حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي، عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، - رضى الله عنه - أَنَّهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ " مَنْ كَانَ لَمْ يَصُمْ فَلْيَصُمْ وَمَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ إِلَى اللَّيْلِ " .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Aslam (qabilasi)dan bir kishini Ashuro kuni yuborib, odamlar orasida: «Kim roʻza tutmagan boʻlsa, roʻza tutsin; kim yegan boʻlsa, roʻzasini kechgacha toʻldirsin», deb eʼlon qilishni buyurdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аслам (қабиласи)дан бир кишини Ашуро куни юбориб, одамлар орасида: «Ким рўза тутмаган бўлса, рўза тутсин; ким еган бўлса, рўзасини кечгача тўлдирсин», деб эълон қилишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَكْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ مُضَرَ - عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى سَلَمَةَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، - رضى الله عنه - قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ} كَانَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُفْطِرَ وَيَفْتَدِيَ . حَتَّى نَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي بَعْدَهَا فَنَسَخَتْهَا .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ushbu oyat: {Unga (roʻzaga) qodir boʻlganlar zimmasiga (agar tutmasalar) fidya — bir miskinning taomi (lozim)} (Baqara 184) nozil boʻlganida, kim (roʻzasini) ochmoqchi va fidya bermoqchi boʻlsa (shunday qilar edi). Toki undan keyingi oyat nozil boʻlib, uni nasx qildi (bekor qildi).Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ушбу оят: {Унга (рўзага) қодир бўлганлар зиммасига (агар тутмасалар) фидя — бир мискиннинг таоми (лозим)} (Бақара 184) нозил бўлганида, ким (рўзасини) очмоқчи ва фидя бермоқчи бўлса (шундай қилар эди). Токи ундан кейинги оят нозил бўлиб, уни насх қилди (бекор қилди).
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ، الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، - رضى الله عنه - أَنَّهُ قَالَ كُنَّا فِي رَمَضَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ فَافْتَدَى بِطَعَامِ مِسْكِينٍ حَتَّى أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ}
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonida ramazonda, xohlagan kishi roʻza tutar, xohlagan kishi (roʻzasini) ochib, bir miskinning taomi bilan fidya berar edik, toki ushbu oyat: {Bas, sizlardan kim u oyga shohid boʻlsa, uni roʻza tutsin} (Baqara 185) nozil boʻlguncha.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида рамазонда, хоҳлаган киши рўза тутар, хоҳлаган киши (рўзасини) очиб, бир мискиннинг таоми билан фидя берар эдик, токи ушбу оят: {Бас, сизлардан ким у ойга шоҳид бўлса, уни рўза тутсин} (Бақара 185) нозил бўлгунча.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ عَبَّادٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَتَسَيَّرْنَا لَيْلاً فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءً لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا السَّائِقُ " . قَالُوا عَامِرٌ . قَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ " . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْلاَ أَمْتَعْتَنَا بِهِ . قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْكُمْ " . قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ مَسَاءَ الْيَوْمِ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ النِّيرَانُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ " . فَقَالُوا عَلَى لَحْمٍ . قَالَ " أَىُّ لَحْمٍ " . قَالُوا لَحْمُ حُمُرِ الإِنْسِيَّةِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَهْرِيقُوهَا وَاكْسِرُوهَا " . فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ يُهَرِيقُوهَا وَيَغْسِلُوهَا فَقَالَ " أَوْ ذَاكَ " . قَالَ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ فَتَنَاوَلَ بِهِ سَاقَ يَهُودِيٍّ لِيَضْرِبَهُ وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ قَالَ فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ وَهُوَ آخِذٌ بِيَدِي قَالَ فَلَمَّا رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاكِتًا قَالَ " مَا لَكَ " . قُلْتُ لَهُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ قَالَ " مَنْ قَالَهُ " . قُلْتُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ " كَذَبَ مَنْ قَالَهُ إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ " . وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ " إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ قَلَّ عَرَبِيٌّ مَشَى بِهَا مِثْلَهُ " . وَخَالَفَ قُتَيْبَةُ مُحَمَّدًا فِي الْحَدِيثِ فِي حَرْفَيْنِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عَبَّادٍ وَأَلْقِ سَكِينَةً عَلَيْنَا .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Xaybarga chiqdik va kechasi yurdik. Qavmdan bir kishi Omir ibn al-Akvaʼga: «Bizga oʻz (hidolaringdan) ashulalaringdan eshittirmaysanmi?» dedi. Omir shoir kishi edi. Shunda u tushib, qavmni (yetaklab) hido aytib: «Yo Alloh! Agar Sen boʻlmaganingda, biz hidoyat ham topmas, sadaqa ham bermas va namoz ham oʻqimas edik. Senga fido boʻlaylik, qilgan gunohlarimizni magʻfirat ayla, (dushmanga) roʻbaroʻ kelsak, qadamlarimizni sobit qil va ustimizga sakinat (osoyishtalik) tushir! Bizga (jangga) hayqirilsa, biz (darhol) keldik, baqirib bizdan najot soʻraganlarida (yetib bordik)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu haydovchi (ashulachi) kim?» dedilar. Ular: «Omir», dedilar. U zot: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Qavmdan bir kishi: «(Shahidlik) unga vojib boʻldi, yo Rasululloh! Qaniydi, undan (yana) bahramand boʻlsak edi», dedi. (Salama) dedi: Soʻng biz Xaybarga yetib bordik va ularni qamal qildik, hatto bizni qattiq ochlik tutdi. Soʻng u zot: «Albatta, Alloh uni (Xaybarni) sizlarga fath qilib berdi», dedilar. (Salama) dedi: Xaybar fath etilgan kunning kechasi odamlar koʻp olovlar yoqishganda, Rasululloh ﷺ: «Bu olovlar nima? Nima ustida yoqyapsizlar?» dedilar. Ular: «Goʻsht ustida», dedilar. U zot: «Qanaqa goʻsht?» dedilar. Ular: «Xonaki eshaklarning goʻshti», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni toʻkib tashlanglar va (qozonlarni) sindiringlar», dedilar. Bir kishi: «Yoki uni toʻkib tashlab, (qozonlarni) yuvib olsalarmikan?» dedi. U zot: «Yoki shunday (qilinglar)», dedilar. (Salama) dedi: Qavm safga turganlarida, Omirning qilichi kaltaroq edi. U bir yahudiyning boldirini (uni) urish uchun (qilich bilan) niqtadi, qilichning dami qaytib, Omirning tizzasiga tegdi va u shundan vafot etdi. (Salama) dedi: Ular qaytishayotganida — Salama mening qoʻlimdan ushlab turgan