Sufyon ibn Uyayna

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَقِيلٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمِصْرِيَّانِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَعَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ، خَتَنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ اسْتُحِيضَتْ سَبْعَ سِنِينَ فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ لَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ وَلَكِنْ هَذَا عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ زَادَ الأَوْزَاعِيُّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتِ اسْتُحِيضَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ - وَهِيَ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ - سَبْعَ سِنِينَ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلاَةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْكَلاَمَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ الأَوْزَاعِيِّ وَرَوَاهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ وَاللَّيْثُ وَيُونُسُ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَمَعْمَرٌ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْكَلاَمَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَإِنَّمَا هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِيهِ أَيْضًا أَمَرَهَا أَنْ تَدَعَ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ‏.‏ وَهُوَ وَهَمٌ مِنَ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ فِيهِ شَىْءٌ يَقْرُبُ مِنَ الَّذِي زَادَ الأَوْزَاعِيُّ فِي حَدِيثِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Habiba binti Jahsh — u Rasululloh ﷺ ning qaynsinglisi va Abdurahmon ibn Avfning xotini edi — yetti yil istihoza boʻldi. U Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu hayz emas, balki (bir) tomir (qoni)dir; bas, gʻusl qil va namoz oʻqi», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Avzoiy bu hadisda — Zuhriydan, u Urva va Amradan, u Oishadan: «Umm Habiba binti Jahsh — u Abdurahmon ibn Avfning xotini — yetti yil istihoza boʻldi; Paygʻambar ﷺ unga: ‹Hayz kelganda, namozni tark et; u ketganda, gʻusl qil va namoz oʻqi›, deb buyurdilar», — deb (qoʻshimcha) keltirgan. Abu Dovud aytdi: Zuhriyning shogirdlaridan Avzoiydan boshqa hech kim bu soʻzni keltirmagan; Zuhriydan uni Amr ibn al-Horis, Lays, Yunus, Ibn Abu Ziʼb, Maʼmar, Ibrohim ibn Saʼd, Sulaymon ibn Kasir, Ibn Ishoq va Sufyon ibn Uyayna rivoyat qilishgan-u, bu soʻzni keltirishmagan. Abu Dovud aytdi: Bu — Hishom ibn Urvaning otasidan, u Oishadan (qilgan) hadisining lafzidir. Abu Dovud aytdi: Ibn Uyayna unda yana: ‹U zot unga hayz kunlarida namozni tark etishni buyurdilar›, deb (qoʻshimcha) keltirgan; bu — Ibn Uyaynaning vahmidir. Muhammad ibn Amrning Zuhriydan (qilgan) hadisida esa Avzoiy oʻz hadisida qoʻshganiga yaqin bir narsa bor.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Ҳабиба бинти Жаҳш — у Расулуллоҳ ﷺ нинг қайнсинглиси ва Абдураҳмон ибн Авфнинг хотини эди — етти йил истиҳоза бўлди. У Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу ҳайз эмас, балки (бир) томир (қони)дир; бас, ғусл қил ва намоз ўқи», — дедилар. Абу Довуд айтди: Авзоий бу ҳадисда — Зуҳрийдан, у Урва ва Амрадан, у Оишадан: «Умм Ҳабиба бинти Жаҳш — у Абдураҳмон ибн Авфнинг хотини — етти йил истиҳоза бўлди; Пайғамбар ﷺ унга: ‹Ҳайз келганда, намозни тарк эт; у кетганда, ғусл қил ва намоз ўқи›, деб буюрдилар», — деб (қўшимча) келтирган. Абу Довуд айтди: Зуҳрийнинг шогирдларидан Авзоийдан бошқа ҳеч ким бу сўзни келтирмаган; Зуҳрийдан уни Амр ибн ал-Ҳорис, Лайс, Юнус, Ибн Абу Зиъб, Маъмар, Иброҳим ибн Саъд, Сулаймон ибн Касир, Ибн Ишоқ ва Суфён ибн Уяйна ривоят қилишган-у, бу сўзни келтиришмаган. Абу Довуд айтди: Бу — Ҳишом ибн Урванинг отасидан, у Оишадан (қилган) ҳадисининг лафзидир. Абу Довуд айтди: Ибн Уяйна унда яна: ‹У зот унга ҳайз кунларида намозни тарк этишни буюрдилар›, деб (қўшимча) келтирган; бу — Ибн Уяйнанинг ваҳмидир. Муҳаммад ибн Амрнинг Зуҳрийдан (қилган) ҳадисида эса Авзоий ўз ҳадисида қўшганига яқин бир нарса бор.