Yahyo ibn Abu Kasir

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ وَلَمْ يَسْجُدِ السَّجْدَتَيْنِ اللَّتَيْنِ تُسْجَدَانِ إِذَا شَكَّ حَتَّى لَقَّاهُ النَّاسُ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي بِهَذَا الْخَبَرِ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ وَعِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّهُ سَجَدَ السَّجْدَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِيهِ وَلَمْ يَسْجُدْ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏.‏

Ibn Shihob (az-Zuhriy) (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr ibn Sulaymon ibn Abu Hasma unga xabar berdiki, oʻziga Rasululloh ﷺ haqida shu xabar yetib kelgan. (Bu rivoyatda u): «U zot, kishi shubhalanganda qilinadigan oʻsha ikki sajdani odamlar uchrashgunlariga qadar qilmadilar», dedi. Ibn Shihob aytdi: Bu xabarni menga Said ibn al-Musayyab ham Abu Hurayradan rivoyat qilib xabar berdi. (Yana u) aytdi: Menga Abu Salama ibn Abdurahmon, Abu Bakr ibn al-Horis ibn Hishom va Ubaydulloh ibn Abdulloh ham xabar berishdi. Abu Dovud aytdi: Buni Yahyo ibn Abu Kasir va Imron ibn Abu Anas Abu Salama ibn Abdurahmondan, hamda Alo ibn Abdurahmon otasidan — barchasi Abu Hurayradan — shu qissa bilan rivoyat qilishgan, lekin u zot ikki sajda qilganlarini zikr qilishmadi. Abu Dovud aytdi: Buni az-Zubaydiy az-Zuhriydan, u Abu Bakr ibn Sulaymon ibn Abu Hasmadan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan; (bu rivoyatda) u: «U zot sahvning ikki sajdasini qilmadilar», dedi.Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий) (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр ибн Сулаймон ибн Абу Ҳасма унга хабар бердики, ўзига Расулуллоҳ ﷺ ҳақида шу хабар етиб келган. (Бу ривоятда у): «У зот, киши шубҳаланганда қилинадиган ўша икки саждани одамлар учрашгунларига қадар қилмадилар», деди. Ибн Шиҳоб айтди: Бу хабарни менга Саид ибн ал-Мусайяб ҳам Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб хабар берди. (Яна у) айтди: Менга Абу Салама ибн Абдураҳмон, Абу Бакр ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом ва Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ҳам хабар беришди. Абу Довуд айтди: Буни Яҳё ибн Абу Касир ва Имрон ибн Абу Анас Абу Салама ибн Абдураҳмондан, ҳамда Ало ибн Абдураҳмон отасидан — барчаси Абу Ҳурайрадан — шу қисса билан ривоят қилишган, лекин у зот икки сажда қилганларини зикр қилишмади. Абу Довуд айтди: Буни аз-Зубайдий аз-Зуҳрийдан, у Абу Бакр ибн Сулаймон ибн Абу Ҳасмадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган; (бу ривоятда) у: «У зот саҳвнинг икки саждасини қилмадилар», деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي خَوْفٍ الظُّهْرَ فَصَفَّ بَعْضَهُمْ خَلْفَهُ وَبَعْضَهُمْ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْطَلَقَ الَّذِينَ صَلَّوْا مَعَهُ فَوَقَفُوا مَوْقِفَ أَصْحَابِهِمْ ثُمَّ جَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّوْا خَلْفَهُ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعًا وَلأَصْحَابِهِ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ وَبِذَلِكَ كَانَ يُفْتِي الْحَسَنُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ فِي الْمَغْرِبِ يَكُونُ لِلإِمَامِ سِتَّ رَكَعَاتٍ وَلِلْقَوْمِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ قَالَ سُلَيْمَانُ الْيَشْكُرِيُّ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Nabiy ﷺ xavf (payti)da peshin namozini oʻqidilar. Shunda baʼzilari u zotning orqalarida saf tortdi, baʼzilari esa dushmanga roʻbaroʻ (turdi). U zot ularga ikki rakaat oʻqitdilar, soʻng salom berdilar. Soʻng u zot bilan namoz