holda — (Salama) dedi: Rasululloh ﷺ meni jim turganimni koʻrib: «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men u zotga: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, ular Omirning amali behuda ketdi, deb oʻylashyapti», dedim. U zot: «Buni kim aytdi?» dedilar. Men: «Falon va falon hamda Usayd ibn Huzayr al-Ansoriy», dedim. Shunda u zot: «Buni aytgan kishi yolgʻon aytibdi. Albatta, unga ikki ajr bordir», dedilar va ikki barmoqlarini birlashtirdilar. «U albatta tirishqoq mujohid edi. Arablardan oz kishi u yurgan (yoʻl) bilan u kabi yurgan boʻlsa», dedilar. Qutayba bu hadisda ikki soʻzda Muhammadga muxolif boʻldi. Ibn Abbodning rivoyatida esa: «va ustimizga sakinat tushir» (deb keldi).Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Хайбарга чиқдик ва кечаси юрдик. Қавмдан бир киши Омир ибн ал-Акваъга: «Бизга ўз (ҳидоларингдан) ашулаларингдан эшиттирмайсанми?» деди. Омир шоир киши эди. Шунда у тушиб, қавмни (етаклаб) ҳидо айтиб: «Ё Аллоҳ! Агар Сен бўлмаганингда, биз ҳидоят ҳам топмас, садақа ҳам бермас ва намоз ҳам ўқимас эдик. Сенга фидо бўлайлик, қилган гуноҳларимизни мағфират айла, (душманга) рўбарў келсак, қадамларимизни собит қил ва устимизга сакинат (осойишталик) тушир! Бизга (жангга) ҳайқирилса, биз (дарҳол) келдик, бақириб биздан нажот сўраганларида (етиб бордик)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳайдовчи (ашулачи) ким?» дедилар. Улар: «Омир», дедилар. У зот: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Қавмдан бир киши: «(Шаҳидлик) унга вожиб бўлди, ё Расулуллоҳ! Қанийди, ундан (яна) баҳраманд бўлсак эди», деди. (Салама) деди: Сўнг биз Хайбарга етиб бордик ва уларни қамал қилдик, ҳатто бизни қаттиқ очлик тутди. Сўнг у зот: «Албатта, Аллоҳ уни (Хайбарни) сизларга фатҳ қилиб берди», дедилар. (Салама) деди: Хайбар фатҳ этилган куннинг кечаси одамлар кўп оловлар ёқишганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Бу оловлар нима? Нима устида ёқяпсизлар?» дедилар. Улар: «Гўшт устида», дедилар. У зот: «Қанақа гўшт?» дедилар. Улар: «Хонаки эшакларнинг гўшти», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни тўкиб ташланглар ва (қозонларни) синдиринглар», дедилар. Бир киши: «Ёки уни тўкиб ташлаб, (қозонларни) ювиб олсалармикан?» деди. У зот: «Ёки шундай (қилинглар)», дедилар. (Салама) деди: Қавм сафга турганларида, Омирнинг қиличи калтароқ эди. У бир яҳудийнинг болдирини (уни) уриш учун (қилич билан) ниқтади, қиличнинг дами қайтиб, Омирнинг тиззасига тегди ва у шундан вафот этди. (Салама) деди: Улар қайтишаётганида — Салама менинг қўлимдан ушлаб турган ҳолда — (Салама) деди: Расулуллоҳ ﷺ мени жим турганимни кўриб: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен у зотга: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, улар Омирнинг амали беҳуда кетди, деб ўйлашяпти», дедим. У зот: «Буни ким айтди?» дедилар. Мен: «Фалон ва фалон ҳамда Усайд ибн Ҳузайр ал-Ансорий», дедим. Шунда у зот: «Буни айтган киши ёлғон айтибди. Албатта, унга икки ажр бордир», дедилар ва икки бармоқларини бирлаштирдилар. «У албатта тиришқоқ мужоҳид эди. Араблардан оз киши у юрган (йўл) билан у каби юрган бўлса», дедилар. Қутайба бу ҳадисда икки сўзда Муҳаммадга мухолиф бўлди. Ибн Аббоднинг ривоятида эса: «ва устимизга сакинат тушир» (деб келди).
