حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ ـ هُوَ ابْنُ مَوْهَبٍ ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مَنْ أَهْلِ مِصْرَ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا، فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقَوْمُ قَالَ هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ. قَالَ فَمَنِ الشَّيْخُ فِيهِمْ قَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ. قَالَ يَا ابْنَ عُمَرَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ فَحَدِّثْنِي هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ وَلَمْ يَشْهَدْ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ أُبَيِّنْ لَكَ أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ وَغَفَرَ لَهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ، فَإِنَّهُ كَانَتْ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ". وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ وَكَانَتْ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى " هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ". فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ، فَقَالَ " هَذِهِ لِعُثْمَانَ ". فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ اذْهَبْ بِهَا الآنَ مَعَكَ.
Misr ahlidan bir kishi Baytni haj qilgani keldi va bir qavmni oʻtirgan holda koʻrdi. U: «Bu qavm kimlar?» dedi. (Birov:) «Bular Quraysh», dedi. U: «Ularning ichidagi shayx (oqsoqol) kim?» dedi. Ular: «Abdulloh ibn Umar», deyishdi. U: «Ey Ibn Umar, men sendan bir narsani soʻrayman, menga ayt: Usmon Uhud kuni qochib ketganini bilasanmi?» dedi. (Ibn Umar:) «Ha», dedi. U: «Uning Badrda yoʻq boʻlganini va unda hozir boʻlmaganini bilasanmi?» dedi. (Ibn Umar:) «Ha», dedi. U: «Uning Rizvon bayʼatida yoʻq boʻlganini va unda hozir boʻlmaganini bilasanmi?» dedi. (Ibn Umar:) «Ha», dedi. U: «Allohu akbar!» dedi. Ibn Umar: «Kelgin, senga (buni) bayon qilay. Uning Uhud kuni qochishiga kelsak, men guvohlik beramanki, Alloh uni avf etdi va magʻfirat qildi. Uning Badrda yoʻq boʻlishiga kelsak, uning nikohida Rasululloh ﷺning qizlari (Ruqayya) bor edi va u kasal edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: ‹Senga Badrda hozir boʻlgan kishining ajri va uning ulushi bordir›, dedilar. Uning Rizvon bayʼatida yoʻq boʻlishiga kelsak, agar Makka ichida Usmondan ham aziz (himoyaliroq) biror kishi boʻlganida, u zot uning oʻrniga oʻshani yuborardilar. (Lekin) Rasululloh ﷺ Usmonni (Makkaga) yubordilar. Rizvon bayʼati esa Usmon Makkaga ketganidan keyin boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻng qoʻllari bilan: ‹Bu Usmonning qoʻli›, deb uni (chap) qoʻllariga urib: ‹Bu Usmon uchun (bayʼat)›, dedilar», dedi. Ibn Umar unga: «Endi buni (javobni) oʻzing bilan olib ket», dedi.Миср аҳлидан бир киши Байтни ҳаж қилгани келди ва бир қавмни ўтирган ҳолда кўрди. У: «Бу қавм кимлар?» деди. (Биров:) «Булар Қурайш», деди. У: «Уларнинг ичидаги шайх (оқсоқол) ким?» деди. Улар: «Абдуллоҳ ибн Умар», дейишди. У: «Эй Ибн Умар, мен сендан бир нарсани сўрайман, менга айт: Усмон Уҳуд куни қочиб кетганини биласанми?» деди. (Ибн Умар:) «Ҳа», деди. У: «Унинг Бадрда йўқ бўлганини ва унда ҳозир бўлмаганини биласанми?» деди. (Ибн Умар:) «Ҳа», деди. У: «Унинг Ризвон байъатида йўқ бўлганини ва унда ҳозир бўлмаганини биласанми?» деди. (Ибн Умар:) «Ҳа», деди. У: «Аллоҳу акбар!» деди. Ибн Умар: «Келгин, сенга (буни) баён қилай. Унинг Уҳуд куни қочишига келсак, мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳ уни авф этди ва мағфират қилди. Унинг Бадрда йўқ бўлишига келсак, унинг никоҳида Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари (Руқайя) бор эди ва у касал эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Сенга Бадрда ҳозир бўлган кишининг ажри ва унинг улуши бордир›, дедилар. Унинг Ризвон байъатида йўқ бўлишига келсак, агар Макка ичида Усмондан ҳам азиз (ҳимоялироқ) бирор киши бўлганида, у зот унинг ўрнига ўшани юборардилар. (Лекин) Расулуллоҳ ﷺ Усмонни (Маккага) юбордилар. Ризвон байъати эса Усмон Маккага кетганидан кейин бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўнг қўллари билан: ‹Бу Усмоннинг қўли›, деб уни (чап) қўлларига уриб: ‹Бу Усмон учун (байъат)›, дедилар», деди. Ибн Умар унга: «Энди буни (жавобни) ўзинг билан олиб кет», деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ، سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ". قَالَ وَأَقْرَأَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فِي إِمْرَةِ عُثْمَانَ حَتَّى كَانَ الْحَجَّاجُ، قَالَ وَذَاكَ الَّذِي أَقْعَدَنِي مَقْعَدِي هَذَا.
