадим», дедим. Шунда у зот: «Эй Оиша, одамларнинг энг ёмонларидан — ёмон (қўпол) сўзидан қўрқиб, ундан сақланадиган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ بْنِ هَانِئٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَفْتُ فِي وَجْهِهِ أَنْ قَدْ حَفَزَهُ شَيْءٌ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ خَرَجَ فَلَمْ يُكَلِّمْ أَحَدًا فَدَنَوْتُ مِنْ الْحُجُرَاتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ مُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَوْا عَنْ الْمُنْكَرِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَدْعُونِي فَلَا أُجِيبُكُمْ وَتَسْأَلُونِي فَلَا أُعْطِيكُمْ وَتَسْتَنْصِرُونِي فَلَا أَنْصُرُكُمْ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ (uyga) kirdilar; men u zotning yuzlaridan bir narsa u zotni siqib turganini bildim. U zot tahorat olib, soʻng chiqib ketdilar va hech kimga soʻz aytmadilar. Men hujralarga yaqinlashdim va u zotning: «Ey odamlar! Albatta, Alloh azza va jalla: ‹Yaxshilikka buyuringlar va yomonlikdan qaytaringlar — Meni chaqirsangiz ijobat qilmasligim, Mendan soʻrasangiz bermasligim, Mendan yordam soʻrasangiz yordam bermasligim (paytidan) oldin›, deydi», deyayotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ (уйга) кирдилар; мен у зотнинг юзларидан бир нарса у зотни сиқиб турганини билдим. У зот таҳорат олиб, сўнг чиқиб кетдилар ва ҳеч кимга сўз айтмадилар. Мен ҳужраларга яқинлашдим ва у зотнинг: «Эй одамлар! Албатта, Аллоҳ азза ва жалла: ‹Яхшиликка буюринглар ва ёмонликдан қайтаринглар — Мени чақирсангиз ижобат қилмаслигим, Мендан сўрасангиз бермаслигим, Мендан ёрдам сўрасангиз ёрдам бермаслигим (пайтидан) олдин›, дейди», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عِيسَى قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ بْنَ الْحَجَّاجِ يُحَدِّثُ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ صَلَّى بِالنَّاسِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّفِّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, «Abu Bakr odamlarga namoz oʻqib berdi, Rasululloh ﷺ esa safda edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, «Абу Бакр одамларга намоз ўқиб берди, Расулуллоҳ ﷺ эса сафда эдилар».

حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ قَاعِدًا فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: «Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida Abu Bakrning ortida oʻtirgan holda namoz oʻqidilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: «Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида Абу Бакрнинг ортида ўтирган ҳолда намоз ўқидилар».

حَدَّثَنَا شَبَابَةُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ فَمَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ تُدْرِكُهُ الرِّقَةُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ وَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُ قَاعِدًا

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Oisha: «Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi; qachon sizning oʻrningizda tursa, uni yigʻi tutadi», dedi. Nabiy ﷺ: «Sizlar Yusufning sohibalarisiz. Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Bas, Abu Bakr namoz oʻqidi, Nabiy ﷺ esa uning ortida oʻtirgan holda namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Оиша: «Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши; қачон сизнинг ўрнингизда турса, уни йиғи тутади», деди. Набий ﷺ: «Сизлар Юсуфнинг соҳибаларисиз. Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Бас, Абу Бакр намоз ўқиди, Набий ﷺ эса унинг ортида ўтирган ҳолда намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْزَمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا إِنَّهُ مَنْ أُعْطِيَ حَظَّهُ مِنْ الرِّفْقِ فَقَدْ أُعْطِيَ حَظَّهُ مِنْ خَيْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَصِلَةُ الرَّحِمِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ وَحُسْنُ الْجِوَارِ يَعْمُرَانِ الدِّيَارَ وَيَزِيدَانِ فِي الْأَعْمَارِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Albatta, kimga muloyimlikdan ulush berilgan boʻlsa, unga dunyo va oxirat yaxshiligidan ulush berilibdi. Qarindoshlik rishtasini ulash, goʻzal xulq va qoʻshnichilikni yaxshi qilish — diyorlarni obod qiladi va umrlarni uzaytiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Албатта, кимга мулойимликдан улуш берилган бўлса, унга дунё ва охират яхшилигидан улуш берилибди. Қариндошлик риштасини улаш, гўзал хулқ ва қўшничиликни яхши қилиш — диёрларни обод қилади ва умрларни узайтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى الطَّعَامِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Oishaning ayollardan ustunligi sarid taomining boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Оишанинг аёллардан устунлиги сарид таомининг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيَارٍ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِظَبْيَةٍ فِيهَا خَرَزٌ فَقَسَمَ لِلْحُرَّةِ وَالْأَمَةِقَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ أَبِي يَقْسِمُ لِلْحُرِّ وَالْعَبْدِ قَالَ أَبِي قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ فَقَسَمَ بَيْنَ الْحُرَّةِ وَالْأَمَةِ سَوَاءً