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - وَنَسَبَهُ غَيْرُ ابْنِ وَهْبٍ فَقَالَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - أَنَّ سَلَمَةَ، بْنَ الأَكْوَعِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالاً شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ فِي سِلاَحِهِ . وَشَكُّوا فِي بَعْضِ أَمْرِهِ . قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي أَنْ أَرْجُزَ لَكَ . فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَعْلَمُ مَا تَقُولُ قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَدَقْتَ " . وَأَنْزِلَنَّ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا قَالَ فَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ هَذَا " . قُلْتُ قَالَهُ أَخِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُهُ اللَّهُ " . قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ يَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ ابْنًا لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ - حِينَ قُلْتُ إِنَّ نَاسًا يَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبُوا مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ " . وَأَشَارَ بِإِصْبَعَيْهِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni boʻlganda akam Rasululloh ﷺ bilan birga qattiq jang qildi. Soʻng qilichi unga qaytib, uni oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ ning sahobalari bu haqda gapirib, unda shubha qilishdi: «Oʻz quroli bilan oʻlgan kishi», (dedilar) va uning ishining baʼzisida shubha qilishdi. Salama dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ Xaybardan qaytdilar. Men: «Yo Rasululloh! Sizga rajaz (sheʼr) aytishimga ruxsat bering», dedim. Rasululloh ﷺ unga ruxsat berdilar. Shunda Umar ibnul-Xattob: «Nima deyajagingni bilaman», dedi. (Salama) dedi: Men: «Allohga qasamki, Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat ham topmas, sadaqa ham bermas va namoz ham oʻqimas edik», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar. «Ustimizga sakinat (osoyishtalik) tushir va (dushmanga) roʻbaroʻ kelsak, qadamlarimizni sobit qil! Mushriklar bizga zoʻravonlik qildilar», (dedim). (Salama) dedi: Rajazimni tugatganimda, Rasululloh ﷺ: «Buni kim aytdi?» dedilar. Men: «Buni akam aytdi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. (Salama) dedi: Men: «Yo Rasululloh! Baʼzi odamlar unga (akamga janoza) namozini oʻqishdan choʻchishyapti, ‹oʻz quroli bilan oʻlgan kishi›, deyishyapti», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «U tirishqoq mujohid boʻlib vafot etdi», dedilar. Ibn Shihob dedi: Soʻng men Salama ibn al-Akvaʼning bir oʻgʻlidan soʻradim, u menga otasidan xuddi shunga oʻxshashni hadis aytdi, faqat u — men: «Baʼzi odamlar unga (janoza) namozini oʻqishdan choʻchishyapti», deganimda — Rasululloh ﷺ: «Ular yolgʻon aytdilar. U tirishqoq mujohid boʻlib vafot etdi, unga ajri ikki marta (qoʻsh)dir», deganlarini (aytdi) va ikki barmoqlari bilan ishora qildi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни бўлганда акам Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қаттиқ жанг қилди. Сўнг қиличи унга қайтиб, уни ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари бу ҳақда гапириб, унда шубҳа қилишди: «Ўз қуроли билан ўлган киши», (дедилар) ва унинг ишининг баъзисида шубҳа қилишди. Салама деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан қайтдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Сизга ражаз (шеър) айтишимга рухсат беринг», дедим. Расулуллоҳ ﷺ унга рухсат бердилар. Шунда Умар ибнул-Хаттоб: «Нима деяжагингни биламан», деди. (Салама) деди: Мен: «Аллоҳга қасамки, Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят ҳам топмас, садақа ҳам бермас ва намоз ҳам ўқимас эдик», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар. «Устимизга сакинат (осойишталик) тушир ва (душманга) рўбарў келсак, қадамларимизни собит қил! Мушриклар бизга зўравонлик қилдилар», (дедим). (Салама) деди: Ражазимни тугатганимда, Расулуллоҳ ﷺ: «Буни ким айтди?» дедилар. Мен: «Буни акам айтди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. (Салама) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Баъзи одамлар унга (акамга жаноза) намозини ўқишдан чўчишяпти, ‹ўз қуроли билан ўлган киши›, дейишяпти», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У тиришқоқ мужоҳид бўлиб вафот этди», дедилар. Ибн Шиҳоб деди: Сўнг мен Салама ибн ал-Акваънинг бир ўғлидан сўрадим, у менга отасидан худди шунга ўхшашни ҳадис айтди, фақат у — мен: «Баъзи одамлар унга (жаноза) намозини ўқишдан чўчишяпти», деганимда — Расулуллоҳ ﷺ: «Улар ёлғон айтдилар. У тиришқоқ мужоҳид бўлиб вафот этди, унга ажри икки марта (қўш)дир», деганларини (айтди) ва икки бармоқлари билан ишора қилди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ
- عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم إِلَى خَيْبَرَ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا
نِيرَانًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ النِّيرَانُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ
" قَالُوا عَلَى لَحْمٍ . قَالَ " عَلَى أَىِّ لَحْمٍ " . قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ . فَقَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَهْرِيقُوهَا وَاكْسِرُوهَا " . فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا
وَنَغْسِلُهَا قَالَ " أَوْ ذَاكَ " .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Xaybarga chiqdik. Soʻngra Alloh uni ularga (musulmonlarga) fath qilib berdi. Fath nasib boʻlgan kunning oqshomi odamlar koʻp olovlar yoqdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu olovlar nima? Qaysi narsa uchun yoqyapsizlar?» — dedilar. Ular: «Goʻsht uchun», — dedilar. (U zot): «Qanaqa goʻsht?» — dedilar. Ular: «Uy eshaklarining goʻshti», — dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni toʻkib tashlanglar va ularni (qozonlarni) sindiringlar», — dedilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh! Yoki uni toʻkib tashlab, ularni yuvib olaylikmi?» — dedi. (U zot): «Yoki shunday (qilinglar)», — dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Хайбарга чиқдик. Сўнгра Аллоҳ уни уларга (мусулмонларга) фатҳ қилиб берди. Фатҳ насиб бўлган куннинг оқшоми одамлар кўп оловлар ёқдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу оловлар нима? Қайси нарса учун ёқяпсизлар?» — дедилар. Улар: «Гўшт учун», — дедилар. (У зот): «Қанақа гўшт?» — дедилар. Улар: «Уй эшакларининг гўшти», — дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни тўкиб ташланглар ва уларни (қозонларни) синдиринглар», — дедилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Ёки уни тўкиб ташлаб, уларни ювиб олайликми?» — деди. (У зот): «Ёки шундай (қилинглар)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ،
بْنِ الأَكْوَعِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ ضَحَّى مِنْكُمْ فَلاَ يُصْبِحَنَّ فِي
بَيْتِهِ بَعْدَ ثَالِثَةٍ شَيْئًا " . فَلَمَّا كَانَ فِي الْعَامِ الْمُقْبِلِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفْعَلُ كَمَا فَعَلْنَا
عَامَ أَوَّلَ فَقَالَ " لاَ إِنَّ ذَاكَ عَامٌ كَانَ النَّاسُ فِيهِ بِجَهْدٍ فَأَرَدْتُ أَنْ يَفْشُوَ فِيهِمْ " .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim qurbonlik soʻysa, uchinchi (kun)dan keyin uyida undan biror narsa qoldirmasin», — dedilar. Kelgusi yil boʻlganda (sahobalar): «Yo Rasululloh! Oʻtgan yilgidek qilaylikmi?» — dedilar. Shunda u zot: «Yoʻq, u shunday bir yil edi-ki, odamlar (qahatchilikda) qiynalgan edilar. Shu sababli men (goʻshtning) ular orasiga tarqalishini xohlagan edim», — dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким қурбонлик сўйса, учинчи (кун)дан кейин уйида ундан бирор нарса қолдирмасин», — дедилар. Келгуси йил бўлганда (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ! Ўтган йилгидек қилайликми?» — дедилар. Шунда у зот: «Йўқ, у шундай бир йил эди-ки, одамлар (қаҳатчиликда) қийналган эдилар. Шу сабабли мен (гўштнинг) улар орасига тарқалишини хоҳлаган эдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي
إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً أَكَلَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم بِشِمَالِهِ فَقَالَ " كُلْ بِيَمِينِكَ " . قَالَ لاَ أَسْتَطِيعُ قَالَ " لاَ اسْتَطَعْتَ " . مَا مَنَعَهُ