(Abu Abdurrahmon as-Sulamiy, Usmon (roziyallohu anhu)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Sizlarning eng yaxshingiz — Qurʼonni oʻ rganib, uni oʻ rgatgan (kishi)dir», dedilar. (Rovi:) Abu Abdurrahmon — Usmonning xalifaligidan to Hajjoj (zamoniga)gacha — (odamlarga) Qurʼon oʻqitdi. U: «Mana shu — meni shu oʻ rnimga oʻ tirgizgan (sabab)dir (yaʼni shu hadis meni oʻqitishga undadi)», dedi.(Абу Абдурраҳмон ас-Суламий, Усмон (розияллоҳу анҳу)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Сизларнинг энг яхшингиз — Қуръонни ў рганиб, уни ў ргатган (киши)дир», дедилар. (Рови:) Абу Абдурраҳмон — Усмоннинг халифалигидан то Ҳажжож (замонига)гача — (одамларга) Қуръон ўқитди. У: «Мана шу — мени шу ў рнимга ў тиргизган (сабаб)дир (яъни шу ҳадис мени ўқитишга ундади)», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَفْضَلَكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ".
(Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Albatta sizlarning eng afzalingiz — Qurʼonni oʻ rganib, uni oʻ rgatgan (kishi)dir», dedilar.(Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Албатта сизларнинг энг афзалингиз — Қуръонни ў рганиб, уни ў ргатган (киши)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، كِلاَهُمَا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، - عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ حُمْرَانَ، عَنْ عُثْمَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohdan boshqa iloh yoʻq ekanini bilgan holda oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ эканини билган ҳолда ўлса, жаннатга киради», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الْخَطَّابِ، زِيَادُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ، قَالاَ جَمِيعًا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ مَطَرٍ، وَيَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَنْكِحُ الْمُحْرِمُ وَلاَ يُنْكَحُ وَلاَ يَخْطُبُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ehromdagi kishi (oʻzi) nikohlanmaydi, (boshqani) nikohlab qoʻymaydi va sovchilik ham qilmaydi», — dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эҳромдаги киши (ўзи) никоҳланмайди, (бошқани) никоҳлаб қўймайди ва совчилик ҳам қилмайди», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ، عُيَيْنَةَ - قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُحْرِمُ لاَ يَنْكِحُ وَلاَ يَخْطُبُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ehromdagi kishi (oʻzi) nikohlanmaydi va sovchilik ham qilmaydi», — dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эҳромдаги киши (ўзи) никоҳланмайди ва совчилик ҳам қилмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرِ بْنِ رِبْعِيٍّ الْقَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الْمَخْزُومِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ، - وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ - حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ حُمْرَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ خَرَجَتْ خَطَايَاهُ مِنْ جَسَدِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِهِ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilib, tahoratni goʻzal qilsa, uning xatolari (gunohlari) tanasidan chiqib ketadi — hatto tirnoqlari ostidan (ham) chiqadi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратни гўзал қилса, унинг хатолари (гуноҳлари) танасидан чиқиб кетади — ҳатто тирноқлари остидан (ҳам) чиқади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ، وَهَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ مَالِكَ بْنَ، أَبِي عَامِرٍ يُحَدِّثُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبِيعُوا الدِّينَارَ بِالدِّينَارَيْنِ وَلاَ الدِّرْهَمَ بِالدِّرْهَمَيْنِ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir dinorni ikki dinorga, bir dirhamni ikki dirhamga sotmanglar», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир динорни икки динорга, бир дирҳамни икки дирҳамга сотманглар», дедилар.
حَدَّثَنَاهُ عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، كُلُّهُمْ عَنْ يَعْقُوبَ،
بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى،
بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ
الصِّدِّيقَ اسْتَأْذَنَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ عُقَيْلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ
.
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr as-Siddiq Rasululloh ﷺ huzuriga kirish uchun ruxsat soʻradi — soʻng (rovi) Uqaylning Zuhriydan (qilgan) hadisiga oʻxshatib zikr qildi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ас-Сиддиқ Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кириш учун рухсат сўради — сўнг (рови) Уқайлнинг Зуҳрийдан (қилган) ҳадисига ўхшатиб зикр қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Paygʻambar ﷺ soqollarini (suv bilan) xilollar edilar.
Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Пайғамбар ﷺ соқолларини (сув билан) хилоллар эдилар.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ وَجُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَجَلِيِّ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مُوسَى وَبُرَيْدَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ مَوْقُوفًا وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عُثْمَانَ مَرْفُوعًا .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim xufton namozida jamoat bilan hozir boʻlsa, unga yarim kechani (ibodat bilan) qoyim boʻlgan (savobi) boʻladi. Kim xufton va bomdodni jamoat bilan oʻqisa, unga butun kechani qoyim boʻlgan kabi (savob) boʻladi», dedilar. U (rovi) aytdi: Bu bobda Ibn Umar, Abu Hurayra, Anas, Umora ibn Ruvayba, Jundab ibn Abdulloh ibn Sufyon al-Bajaliy, Ubay ibn Kaʼb, Abu Muso va Buraydadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Usmonning hadisi hasan hadisdir. Bu hadis Abdurahmon ibn Abu Amradan, u Usmondan mavquf holda ham rivoyat qilingan, hamda bir necha yoʻl bilan Usmondan marfuʼ holda rivoyat qilingan.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хуфтон намозида жамоат билан ҳозир бўлса, унга ярим кечани (ибодат билан) қойим бўлган (савоби) бўлади. Ким хуфтон ва бомдодни жамоат билан ўқиса, унга бутун кечани қойим бўлган каби (савоб) бўлади», дедилар. У (рови) айтди: Бу бобда Ибн Умар, Абу Ҳурайра, Анас, Умора ибн Рувайба, Жундаб ибн Абдуллоҳ ибн Суфён ал-Бажалий, Убай ибн Каъб, Абу Мусо ва Бурайдадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Усмоннинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадис Абдураҳмон ибн Абу Амрадан, у Усмондан мавқуф ҳолда ҳам ривоят қилинган, ҳамда бир неча йўл билан Усмондан марфуъ ҳолда ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا بَنَى اللَّهُ لَهُ مِثْلَهُ فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَحْمُودُ بْنُ لَبِيدٍ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ قَدْ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُمَا غُلاَمَانِ صَغِيرَانِ مَدَنِيَّانِ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Kim Alloh uchun bir masjid bino qilsa, Alloh unga jannatda shunga oʻxshashini bino qiladi», deganlarini eshitdim. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Bakr, Umar, Ali, Abdulloh ibn Amr, Anas, Ibn Abbos, Oisha, Ummu Habiba, Abu Zarr, Amr ibn Abasa, Vosila ibn al-Asqaʼ, Abu Hurayra va Jobir ibn Abdullohdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Usmonning hadisi hasan sahih hadisdir. Mahmud ibn Labid Nabiy ﷺga yetishgan, Mahmud ibn ar-Rabiʼ esa Nabiy ﷺni koʻrgan, ikkovi ham kichik bolalar boʻlib, madinalik edilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Ким Аллоҳ учун бир масжид бино қилса, Аллоҳ унга жаннатда шунга ўхшашини бино қилади», деганларини эшитдим. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Бакр, Умар, Али, Абдуллоҳ ибн Амр, Анас, Ибн Аббос, Оиша, Умму Ҳабиба, Абу Зарр, Амр ибн Абаса, Восила ибн ал-Асқаъ, Абу Ҳурайра ва Жобир ибн Абдуллоҳдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Усмоннинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Маҳмуд ибн Лабид Набий ﷺга етишган, Маҳмуд ибн ар-Рабиъ эса Набий ﷺни кўрган, иккови ҳам кичик болалар бўлиб, мадиналик эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا حُرَيْثُ بْنُ السَّائِبِ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ، يَقُولُ حَدَّثَنِي حُمْرَانُ بْنُ أَبَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ لاِبْنِ آدَمَ حَقٌّ فِي سِوَى هَذِهِ الْخِصَالِ بَيْتٌ يَسْكُنُهُ وَثَوْبٌ يُوَارِي عَوْرَتَهُ وَجِلْفُ الْخُبْزِ وَالْمَاءِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْحُرَيْثِ بْنِ السَّائِبِ . وَسَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ سُلَيْمَانَ بْنَ سَلْمٍ الْبَلْخِيَّ يَقُولُ قَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ جِلْفُ الْخُبْزِ يَعْنِي لَيْسَ مَعَهُ إِدَامٌ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odam bolasi uchun mana bu narsalardan boshqasida haq yoʻq: yashaydigan uyi, avratini yopadigan kiyimi, bir burda non va suv», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih boʻlib, u Hurays ibn Soibning hadisidir. Abu Dovud Sulaymon ibn Salm al-Balxiy aytganini eshitdim: Nazr ibn Shumayl: «‹Jilf ul-xubz› — yaʼni u bilan birga qatiq-yov boʻlmagan (quruq non) demakdir», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одам боласи учун мана бу нарсалардан бошқасида ҳақ йўқ: яшайдиган уйи, авратини ёпадиган кийими, бир бурда нон ва сув», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ бўлиб, у Ҳурайс ибн Соибнинг ҳадисидир. Абу Довуд Сулаймон ибн Салм ал-Балхий айтганини эшитдим: Назр ибн Шумайл: «‹Жилф ул-хубз› — яъни у билан бирга қатиқ-ёв бўлмаган (қуруқ нон) демакдир», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَيْرُكُمْ - أَوْ أَفْضَلُكُمْ - مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُثْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسُفْيَانُ لاَ يَذْكُرُ فِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ .
وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ وَشُعْبَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهَكَذَا ذَكَرَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، غَيْرَ مَرَّةٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَصْحَابُ سُفْيَانَ لاَ يَذْكُرُونَ فِيهِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهُوَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ زَادَ شُعْبَةُ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ وَكَأَنَّ حَدِيثَ سُفْيَانَ أَشْبَهُ . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مَا أَحَدٌ يَعْدِلُ عِنْدِي شُعْبَةَ وَإِذَا خَالَفَهُ سُفْيَانُ أَخَذْتُ بِقَوْلِ سُفْيَانَ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا عَمَّارٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ شُعْبَةُ سُفْيَانُ أَحْفَظُ مِنِّي وَمَا حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنْ أَحَدٍ بِشَيْءٍ فَسَأَلْتُهُ إِلاَّ وَجَدْتُهُ كَمَا حَدَّثَنِي . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz — yoki eng afzalingiz — Qurʼonni oʻrganib, uni (boshqalarga) oʻrgatgan kishidir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Ali va Saʼddan ham (rivoyatlar) bor.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз — ёки энг афзалингиз — Қуръонни ўрганиб, уни (бошқаларга) ўргатган кишидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Али ва Саъддан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عُمَرَ الأَحْمَسِيِّ، عَنْ مُخَارِقِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُثْمَانَ ابْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ غَشَّ الْعَرَبَ لَمْ يَدْخُلْ فِي شَفَاعَتِي وَلَمْ تَنَلْهُ مَوَدَّتِي " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حُصَيْنِ بْنِ عُمَرَ الأَحْمَسِيِّ عَنْ مُخَارِقٍ . وَلَيْسَ حُصَيْنٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ بِذَاكَ الْقَوِيِّ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim arablarni aldasa, mening shafoatimga kirmaydi va mening muhabbatim unga yetmaydi», dedilar. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Husayn ibn Umar al-Ahmasiyning Muxoriqdan (qilgan) hadisi orqaligina bilamiz. Husayn hadis ahli nazdida unchalik kuchli (rovi) emas.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким арабларни алдаса, менинг шафоатимга кирмайди ва менинг муҳаббатим унга етмайди», дедилар. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳусайн ибн Умар ал-Аҳмасийнинг Мухориқдан (қилган) ҳадиси орқалигина биламиз. Ҳусайн ҳадис аҳли наздида унчалик кучли (рови) эмас.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي سَهْلٍ، - يَعْنِي عُثْمَانَ بْنَ حَكِيمٍ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ كَقِيَامِ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ كَقِيَامِ لَيْلَةٍ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim xufton namozini jamoat bilan oʻqisa, u kechaning yarmini (ibodat bilan) tirik oʻtkazgan kabi boʻladi; kim xufton va bomdod namozlarini jamoat bilan oʻqisa, u butun kechani (ibodat bilan) tirik oʻtkazgan kabi boʻladi».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким хуфтон намозини жамоат билан ўқиса, у кечанинг ярмини (ибодат билан) тирик ўтказган каби бўлади; ким хуфтон ва бомдод намозларини жамоат билан ўқиса, у бутун кечани (ибодат билан) тирик ўтказган каби бўлади».
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ أَنْ عَمَدْتُمْ، إِلَى بَرَاءَةَ وَهِيَ مِنَ الْمِئِينَ وَإِلَى الأَنْفَالِ وَهِيَ مِنَ الْمَثَانِي فَجَعَلْتُمُوهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ تَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا سَطْرَ { بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ } قَالَ عُثْمَانُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَاتُ فَيَدْعُو بَعْضَ مَنْ كَانَ يَكْتُبُ لَهُ وَيَقُولُ لَهُ " ضَعْ هَذِهِ الآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا " . وَتَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَةُ وَالآيَتَانِ فَيَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ وَكَانَتِ الأَنْفَالُ مِنْ أَوَّلِ مَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَةُ مِنْ آخِرِ مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ وَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهَةً بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ هُنَاكَ وَضَعْتُهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرَ { بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ } .
Yazid al-Forisiy aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Men Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)ga: «Yuz oyatli (miʼun) suralardan boʻlgan Baroatni (Tavba surasini) hamda masoniydan boʻlgan Anfolni — bularni nima uchun yetti uzun sura (sabʼu tival) qatoriga qoʻyib, orasiga {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym} satrini yozmadingiz?» dedim. Usmon: «Nabiy ﷺ ga oyatlar nozil boʻlganda, oʻzlariga vahiy yozib beruvchilardan birini chaqirib unga: ‹Bu oyatni falon-falon narsa zikr qilingan suraga qoʻy›, der edilar. Baʼzan u zotga bir yoki ikki oyat nozil boʻlar, shunda ham shunga oʻxshash der edilar. Anfol Madinada nozil boʻlgan ilk suralardan, Baroat esa Qurʼondan eng oxirgi nozil boʻlgan suralardan edi. Uning (Baroatning) qissasi uning (Anfolning) qissasiga oʻxshash edi, shuning uchun men uni oʻshanga (Anfolga) tegishli deb oʻyladim. Mana shu sababdan ularni yetti uzun sura qatoriga qoʻydim va ikkisining orasiga {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym} satrini yozmadim», dedi.Язид ал-Форисий айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Мен Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)га: «Юз оятли (миъун) суралардан бўлган Бароатни (Тавба сурасини) ҳамда масонийдан бўлган Анфолни — буларни нима учун етти узун сура (сабъу тивал) қаторига қўйиб, орасига {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм} сатрини ёзмадингиз?» дедим. Усмон: «Набий ﷺ га оятлар нозил бўлганда, ўзларига ваҳий ёзиб берувчилардан бирини чақириб унга: ‹Бу оятни фалон-фалон нарса зикр қилинган сурага қўй›, дер эдилар. Баъзан у зотга бир ёки икки оят нозил бўлар, шунда ҳам шунга ўхшаш дер эдилар. Анфол Мадинада нозил бўлган илк суралардан, Бароат эса Қуръондан энг охирги нозил бўлган суралардан эди. Унинг (Бароатнинг) қиссаси унинг (Анфолнинг) қиссасига ўхшаш эди, шунинг учун мен уни ўшанга (Анфолга) тегишли деб ўйладим. Мана шу сабабдан уларни етти узун сура қаторига қўйдим ва иккисининг орасига {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм} сатрини ёзмадим», деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحِيرٍ، عَنْ هَانِئٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا فَرَغَ مِنْ دَفْنِ الْمَيِّتِ وَقَفَ عَلَيْهِ فَقَالَ " اسْتَغْفِرُوا لأَخِيكُمْ وَسَلُوا لَهُ التَّثْبِيتَ فَإِنَّهُ الآنَ يُسْأَلُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ بَحِيرُ بْنُ رَيْسَانَ .
