حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - تَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَحَفَّظُ مِنْ شَعْبَانَ مَا لاَ يَتَحَفَّظُ مِنْ غَيْرِهِ ثُمَّ يَصُومُ لِرُؤْيَةِ رَمَضَانَ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْهِ عَدَّ ثَلاَثِينَ يَوْمًا ثُمَّ صَامَ .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi: Abdurrahmon ibn Mahdiy menga aytib berdi: Muoviya ibn Solih menga aytib berdi, Abdulloh ibn Abu Qaysdan: U dedi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: Rasululloh ﷺ Shaʼbon (oyini) boshqa hech bir oyni kuzatmagan darajada (diqqat bilan) kuzatar edilar, soʻng Ramazon (hilolini) koʻrishlari bilan roʻza tutar edilar. Agar (osmon) bulutli boʻlib (koʻrinmay) qolsa, oʻttiz kun sanab, soʻng roʻza tutar edilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди: Абдурраҳмон ибн Маҳдий менга айтиб берди: Муовия ибн Солиҳ менга айтиб берди, Абдуллоҳ ибн Абу Қайсдан: У деди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ Шаъбон (ойини) бошқа ҳеч бир ойни кузатмаган даражада (диққат билан) кузатар эдилар, сўнг Рамазон (ҳилолини) кўришлари билан рўза тутар эдилар. Агар (осмон) булутли бўлиб (кўринмай) қолса, ўттиз кун санаб, сўнг рўза тутар эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ وَيُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ وَلَكِنَّهُ كَانَ أَمْلَكَ لإِرْبِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holatlarida (ayollarini) oʻpar va roʻzador holatlarida (ularga) tana yaqinlashtirar edilar, lekin u zot oʻzingizning oranglardagi nafsiga eng koʻp egalik qila oladigan kishi edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолатларида (аёлларини) ўпар ва рўзадор ҳолатларида (уларга) тана яқинлаштирар эдилар, лекин у зот ўзингизнинг оранглардаги нафсига энг кўп эгалик қила оладиган киши эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُ فِي شَهْرِ الصَّوْمِ .
Abu Tavba Robiyʼ ibn Nofiʼ bizga hadis aytdi, Abul Ahvas bizga hadis aytdi, u Ziyod ibn Iloqadan, u Amr ibn Maymundan, u Oishadan (roziyallohu anho) rivoyat qildi. U kishi aytdilar: Rasululloh ﷺ roʻza oyida (meni) oʻpar edilar.Абу Тавба Робийъ ибн Нофиъ бизга ҳадис айтди, Абул Аҳвас бизга ҳадис айтди, у Зиёд ибн Илоқадан, у Амр ибн Маймундан, у Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди. У киши айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ рўза ойида (мени) ўпар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ الْقُرَشِيَّ - عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَأَنَا صَائِمَةٌ .
Muhammad ibn Kasir bizga hadis aytdi, Sufyon bizga xabar berdi, u Saʼd ibn Ibrohimdan, u Talha ibn Abdullohdan — yaʼni Ibn Usmon al-Qurashiydan — u Oishadan (roziyallohu anho) rivoyat qildi. U kishi aytdilar: Rasululloh ﷺ men roʻzador, oʻzlari ham roʻzador holatda meni oʻpar edilar.Муҳаммад ибн Касир бизга ҳадис айтди, Суфён бизга хабар берди, у Саъд ибн Иброҳимдан, у Талҳа ибн Абдуллоҳдан — яъни Ибн Усмон ал-Қурашийдан — у Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди. У киши айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ мен рўзадор, ўзлари ҳам рўзадор ҳолатда мени ўпар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ الْعَبْدِيُّ، عَنْ مِصْدَعٍ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ وَيَمُصُّ لِسَانَهَا .
Muhammad ibn Iso bizga hadis aytdi, Muhammad ibn Dinor bizga hadis aytdi, Saʼd ibn Avs al-Abdiy bizga hadis aytdi, u Misdaʼ Abu Yahyodan, u Oishadan (roziyallohu anho) rivoyat qildi: Nabiy ﷺ roʻzador holatlarida u kishini oʻpar va tillarini soʻrar edilar.Муҳаммад ибн Исо бизга ҳадис айтди, Муҳаммад ибн Динор бизга ҳадис айтди, Саъд ибн Авс ал-Абдий бизга ҳадис айтди, у Мисдаъ Абу Яҳёдан, у Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди: Набий ﷺ рўзадор ҳолатларида у кишини ўпар ва тилларини сўрар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، - يَعْنِي الْقَعْنَبِيَّ - عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَجُلاً قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ وَاقِفٌ عَلَى الْبَابِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُصْبِحُ جُنُبًا وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأَنَا أُصْبِحُ جُنُبًا وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ فَأَغْتَسِلُ وَأَصُومُ " . فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ لَسْتَ مِثْلَنَا قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَعْلَمَكُمْ بِمَا أَتَّبِعُ " .
Abdulloh ibn Maslama — yaʼni al-Qaʼnabiy — bizga Molikdan hadis aytdi, u Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Maʼmar al-Ansoriydan, u Oishaning ozod qilgan quli Abu Yunusdan, u Nabiy ﷺning zavjalari Oishadan (roziyallohu anho) rivoyat qildi: Bir kishi eshik oldida turgan holda Rasulullohga ﷺ: «Ey Rasululloh, men junub holda tonglayman, roʻza tutmoqchiman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men ham junub holda tonglayman va roʻza tutmoqchi boʻlaman, soʻng gʻusl qilib roʻza tutaman», dedilar. U kishi: «Ey Rasululloh, siz bizga oʻxshamaysiz, Alloh sizning oldingi va keyingi gunohlaringizni magʻfirat qilgan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ gʻazablanib: «Allohga qasamki, men sizlarning Allohdan eng koʻp qoʻrqadiganingiz va oʻzim ergashayotgan narsani eng yaxshi biladiganingiz boʻlishni umid qilaman», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маслама — яъни ал-Қаънабий — бизга Моликдан ҳадис айтди, у Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Маъмар ал-Ансорийдан, у Оишанинг озод қилган қули Абу Юнусдан, у Набий ﷺнинг завжалари Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди: Бир киши эшик олдида турган ҳолда Расулуллоҳга ﷺ: «Эй Расулуллоҳ, мен жунуб ҳолда тонглайман, рўза тутмоқчиман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам жунуб ҳолда тонглайман ва рўза тутмоқчи бўламан, сўнг ғусл қилиб рўза тутаман», дедилар. У киши: «Эй Расулуллоҳ, сиз бизга ўхшамайсиз, Аллоҳ сизнинг олдинги ва кейинги гуноҳларингизни мағфират қилган», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ғазабланиб: «Аллоҳга қасамки, мен сизларнинг Аллоҳдан энг кўп қўрқадиганингиз ва ўзим эргашаётган нарсани энг яхши биладиганингиз бўлишни умид қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَتَى رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْتَرَقْتُ . فَسَأَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَا شَأْنُهُ قَالَ أَصَبْتُ أَهْلِي . قَالَ " تَصَدَّقْ " . قَالَ وَاللَّهِ مَا لِي شَىْءٌ وَلاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ . قَالَ " اجْلِسْ " . فَجَلَسَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ أَقْبَلَ رَجُلٌ يَسُوقُ حِمَارًا عَلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيْنَ الْمُحْتَرِقُ آنِفًا " . فَقَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقْ بِهَذَا " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى غَيْرِنَا فَوَاللَّهِ إِنَّا لَجِيَاعٌ مَا لَنَا شَىْءٌ . قَالَ " كُلُوهُ " .