إِلاَّ الْكِبْرُ . قَالَ فَمَا رَفَعَهَا إِلَى فِيهِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ ning huzurida chap qoʻli bilan yedi. Shunda u zot: «Oʻng qoʻling bilan ye», — dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. (U zot:) «Qodir boʻlmay qol!» — dedilar. Uni faqat kibr (manmanlik) toʻsdi, xolos. (Roviy) dedi: Bas, u (boshqa) uni (oʻng qoʻlini) ogʻziga koʻtara olmadi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурида чап қўли билан еди. Шунда у зот: «Ўнг қўлинг билан е», — дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. (У зот:) «Қодир бўлмай қол!» — дедилар. Уни фақат кибр (манманлик) тўсди, холос. (Ровий) деди: Бас, у (бошқа) уни (ўнг қўлини) оғзига кўтара олмади.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، - عَنْ يَزِيدَ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُبَيْدٍ - عَنْ سَلَمَةَ، - وَهُوَ ابْنُ الأَكْوَعِ أَنَّهُ كَانَ يَتَحَرَّى مَوْضِعَ مَكَانِ الْمُصْحَفِ يُسَبِّحُ فِيهِ . وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَحَرَّى ذَلِكَ الْمَكَانَ وَكَانَ بَيْنَ الْمِنْبَرِ وَالْقِبْلَةِ قَدْرُ مَمَرِّ الشَّاةِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u mushaf (Qurʼon nusxalari) turadigan joyni izlab, oʻsha yerda namoz oʻqir edi. Va u Rasululloh ﷺ ham oʻsha joyni izlab (namoz oʻqiganlarini) zikr qildi. (Rasululloh ﷺ namoz oʻqigan) minbar bilan qibla orasida qoʻy oʻtadigancha (masofa) bor edi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у мушаф (Қуръон нусхалари) турадиган жойни излаб, ўша ерда намоз ўқир эди. Ва у Расулуллоҳ ﷺ ҳам ўша жойни излаб (намоз ўқиганларини) зикр қилди. (Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиган) минбар билан қибла орасида қўй ўтадиганча (масофа) бор эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي،
عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ كَانَ عَلِيٌّ قَدْ تَخَلَّفَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي
خَيْبَرَ وَكَانَ رَمِدًا فَقَالَ أَنَا أَتَخَلَّفُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَخَرَجَ عَلِيٌّ
فَلَحِقَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ اللَّيْلَةِ الَّتِي فَتَحَهَا اللَّهُ فِي صَبَاحِهَا
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ - أَوْ لَيَأْخُذَنَّ بِالرَّايَةِ - غَدًا رَجُلٌ
يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَوْ قَالَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْهِ " . فَإِذَا نَحْنُ بِعَلِيٍّ وَمَا
نَرْجُوهُ فَقَالُوا هَذَا عَلِيٌّ . فَأَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرَّايَةَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ
.
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali Xaybarda Nabiy ﷺ dan ortda qolgan, koʻzi ogʻrib turgan edi. U: «Men Rasululloh ﷺ dan ortda qolayman-a?!» dedi. Soʻng Ali chiqib, Nabiy ﷺ ga yetib oldi. Alloh tonggida (Xaybarni) fath etgan oʻsha kechaning oqshomi boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Bayroqni albatta beraman — yoki: bayroqni albatta oladi — ertaga bir kishi: Alloh va Uning Rasuli uni sevadi — yoki: u Alloh va Uning Rasulini sevadi, deb aytdilar — Alloh uning (qoʻli) bilan (Xaybarni) fath qiladi», dedilar. Shu payt biz kutmagan holda Ali (paydo boʻldi). Ular: «Mana Ali», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ bayroqni unga berdilar, Alloh esa uning (qoʻli) bilan (Xaybarni) fath qildi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али Хайбарда Набий ﷺ дан ортда қолган, кўзи оғриб турган эди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ дан ортда қолайман-а?!» деди. Сўнг Али чиқиб, Набий ﷺ га етиб олди. Аллоҳ тонггида (Хайбарни) фатҳ этган ўша кечанинг оқшоми бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Байроқни албатта бераман — ёки: байроқни албатта олади — эртага бир киши: Аллоҳ ва Унинг Расули уни севади — ёки: у Аллоҳ ва Унинг Расулини севади, деб айтдилар — Аллоҳ унинг (қўли) билан (Хайбарни) фатҳ қилади», дедилар. Шу пайт биз кутмаган ҳолда Али (пайдо бўлди). Улар: «Мана Али», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ байроқни унга бердилар, Аллоҳ эса унинг (қўли) билан (Хайбарни) фатҳ қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh botib, parda ortiga yashiringanida shom namozini oʻqir edilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш ботиб, парда ортига яширинганида шом намозини ўқир эдилар.