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَحَوَّلُوا عَنْ مَكَانِكُمُ الَّذِي أَصَابَتْكُمْ فِيهِ الْغَفْلَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ وَأَقَامَ وَصَلَّى ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَالأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ وَابْنِ إِسْحَاقَ لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ الأَذَانَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ هَذَا وَلَمْ يُسْنِدْهُ مِنْهُمُ إِلاَّ الأَوْزَاعِيُّ وَأَبَانُ الْعَطَّارُ عَنْ مَعْمَرٍ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga Abondan, unga Maʼmar az-Zuhriydan, u Said ibnul-Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan shu xabar haqida hadis aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Sizni gʻaflat bosgan bu joydan boshqa joyga koʻchinglar», dedilar. (Rovin) aytdi: Soʻng Bilolga buyurdilar, u azon aytdi, iqomat aytdi va (u zot) namoz oʻqitdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Molik, Sufyon ibn Uyayna, al-Avzoiy va Abdurrazzoq Maʼmar hamda Ibn Ishoqdan rivoyat qilishdi. Ulardan birortasi az-Zuhriyning shu hadisida azonni zikr qilmadi, ulardan al-Avzoiy va Abon al-Attordan boshqasi uni (Maʼmardan rivoyat qilib) musnad qilib (yaʼni sanad bilan) keltirmadi.Мусо ибн Исмоил бизга Абондан, унга Маъмар аз-Зуҳрийдан, у Саид ибнул-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан шу хабар ҳақида ҳадис айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизни ғафлат босган бу жойдан бошқа жойга кўчинглар», дедилар. (Ровин) айтди: Сўнг Билолга буюрдилар, у азон айтди, иқомат айтди ва (у зот) намоз ўқитдилар. Абу Довуд айтди: Буни Молик, Суфён ибн Уяйна, ал-Авзоий ва Абдурраззоқ Маъмар ҳамда Ибн Ишоқдан ривоят қилишди. Улардан бирортаси аз-Зуҳрийнинг шу ҳадисида азонни зикр қилмади, улардан ал-Авзоий ва Абон ал-Аттордан бошқаси уни (Маъмардан ривоят қилиб) муснад қилиб (яъни санад билан) келтирмади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ رَأَيْتُ شَرِيكًا صَلَّى بِنَا فِي جَنَازَةٍ الْعَصْرَ فَوَضَعَ قَلَنْسُوَتَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ - يَعْنِي - فِي فَرِيضَةٍ حَضَرَتْ ‏.‏

Abdulloh ibn Muhammad az-Zuhriy bizga aytdi: Sufyon ibn Uyayna bizga aytdi: Men Sharikning bir janozada bizga imom boʻlib asr namozini oʻqib berganini koʻrdim. U qalpogʻini oldiga qoʻyib oldi — yaʼni vaqti kirgan farz namozda.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад аз-Зуҳрий бизга айтди: Суфён ибн Уяйна бизга айтди: Мен Шарикнинг бир жанозада бизга имом бўлиб аср намозини ўқиб берганини кўрдим. У қалпоғини олдига қўйиб олди — яъни вақти кирган фарз намозда.