Sulaymon ibn Dovud al-Mahriy bizga hadis aytdi, Ibn Vahb bizga xabar berdi, Amr ibn al-Horis menga xabar berdiki, Abdurrahmon ibn al-Qosim unga hadis aytibdi, unga Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayr hadis aytibdi, unga Abbod ibn Abdulloh ibn az-Zubayr hadis aytibdiki, u Nabiy ﷺning zavjalari Oishadan (roziyallohu anho) eshitibdi, u shunday deardi: Bir kishi Ramazonda masjidda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, men kuyib ketdim!», dedi. Nabiy ﷺ undan nima boʻlganini soʻradilar. U: «Ayolimga yaqinlik qildim», dedi. U zot: «Sadaqa qilgin», dedilar. U: «Allohga qasamki, mening hech narsam yoʻq va bunga qodir emasman», dedi. U zot: «Oʻtir», dedilar. U oʻtirdi. Shu holatda turganida bir kishi ustiga taom ortilgan eshakni haydab keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hozirgina kuyib ketgan kishi qani?», dedilar. U kishi oʻrnidan turdi. Rasululloh ﷺ: «Buni sadaqa qilgin», dedilar. U: «Ey Rasululloh, oʻzgaga (berayinmi)? Allohga qasamki, biz ochmiz, bizning hech narsamiz yoʻq», dedi. U zot: «Uni (oilang bilan) yenglar», dedilar.Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий бизга ҳадис айтди, Ибн Ваҳб бизга хабар берди, Амр ибн ал-Ҳорис менга хабар бердики, Абдурраҳмон ибн ал-Қосим унга ҳадис айтибди, унга Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайр ҳадис айтибди, унга Аббод ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр ҳадис айтибдики, у Набий ﷺнинг завжалари Оишадан (розияллоҳу анҳо) эшитибди, у шундай деарди: Бир киши Рамазонда масжидда Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен куйиб кетдим!», деди. Набий ﷺ ундан нима бўлганини сўрадилар. У: «Аёлимга яқинлик қилдим», деди. У зот: «Садақа қилгин», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, менинг ҳеч нарсам йўқ ва бунга қодир эмасман», деди. У зот: «Ўтир», дедилар. У ўтирди. Шу ҳолатда турганида бир киши устига таом ортилган эшакни ҳайдаб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳозиргина куйиб кетган киши қани?», дедилар. У киши ўрнидан турди. Расулуллоҳ ﷺ: «Буни садақа қилгин», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, ўзгага (берайинми)? Аллоҳга қасамки, биз очмиз, бизнинг ҳеч нарсамиз йўқ», деди. У зот: «Уни (оиланг билан) енглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - تَقُولُ إِنْ كَانَ لَيَكُونُ عَلَىَّ الصَّوْمُ مِنْ رَمَضَانَ فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَقْضِيَهُ حَتَّى يَأْتِيَ شَعْبَانُ .
Abu Salama ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, u Oisha (roziyallohu anho) bunday deganini eshitgan: «Baʼzan mening zimmamda Ramazondan (qazo) roʻza boʻlardi-yu, lekin uni Shaʼbon kelgunga qadar ado etishga qodir boʻlmas edim».Абу Салама ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, у Оиша (розияллоҳу анҳо) бундай деганини эшитган: «Баъзан менинг зиммамда Рамазондан (қазо) рўза бўларди-ю, лекин уни Шаъбон келгунга қадар адо этишга қодир бўлмас эдим».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا فِي النَّذْرِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim zimmasida roʻza (qarzi) boʻla turib vafot etsa, valiysi (yaqin qarindoshi) uning oʻrniga roʻza tutadi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu nazr (atalgan roʻza) haqidadir va bu Ahmad ibn Hanbalning soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким зиммасида рўза (қарзи) бўла туриб вафот этса, валийси (яқин қариндоши) унинг ўрнига рўза тутади», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу назр (аталган рўза) ҳақидадир ва бу Аҳмад ибн Ҳанбалнинг сўзидир.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ حَمْزَةَ الأَسْلَمِيَّ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ أَسْرُدُ الصَّوْمَ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ " صُمْ إِنْ شِئْتَ وَأَفْطِرْ إِنْ شِئْتَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hamza al-Aslamiy Nabiy ﷺdan: «Yo Rasululloh, men roʻzani uzluksiz tutadigan kishiman, safarda roʻza tutaveraymi?» deb soʻradi. U zot: «Xohlasang tut, xohlasang roʻzangni och», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳамза ал-Асламий Набий ﷺдан: «Ё Расулуллоҳ, мен рўзани узлуксиз тутадиган кишиман, сафарда рўза тутаверайми?» деб сўради. У зот: «Хоҳласанг тут, хоҳласанг рўзангни оч», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ، سَمِعَ عَائِشَةَ، تَقُولُ كَانَ أَحَبَّ الشُّهُورِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَصُومَهُ شَعْبَانُ ثُمَّ يَصِلُهُ بِرَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho) shunday deganini (Abdulloh ibn Abu Qays) eshitdi: Rasululloh ﷺga roʻza tutish uchun oylarning eng yoqimlisi Shaʼbon edi. Soʻng uni Ramazon bilan ulardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деганини (Абдуллоҳ ибн Абу Қайс) эшитди: Расулуллоҳ ﷺга рўза тутиш учун ойларнинг энг ёқимлиси Шаъбон эди. Сўнг уни Рамазон билан улардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يَصُومُ وَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَكْمَلَ صِيَامَ شَهْرٍ قَطُّ إِلاَّ رَمَضَانَ وَمَا رَأَيْتُهُ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ .
Paygʻambar ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho) aytadilarki: Rasululloh ﷺ shu qadar (koʻp) roʻza tutar edilarki, biz endi iftor qilmasalar kerak deb aytardik. Va shu qadar (koʻp) iftor qilar edilarki, biz endi roʻza tutmasalar kerak deb aytardik. Men Rasululloh ﷺning Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini hech koʻrmaganman. Va u zotning Shaʼbondagidan koʻra koʻproq roʻza tutadigan boshqa oyini ham koʻrmaganman.Пайғамбар ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадиларки: Расулуллоҳ ﷺ шу қадар (кўп) рўза тутар эдиларки, биз энди ифтор қилмасалар керак деб айтардик. Ва шу қадар (кўп) ифтор қилар эдиларки, биз энди рўза тутмасалар керак деб айтардик. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини ҳеч кўрмаганман. Ва у зотнинг Шаъбондагидан кўра кўпроқ рўза тутадиган бошқа ойини ҳам кўрмаганман.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَائِمًا الْعَشْرَ قَطُّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni (Zulhijjaning) oʻn kunida hech qachon roʻza tutgan holatda koʻrmaganman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни (Зулҳижжанинг) ўн кунида ҳеч қачон рўза тутган ҳолатда кўрмаганман».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ كَانَ هُوَ الْفَرِيضَةَ وَتُرِكَ عَاشُورَاءُ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oshuro kuni johiliyat davrida Quraysh roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham johiliyat davrida unda roʻza tutar edilar. Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, unda roʻza tutdilar va roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon (roʻzasi) farz qilinganda esa, oʻsha (Ramazon) farz boʻlib, Oshuro (roʻzasi) tark qilindi. Kim xohlasa, unda roʻza tutadi, kim xohlasa, uni tark qiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ошуро куни жоҳилият даврида Қурайш рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам жоҳилият даврида унда рўза тутар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, унда рўза тутдилар ва рўза тутишга буюрдилар. Рамазон (рўзаси) фарз қилинганда эса, ўша (Рамазон) фарз бўлиб, Ошуро (рўзаси) тарк қилинди. Ким хоҳласа, унда рўза тутади, ким хоҳласа, уни тарк қилади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، جَمِيعًا عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ عَلَىَّ قَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ طَعَامٌ " . فَإِذَا قُلْنَا لاَ قَالَ " إِنِّي صَائِمٌ " . زَادَ وَكِيعٌ فَدَخَلَ عَلَيْنَا يَوْمًا آخَرَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَحَبَسْنَاهُ لَكَ . فَقَالَ " أَدْنِيهِ " . قَالَ طَلْحَةُ فَأَصْبَحَ صَائِمًا وَأَفْطَرَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ mening oldimga kirganlarida: «Sizlarda biror taom bormi?» derdilar. Agar biz: «Yoʻq», desak, u zot: «Unday boʻlsa, men roʻzadorman», derdilar. Vakeʼ (rivoyatida) shuni qoʻshdi: Bir kuni u zot yana bizning oldimizga kirdilar. Shunda biz: «Yo Rasululloh, bizga hays (xurmo, sariyogʻ va qatiqdan tayyorlangan taom) hadya qilingan edi, uni siz uchun saqlab qoʻydik», dedik. U zot: «Uni menga yaqinlashtiringlar», dedilar. Talha aytdi: U zot roʻzador holda tongni qarshilagan edilar, (lekin oʻsha kuni) roʻzalarini ochdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга кирганларида: «Сизларда бирор таом борми?» дердилар. Агар биз: «Йўқ», десак, у зот: «Ундай бўлса, мен рўзадорман», дердилар. Вакеъ (ривоятида) шуни қўшди: Бир куни у зот яна бизнинг олдимизга кирдилар. Шунда биз: «Ё Расулуллоҳ, бизга ҳайс (хурмо, сариёғ ва қатиқдан тайёрланган таом) ҳадя қилинган эди, уни сиз учун сақлаб қўйдик», дедик. У зот: «Уни менга яқинлаштиринглар», дедилар. Талҳа айтди: У зот рўзадор ҳолда тонгни қаршилаган эдилар, (лекин ўша куни) рўзаларини очдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ زُمَيْلٍ، مَوْلَى عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أُهْدِيَ لِي وَلِحَفْصَةَ طَعَامٌ وَكُنَّا صَائِمَتَيْنِ فَأَفْطَرْنَا ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ فَاشْتَهَيْنَاهَا فَأَفْطَرْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ عَلَيْكُمَا صُومَا مَكَانَهُ يَوْمًا آخَرَ " .
Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Menga va Hafsaga taom hadya qilindi, biz ikkalamiz roʻzador edik, soʻng roʻzamizni ochdik. Keyin Rasululloh ﷺ kirib keldilar. Shunda biz u zotga: «Yo Rasululloh, bizga bir hadya berilgan edi, biz uni istab qoldik va roʻzamizni ochdik», dedik. Rasululloh ﷺ: «Sizlarga (zarar) yoʻq, oʻrniga boshqa bir kun roʻza tutinglar», dedilar.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Менга ва Ҳафсага таом ҳадя қилинди, биз иккаламиз рўзадор эдик, сўнг рўзамизни очдик. Кейин Расулуллоҳ ﷺ кириб келдилар. Шунда биз у зотга: «Ё Расулуллоҳ, бизга бир ҳадя берилган эди, биз уни истаб қолдик ва рўзамизни очдик», дедик. Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга (зарар) йўқ, ўрнига бошқа бир кун рўза тутинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ ثُمَّ اعْتَكَفَ أَزْوَاجُهُ مِنْ بَعْدِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Alloh u zotni (vafot ettirib) olguniga qadar Ramazonning oxirgi oʻn kunligida eʼtikof oʻtirar edilar. Soʻng u zotdan keyin zavjalari eʼtikof oʻtirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Аллоҳ у зотни (вафот эттириб) олгунига қадар Рамазоннинг охирги ўн кунлигида эътикоф ўтирар эдилар. Сўнг у зотдан кейин завжалари эътикоф ўтирдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ دَخَلَ مُعْتَكَفَهُ . قَالَتْ وَإِنَّهُ أَرَادَ مَرَّةً أَنْ يَعْتَكِفَ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ . قَالَتْ فَأَمَرَ بِبِنَائِهِ فَضُرِبَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ أَمَرْتُ بِبِنَائِي فَضُرِبَ . قَالَتْ وَأَمَرَ غَيْرِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِبِنَائِهِ فَضُرِبَ فَلَمَّا صَلَّى الْفَجْرَ نَظَرَ إِلَى الأَبْنِيَةِ فَقَالَ " مَا هَذِهِ آلْبِرَّ تُرِدْنَ " . قَالَتْ فَأَمَرَ بِبِنَائِهِ فَقُوِّضَ وَأَمَرَ أَزْوَاجُهُ بِأَبْنِيَتِهِنَّ فَقُوِّضَتْ ثُمَّ أَخَّرَ الاِعْتِكَافَ إِلَى الْعَشْرِ الأُوَلِ يَعْنِي مِنْ شَوَّالٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ إِسْحَاقَ وَالأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ نَحْوَهُ وَرَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ مِنْ شَوَّالٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ eʼtikof oʻtirmoqchi boʻlganlarida, bomdod namozini oʻqirdilar, soʻng eʼtikof joylariga kirardilar. (Oisha) aytdi: Bir marta u zot Ramazonning oxirgi oʻn kunligida eʼtikof oʻtirmoqchi boʻldilar. (Oisha) aytdi: Shunda u zot oʻzlari uchun chodir tikishni buyurdilar va u tikildi. Men buni koʻrgach, oʻzim uchun chodir tikishni buyurdim, u ham tikildi. (Oisha) aytdi: Paygʻambar ﷺ ning men boshqa zavjalari ham oʻzlari uchun chodir tikishni buyurdilar, ular ham tikildi. U zot bomdod namozini oʻqigach, chodirlarga nazar soldilar va: «Bu nima? Sizlar yaxshilikni iroda qildingizlarmi?» dedilar. (Oisha) aytdi: Soʻng u zot oʻz chodirlarini buyurib, uni buzdirdilar, zavjalari ham oʻz chodirlarini buyurib, ular ham buzildi. Keyin u zot eʼtikofni oʻn kunlikning avvaliga — yaʼni Shavvoldan — kechiktirdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Ibn Ishoq va Avzoiy Yahyo ibn Saiddan shunga oʻxshash rivoyat qilganlar. Molik esa uni Yahyo ibn Saiddan rivoyat qilib: «Shavvolda yigirma (kun) eʼtikof oʻtirdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ эътикоф ўтирмоқчи бўлганларида, бомдод намозини ўқирдилар, сўнг эътикоф жойларига кирардилар. (Оиша) айтди: Бир марта у зот Рамазоннинг охирги ўн кунлигида эътикоф ўтирмоқчи бўлдилар. (Оиша) айтди: Шунда у зот ўзлари учун чодир тикишни буюрдилар ва у тикилди. Мен буни кўргач, ўзим учун чодир тикишни буюрдим, у ҳам тикилди. (Оиша) айтди: Пайғамбар ﷺ нинг мен бошқа завжалари ҳам ўзлари учун чодир тикишни буюрдилар, улар ҳам тикилди. У зот бомдод намозини ўқигач, чодирларга назар солдилар ва: «Бу нима? Сизлар яхшиликни ирода қилдингизларми?» дедилар. (Оиша) айтди: Сўнг у зот ўз чодирларини буюриб, уни буздирдилар, завжалари ҳам ўз чодирларини буюриб, улар ҳам бузилди. Кейин у зот эътикофни ўн кунликнинг аввалига — яъни Шавволдан — кечиктирдилар. Абу Довуд айтди: Буни Ибн Ишоқ ва Авзоий Яҳё ибн Саиддан шунга ўхшаш ривоят қилганлар. Молик эса уни Яҳё ибн Саиддан ривоят қилиб: «Шавволда йигирма (кун) эътикоф ўтирдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اعْتَكَفَ يُدْنِي إِلَىَّ رَأْسَهُ فَأُرَجِّلُهُ وَكَانَ لاَ يَدْخُلُ الْبَيْتَ إِلاَّ لِحَاجَةِ الإِنْسَانِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ eʼtikofda boʻlganlarida, boshlarini menga yaqinlashtirar edilar, men esa sochlarini tarab qoʻyar edim. U zot odamning (tabiiy) hojati uchungina uyga kirar edilar, boshqa narsa uchun emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эътикофда бўлганларида, бошларини менга яқинлаштирар эдилар, мен эса сочларини тараб қўяр эдим. У зот одамнинг (табиий) ҳожати учунгина уйга кирар эдилар, бошқа нарса учун эмас.