حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ الْقَارِظِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ الدِّيلِيِّ أَنَّهُ قَالَرَأَيْتُ أَبَا لَهَبٍ بِعُكَاظٍ وَهُوَ يَتْبَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا قَدْ غَوَى فَلَا يُغْوِيَنَّكُمْ عَنْ آلِهَةِ آبَائِكُمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفِرُّ مِنْهُ وَهُوَ عَلَى أَثَرِهِ وَنَحْنُ نَتْبَعُهُ وَنَحْنُ غِلْمَانُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ أَحْوَلَ ذَا غَدِيرَتَيْنِ أَبْيَضَ النَّاسِ وَأَجْمَلَهُمْ

Rabiʼa ibn Abbod ad-Diyliy (roziyallohu anhu) aytdi: «Ukozda Abu Lahabni Rasululloh ﷺning ortlaridan ergashib: ‹Ey odamlar, albatta bu (kishi) adashgan, u sizlarni ota-bobolaringizning ilohlaridan adashtirmasin!› deyayotganini koʻrdim. Rasululloh ﷺ esa undan qochar, u u zotning izlaridan borar, biz — bolalar — esa uning ortidan ergashar edik. Uni koʻz oldimga keltiraman: gʻilay, ikkita kokili bor, odamlarning eng oq tanlisi va eng koʻrkami edi».Рабиъа ибн Аббод ад-Дийлий (розияллоҳу анҳу) айтди: «Укозда Абу Лаҳабни Расулуллоҳ ﷺнинг ортларидан эргашиб: ‹Эй одамлар, албатта бу (киши) адашган, у сизларни ота-боболарингизнинг илоҳларидан адаштирмасин!› деяётганини кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ эса ундан қочар, у у зотнинг изларидан борар, биз — болалар — эса унинг ортидан эргашар эдик. Уни кўз олдимга келтираман: ғилай, иккита кокили бор, одамларнинг энг оқ танлиси ва энг кўрками эди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذِي الْمَجَازِ يَدْعُو النَّاسَ وَخَلْفَهُ رَجُلٌ أَحْوَلُ يَقُولُ لَا يَصُدَّنَّكُمْ هَذَا عَنْ دِينِ آلِهَتِكُمْ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍ

Rabiʼa ibn Abbod (roziyallohu anhu) aytdi: «Nabiy ﷺni Zul-Majozda odamlarni (haqqa) chaqirayotganlarini, ortlarida esa bir gʻilay kishi: ‹Bu (kishi) sizlarni ilohlaringizning dinidan qaytarmasin!› deyayotganini koʻrdim. Men: ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Bu uning amakisi Abu Lahab›, deyishdi».Рабиъа ибн Аббод (розияллоҳу анҳу) айтди: «Набий ﷺни Зул-Мажозда одамларни (ҳаққа) чақираётганларини, ортларида эса бир ғилай киши: ‹Бу (киши) сизларни илоҳларингизнинг динидан қайтармасин!› деяётганини кўрдим. Мен: ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Бу унинг амакиси Абу Лаҳаб›, дейишди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَدْعُو النَّاسَ إِلَى الْإِسْلَامِ بِذِي الْمَجَازِ وَخَلْفَهُ رَجُلٌ أَحْوَلُ يَقُولُ لَا يَغْلِبَنَّكُمْ هَذَا عَنْ دِينِكُمْ وَدِينِ آبَائِكُمْ قُلْتُ لِأَبِي وَأَنَا غُلَامٌ مَنْ هَذَا الْأَحْوَلُ الَّذِي يَمْشِي خَلْفَهُ قَالَ هَذَا عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍقَالَ عَبَّادٌ أَظُنُّ بَيْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ رَبِيعَةَ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ

Rabiʼa ibn Abbod (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺni Zul-Majozda odamlarni islomga chaqirayotganlarini, ortlarida esa bir gʻilay kishi: ‹Bu (kishi) sizlarni dinlaringizdan va ota-bobolaringizning dinidan yenga olmasin!› deyayotganini koʻrdim. Men — oʻshanda bola edim — otamga: ‹U zotning ortidan yurgan bu gʻilay kim?› dedim. U: ‹Bu uning amakisi Abu Lahab›, dedi».Рабиъа ибн Аббод (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺни Зул-Мажозда одамларни исломга чақираётганларини, ортларида эса бир ғилай киши: ‹Бу (киши) сизларни динларингиздан ва ота-боболарингизнинг динидан енга олмасин!› деяётганини кўрдим. Мен — ўшанда бола эдим — отамга: ‹У зотнинг ортидан юрган бу ғилай ким?› дедим. У: ‹Бу унинг амакиси Абу Лаҳаб›, деди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبُو سُلَيْمَانَ الضَّبِّيُّ دَاوُدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ زُهَيْرٍ الْمُسَيِّبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ الدِّيلِيِّ وَكَانَ جَاهِلِيًّا أَسْلَمَ فَقَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَصَرَ عَيْنِي بِسُوقِ ذِي الْمَجَازِ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ تُفْلِحُوا وَيَدْخُلُ فِي فِجَاجِهَا وَالنَّاسُ مُتَقَصِّفُونَ عَلَيْهِ فَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا يَقُولُ شَيْئًا وَهُوَ لَا يَسْكُتُ يَقُولُ أَيُّهَا النَّاسُ قُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ تُفْلِحُوا إِلَّا أَنَّ وَرَاءَهُ رَجُلًا أَحْوَلَ وَضِيءَ الْوَجْهِ ذَا غَدِيرَتَيْنِ يَقُولُ إِنَّهُ صَابِئٌ كَاذِبٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ يَذْكُرُ النُّبُوَّةَ قُلْتُ مَنْ هَذَا الَّذِي يُكَذِّبُهُ قَالُوا عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍقُلْتُ إِنَّكَ كُنْتَ يَوْمَئِذٍ صَغِيرًا قَالَ لَا وَاللَّهِ إِنِّي يَوْمَئِذٍ لَأَعْقِلُ

Rabiʼa ibn Abbod ad-Diyliy (roziyallohu anhu) — u johiliyat ahlidan boʻlib, soʻng islomga kirgan edi — dedi: «Rasululloh ﷺni oʻz koʻzim bilan Zul-Majoz bozorida: ‹Ey odamlar, la ilaha illalloh, denglar, najot topasizlar!› deb aytayotganlarini koʻrdim. U zot uning yoʻlkalariga kirar, odamlar u zotning ustiga tirband boʻlar edi. Men birortasining biror narsa deyotganini koʻrmadim, u zot esa jim turmas, ‹Ey odamlar, la ilaha illalloh, denglar, najot topasizlar!› der edilar. Faqat u zotning ortlarida gʻilay, yuzi yorugʻ, ikkita kokili bor bir kishi: ‹Albatta u sobiy, yolgʻonchidir›, der edi. Men: ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Bu Muhammad ibn Abdulloh, u paygʻambarlikni zikr qilyapti›, deyishdi. Men: ‹Uni yolgʻonchiga chiqarayotgan bu kim?› dedim. Ular: ‹Uning amakisi Abu Lahab›, deyishdi». Men: «Siz oʻsha kuni kichkina edingiz-ku», dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, men oʻsha kuni aql tanigan edim», dedi.Рабиъа ибн Аббод ад-Дийлий (розияллоҳу анҳу) — у жоҳилият аҳлидан бўлиб, сўнг исломга кирган эди — деди: «Расулуллоҳ ﷺни ўз кўзим билан Зул-Мажоз бозорида: ‹Эй одамлар, ла илаҳа иллаллоҳ, денглар, нажот топасизлар!› деб айтаётганларини кўрдим. У зот унинг йўлкаларига кирар, одамлар у зотнинг устига тирбанд бўлар эди. Мен бирортасининг бирор нарса деётганини кўрмадим, у зот эса жим турмас, ‹Эй одамлар, ла илаҳа иллаллоҳ, денглар, нажот топасизлар!› дер эдилар. Фақат у зотнинг ортларида ғилай, юзи ёруғ, иккита кокили бор бир киши: ‹Албатта у собий, ёлғончидир›, дер эди. Мен: ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Бу Муҳаммад ибн Абдуллоҳ, у пайғамбарликни зикр қиляпти›, дейишди. Мен: ‹Уни ёлғончига чиқараётган бу ким?› дедим. Улар: ‹Унинг амакиси Абу Лаҳаб›, дейишди». Мен: «Сиз ўша куни кичкина эдингиз-ку», дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен ўша куни ақл таниган эдим», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ السَّمَّانُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْحُسَامِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ بْنَ عَبَّادٍ الدِّيلِيَّ يَقُولُرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ بمِنًى فِي مَنَازِلِهِمْ قَبْلَ أَنْ يُهَاجِرَ إِلَى الْمَدِينَةِ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ وَوَرَاءَهُ رَجُلٌ يَقُولُ هَذَا يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَدَعُوا دِينَ آبَائِكُمْ فَسَأَلْتُ مَنْ هَذَا الرَّجُلُ فَقِيلَ هَذَا أَبُو لَهَبٍ