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا بَعَثَ أَمِيرًا عَلَى سَرِيَّةٍ أَوْ جَيْشٍ أَوْصَاهُ بِتَقْوَى اللَّهِ فِي خَاصَّةِ نَفْسِهِ وَبِمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا وَقَالَ ‏"‏ إِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى إِحْدَى ثَلاَثِ خِصَالٍ أَوْ خِلاَلٍ فَأَيَّتُهَا أَجَابُوكَ إِلَيْهَا فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمُ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَعْلِمْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ أَنَّ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَأَنَّ عَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا وَاخْتَارُوا دَارَهُمْ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يُجْرَى عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَكُونُ لَهُمْ فِي الْفَىْءِ وَالْغَنِيمَةِ نَصِيبٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَادْعُهُمْ إِلَى إِعْطَاءِ الْجِزْيَةِ فَإِنْ أَجَابُوا فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ تَعَالَى وَقَاتِلْهُمْ وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى فَلاَ تُنْزِلْهُمْ فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ مَا يَحْكُمُ اللَّهُ فِيهِمْ وَلَكِنْ أَنْزِلُوهُمْ عَلَى حُكْمِكُمْ ثُمَّ اقْضُوا فِيهِمْ بَعْدُ مَا شِئْتُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ عَلْقَمَةُ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمٌ - قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ ابْنُ هَيْصَمٍ - عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ ‏.‏

Sulaymon ibn Burayda otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ biror sariyya yoki qoʻshinga amir tayinlaganlarida, unga oʻzining xususida Allohdan taqvo qilishni hamda u bilan birga boʻlgan musulmonlarga yaxshilik qilishni tayinlardilar va shunday derdilar: «Mushriklardan boʻlgan dushmaning bilan toʻqnashganingda, ularni uchta xislat (yoki uchta narsa)dan biriga daʼvat qil. Ular qaysi biriga rozi boʻlsalar, undan qabul qil va ularga (tegmasdan) qoʻl yigʻib tur. Ularni Islomga daʼvat qil; agar (chaqirigʻingga) javob bersalar, ulardan (buni) qabul qil va ularga tegmay tur. Soʻng ularni oʻz yurtlaridan Muhojirlar yurtiga koʻchib oʻtishga daʼvat qil va ularga aytginki, agar shunday qilsalar, ularga Muhojirlarga (beriladigan) narsa beriladi va ularga Muhojirlar zimmasidagi narsa (vazifa) yuklanadi. Agar ular bosh tortib, oʻz yurtlarini ixtiyor qilsalar, ularga aytginki, ular musulmonlarning aʼrobiylari (badaviy musulmonlari) kabi boʻladilar; ularga moʻminlarga joriy boʻladigan Allohning hukmi joriy boʻladi, ammo ular musulmonlar bilan birga jihod qilmaguncha fayʼ va gʻanimatda ularga hech qanday ulush boʻlmaydi. Agar ular (bunga ham) bosh tortsalar, ularni jizya berishga daʼvat qil; agar javob bersalar, ulardan qabul qil va ularga tegmay tur. Agar bosh tortsalar, Alloh taolodan yordam soʻra va ular bilan jang qil. Qachon biror qalʼa ahlini qamal qilsang-u, ular sendan oʻzlarini Alloh taolaning hukmiga koʻra (taslim qilib) tushirishingni istasalar, ularni Allohning hukmiga koʻra tushirma. Chunki sizlar Alloh ular haqida qanday hukm qilishini bilmaysizlar. Balki ularni oʻz hukmingizga koʻra tushiringlar, soʻng ular haqida xohlaganingizcha hukm chiqaringlar». Sufyon ibn Uyayna aytdi: Alqama aytdi: Men bu hadisni Muqotil ibn Hayyonga aytib berdim. Shunda u: Menga Muslim — Abu Dovud aytdi: u ibn Haysamdir — Nuʼmon ibn Muqarrindan, u Paygʻambar ﷺ dan Sulaymon ibn Burayda hadisi kabi hadis aytib berdi, dedi.