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَكُونُ مُعْتَكِفًا فِي الْمَسْجِدِ فَيُنَاوِلُنِي رَأْسَهُ مِنْ خَلَلِ الْحُجْرَةِ فَأَغْسِلُ رَأْسَهُ . وَقَالَ مُسَدَّدٌ فَأُرَجِّلُهُ وَأَنَا حَائِضٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidda eʼtikofda boʻlar edilar va boshlarini hujraning teshigidan menga uzatar edilar, men esa boshlarini yuvib qoʻyar edim. Musaddad esa: «Hayzli holimda sochlarini taraydigan edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда эътикофда бўлар эдилар ва бошларини ҳужранинг тешигидан менга узатар эдилар, мен эса бошларини ювиб қўяр эдим. Мусаддад эса: «Ҳайзли ҳолимда сочларини тарайдиган эдим», деди.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتِ السُّنَّةُ عَلَى الْمُعْتَكِفِ أَنْ لاَ يَعُودَ مَرِيضًا وَلاَ يَشْهَدَ جَنَازَةً وَلاَ يَمَسَّ امْرَأَةً وَلاَ يُبَاشِرَهَا وَلاَ يَخْرُجَ لِحَاجَةٍ إِلاَّ لِمَا لاَ بُدَّ مِنْهُ وَلاَ اعْتِكَافَ إِلاَّ بِصَوْمٍ وَلاَ اعْتِكَافَ إِلاَّ فِي مَسْجِدٍ جَامِعٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ غَيْرُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ لاَ يَقُولُ فِيهِ قَالَتِ السُّنَّةُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ جَعَلَهُ قَوْلَ عَائِشَةَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Eʼtikofdagi kishi uchun sunnat shuki, u bemorni yoʻqlamasligi, janozada hozir boʻlmasligi, ayolga tegmasligi va u bilan jinsiy yaqinlik qilmasligi, zarur boʻlgan hojatdan boshqa narsa uchun chiqmasligi (lozim). Roʻzasiz eʼtikof boʻlmaydi va jome masjiddan boshqa joyda eʼtikof boʻlmaydi. Abu Dovud aytdi: Abdurrahmon ibn Ishoqdan boshqa rovi bu hadisda «U sunnat dedi», demaydi. Abu Dovud aytdi: U (rovi) buni Oishaning soʻzi deb keltirgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Эътикофдаги киши учун суннат шуки, у беморни йўқламаслиги, жанозада ҳозир бўлмаслиги, аёлга тегмаслиги ва у билан жинсий яқинлик қилмаслиги, зарур бўлган ҳожатдан бошқа нарса учун чиқмаслиги (лозим). Рўзасиз эътикоф бўлмайди ва жоме масжиддан бошқа жойда эътикоф бўлмайди. Абу Довуд айтди: Абдурраҳмон ибн Ишоқдан бошқа рови бу ҳадисда «У суннат деди», демайди. Абу Довуд айтди: У (рови) буни Оишанинг сўзи деб келтирган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتِ اعْتَكَفَتْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم امْرَأَةٌ مِنْ أَزْوَاجِهِ فَكَانَتْ تَرَى الصُّفْرَةَ وَالْحُمْرَةَ فَرُبَّمَا وَضَعْنَا الطَّسْتَ تَحْتَهَا وَهِيَ تُصَلِّي .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bilan birga u zotning ayollaridan biri eʼtikofda oʻtirgan edi. U (ayol) sariq va qizil (qon) koʻrar edi. Baʼzan u namoz oʻqiyotgan paytida, biz uning ostiga tos qoʻyib qoʻyar edik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ билан бирга у зотнинг аёлларидан бири эътикофда ўтирган эди. У (аёл) сариқ ва қизил (қон) кўрар эди. Баъзан у намоз ўқиётган пайтида, биз унинг остига тос қўйиб қўяр эдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الْفَضْلِ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : لَمَّا مَاتَ النَّجَاشِيُّ كُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّهُ لاَ يَزَالُ يُرَى عَلَى قَبْرِهِ نُورٌ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Najoshiy vafot etganida, biz uning qabrida doimo nur koʻrinib turadi, deb gaplashar edik.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Нажоший вафот этганида, биз унинг қабрида доимо нур кўриниб туради, деб гаплашар эдик.
حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الأَنْطَاكِيُّ، مَحْبُوبُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، - يَعْنِي الْفَزَارِيَّ - عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا كَانَتْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ قَالَتْ فَسَابَقْتُهُ فَسَبَقْتُهُ عَلَى رِجْلَىَّ فَلَمَّا حَمَلْتُ اللَّحْمَ سَابَقْتُهُ فَسَبَقَنِي فَقَالَ " هَذِهِ بِتِلْكَ السَّبْقَةِ " .
Abu Solih al-Antokiy Mahbub ibn Muso bizga rivoyat qildi, bizga Abu Ishoq al-Fazoriy Hishom ibn Urvadan, u otasidan va Abu Salamadan, ular Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildilarki, u kishi Nabiy ﷺ bilan birga bir safarda edilar. (Oisha) aytdilar: Men u zot bilan poyga qildim va oyoqlarimda u zotdan oʻzib ketdim. Soʻng (semirib) etga toʻlganimda yana u zot bilan poyga qildim, bu safar u zot mendan oʻzib ketdilar va: «Bu — anavi (avvalgi) oʻzib ketganingning evaziga», dedilar.Абу Солиҳ ал-Антокий Маҳбуб ибн Мусо бизга ривоят қилди, бизга Абу Ишоқ ал-Фазорий Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан ва Абу Саламадан, улар Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдиларки, у киши Набий ﷺ билан бирга бир сафарда эдилар. (Оиша) айтдилар: Мен у зот билан пойга қилдим ва оёқларимда у зотдан ўзиб кетдим. Сўнг (семириб) этга тўлганимда яна у зот билан пойга қилдим, бу сафар у зот мендан ўзиб кетдилар ва: «Бу — анави (аввалги) ўзиб кетганингнинг эвазига», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمْ يُقْتَلْ مِنْ نِسَائِهِمْ - تَعْنِي بَنِي قُرَيْظَةَ - إِلاَّ امْرَأَةً إِنَّهَا لَعِنْدِي تُحَدِّثُ تَضْحَكُ ظَهْرًا وَبَطْنًا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْتُلُ رِجَالَهُمْ بِالسُّيُوفِ إِذْ هَتَفَ هَاتِفٌ بِاسْمِهَا أَيْنَ فُلاَنَةُ قَالَتْ أَنَا . قُلْتُ وَمَا شَأْنُكِ قَالَتْ حَدَثٌ أَحْدَثْتُهُ . قَالَتْ فَانْطَلَقَ بِهَا فَضُرِبَتْ عُنُقُهَا فَمَا أَنْسَى عَجَبًا مِنْهَا أَنَّهَا تَضْحَكُ ظَهْرًا وَبَطْنًا وَقَدْ عَلِمَتْ أَنَّهَا تُقْتَلُ .