Rabiʼa ibn Abbod ad-Diyliy (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺni Madinaga hijrat qilishlaridan avval Minoda odamlarning manzillarini kezib: ‹Ey odamlar, albatta aziz va ulugʻ Alloh sizlarni Oʻziga ibodat qilishingizga va Unga hech narsani sherik qilmasligingizga buyuradi›, deb aytayotganlarini koʻrdim». (U) dedi: «U zotning ortlarida bir kishi: ‹Bu (kishi) sizlarni ota-bobolaringizning dinini tark etishga buyuryapti›, der edi. Men: ‹Bu kishi kim?› deb soʻradim. ‹Bu Abu Lahab›, deyildi».Рабиъа ибн Аббод ад-Дийлий (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺни Мадинага ҳижрат қилишларидан аввал Минода одамларнинг манзилларини кезиб: ‹Эй одамлар, албатта азиз ва улуғ Аллоҳ сизларни Ўзига ибодат қилишингизга ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигингизга буюради›, деб айтаётганларини кўрдим». (У) деди: «У зотнинг ортларида бир киши: ‹Бу (киши) сизларни ота-боболарингизнинг динини тарк этишга буюряпти›, дер эди. Мен: ‹Бу киши ким?› деб сўрадим. ‹Бу Абу Лаҳаб›, дейилди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا مَسْرُوقُ بْنُ الْمَرْزُبَانِ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ قَالَ قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ فَحَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ قَالَ سَمِعْتُ رَبِيعَةَ بْنَ عَبَّادٍ الدِّيلِيَّ قَالَإِنِّي لَمَعَ أَبِي رَجُلٌ شَابٌّ أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتْبَعُ الْقَبَائِلَ وَوَرَاءَهُ رَجُلٌ أَحْوَلُ وَضِيءٌ ذُو جُمَّةٍ يَقِفُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقَبِيلَةِ وَيَقُولُ يَا بَنِي فُلَانٍ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ آمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَنْ تُصَدِّقُونِي حَتَّى أُنْفِذَ عَنْ اللَّهِ مَا بَعَثَنِي بِهِ فَإِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَقَالَتِهِ قَالَ الْآخَرُ مِنْ خَلْفِهِ يَا بَنِي فُلَانٍ إِنَّ هَذَا يُرِيدُ مِنْكُمْ أَنْ تَسْلُخُوا اللَّاتَ وَالْعُزَّى وَحُلَفَاءَكُمْ مِنْ الْحَيِّ بَنِي مَالِكِ بْنِ أُقَيْشٍ إِلَى مَا جَاءَ بِهِ مِنْ الْبِدْعَةِ وَالضَّلَالَةِ فَلَا تَسْمَعُوا لَهُ وَلَا تَتَّبِعُوهُ فَقُلْتُ لِأَبِي مَنْ هَذَا قَالَ عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍ

Rabiʼa ibn Abbod ad-Diyliy (roziyallohu anhu) aytdi: «Men otam bilan birga yosh yigit boʻlib, Rasululloh ﷺning qabilalarni kezib yurganlariga qarab turardim; u zotning ortlarida gʻilay, yuzi yorugʻ, sochi elkasiga tushgan bir kishi bor edi. Rasululloh ﷺ bir qabila ustida toʻxtab: ‹Ey falonchi oʻgʻillari, albatta men sizlarga Allohning elchisiman; sizlarni Allohga ibodat qilishingizga va Unga hech narsani sherik keltirmasligingizga hamda meni tasdiqlashingizga buyuraman, toki men Alloh meni yuborgan narsani (sizlarga) yetkazay›, der edilar. Rasululloh ﷺ soʻzlarini tugatganlarida, ortlaridagi haligi (kishi): ‹Ey falonchi oʻgʻillari, albatta bu (kishi) sizlardan Lot va Uzzoni hamda Bani Molik ibn Uqaysh qabilasidan boʻlgan ittifoqdoshlaringizni tashlab, oʻzi keltirgan bidʼat va zalolatga oʻtishingizni istaydi. Bas, unga quloq solmanglar va unga ergashmanglar›, der edi. Men otamga: ‹Bu kim?› dedim. U: ‹Uning amakisi Abu Lahab›, dedi».Рабиъа ибн Аббод ад-Дийлий (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мен отам билан бирга ёш йигит бўлиб, Расулуллоҳ ﷺнинг қабилаларни кезиб юрганларига қараб турардим; у зотнинг ортларида ғилай, юзи ёруғ, сочи элкасига тушган бир киши бор эди. Расулуллоҳ ﷺ бир қабила устида тўхтаб: ‹Эй фалончи ўғиллари, албатта мен сизларга Аллоҳнинг элчисиман; сизларни Аллоҳга ибодат қилишингизга ва Унга ҳеч нарсани шерик келтирмаслигингизга ҳамда мени тасдиқлашингизга буюраман, токи мен Аллоҳ мени юборган нарсани (сизларга) етказай›, дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ сўзларини тугатганларида, ортларидаги ҳалиги (киши): ‹Эй фалончи ўғиллари, албатта бу (киши) сизлардан Лот ва Уззони ҳамда Бани Молик ибн Уқайш қабиласидан бўлган иттифоқдошларингизни ташлаб, ўзи келтирган бидъат ва залолатга ўтишингизни истайди. Бас, унга қулоқ солманглар ва унга эргашманглар›, дер эди. Мен отамга: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Унинг амакиси Абу Лаҳаб›, деди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِيهِ أَبِي الزِّنَادِ قَالَرَأَيْتُ رَجُلًا يُقَالُ لَهُ رَبِيعَةُ بْنُ عَبَّادٍ الدِّيلِيُّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَمُرُّ فِي فِجَاجِ ذِي الْمَجَازِ إِلَّا أَنَّهُمْ يَتْبَعُونَهُ وَقَالُوا هَذَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالَ وَرَجُلٌ أَحْوَلُ وَضِيءُ الْوَجْهِ ذُو غَدِيرَتَيْنِ يَتْبَعُهُ فِي فِجَاجِ ذِي الْمَجَازِ وَيَقُولُ إِنَّهُ صَابِئٌ كَاذِبٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍ

Abuz-Zinod aytdi: «Rabiʼa ibn Abbod ad-Diyliy deb ataladigan bir kishini koʻrdim. U dedi: Rasululloh ﷺni Zul-Majozning yoʻlkalarida yurayotganlarini koʻrdim; odamlar u zotning ortidan ergashib: ‹Bu Muhammad ibn Abdulloh ibn Abdulmuttalib›, der edilar. (U) dedi: Gʻilay, yuzi yorugʻ, ikkita kokili bor bir kishi Zul-Majozning yoʻlkalarida u zotning ortidan ergashib: ‹Albatta u sobiy, yolgʻonchidir›, der edi. Men: ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Bu uning amakisi Abu Lahab›, deyishdi».Абуз-Зинод айтди: «Рабиъа ибн Аббод ад-Дийлий деб аталадиган бир кишини кўрдим. У деди: Расулуллоҳ ﷺни Зул-Мажознинг йўлкаларида юраётганларини кўрдим; одамлар у зотнинг ортидан эргашиб: ‹Бу Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абдулмутталиб›, дер эдилар. (У) деди: Ғилай, юзи ёруғ, иккита кокили бор бир киши Зул-Мажознинг йўлкаларида у зотнинг ортидан эргашиб: ‹Албатта у собий, ёлғончидир›, дер эди. Мен: ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Бу унинг амакиси Абу Лаҳаб›, дейишди».

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ الدُؤَلِيِّ وَعَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبَّادٍ قَالَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَذْكُرُهُ يَطُوفُ عَلَى الْمَنَازِلِ بِمِنًى وَأَنَا مَعَ أَبِي غُلَامٌ شَابٌّ وَوَرَاءَهُ رَجُلٌ حَسَنُ الْوَجْهِ أَحْوَلُ ذُو غَدِيرَتَيْنِ فَلَمَّا وَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَوْمٍ قَالَ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَقُولُ الَّذِي خَلْفَهُ إِنَّ هَذَا يَدْعُوكُمْ إِلَى أَنْ تُفَارِقُوا دِينَ آبَائِكُمْ وَأَنْ تَسْلُخُوا اللَّاتَ وَالْعُزَّى وَحُلَفَاءَكُمْ مِنْ بَنِي مَالِكِ بْنِ أُقَيْشٍ إِلَى مَا جَاءَ بِهِ مِنْ الْبِدْعَةِ وَالضَّلَالِ قَالَ فَقُلْتُ لِأَبِي مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عَمُّهُ أَبُو لَهَبٍ عَبْدُ الْعُزَّى بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ

Rabiʼa ibn Abbod (roziyallohu anhu) aytdi: «Allohga qasamki, men u zotni Minoda manzillarni kezib yurganlarini eslayman; men otam bilan birga yosh bola edim. U zotning ortlarida chiroyli yuzli, gʻilay, ikkita kokili bor bir kishi bor edi. Rasululloh ﷺ bir qavm ustida toʻxtaganlarida: ‹Men Allohning elchisiman, U sizlarni Oʻziga ibodat qilishingizga va Unga hech narsani sherik keltirmasligingizga buyuradi›, der edilar. Ortlaridagi (kishi) esa: ‹Albatta bu (kishi) sizlarni ota-bobolaringizning dinidan ajralishingizga va Lot bilan Uzzoni hamda Bani Molik ibn Uqayshdan boʻlgan ittifoqdoshlaringizni tashlab, oʻzi keltirgan bidʼat va zalolatga oʻtishingizga chaqiryapti›, der edi». (U) dedi: «Men otamga: ‹Bu kim?› dedim. U: ‹Bu uning amakisi Abu Lahab — Abduluzzo ibn Abdulmuttalib›, dedi».Рабиъа ибн Аббод (розияллоҳу анҳу) айтди: «Аллоҳга қасамки, мен у зотни Минода манзилларни кезиб юрганларини эслайман; мен отам билан бирга ёш бола эдим. У зотнинг ортларида чиройли юзли, ғилай, иккита кокили бор бир киши бор эди. Расулуллоҳ ﷺ бир қавм устида тўхтаганларида: ‹Мен Аллоҳнинг элчисиман, У сизларни Ўзига ибодат қилишингизга ва Унга ҳеч нарсани шерик келтирмаслигингизга буюради›, дер эдилар. Ортларидаги (киши) эса: ‹Албатта бу (киши) сизларни ота-боболарингизнинг динидан ажралишингизга ва Лот билан Уззони ҳамда Бани Молик ибн Уқайшдан бўлган иттифоқдошларингизни ташлаб, ўзи келтирган бидъат ва залолатга ўтишингизга чақиряпти›, дер эди». (У) деди: «Мен отамга: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Бу унинг амакиси Абу Лаҳаб — Абдулуззо ибн Абдулмутталиб›, деди».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ قَالَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ يُطَارِدُ امْرَأَةً بِبَصَرِهِ فَقُلْتُ تَنْظُرُ إِلَيْهَا وَأَنْتَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أَلْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي قَلْبِ امْرِئٍ خِطْبَةً لِامْرَأَةٍ فَلَا بَأْسَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَيْهَا

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu) aytdi: «Muhammad ibn Maslama (roziyallohu anhu)ni bir ayolni koʻzi bilan kuzatayotganini koʻrdim va: ‹Siz Muhammad ﷺning sahobalaridan boʻla turib, unga qaraysizmi?› dedim. U: ‹Men Rasululloh ﷺning: «Aziz va ulugʻ Alloh bir kishining qalbiga bir ayolga sovchilik (fikrini) solsa, unga qarab olishida ziyon yoʻq», deb aytganlarini eshitganman›, dedi».Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу) айтди: «Муҳаммад ибн Маслама (розияллоҳу анҳу)ни бир аёлни кўзи билан кузатаётганини кўрдим ва: ‹Сиз Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан бўла туриб, унга қарайсизми?› дедим. У: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Азиз ва улуғ Аллоҳ бир кишининг қалбига бир аёлга совчилик (фикрини) солса, унга қараб олишида зиён йўқ», деб айтганларини эшитганман›, деди».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَمَرَرْتُ بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا فُسْطَاطٌ فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ رَحِمَكَ اللَّهُ إِنَّكَ مِنْ هَذَا الْأَمْرِ بِمَكَانٍ فَلَوْ خَرَجْتَ إِلَى النَّاسِ فَأَمَرْتَ وَنَهَيْتَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهُ سَتَكُونُ فِتْنَةٌ وَفُرْقَةٌ وَاخْتِلَافٌ فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَأْتِ بِسَيْفِكَ أُحُدًا فَاضْرِبْ بِهِ عُرْضَهُ وَاكْسِرْ نَبْلَكَ وَاقْطَعْ وَتَرَكَ وَاجْلِسْ فِي بَيْتِكَ فَقَدْ كَانَ ذَلِكَ وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً فَاضْرِبْ بِهِ حَتَّى تَقْطَعَهُ ثُمَّ اجْلِسْ فِي بَيْتِكَ حَتَّى تَأْتِيَكَ يَدٌ خَاطِئَةٌ أَوْ يُعَافِيَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ كَانَ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَعَلْتُ مَا أَمَرَنِي بِهِ ثُمَّ اسْتَنْزَلَ سَيْفًا كَانَ مُعَلَّقًا بِعَمُودِ الْفُسْطَاطِ فَاخْتَرَطَهُ فَإِذَا سَيْفٌ مِنْ خَشَبٍ فَقَالَ قَدْ فَعَلْتُ مَا أَمَرَنِي بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاتَّخَذْتُ هَذَا أُرْهِبُ بِهِ النَّاسَ قَالَحَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَ مَرَرْنَا بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا فُسْطَاطٌ مَضْرُوبٌ فَذَكَرَهُ قَالَ إِنَّهُ سَتَكُونُ فِتْنَةٌ وَفُرْقَةٌ فَاضْرِبْ بِسَيْفِكَ عُرْضَ أُحُدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى قَالَ مَرَرْنَا بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا فُسْطَاطٌ