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ga ichida munchoqlar boʻlgan bir xaltacha keltirildi; u zot uni ozod ayolga ham, choʻriga ham taqsimlab berdilar. Oisha dedi: Otam esa ozod kishi bilan qulga (baravar) taqsimlar edi. Otam aytdi: Yazid ibn Horun: «U zot ozod ayol bilan choʻri orasida baravar taqsimladilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ га ичида мунчоқлар бўлган бир халтача келтирилди; у зот уни озод аёлга ҳам, чўрига ҳам тақсимлаб бердилар. Оиша деди: Отам эса озод киши билан қулга (баравар) тақсимлар эди. Отам айтди: Язид ибн Ҳорун: «У зот озод аёл билан чўри орасида баравар тақсимладилар», деди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْصَلَاتَانِ لَمْ يَتْرُكْهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِرًّا وَلَا عَلَانِيَةً رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Nabiy ﷺ ikki namozni na sirda, na oshkorada tark etmaganlar: asrdan keyingi ikki rakaat va bomdoddan oldingi ikki rakaat.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Набий ﷺ икки намозни на сирда, на ошкорада тарк этмаганлар: асрдан кейинги икки ракаат ва бомдоддан олдинги икки ракаат.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ فِي هَذِهِ الْآيَةِ {الَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ} يَا رَسُولَ اللَّهِ هُوَ الَّذِي يَسْرِقُ وَيَزْنِي وَيَشْرَبُ الْخَمْرَ وَهُوَ يَخَافُ اللَّهَ قَالَ لَا يَا بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ يَا بِنْتَ الصِّدِّيقِ وَلَكِنَّهُ الَّذِي يُصَلِّي وَيَصُومُ وَيَتَصَدَّقُ وَهُوَ يُخَافُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: «Yo Rasululloh, mana bu oyat — {Beradiganlarini beradilar va qalblari Robbilariga qaytuvchi ekanlaridan qoʻrqib turadi} — haqida (soʻrayman): yo Rasululloh, u — oʻgʻirlik qiladigan, zino qiladigan, xamr ichadigan-u, Allohdan qoʻrqadigan kishimi?» U zot: «Yoʻq, ey Abu Bakrning qizi, ey Siddiqning qizi! Balki u — namoz oʻqiydigan, roʻza tutadigan, sadaqa qiladigan-u, Alloh azza va jalladan qoʻrqadigan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: «Ё Расулуллоҳ, мана бу оят — {Берадиганларини берадилар ва қалблари Роббиларига қайтувчи эканларидан қўрқиб туради} — ҳақида (сўрайман): ё Расулуллоҳ, у — ўғирлик қиладиган, зино қиладиган, хамр ичадиган-у, Аллоҳдан қўрқадиган кишими?» У зот: «Йўқ, эй Абу Бакрнинг қизи, эй Сиддиқнинг қизи! Балки у — намоз ўқийдиган, рўза тутадиган, садақа қиладиган-у, Аллоҳ азза ва жалладан қўрқадиган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ سَلَّامٍ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قِلَابَةَ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شَيْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَرَقَهُ وَجَعٌ فَجَعَلَ يَشْتَكِي وَيَتَقَلَّبُ عَلَى فِرَاشِهِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ صَنَعَ هَذَا بَعْضُنَا لَوَجِدْتَ عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الصَّالِحِينَ يُشَدَّدُ عَلَيْهِمْ وَإِنَّهُ لَا يُصِيبُ مُؤْمِنًا نَكْبَةٌ مِنْ شَوْكَةٍ فَمَا فَوْقَ ذَلِكَ إِلَّا حُطَّتْ بِهِ عَنْهُ خَطِيئَةٌ وَرُفِعَ بِهَا دَرَجَةً