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Ulardan — yaʼni Banu Qurayzadan — bir ayoldan boshqa hech bir ayoli oʻldirilmadi. U mening oldimda edi, gaplashib, qoʻ-qotib (ich-ichidan) kular edi; Rasululloh ﷺ esa ularning erkaklarini qilichlar bilan oʻldirayotgan edilar. Shunda bir jarchi uning ismini aytib: «Falona qani?» deb hayqirdi. U: «Men», dedi. Men: «Senga nima boʻldi?» dedim. U: «Bir ish qildim, (jazoga sazovor boʻladigan)», dedi. (Oisha) dedi: Soʻng uni olib ketishdi va boshi kesildi. Men uning bir narsasidan hayratlanganimni hech unutmayman: u oʻldirilishini bilgani holda ich-ichidan kular edi.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Улардан — яъни Бану Қурайзадан — бир аёлдан бошқа ҳеч бир аёли ўлдирилмади. У менинг олдимда эди, гаплашиб, қў-қотиб (ич-ичидан) кулар эди; Расулуллоҳ ﷺ эса уларнинг эркакларини қиличлар билан ўлдираётган эдилар. Шунда бир жарчи унинг исмини айтиб: «Фалона қани?» деб ҳайқирди. У: «Мен», деди. Мен: «Сенга нима бўлди?» дедим. У: «Бир иш қилдим, (жазога сазовор бўладиган)», деди. (Оиша) деди: Сўнг уни олиб кетишди ва боши кесилди. Мен унинг бир нарсасидан ҳайратланганимни ҳеч унутмайман: у ўлдирилишини билгани ҳолда ич-ичидан кулар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا بَعَثَ أَهْلُ مَكَّةَ فِي فِدَاءِ أَسْرَاهُمْ بَعَثَتْ زَيْنَبُ فِي فِدَاءِ أَبِي الْعَاصِ بِمَالٍ وَبَعَثَتْ فِيهِ بِقِلاَدَةٍ لَهَا كَانَتْ عِنْدَ خَدِيجَةَ أَدْخَلَتْهَا بِهَا عَلَى أَبِي الْعَاصِ . قَالَتْ فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَقَّ لَهَا رِقَّةً شَدِيدَةً وَقَالَ " إِنْ رَأَيْتُمْ أَنْ تُطْلِقُوا لَهَا أَسِيرَهَا وَتَرُدُّوا عَلَيْهَا الَّذِي لَهَا " . فَقَالُوا نَعَمْ . وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ عَلَيْهِ أَوْ وَعَدَهُ أَنْ يُخَلِّيَ سَبِيلَ زَيْنَبَ إِلَيْهِ وَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ وَرَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ " كُونَا بِبَطْنِ يَأْجِجَ حَتَّى تَمُرَّ بِكُمَا زَيْنَبُ فَتَصْحَبَاهَا حَتَّى تَأْتِيَا بِهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Makka ahli oʻz asirlarini fidya qilish uchun (mol) yuborganlarida, Zaynab Abul-Os uchun fidya qilib mol yubordi va u bilan birga oʻzining bir marvarid shodasini ham yubordiki, u shoda Xadijada boʻlgan va u (Xadija) buni unga Abul-Osga uzatilayotganda kiygazgan edi. (Oisha) aytadi: Rasululloh ﷺ uni koʻrganlarida, juda qattiq mehribonlik bilan rahmlari keldi va: «Agar uning asirini ozod qilib, oʻziniki boʻlgan narsani unga qaytarishni maʼqul koʻrsangizlar, (shunday qiling)», dedilar. Ular: «Ha (xoʻp)», deyishdi. Rasululloh ﷺ undan (Abul-Osdan) Zaynabni oʻzlariga (Madinaga) qoʻyib yuborishi haqida ahd olgan yoki vaʼda olgan edilar. Rasululloh ﷺ Zayd ibn Horisa bilan ansorlardan bir kishini yubordilar va: «Yaʼjij vodiysida turinglar, to Zaynab yoningizdan oʻtguncha, soʻng unga hamroh boʻlinglar va uni (oldimga) olib kelinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Макка аҳли ўз асирларини фидя қилиш учун (мол) юборганларида, Зайнаб Абул-Ос учун фидя қилиб мол юборди ва у билан бирга ўзининг бир марварид шодасини ҳам юбордики, у шода Хадижада бўлган ва у (Хадижа) буни унга Абул-Осга узатилаётганда кийгазган эди. (Оиша) айтади: Расулуллоҳ ﷺ уни кўрганларида, жуда қаттиқ меҳрибонлик билан раҳмлари келди ва: «Агар унинг асирини озод қилиб, ўзиники бўлган нарсани унга қайтаришни маъқул кўрсангизлар, (шундай қилинг)», дедилар. Улар: «Ҳа (хўп)», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ ундан (Абул-Осдан) Зайнабни ўзларига (Мадинага) қўйиб юбориши ҳақида аҳд олган ёки ваъда олган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ Зайд ибн Ҳориса билан ансорлардан бир кишини юбордилар ва: «Яъжиж водийсида туринглар, то Зайнаб ёнингиздан ўтгунча, сўнг унга ҳамроҳ бўлинглар ва уни (олдимга) олиб келинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْفُضَيْلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَ يَحْيَى أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الْمُشْرِكِينَ لَحِقَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِيُقَاتِلَ مَعَهُ فَقَالَ " ارْجِعْ " . ثُمَّ اتَّفَقَا فَقَالَ " إِنَّا لاَ نَسْتَعِينُ بِمُشْرِكٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi — bu Yahyoning rivoyatidir: Mushriklardan bir kishi Nabiy ﷺga u zot bilan birga jang qilish uchun qoʻshildi. Shunda u zot: «Qaytib ket» dedilar. Soʻng ikkala roviy (Musaddad bilan Yahyo rivoyatda) muvofiq keldilar: U zot: «Biz mushrikdan yordam soʻramaymiz» dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади — бу Яҳёнинг ривоятидир: Мушриклардан бир киши Набий ﷺга у зот билан бирга жанг қилиш учун қўшилди. Шунда у зот: «Қайтиб кет» дедилар. Сўнг иккала ровий (Мусаддад билан Яҳё ривоятда) мувофиқ келдилар: У зот: «Биз мушрикдан ёрдам сўрамаймиз» дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَتِ الْمَرْأَةُ لَتُجِيرُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ فَيَجُوزُ .
Usmon ibn Abu Shayba bizga Sufyon ibn Uyayna orqali rivoyat qildi, u Mansurdan, u Ibrohimdan, u al-Asvaddan, u Oishadan rivoyat qildiki, u aytdi: Ayol kishi muminlar nomidan omonlik bersa, bu joiz boʻlardi.Усмон ибн Абу Шайба бизга Суфён ибн Уяйна орқали ривоят қилди, у Мансурдан, у Иброҳимдан, у ал-Асваддан, у Оишадан ривоят қилдики, у айтди: Аёл киши муминлар номидан омонлик берса, бу жоиз бўларди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ، حَدَّثَنِي أَبُو صَخْرٍ، عَنِ ابْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِكَبْشٍ أَقْرَنَ يَطَأُ فِي سَوَادٍ وَيَنْظُرُ فِي سَوَادٍ وَيَبْرُكُ فِي سَوَادٍ فَأُتِيَ بِهِ فَضَحَّى بِهِ فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ هَلُمِّي الْمُدْيَةَ " . ثُمَّ قَالَ " اشْحَذِيهَا بِحَجَرٍ " . فَفَعَلَتْ فَأَخَذَهَا وَأَخَذَ الْكَبْشَ فَأَضْجَعَهُ وَذَبَحَهُ وَقَالَ " بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنْ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَمِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ " . ثُمَّ ضَحَّى بِهِ صلى الله عليه وسلم .