Abu Burda aytdi: «Rabazadan oʻtayotgan edim, birdan bir chodirga koʻzim tushdi. Men: ‹Bu kimniki?› dedim. ‹Muhammad ibn Maslamaniki›, deyildi. Uning huzuriga kirishga izn soʻrab, oldiga kirdim va: ‹Alloh sizga rahm qilsin, siz bu ishda (mavqe) sohibisiz; odamlarning oldiga chiqib, yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarsangiz edi›, dedim. U dedi: Albatta Rasululloh ﷺ: ‹Yaqinda fitna, boʻlinish va ixtilof boʻladi. Ana shunday boʻlganida, qilichingni Uhudga olib borib, uning yon tomoniga urgin, oʻqlaringni singdirgin, kamon ipini uzgin va uyingda oʻtirgin›, dedilar. Darhaqiqat, bu (voqe) boʻldi». Yazid bir marta: «Uni singdirguningcha ur, soʻng uyingda oʻtir, toki senga xato qilguvchi qoʻl kelguncha yoki aziz va ulugʻ Alloh senga ofiyat berguncha», dedi. «Rasululloh ﷺ aytgan narsa boʻldi va men u zot buyurgan narsani qildim», dedi. Soʻng chodir ustuniga osilgan bir qilichni tushirib, uni qinidan sugʻurdi — qarasa, u yogʻochdan yasalgan qilich ekan. U: «Men Rasululloh ﷺ buyurgan narsani qildim va odamlarni qoʻrqitish uchun mana shuni tutdim», dedi.Абу Бурда айтди: «Рабазадан ўтаётган эдим, бирдан бир чодирга кўзим тушди. Мен: ‹Бу кимники?› дедим. ‹Муҳаммад ибн Масламаники›, дейилди. Унинг ҳузурига киришга изн сўраб, олдига кирдим ва: ‹Аллоҳ сизга раҳм қилсин, сиз бу ишда (мавқе) соҳибисиз; одамларнинг олдига чиқиб, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарсангиз эди›, дедим. У деди: Албатта Расулуллоҳ ﷺ: ‹Яқинда фитна, бўлиниш ва ихтилоф бўлади. Ана шундай бўлганида, қиличингни Уҳудга олиб бориб, унинг ён томонига ургин, ўқларингни сингдиргин, камон ипини узгин ва уйингда ўтиргин›, дедилар. Дарҳақиқат, бу (воқе) бўлди». Язид бир марта: «Уни сингдиргунингча ур, сўнг уйингда ўтир, токи сенга хато қилгувчи қўл келгунча ёки азиз ва улуғ Аллоҳ сенга офият бергунча», деди. «Расулуллоҳ ﷺ айтган нарса бўлди ва мен у зот буюрган нарсани қилдим», деди. Сўнг чодир устунига осилган бир қилични тушириб, уни қинидан суғурди — қараса, у ёғочдан ясалган қилич экан. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ буюрган нарсани қилдим ва одамларни қўрқитиш учун мана шуни тутдим», деди.