Oisha (roziyallohu anho) xabar berishicha, Rasululloh ﷺ ni ogʻriq tutdi; u zot nolib, toʻshaklarida agʻdarilardilar. Shunda Oisha: «Agar bizdan biri shunday qilganda, siz undan ranjigan boʻlardingiz», dedi. Nabiy ﷺ: «Albatta, solihlarga (balo) qattiq qilinadi. Albatta, moʻminga tikan (sanchilishi)dan tortib undan yuqori (biror) musibat yetsa, albatta u bilan undan bir xato toʻkiladi va u bilan bir daraja koʻtariladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар беришича, Расулуллоҳ ﷺ ни оғриқ тутди; у зот нолиб, тўшакларида ағдарилардилар. Шунда Оиша: «Агар биздан бири шундай қилганда, сиз ундан ранжиган бўлардингиз», деди. Набий ﷺ: «Албатта, солиҳларга (бало) қаттиқ қилинади. Албатта, мўминга тикан (санчилиши)дан тортиб ундан юқори (бирор) мусибат етса, албатта у билан ундан бир хато тўкилади ва у билан бир даража кўтарилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ يَدْعُو حَتَّى أَسْمَعَ اللَّهُمَّ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ فَلَا تُعَاقِبْنِي بِشَتْمِ رَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ إِنْ آذَيْتُهُ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib, men eshitadigan darajada duo qilar edilar: «Allohim, men ham faqat bir insonman. Agar musulmonlardan bir kishini soʻkib, unga ozor bergan boʻlsam, meni buning uchun uqubatga tortmagin».Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб, мен эшитадиган даражада дуо қилар эдилар: «Аллоҳим, мен ҳам фақат бир инсонман. Агар мусулмонлардан бир кишини сўкиб, унга озор берган бўлсам, мени бунинг учун уқубатга тортмагин».

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شَرِيكٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي وَفِي لَيْلَتِي