Ahmad ibn Solih bizga aytdiki, Abdulloh ibn Vahb bizga aytdi, Haywa menga xabar berdi, Abu Saxr menga aytdi, u Ibn Qusaytdan, u Urva ibn az-Zubayrdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ shoxli, oyoqlari qora, koʻzlari atrofi qora va qorni ostidan qora boʻlgan qoʻchqorni (keltirishni) buyurdilar. Shunda u keltirildi va u zot uni qurbonlik qildilar. U zot: «Ey Oisha, pichoqni keltir», dedilar. Soʻng: «Uni tosh bilan qayra», dedilar. Men shunday qildim. U zot uni (pichoqni) oldilar va qoʻchqorni olib, uni yotqizdilar-da, soʻydilar va: «Bismillah. Ey Alloh, Muhammaddan, Muhammadning oilasidan va Muhammadning ummatidan qabul qilgin», dedilar. Soʻngra u zot ﷺ uni qurbonlik qildilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтдики, Абдуллоҳ ибн Ваҳб бизга айтди, Ҳайwа менга хабар берди, Абу Сахр менга айтди, у Ибн Қусайтдан, у Урва ибн аз-Зубайрдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ шохли, оёқлари қора, кўзлари атрофи қора ва қорни остидан қора бўлган қўчқорни (келтиришни) буюрдилар. Шунда у келтирилди ва у зот уни қурбонлик қилдилар. У зот: «Эй Оиша, пичоқни келтир», дедилар. Сўнг: «Уни тош билан қайра», дедилар. Мен шундай қилдим. У зот уни (пичоқни) олдилар ва қўчқорни олиб, уни ётқиздилар-да, сўйдилар ва: «Бисмиллаҳ. Эй Аллоҳ, Муҳаммаддан, Муҳаммаднинг оиласидан ва Муҳаммаднинг умматидан қабул қилгин», дедилар. Сўнгра у зот ﷺ уни қурбонлик қилдилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ دَفَّ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ حَضْرَةَ الأَضْحَى فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ادَّخِرُوا الثُّلُثَ وَتَصَدَّقُوا بِمَا بَقِيَ " . قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ كَانَ النَّاسُ يَنْتَفِعُونَ مِنْ ضَحَايَاهُمْ وَيَجْمُلُونَ مِنْهَا الْوَدْكَ وَيَتَّخِذُونَ مِنْهَا الأَسْقِيَةَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَمَا ذَاكَ " . أَوْ كَمَا قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَهَيْتَ عَنْ إِمْسَاكِ لُحُومِ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا نَهَيْتُكُمْ مِنْ أَجْلِ الدَّافَّةِ الَّتِي دَفَّتْ عَلَيْكُمْ فَكُلُوا وَتَصَدَّقُوا وَادَّخِرُوا " .
al-Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abdulloh ibn Abu Bakrdan, u Amra binti Abdurrahmondan rivoyat qildi. (Amra) dedi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: Rasululloh ﷺ zamonlarida qurbonlik vaqtida sahrolik (badaviy) kishilardan bir guruhi (Madinaga) yopirilib kelishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «(Goʻshtning) uchdan birini saqlab qoʻyinglar, qolganini sadaqa qilinglar», dedilar. (Oisha) dedi: Shundan keyin Rasululloh ﷺga: «Yo Rasululloh, odamlar qurbonliklaridan foydalanar, ulardan yogʻ eritib olar va terilaridan meshlar yasar edilar-ku», deyildi. Rasululloh ﷺ: «Bu nima (degan gap)?» dedilar yoki shunga oʻxshash bir narsa aytdilar. Ular: «Yo Rasululloh, siz qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin saqlab qoʻyishdan qaytargan edingiz», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni faqat ustingizga yopirilib kelgan (muhtoj) jamoa sababli qaytargan edim. Endi yenglar, sadaqa qilinglar va saqlab qoʻyinglar», dedilar.ал-Қаънабий бизга Моликдан, у Абдуллоҳ ибн Абу Бакрдан, у Амра бинти Абдурраҳмондан ривоят қилди. (Амра) деди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қурбонлик вақтида саҳролик (бадавий) кишилардан бир гуруҳи (Мадинага) ёпирилиб келишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «(Гўштнинг) учдан бирини сақлаб қўйинглар, қолганини садақа қилинглар», дедилар. (Оиша) деди: Шундан кейин Расулуллоҳ ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, одамлар қурбонликларидан фойдаланар, улардан ёғ эритиб олар ва териларидан мешлар ясар эдилар-ку», дейилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу нима (деган гап)?» дедилар ёки шунга ўхшаш бир нарса айтдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, сиз қурбонлик гўштларини уч кундан кейин сақлаб қўйишдан қайтарган эдингиз», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни фақат устингизга ёпирилиб келган (муҳтож) жамоа сабабли қайтарган эдим. Энди енглар, садақа қилинглар ва сақлаб қўйинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ، وَمُحَاضِرٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، وَلَمْ يَذْكُرَا عَنْ حَمَّادٍ، وَمَالِكٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَوْمًا حَدِيثُو عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ يَأْتُونَنَا بِلُحْمَانٍ لاَ نَدْرِي أَذَكَرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا أَمْ لَمْ يَذْكُرُوا أَفَنَأْكُلُ مِنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَمُّوا اللَّهَ وَكُلُوا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular (sahobalar): «Yo Rasululloh, bizning oldimizga johiliyatdan yangi (musulmon boʻlgan) bir qavm goʻsht keltiradi, biz ustiga Allohning nomini zikr qildimi yoki zikr qilmadimi — bilmaymiz. Undan yeyaveraylikmi?» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «(Oʻzlaringiz) Allohning nomini ayting va yenglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, бизнинг олдимизга жоҳилиятдан янги (мусулмон бўлган) бир қавм гўшт келтиради, биз устига Аллоҳнинг номини зикр қилдими ёки зикр қилмадими — билмаймиз. Ундан еяверайликми?» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «(Ўзларингиз) Аллоҳнинг номини айтинг ва енглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ كُلِّ خَمْسِينَ شَاةً شَاةٌ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ بَعْضُهُمُ الْفَرَعُ أَوَّلُ مَا تُنْتَجُ الإِبِلُ كَانُوا يَذْبَحُونَهُ لِطَوَاغِيتِهِمْ ثُمَّ يَأْكُلُونَهُ وَيُلْقَى جِلْدُهُ عَلَى الشَّجَرِ وَالْعَتِيرَةُ فِي الْعَشْرِ الأُوَلِ مِنْ رَجَبٍ .