Ibrohim ibn Muso ar-Roziy bizga Hishomdan, u Abdulloh ibn Bahirdan, u Usmonning ozod qilgan quli Honiʼdan, u Usmon ibn Affondan rivoyat qildi. U (Usmon roziyallohu anhu) shunday dedi: Nabiy ﷺ mayyitni dafn etishdan farogʻat topganlarida, uning (qabri) ustida toʻxtab: «Birodaringiz uchun magʻfirat soʻranglar va unga (savol-javobda) sobit-qadam boʻlishini tilanglar, chunki u hozir savol qilinmoqda», der edilar. Abu Dovud dedi: Bahirning toʻliq ismi Bahir ibn Raysondir.Иброҳим ибн Мусо ар-Розий бизга Ҳишомдан, у Абдуллоҳ ибн Баҳирдан, у Усмоннинг озод қилган қули Ҳониъдан, у Усмон ибн Аффондан ривоят қилди. У (Усмон розияллоҳу анҳу) шундай деди: Набий ﷺ маййитни дафн этишдан фароғат топганларида, унинг (қабри) устида тўхтаб: «Биродарингиз учун мағфират сўранглар ва унга (савол-жавобда) собит-қадам бўлишини тиланглар, чунки у ҳозир савол қилинмоқда», дер эдилар. Абу Довуд деди: Баҳирнинг тўлиқ исми Баҳир ибн Райсондир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مَوْدُودٍ، عَمَّنْ سَمِعَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ عَفَّانَ - يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَىْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُصْبِحَ وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُمْسِيَ " . قَالَ فَأَصَابَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ الْفَالِجُ فَجَعَلَ الرَّجُلُ الَّذِي سَمِعَ مِنْهُ الْحَدِيثَ يَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا لَكَ تَنْظُرُ إِلَىَّ فَوَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ عَلَى عُثْمَانَ وَلاَ كَذَبَ عُثْمَانُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنَّ الْيَوْمَ الَّذِي أَصَابَنِي فِيهِ مَا أَصَابَنِي غَضِبْتُ فَنَسِيتُ أَنْ أَقُولَهَا .
Abdulloh ibn Maslama bizga aytib berib, bizga Abu Mavdud aytib berib, u Abon ibn Usmondan eshitgan bir kishidan rivoyat qildi. U aytar edi: Men Usmon — yaʼni Ibn Affon (roziyallohu anhu)dan — eshitdim, u aytar edi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Kim uch marta: ‹Bismillahil-lazi lo yazurru maʼasmihi shayʼun fil-arzi va lo fis-samai va huvas-samiʼul-aliym (Otini zikr qilgan kishiga yerda ham, osmonda ham hech narsa zarar yetkaza olmaydigan Alloh nomi bilan boshlayman, U eshituvchi, biluvchidir)›, desa, tonggacha unga toʻsatdan kelgan biror balo yetmaydi. Kim buni tongda uch marta aytsa, kechgacha unga toʻsatdan kelgan biror balo yetmaydi», dedilar. (Ravoiy) dedi: Soʻng Abon ibn Usmonni shol (falaj) kasalligi tutdi. Bu hadisni undan eshitgan kishi unga tikilib qaray boshladi. Shunda u kishiga: «Senga nima boʻldi, menga tikilib qaraysan? Allohga qasamki, men Usmonga nisbatan yolgʻon gapirmadim, Usmon ham Nabiy ﷺga nisbatan yolgʻon gapirmagan. Lekin boshimga shu kun tushgan kunda men jahllanib qolib, uni aytishni unutibman», dedi.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга айтиб бериб, бизга Абу Мавдуд айтиб бериб, у Абон ибн Усмондан эшитган бир кишидан ривоят қилди. У айтар эди: Мен Усмон — яъни Ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан — эшитдим, у айтар эди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Ким уч марта: ‹Бисмиллаҳил-лази ло язурру маъасмиҳи шайъун фил-арзи ва ло фис-самаи ва ҳувас-самиъул-алийм (Отини зикр қилган кишига ерда ҳам, осмонда ҳам ҳеч нарса зарар етказа олмайдиган Аллоҳ номи билан бошлайман, У эшитувчи, билувчидир)›, деса, тонггача унга тўсатдан келган бирор бало етмайди. Ким буни тонгда уч марта айтса, кечгача унга тўсатдан келган бирор бало етмайди», дедилар. (Равоий) деди: Сўнг Абон ибн Усмонни шол (фалаж) касаллиги тутди. Бу ҳадисни ундан эшитган киши унга тикилиб қарай бошлади. Шунда у кишига: «Сенга нима бўлди, менга тикилиб қарайсан? Аллоҳга қасамки, мен Усмонга нисбатан ёлғон гапирмадим, Усмон ҳам Набий ﷺга нисбатан ёлғон гапирмаган. Лекин бошимга шу кун тушган кунда мен жаҳлланиб қолиб, уни айтишни унутибман», деди.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ " .
Hafs ibn Umar bizga Shuʼbadan, u Alqama ibn Marsaddan, u Saʼd ibn Ubaydadan, u Abu Abdurrahmondan, u Usmon (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot dedilar: «Sizlarning eng yaxshingiz Qurʼonni oʻrgangan va uni (boshqalarga) oʻrgatgan kishidir».Ҳафс ибн Умар бизга Шуъбадан, у Алқама ибн Марсаддан, у Саъд ибн Убайдадан, у Абу Абдурраҳмондан, у Усмон (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот дедилар: «Сизларнинг энг яхшингиз Қуръонни ўрганган ва уни (бошқаларга) ўргатган кишидир».
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمْرَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ أَنَّ عُثْمَانَ، - رضى الله عنه - قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنِ امْرِئٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ ثُمَّ يُصَلِّي الصَّلاَةَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلاَةِ الأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا " .
Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday kishi taharat qilib, uni chiroyli bajarsa, soʻng namoz oʻqisa, u bilan keyingi namoz orasidagi gunohlari, u namozni oʻqiguncha, albatta kechiriladi», deganlarini eshitdim.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай киши таҳарат қилиб, уни чиройли бажарса, сўнг намоз ўқиса, у билан кейинги намоз орасидаги гуноҳлари, у намозни ўқигунча, албатта кечирилади», деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ الْحُكَيْمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْقُرَشِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي سَلَمَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُمَا عَنْ حُمْرَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ تَوَضَّأَ لِلصَّلاَةِ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ مَشَى إِلَى الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ فَصَلاَّهَا مَعَ النَّاسِ أَوْ مَعَ الْجَمَاعَةِ أَوْ فِي الْمَسْجِدِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Kim namoz uchun taharatni mukammal qilib olib, soʻng farz namozga yurib borib, uni odamlar bilan yoki jamoat bilan yoki masjidda oʻqisa, Alloh uning gunohlarini kechiradi», deganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким намоз учун таҳаратни мукаммал қилиб олиб, сўнг фарз намозга юриб бориб, уни одамлар билан ёки жамоат билан ёки масжидда ўқиса, Аллоҳ унинг гуноҳларини кечиради», деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، أَنَّ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَنْكِحُ الْمُحْرِمُ وَلاَ يَخْطُبُ وَلاَ يُنْكِحُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muhrim nikohlanmasin, sovchilik qilmasin va boshqani nikohlab qoʻymasin», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳрим никоҳланмасин, совчилик қилмасин ва бошқани никоҳлаб қўймасин», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، أَنَّ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، رضى الله عنه يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَنْكِحُ الْمُحْرِمُ وَلاَ يُنْكِحُ وَلاَ يَخْطُبُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ehromdagi kishi nikohlanmaydi, boshqani nikohlab qoʻymaydi va sovchilik ham qilmaydi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эҳромдаги киши никоҳланмайди, бошқани никоҳлаб қўймайди ва совчилик ҳам қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ مَطَرٍ، وَيَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، رضى الله عنه حَدَّثَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَنْكِحُ الْمُحْرِمُ وَلاَ يُنْكِحُ وَلاَ يَخْطُبُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ehromdagi kishi nikohlanmaydi, boshqani nikohlab qoʻymaydi va sovchilik ham qilmaydi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эҳромдаги киши никоҳланмайди, бошқани никоҳлаб қўймайди ва совчилик ҳам қилмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِثَلاَثٍ أَنْ يَزْنِيَ بَعْدَ مَا أُحْصِنَ أَوْ يَقْتُلَ إِنْسَانًا فَيُقْتَلُ أَوْ يَكْفُرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ فَيُقْتَلُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishining qoni faqat uch narsa bilan halol boʻladi: erli-xotinli boʻlgach zino qilishi; yoki bir insonni oʻldirib, evaziga oʻzi oʻldirilishi; yoki musulmon boʻlgach kofir boʻlib, buning uchun oʻldirilishi», deb aytayotganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кишининг қони фақат уч нарса билан ҳалол бўлади: эрли-хотинли бўлгач зино қилиши; ёки бир инсонни ўлдириб, эвазига ўзи ўлдирилиши; ёки мусулмон бўлгач кофир бўлиб, бунинг учун ўлдирилиши», деб айтаётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ فَرُّوخَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَدْخَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ رَجُلاً كَانَ سَهْلاً مُشْتَرِيًا وَبَائِعًا وَقَاضِيًا وَمُقْتَضِيًا الْجَنَّةَ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aziz va Jalil boʻlgan Alloh sotib olishda va sotishda, qarzni toʻlashda va undirishda muloyim boʻlgan kishini jannatga kiritdi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳ сотиб олишда ва сотишда, қарзни тўлашда ва ундиришда мулойим бўлган кишини жаннатга киритди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ الْقَزْوِينِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ الأَسَدِيِّ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عُثْمَانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ .
Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat qilib, soqollarini (barmoqlari bilan) xilolladilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилиб, соқолларини (бармоқлари билан) хилолладилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ رَأْسَهُ مَرَّةً .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ taharat olib, boshlariga bir marta mash tortganlarini koʻrdim».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ таҳарат олиб, бошларига бир марта маш тортганларини кўрдим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ الْبَلْخِيُّ أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ فَرُّوخَ، قَالَ قَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَدْخَلَ اللَّهُ رَجُلاً الْجَنَّةَ كَانَ سَهْلاً بَائِعًا وَمُشْتَرِيًا " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh sotishda ham, sotib olishda ham muomalada yumshoq boʻlgan kishini jannatga kiritdi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сотишда ҳам, сотиб олишда ҳам муомалада юмшоқ бўлган кишини жаннатга киритди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ وَرْدَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ كُنْتُ أَبِيعُ التَّمْرَ فِي السُّوقِ فَأَقُولُ كِلْتُ فِي وَسْقِي هَذَا كَذَا . فَأَدْفَعُ أَوْسَاقَ التَّمْرِ بِكَيْلِهِ وَآخُذُ شِفِّي فَدَخَلَنِي مِنْ ذَلِكَ شَىْءٌ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " إِذَا سَمَّيْتَ الْكَيْلَ فَكِلْهُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men bozorda xurmo sotar edim va: ‹Bu tugunimda shuncha oʻlchadim›, deb aytar edim. Xurmo tugunlarini oʻlchagan holimcha berardim va foydamni olardim. Shunda dilimga bu haqda bir narsa (yaʼni shubha) tushdi. Bas, Rasululloh ﷺdan soʻradim. U zot: ‹Oʻlchovni aytganingda, uni oʻlchab ber›, dedilar», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен бозорда хурмо сотар эдим ва: ‹Бу тугунимда шунча ўлчадим›, деб айтар эдим. Хурмо тугунларини ўлчаган ҳолимча берардим ва фойдамни олардим. Шунда дилимга бу ҳақда бир нарса (яъни шубҳа) тушди. Бас, Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим. У зот: ‹Ўлчовни айтганингда, уни ўлчаб бер›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُثْمَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ أَدْرَكَهُ الأَذَانُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ لَمْ يَخْرُجْ لِحَاجَةٍ وَهُوَ لاَ يُرِيدُ الرَّجْعَةَ فَهُوَ مُنَافِقٌ " .
Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimni masjidda ekanida azon topsayu, soʻng chiqib ketsa, biror hojat uchun chiqmagan va qaytishni ham istamagan boʻlsa, u munofiqdir», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни масжидда эканида азон топсаю, сўнг чиқиб кетса, бирор ҳожат учун чиқмаган ва қайтишни ҳам истамаган бўлса, у мунофиқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى رَجُلاً وَرَاءَ حَمَامَةٍ فَقَالَ " شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kabutarning ketidan borayotgan bir kishini koʻrib: «Erkak shayton urgʻochi shaytonning ketidan quvmoqda», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кабутарнинг кетидан бораётган бир кишини кўриб: «Эркак шайтон урғочи шайтоннинг кетидан қувмоқда», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَقُولُ فِي صَبَاحِ كُلِّ يَوْمٍ وَمَسَاءِ كَلِّ لَيْلَةٍ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَىْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - فَيَضُرَّهُ شَىْءٌ " . قَالَ وَكَانَ أَبَانُ قَدْ أَصَابَهُ طَرَفٌ مِنَ الْفَالِجِ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ أَبَانُ مَا تَنْظُرُ إِلَىَّ أَمَا إِنَّ الْحَدِيثَ كَمَا قَدْ حَدَّثْتُكَ وَلَكِنِّي لَمْ أَقُلْهُ يَوْمَئِذٍ لِيُمْضِيَ اللَّهُ عَلَىَّ قَدَرَهُ .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Qaysi bir banda har kunning ertalabi va har kechaning kechqurunida: ‹Bismillahil-laziy la yazurru maʼas-mihi shayʼun fil-arzi va la fis-samaʼi va Huvas-Samiʼul-Aliym (Yer va osmonda Uning ismi ila hech narsa zarar keltira olmas boʻlgan Alloh nomi bilan boshlayman, U eshituvchi, biluvchidir)› deb uch marta aytsa, unga hech narsa zarar keltirmas», deb aytayotganlarini eshitdim. Roviy aytadi: Abonga falaj kasalining bir tomoni yetgan edi, bir kishi unga qarab qoldi. Abon unga: «Menga nega qarayapsan? Hadis men senga aytganimdek boʻlgan, lekin men oʻsha kuni buni aytmagan edim, toki Alloh Oʻz taqdirini menda amalga oshirsin», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Қайси бир банда ҳар