oʻqiganlar ketib, sheriklarining oʻrnida turdilar. Soʻng anavilar kelib, u zotning orqalarida namoz oʻqidilar. U zot ularga ham ikki rakaat oʻqitdilar, soʻng salom berdilar. Shunday qilib, Rasululloh ﷺ ga toʻrt (rakaat), sheriklariga esa ikki-ikki rakaatdan boʻldi». Al-Hasan shu (hadis)ga binoan fatvo berar edi. Abu Dovud aytdi: Shar (namozi)da ham shunday boʻladi — imomga olti rakaat, qavmga esa uch-uchdan (rakaat) boʻladi. Abu Dovud aytdi: Shuningdek, buni Yahyo ibn Abu Kasir Abu Salamadan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shu kabi rivoyat qilgan. Shuningdek, Sulaymon al-Yashkuriy Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shunday degan.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Набий ﷺ хавф (пайти)да пешин намозини ўқидилар. Шунда баъзилари у зотнинг орқаларида саф тортди, баъзилари эса душманга рўбарў (турди). У зот уларга икки ракаат ўқитдилар, сўнг салом бердилар. Сўнг у зот билан намоз ўқиганлар кетиб, шерикларининг ўрнида турдилар. Сўнг анавилар келиб, у зотнинг орқаларида намоз ўқидилар. У зот уларга ҳам икки ракаат ўқитдилар, сўнг салом бердилар. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺ га тўрт (ракаат), шерикларига эса икки-икки ракаатдан бўлди». Ал-Ҳасан шу (ҳадис)га биноан фатво берар эди. Абу Довуд айтди: Шар (намози)да ҳам шундай бўлади — имомга олти ракаат, қавмга эса уч-учдан (ракаат) бўлади. Абу Довуд айтди: Шунингдек, буни Яҳё ибн Абу Касир Абу Саламадан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шу каби ривоят қилган. Шунингдек, Сулаймон ал-Яшкурий Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шундай деган.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u buni Nabiyga ﷺ yetkazgan holda rivoyat qiladi: «Kim Ramazonda iymon va savob umidida roʻza tutsa, avval oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi. Va kim Qadr kechasini iymon va savob umidida qoim boʻlsa (ibodat bilan oʻtkazsa), avval oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi». Abu Dovud aytdi: Buni Yahyo ibn Abu Kasir Abu Salamadan, hamda Muhammad ibn Amr Abu Salamadan xuddi shunday rivoyat qilganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Набийга ﷺ етказган ҳолда ривоят қилади: «Ким Рамазонда иймон ва савоб умидида рўза тутса, аввал ўтган гуноҳлари мағфират қилинади. Ва ким Қадр кечасини иймон ва савоб умидида қоим бўлса (ибодат билан ўтказса), аввал ўтган гуноҳлари мағфират қилинади». Абу Довуд айтди: Буни Яҳё ибн Абу Касир Абу Саламадан, ҳамда Муҳаммад ибн Амр Абу Саламадан худди шундай ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي السَّرِيِّ، - الْمَعْنَى - قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنَ الأَنْصَارِ - قَالَ ابْنُ أَبِي السَّرِيِّ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَقُلْ مِنَ الأَنْصَارِ ثُمَّ اتَّفَقُوا - يُقَالُ لَهُ بَصْرَةُ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً بِكْرًا فِي سِتْرِهَا فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا فَإِذَا هِيَ حُبْلَى فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَهَا الصَّدَاقُ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا وَالْوَلَدُ عَبْدٌ لَكَ فَإِذَا وَلَدَتْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الْحَسَنُ ‏"‏ فَاجْلِدْهَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي السَّرِيِّ ‏"‏ فَاجْلِدُوهَا ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ فَحُدُّوهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ وَرَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَرْسَلُوهُ كُلُّهُمْ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ أَنَّ بَصْرَةَ بْنَ أَكْثَمَ نَكَحَ امْرَأَةً وَكُلُّهُمْ قَالَ فِي حَدِيثِهِ جَعَلَ الْوَلَدَ عَبْدًا لَهُ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab ansorlardan boʻlgan — Ibn Abu Sariy esa: «Nabiy ﷺ ning sahobalaridan» dedi va «ansorlardan» demadi, soʻngra rivoyatda ittifoq qildilar — Basra deb atalmish bir kishidan rivoyat qilishicha, u dedi: «Men pardada (saqlangan) bokira ayolga uylandim. Uning huzuriga kirsam, u homilador edi». Shunda Nabiy ﷺ: «Uning farjini oʻzingga halol qilganing evaziga unga mahr beriladi. Bola esa senga qul boʻladi. U tugʻib boʻlgach», dedilar. Hasan (rivoyatida): «Uni qamchila», dedi. Ibn Abu Sariy esa: «Uni qamchilanglar», dedi, yoki: «Unga had jazosini qoʻllanglar», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Qatoda Said ibn Yaziddan, u Ibn al-Musayyabdan rivoyat qilgan. Yahyo ibn Abu Kasir uni Yazid ibn Nuaymdan, u Said ibn al-Musayyabdan rivoyat qilgan. Ato al-Xurosoniy ham Said ibn al-Musayyabdan rivoyat qilgan — barchalari uni mursal qilib rivoyat qilganlar. Yahyo ibn Abu Kasirning hadisida: «Basra ibn Aksam bir ayolga uylandi», deyilgan. Hammalari oʻz hadislarida: «Bolani unga qul qildi», deganlar.Саид ибн ал-Мусайяб ансорлардан бўлган — Ибн Абу Сарий эса: «Набий ﷺ нинг саҳобаларидан» деди ва «ансорлардан» демади, сўнгра ривоятда иттифоқ қилдилар — Басра деб аталмиш бир кишидан ривоят қилишича, у деди: «Мен пардада (сақланган) бокира аёлга уйландим. Унинг ҳузурига кирсам, у ҳомиладор эди». Шунда Набий ﷺ: «Унинг фаржини ўзингга ҳалол қилганинг эвазига унга маҳр берилади. Бола эса сенга қул бўлади. У туғиб бўлгач», дедилар. Ҳасан (ривоятида): «Уни қамчила», деди. Ибн Абу Сарий эса: «Уни қамчиланглар», деди, ёки: «Унга ҳад жазосини қўлланглар», деди. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Қатода Саид ибн Язиддан, у Ибн ал-Мусайябдан ривоят қилган. Яҳё ибн Абу Касир уни Язид ибн Нуаймдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан ривоят қилган. Ато ал-Хуросоний ҳам Саид ибн ал-Мусайябдан ривоят қилган — барчалари уни мурсал қилиб ривоят қилганлар. Яҳё ибн Абу Касирнинг ҳадисида: «Басра ибн Аксам бир аёлга уйланди», дейилган. Ҳаммалари ўз ҳадисларида: «Болани унга қул қилди», деганлар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ هِشَامٍ، وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الصَّوَّافُ، جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي دِيَةِ الْمُكَاتَبِ يُقْتَلُ يُودَى مَا أَدَّى مِنْ مُكَاتَبَتِهِ دِيَةَ الْحُرِّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ الْمَمْلُوكِ ‏.‏

Musaddad bizga Yahyo ibn Said orqali, shuningdek Ismoil bizga Hishom orqali, yana Usmon ibn Abu Shayba bizga Yaʼlo ibn Ubayd orqali, u Hajjoj as-Savvof orqali — barchasi Yahyo ibn Abu Kasir orqali, u Ikrima orqali, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U dedi: Rasululloh ﷺ oʻldirilgan mukotab (ozodligini sotib olishga shartlashgan qul) diyati haqida shunday hukm qildilarki, u mukotabasidan (ozodlik puli sifatida) toʻlagan miqdoricha ozod kishi diyati, qolgani uchun esa qul diyati toʻlanadi.Мусаддад бизга Яҳё ибн Саид орқали, шунингдек Исмоил бизга Ҳишом орқали, яна Усмон ибн Абу Шайба бизга Яъло ибн Убайд орқали, у Ҳажжож ас-Саввоф орқали — барчаси Яҳё ибн Абу Касир орқали, у Икрима орқали, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ ўлдирилган мукотаб (озодлигини сотиб олишга шартлашган қул) дияти ҳақида шундай ҳукм қилдиларки, у мукотабасидан (озодлик пули сифатида) тўлаган миқдорича озод киши дияти, қолгани учун эса қул дияти тўланади.