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga har ellik qoʻydan bitta qoʻyni (qurbonlik qilishni) buyurdilar. Abu Dovud aytadi: Baʼzilar shunday dedilar: Faraʼ — tuyaning ilk tugʻilgan bolasi boʻlib, ular uni butlariga atab soʻyar, soʻngra goʻshtini yer, terisini esa daraxt ustiga tashlar edilar. Atiyra esa rajab oyining birinchi oʻn kunligida (soʻyiladigan qurbonlik) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга ҳар эллик қўйдан битта қўйни (қурбонлик қилишни) буюрдилар. Абу Довуд айтади: Баъзилар шундай дедилар: Фараъ — туянинг илк туғилган боласи бўлиб, улар уни бутларига атаб сўяр, сўнгра гўштини ер, терисини эса дарахт устига ташлар эдилар. Атийра эса ражаб ойининг биринчи ўн кунлигида (сўйиладиган қурбонлик) эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا وَلاَ بَعِيرًا وَلاَ شَاةً وَلاَ أَوْصَى بِشَىْءٍ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir tuya, na bir qoʻy qoldirdilar va hech narsa haqida vasiyat ham qilmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир туя, на бир қўй қолдирдилар ва ҳеч нарса ҳақида васият ҳам қилмадилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّيَ افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَلَوْلاَ ذَلِكَ لَتَصَدَّقَتْ وَأَعْطَتْ أَفَيُجْزِئُ أَنْ أَتَصَدَّقَ عَنْهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ فَتَصَدَّقِي عَنْهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir ayol: «Yo Rasululloh, onam tosatdan (vasiyatsiz) vafot etdi. Agar shunday boʻlmaganda, u albatta sadaqa qilar va (biror narsa) berar edi. Men uning oʻrniga sadaqa qilsam, (savobi unga) yetarmikan?» dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Ha, uning oʻrniga sadaqa qil», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, онам тосатдан (васиятсиз) вафот этди. Агар шундай бўлмаганда, у албатта садақа қилар ва (бирор нарса) берар эди. Мен унинг ўрнига садақа қилсам, (савоби унга) етармикан?» деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, унинг ўрнига садақа қил», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ وَرْدَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ مَوْلًى، لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَاتَ وَتَرَكَ شَيْئًا وَلَمْ يَدَعْ وَلَدًا وَلاَ حَمِيمًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَعْطُوا مِيرَاثَهُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ قَرْيَتِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ سُفْيَانَ أَتَمُّ وَقَالَ مُسَدَّدٌ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ أَرْضِهِ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ " فَأَعْطُوهُ مِيرَاثَهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ning bir mavlosi (ozod qilingan quli) vafot etib, biroz mol qoldirdi, ammo bola ham, yaqin qarindosh ham qoldirmadi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Uning merosini qishlogʻidan boʻlgan bir kishiga beringlar», dedilar. Abu Dovud aytdi: Sufyonning hadisi toʻliqroqdir. Musaddad esa shunday dedi: Paygʻambar ﷺ: «Bu yerda uning yurtidan boʻlgan biron kishi bormi?», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Unda uning merosini oʻshanga beringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ нинг бир мавлоси (озод қилинган қули) вафот этиб, бироз мол қолдирди, аммо бола ҳам, яқин қариндош ҳам қолдирмади. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унинг меросини қишлоғидан бўлган бир кишига беринглар», дедилар. Абу Довуд айтди: Суфённинг ҳадиси тўлиқроқдир. Мусаддад эса шундай деди: Пайғамбар ﷺ: «Бу ерда унинг юртидан бўлган бирон киши борми?», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Унда унинг меросини ўшанга беринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ وَوَلِيَ النِّعْمَةَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Valo (qulning) bahosini bergan va unga (ozodlik bilan) neʼmat koʻrsatgan kishiga tegishlidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Вало (қулнинг) баҳосини берган ва унга (озодлик билан) неъмат кўрсатган кишига тегишлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ عُرْوَةُ وَلَقَدْ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا قَبْلَ أَنْ تَظْهَرَ .
Qaʼnabiy bizga aytib berdi: Men Molik ibn Anasga Ibn Shihobdan (rivoyatni) oʻqib berdim. Urva aytdi: Oisha (roziyallohu anho) menga shunday hadis aytib berdiki: Rasululloh ﷺ asr namozini, hali quyosh (devorga) koʻtarilmasidan, uning nuri (Oishaning) hujrasida turgan paytda oʻqir edilar.Қаънабий бизга айтиб берди: Мен Молик ибн Анасга Ибн Шиҳобдан (ривоятни) ўқиб бердим. Урва айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) менга шундай ҳадис айтиб бердики: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини, ҳали қуёш (деворга) кўтарилмасидан, унинг нури (Оишанинг) ҳужрасида турган пайтда ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنَ الْغَلَسِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqirdilar, soʻng ayollar choyshablariga oʻralgan holda qaytib ketishar va tong oldidagi qorongʻulikdan ular tanib boʻlmas edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқирдилар, сўнг аёллар чойшабларига ўралган ҳолда қайтиб кетишар ва тонг олдидаги қоронғуликдан улар таниб бўлмас эди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِبِنَاءِ الْمَسَاجِدِ فِي الدُّورِ وَأَنْ تُنَظَّفَ وَتُطَيَّبَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mahallalarda masjidlar qurishni hamda ularni toza tutib, xushbuy qilishni buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ маҳаллаларда масжидлар қуришни ҳамда уларни тоза тутиб, хушбуй қилишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَمِعَ الْمُؤَذِّنَ يَتَشَهَّدُ قَالَ " وَأَنَا وَأَنَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ muazzinning shahodat aytayotganini eshitsalar: «Men ham, men ham», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ муаззиннинг шаҳодат айтаётганини эшитсалар: «Мен ҳам, мен ҳам», дер эдилар.