Сулаймон ибн Бурайда отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ бирор сарийя ёки қўшинга амир тайинлаганларида, унга ўзининг хусусида Аллоҳдан тақво қилишни ҳамда у билан бирга бўлган мусулмонларга яхшилик қилишни тайинлардилар ва шундай дердилар: «Мушриклардан бўлган душманинг билан тўқнашганингда, уларни учта хислат (ёки учта нарса)дан бирига даъват қил. Улар қайси бирига рози бўлсалар, ундан қабул қил ва уларга (тегмасдан) қўл йиғиб тур. Уларни Исломга даъват қил; агар (чақириғингга) жавоб берсалар, улардан (буни) қабул қил ва уларга тегмай тур. Сўнг уларни ўз юртларидан Муҳожирлар юртига кўчиб ўтишга даъват қил ва уларга айтгинки, агар шундай қилсалар, уларга Муҳожирларга (бериладиган) нарса берилади ва уларга Муҳожирлар зиммасидаги нарса (вазифа) юкланади. Агар улар бош тортиб, ўз юртларини ихтиёр қилсалар, уларга айтгинки, улар мусулмонларнинг аъробийлари (бадавий мусулмонлари) каби бўладилар; уларга мўминларга жорий бўладиган Аллоҳнинг ҳукми жорий бўлади, аммо улар мусулмонлар билан бирга жиҳод қилмагунча файъ ва ғаниматда уларга ҳеч қандай улуш бўлмайди. Агар улар (бунга ҳам) бош тортсалар, уларни жизя беришга даъват қил; агар жавоб берсалар, улардан қабул қил ва уларга тегмай тур. Агар бош тортсалар, Аллоҳ таолодан ёрдам сўра ва улар билан жанг қил. Қачон бирор қалъа аҳлини қамал қилсанг-у, улар сендан ўзларини Аллоҳ таоланинг ҳукмига кўра (таслим қилиб) туширишингни истасалар, уларни Аллоҳнинг ҳукмига кўра туширма. Чунки сизлар Аллоҳ улар ҳақида қандай ҳукм қилишини билмайсизлар. Балки уларни ўз ҳукмингизга кўра туширинглар, сўнг улар ҳақида хоҳлаганингизча ҳукм чиқаринглар». Суфён ибн Уяйна айтди: Алқама айтди: Мен бу ҳадисни Муқотил ибн Ҳайёнга айтиб бердим. Шунда у: Менга Муслим — Абу Довуд айтди: у ибн Ҳайсамдир — Нуъмон ибн Муқарриндан, у Пайғамбар ﷺ дан Сулаймон ибн Бурайда ҳадиси каби ҳадис айтиб берди, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، - الْمَعْنَى - قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنَ الْجَنَّةِ ‏.‏ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلاَمِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi: Sufyon bizga aytib berdi. (Boshqa sanad bilan) Ahmad ibn Solih ham bizga aytib berdi — maʼno bir xil — u dedi: Bizga Sufyon ibn Uyayna aytib berdi, u Amr ibn Dinordan rivoyat qildi, u Tovusning shunday deyayotganini eshitdi: Men Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan xabar berayotganlarini eshitdim. U zot: «Odam bilan Muso (alayhimassalom) bahslashdilar. Muso: ‹Ey Odam, sen bizning otamizsan, bizni nasibasiz qoldirding va bizni jannatdan chiqarib yubording›, dedi. Odam: ‹Sen — Musosan, Alloh seni Oʻzining kalomi bilan saralab oldi va sen uchun Tavrotni Oʻz qoʻli bilan yozdi. (Shunday boʻla turib) meni Alloh mendan ustiga, meni yaratishidan qirq yil avval taqdir qilib qoʻygan ish uchun malomat qilyapsanmi?› dedi. Shunday qilib Odam Musoni (dalilda) yengdi», dedilar. Ahmad ibn Solih, Amrdan, u Tovusdan rivoyat qilib: «(Tovus) Abu Hurayradan eshitdi», dedi.Мусаддад бизга айтиб берди: Суфён бизга айтиб берди. (Бошқа санад билан) Аҳмад ибн Солиҳ ҳам бизга айтиб берди — маъно бир хил — у деди: Бизга Суфён ибн Уяйна айтиб берди, у Амр ибн Динордан ривоят қилди, у Товуснинг шундай деяётганини эшитди: Мен Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан хабар бераётганларини эшитдим. У зот: «Одам билан Мусо (алайҳимассалом) баҳслашдилар. Мусо: ‹Эй Одам, сен бизнинг отамизсан, бизни насибасиз қолдирдинг ва бизни жаннатдан чиқариб юбординг›, деди. Одам: ‹Сен — Мусосан, Аллоҳ сени Ўзининг каломи билан саралаб олди ва сен учун Тавротни Ўз қўли билан ёзди. (Шундай бўла туриб) мени Аллоҳ мендан устига, мени яратишидан қирқ йил аввал тақдир қилиб қўйган иш учун маломат қиляпсанми?› деди. Шундай қилиб Одам Мусони (далилда) енгди», дедилар. Аҳмад ибн Солиҳ, Амрдан, у Товусдан ривоят қилиб: «(Товус) Абу Ҳурайрадан эшитди», деди.