куннинг эрталаби ва ҳар кечанинг кечқурунида: ‹Бисмиллаҳил-лазий ла язурру маъас-миҳи шайъун фил-арзи ва ла фис-самаъи ва Ҳувас-Самиъул-Алийм (Ер ва осмонда Унинг исми ила ҳеч нарса зарар келтира олмас бўлган Аллоҳ номи билан бошлайман, У эшитувчи, билувчидир)› деб уч марта айтса, унга ҳеч нарса зарар келтирмас», деб айтаётганларини эшитдим. Ровий айтади: Абонга фалаж касалининг бир томони етган эди, бир киши унга қараб қолди. Абон унга: «Менга нега қараяпсан? Ҳадис мен сенга айтганимдек бўлган, лекин мен ўша куни буни айтмаган эдим, токи Аллоҳ Ўз тақдирини менда амалга оширсин», деди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِلاَقِ بْنِ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَشْفَعُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلاَثَةٌ الأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الْعُلَمَاءُ ثُمَّ الشُّهَدَاءُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida uch toifa shafoat qiladi: paygʻambarlar, soʻng olimlar, soʻng shahidlar», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида уч тоифа шафоат қилади: пайғамбарлар, сўнг олимлар, сўнг шаҳидлар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا بَنَى اللَّهُ لَهُ مِثْلَهُ فِي الْجَنَّةِ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Kim Alloh uchun bir masjid qursa, Alloh unga jannatda uning mislini quradi», deb aytayotganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Ким Аллоҳ учун бир масжид қурса, Аллоҳ унга жаннатда унинг мислини қуради», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ، حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ، أَنَّ عَامِرَ بْنَ سَعْدٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، يَقُولُ قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ بِفِنَاءِ أَحَدِكُمْ نَهْرٌ يَجْرِي يَغْتَسِلُ فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ مَا كَانَ يَبْقَى مِنْ دَرَنِهِ " قَالَ لاَ شَىْءَ . قَالَ " فَإِنَّ الصَّلاَةَ تُذْهِبُ الذُّنُوبَ كَمَا يُذْهِبُ الْمَاءُ الدَّرَنَ " .
Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Aytingchi, agar biringizning hovlisida oqib turgan bir daryo boʻlsa-yu, u har kuni unda besh marta choʻmilsa, uning kirlaridan biror narsa qolarmidi?» deb aytganlarini eshitdim. Sahobalar: «Hech narsa qolmasdi», dedilar. U zot: «Suv kirni ketkazganidek, namoz ham gunohlarni ketkazadi», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Айтингчи, агар бирингизнинг ҳовлисида оқиб турган бир дарё бўлса-ю, у ҳар куни унда беш марта чўмилса, унинг кирларидан бирор нарса қолармиди?» деб айтганларини эшитдим. Саҳобалар: «Ҳеч нарса қолмасди», дедилар. У зот: «Сув кирни кетказганидек, намоз ҳам гуноҳларни кетказади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ إِلْيَاسَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، . أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلَّى عَلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ وَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Usmon ibn Mazʼunga janoza oʻqidilar va unga toʻrt marta takbir aytdilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Усмон ибн Мазъунга жаноза ўқидилар ва унга тўрт марта такбир айтдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، وَسُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ شُعْبَةُ " خَيْرُكُمْ " . وَقَالَ سُفْيَانُ " أَفْضَلُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ " .
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng afzalingiz Qurʼonni oʻrgangan va uni oʻrgatgan kishidir», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг афзалингиз Қуръонни ўрганган ва уни ўргатган кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ، مِنْ الْأَنْصَارٍ غَيْرُ مُتَّهَمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُوَسْوِسَ قَالَ عُثْمَانُ فَكُنْتُ مِنْهُمْ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الْيَمَانِ عَنْ شُعَيْبٍ.
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vafot etganlarida Nabiyning ﷺ ashoblaridan baʼzilari shunchalik qaygʻurdilarki, hattoki baʼzilari deyarli oʻzini yoʻqotayozdi. Usmon dedi: «Men ham ulardan biri edim». Soʻng u Abu Yaman Shuaybdan rivoyat qilgan hadisning mazmunini zikr qildi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида Набийнинг ﷺ ашобларидан баъзилари шунчалик қайғурдиларки, ҳаттоки баъзилари деярли ўзини йўқотаёзди. Усмон деди: «Мен ҳам улардан бири эдим». Сўнг у Абу Яман Шуайбдан ривоят қилган ҳадиснинг мазмунини зикр қилди.