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Nabiy ﷺ mening uyimda va mening kechamda vafot etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Набий ﷺ менинг уйимда ва менинг кечамда вафот этдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شَرِيكٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاسَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الصَّدَقَةِ فَذَكَرَتْ شَيْئًا قَلِيلًا فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطِي وَلَا تُوعِي فَيُوعَى عَلَيْكِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ dan sadaqa ishidan bir narsa haqida soʻradi va oz (mol) haqida gapirdi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Bergin, yigʻib-toʻplab qoʻyma; boʻlmasa senga ham yigʻib qoʻyiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ дан садақа ишидан бир нарса ҳақида сўради ва оз (мол) ҳақида гапирди. Шунда Набий ﷺ унга: «Бергин, йиғиб-тўплаб қўйма; бўлмаса сенга ҳам йиғиб қўйилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُبَاعُ الثَّمَرَةُ حَتَّى تَنْجُوَ مِنْ الْعَاهَةِقَالَ أَبِي خَارِجَةُ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Meva ofatdan omon boʻlmagunicha sotilmaydi», dedilar. Otam aytdi: Xorija hadisda zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Мева офатдан омон бўлмагунича сотилмайди», дедилар. Отам айтди: Хорижа ҳадисда заифдир.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ عَنْ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ أُمَّ بَكْرٍ أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الْمَرْأَةِ تَرَى مَا يُرِيبُهَا بَعْدَ الطُّهْرِ قَالَ إِنَّمَا هُوَ عُرُوقٌ أَوْ قَالَ عِرْقٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ poklikdan keyin oʻzini shubhaga soladigan (qon) koʻradigan ayol haqida: «Albatta, u — tomirlardir», yoki: «tomirdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ покликдан кейин ўзини шубҳага соладиган (қон) кўрадиган аёл ҳақида: «Албатта, у — томирлардир», ёки: «томирдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أُسَامَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الَّذِينَ يَصِلُونَ الصُّفُوفَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla va Uning farishtalari saflarni ulaydiganlarga rahmat aytadilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг фаришталари сафларни улайдиганларга раҳмат айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ سَمِعْتُ إِسْحَاقَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْبَةُ الْخُضْرِيُّ أَنَّهُ شَهِدَ عُرْوَةَ يُحَدِّثُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَجْعَلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ رَجُلًا لَهُ سَهْمٌ فِي الْإِسْلَامِ كَمَنْ لَا سَهْمَ لَهُ قَالَ وَسِهَامُ الْإِسْلَامِ الصَّوْمُ وَالصَّلَاةُ وَالصَّدَقَةُ وَلَا يَتَوَلَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ رَجُلًا فِي الدُّنْيَا فَيُوَلِّيَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غَيْرَهُ وَلَا يُحِبُّ رَجُلٌ قَوْمًا إِلَّا جَاءَ مَعَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ وَالرَّابِعَةُ لَا يَسْتُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى عَبْدٍ ذَنْبًا فِي الدُّنْيَا إِلَّا سَتَرَهُ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِقَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إِذَا سَمِعْتُمْ مِثْلَ هَذَا الْحَدِيثِ مِنْ مِثْلِ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاحْفَظُوهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jalla islomda ulushi bor kishini ulushi yoʻq kishi kabi qilmaydi», dedilar. U zot: «Islomning ulushlari — roʻza, namoz va sadaqadir. Alloh azza va jalla dunyoda bir kishini oʻz doʻsti qilsa, qiyomat kuni uni oʻzgaga topshirmaydi. Bir kishi biror qavmni sevsa, qiyomat kuni ular bilan birga keladi», dedilar. U zot: «Toʻrtinchisi: Alloh azza va jalla dunyoda bandasining gunohini yopsa, albatta oxiratda ham uni yopadi», dedilar. Shunda Umar ibn Abdulaziz: «Bunday hadisni Urva kabi kishidan, u Oishadan, u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qilib) eshitsangiz, uni yod olinglar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла исломда улуши бор кишини улуши йўқ киши каби қилмайди», дедилар. У зот: «Исломнинг улушлари — рўза, намоз ва садақадир. Аллоҳ азза ва жалла дунёда бир кишини ўз дўсти қилса, қиёмат куни уни ўзгага топширмайди. Бир киши бирор қавмни севса, қиёмат куни улар билан бирга келади», дедилар. У зот: «Тўртинчиси: Аллоҳ азза ва жалла дунёда бандасининг гуноҳини ёпса, албатта охиратда ҳам уни ёпади», дедилар. Шунда Умар ибн Абдулазиз: «Бундай ҳадисни Урва каби кишидан, у Оишадан, у Набий ﷺ дан (ривоят қилиб) эшитсангиз, уни ёд олинглар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَائِشَةَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَكَى رَقَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ دَاءٍ يَشْفِيكَ مِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ وَمِنْ شَرِّ كُلِّ ذِي عَيْنٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ogʻriganlarida, Jibril alayhissalom u zotni ruqya qilib: «Alloh nomi bilan seni har bir darddan ruqya qilaman, U senga shifo bersin; hasadchi hasad qilgandagi yomonligidan va koʻzi tegadigan har bir kishining yomonligidan (Alloh saqlasin)», der edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ оғриганларида, Жибрил алайҳиссалом у зотни руқя қилиб: «Аллоҳ номи билан сени ҳар бир дарддан руқя қиламан, У сенга шифо берсин; ҳасадчи ҳасад қилгандаги ёмонлигидан ва кўзи тегадиган ҳар бир кишининг ёмонлигидан (Аллоҳ сақласин)», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ مُحَمَّدٍ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَرْقُدُ مِنْ لَيْلٍ وَلَا نَهَارٍ فَيَسْتَيْقِظُ إِلَّا اسْتَاكَ قَبْلَ الْوُضُوءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kechasi ham, kunduzi ham uxlab uygʻonsalar, tahoratdan oldin misvok qilmay qolmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кечаси ҳам, кундузи ҳам ухлаб уйғонсалар, таҳоратдан олдин мисвок қилмай қолмас эдилар.

أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرَى مِنْ يَهُودِيٍّ طَعَامًا فَرَهَنَهُ دِرْعَهُ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Albatta, Rasululloh ﷺ bir yahudiydan taom sotib olib, unga sovutlarini garovga qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бир яҳудийдан таом сотиб олиб, унга совутларини гаровга қўйдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ إِذَا طَمِثْتُ شَدَدْتُ عَلَيَّ إِزَارًا ثُمَّ أَدْخُلُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِعَارَهُ وَلَكِنَّهُ كَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Men hayz koʻrganimda izorimni mahkam bogʻlab olar, soʻng Nabiy ﷺ bilan birga u zotning kiyimlari (ostiga) kirardim. Lekin u zot sizlarning ichingizda oʻz nafsini eng koʻp jilovlay oladigan zot edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Мен ҳайз кўрганимда изоримни маҳкам боғлаб олар, сўнг Набий ﷺ билан бирга у зотнинг кийимлари (остига) кирардим. Лекин у зот сизларнинг ичингизда ўз нафсини энг кўп жиловлай оладиган зот эдилар.

حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ مَخْلَدِ بْنِ خُفَافٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْغَلَّةَ بِالضَّمَانِسَمِعْتُ مِنْ قُرَّانَ بْنِ تَمَّامٍ فِي سَنَةِ إِحْدَى وَثَمَانِينَ وَمِائَةٍ وَكَانَ ابْنُ الْمُبَارَكِ بَاقِيًا وَفِيهَا مَاتَ ابْنُ الْمُبَارَكِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ daromad kafolat (zomin boʻlish) evaziga ekaniga hukm qildilar. Men buni Qurron ibn Tammomdan bir yuz sakson birinchi yilda eshitdim; oʻshanda Ibnul Muborak hali tirik edi va oʻsha yili Ibnul Muborak vafot etdi.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ даромад кафолат (зомин бўлиш) эвазига эканига ҳукм қилдилар. Мен буни Қуррон ибн Таммомдан бир юз саксон биринчи йилда эшитдим; ўшанда Ибнул Муборак ҳали тирик эди ва ўша йили Ибнул Муборак вафот этди.

حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ مُعَاذَةَ الْعَدَوِيَّةِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ وَهُوَ بَيْنَهُمَا

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilardik, u (idish) ikkovimizning oramizda boʻlardi.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилардик, у (идиш) икковимизнинг орамизда бўларди.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا أَلْفِيتُهُ بِالسَّحَرِ الْآخِرِ إِلَّا نَائِمًا عِنْدِي تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Men u zotni — yaʼni Nabiy ﷺ ni — oxirgi sahar paytida yonimda uxlagan holdagina topardim.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Мен у зотни — яъни Набий ﷺ ни — охирги саҳар пайтида ёнимда ухлаган ҳолдагина топардим.

حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَفِي الْبَيْتِ قِرْبَةٌ مُعَلَّقَةٌ فَاخْتَنَثَهَا وَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ansorlardan boʻlgan bir ayolning huzuriga kirdilar; uyda osib qoʻyilgan mesh (qirba) bor edi. U zot uning ogʻzini egib, tik turgan holda (suv) ichdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ансорлардан бўлган бир аёлнинг ҳузурига кирдилар; уйда осиб қўйилган меш (қирба) бор эди. У зот унинг оғзини эгиб, тик турган ҳолда (сув) ичдилар.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأُدْرِجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَوْبٍ حِبَرَةٍ ثُمَّ أُخِذَ عَنْهُقَالَ الْقَاسِمُ إِنَّ بَقَايَا ذَلِكَ الثَّوْبِ لَعِنْدَنَا بَعْدُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedilar: Rasululloh ﷺ yaman matosidan boʻlgan kiyimga oʻralgan edilar, soʻng u (kiyim) u zotdan olib qoʻyildi. Qosim dedi: Oʻsha kiyimning qoldiqlari hanuz bizning huzurimizdadir.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: Расулуллоҳ ﷺ яман матосидан бўлган кийимга ўралган эдилар, сўнг у (кийим) у зотдан олиб қўйилди. Қосим деди: Ўша кийимнинг қолдиқлари ҳануз бизнинг ҳузуримиздадир.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَتْ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ فَعَلْتُهُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاغْتَسَلْنَا

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) dedilar: Xatna (joyi) xatna (joyi)dan oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi. Men va Rasululloh ﷺ buni qildik, bas, gʻusl qildik.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) дедилар: Хатна (жойи) хатна (жойи)дан ўтса, ғусл вожиб бўлади. Мен ва Расулуллоҳ ﷺ буни қилдик, бас, ғусл қилдик.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ عِكْرِمَةَ وَابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بِالْقِدْرِ فَيَأْخُذُ الْعَرْقَ فَيُصِيبُ مِنْهُ ثُمَّ يُصَلِّي وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ qozon yonidan oʻtib, (goʻshtli) suyakni olar va undan yer edilar; soʻng tahorat qilmasdan va suvga tegmasdan namoz oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ қозон ёнидан ўтиб, (гўштли) суякни олар ва ундан ер эдилар; сўнг таҳорат қилмасдан ва сувга тегмасдан намоз ўқирдилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْنُبُ فَيُوضَعُ لَهُ الْإِنَاءُ فِيهِ الْمَاءُ فَيُفْرِغُ عَلَى يَدَيْهِ فَيَغْسِلُهَا قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا فِي الْمَاءِ ثُمَّ يُدْخِلُ يَدَهُ الْيُمْنَى فِي الْإِنَاءِ فَيُفْرِغُ بِهَا عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى فَيَغْسِلُ فَرْجَهُ ثُمَّ يُمَضْمِضُ وَيَسْتَنْشِقُ ثَلَاثًا وَيَغْسِلُ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ يَغْرِفُ ثَلَاثَ غَرَفَاتٍ فَيَصُبُّهَا عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ junub boʻlganlarida, u zotga ichida suvi bor idish qoʻyilardi. U zot qoʻllariga (suv) quyib, ularni suvga solishdan oldin yuvardilar. Soʻng oʻng qoʻllarini idishga solib, u bilan chap qoʻllariga (suv) quyar va avratlarini yuvardilar. Soʻng uch marta ogʻiz chayib, burunga suv olardilar, yuzlarini va ikki bilaklarini yuvardilar. Soʻng uch hovuch olib, boshlariga quyardilar, soʻng gʻusl qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлганларида, у зотга ичида суви бор идиш қўйиларди. У зот қўлларига (сув) қуйиб, уларни сувга солишдан олдин ювардилар. Сўнг ўнг қўлларини идишга солиб, у билан чап қўлларига (сув) қуяр ва авратларини ювардилар. Сўнг уч марта оғиз чайиб, бурунга сув олардилар, юзларини ва икки билакларини ювардилар. Сўнг уч ҳовуч олиб, бошларига қуярдилар, сўнг ғусл қилардилар.