حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ نَصْرٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَتْفِ أَذْنَابِ الْخَيْلِ وَأَعْرَافِهَا وَنَوَاصِيهَا وَقَالَ أَذْنَابُهَا مَذَابُّهَا وَأَعْرَافُهَا إِدْفَاؤُهَا وَنَوَاصِيهَا مَعْقُودٌ بِهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ otlarning dumlarini, yollarini va peshona junlarini yulishdan qaytardilar va: «Dumlari — ularning pashsha haydagich, yollari — ularning issiqligi, peshona junlariga esa qiyomat kunigacha yaxshilik bogʻlangandir», dedilar.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ отларнинг думларини, ёлларини ва пешона жунларини юлишдан қайтардилар ва: «Думлари — уларнинг пашша ҳайдагич, ёллари — уларнинг иссиқлиги, пешона жунларига эса қиёмат кунигача яхшилик боғлангандир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا حَرِيزٌ عَنْ شُرَحْبِيلَ ابْنِ شُفْعَةَ الرَّحَبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُتْبَةَ بْنَ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ صَاحِبَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَمُوتُ وَقَالَ حَسَنٌ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يُتَوَفَّى لَهُ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا تَلَقَّوْهُ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ دَخَلَ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) — u Nabiy ﷺning sahobalaridan edi — Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdi: «Qaysi bir musulmon kishining balogʻat yoshiga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, ular albatta jannatning sakkiz eshigidan uni kutib oladilar; u qaysi birini xohlasa, oʻshanisidan kiradi».Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) — у Набий ﷺнинг саҳобаларидан эди — Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитди: «Қайси бир мусулмон кишининг балоғат ёшига етмаган учта фарзанди вафот этса, улар албатта жаннатнинг саккиз эшигидан уни кутиб оладилар; у қайси бирини хоҳласа, ўшанисидан киради».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ نَصْرٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ جَزِّ أَعْرَافِ الْخَيْلِ وَنَتْفِ أَذْنَابِهَا وَجَزِّ نَوَاصِيهَا وَقَالَ أَمَّا أَذْنَابُهَا فَإِنَّهَا مَذَابُّهَا وَأَمَّا أَعْرَافُهَا فَإِنَّهَا إِدْفَاؤُهَا وَأَمَّا نَوَاصِيهَا فَإِنَّ الْخَيْرَ مَعْقُودٌ فِيهَا

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ otlarning yollarini qirqishdan, dumlarini yulishdan va peshona junlarini qirqishdan qaytardilar va: «Dumlariga kelsak, ular ularning pashsha haydagichdir; yollariga kelsak, ular ularning issiqligidir; peshona junlariga kelsak, yaxshilik ularga bogʻlangandir», dedilar.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ отларнинг ёлларини қирқишдан, думларини юлишдан ва пешона жунларини қирқишдан қайтардилар ва: «Думларига келсак, улар уларнинг пашша ҳайдагичдир; ёлларига келсак, улар уларнинг иссиқлигидир; пешона жунларига келсак, яхшилик уларга боғлангандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنُ بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَاسِجٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عُتْبَةُ بْنُ عَبْدٍ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْقِتَالِ فَرُمِيَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بِسَهْمٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْجَبَ هَذَا وَقَالُوا حِينَ أَمَرَهُمْ بِالْقِتَالِ إِذَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا نَقُولُ كَمَا قَالَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ {اذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ} وَلَكِنْ اذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا مَعَكُمَا مِنْ الْمُقَاتِلِينَ

Utba ibn Abd (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ jangga buyurdilar. Shunda sahobalaridan bir kishi oʻq bilan otildi. Rasululloh ﷺ: «Bu (jannatni) vojib qildi», dedilar. Ular u zot jangga buyurganlarida: «Unday boʻlsa, yo Rasululloh, biz Bani Isroil aytganday: {Sen Robbing bilan borib jang qilaveringlar, biz shu yerda oʻtiruvchimiz}, demaymiz. Balki: sen Robbing bilan borib jang qilinglar, biz ham sizlar bilan birga jang qiluvchilardanmiz, deymiz», dedilar.Утба ибн Абд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жангга буюрдилар. Шунда саҳобаларидан бир киши ўқ билан отилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу (жаннатни) вожиб қилди», дедилар. Улар у зот жангга буюрганларида: «Ундай бўлса, ё Расулуллоҳ, биз Бани Исроил айтгандай: {Сен Роббинг билан бориб жанг қилаверинглар, биз шу ерда ўтирувчимиз}, демаймиз. Балки: сен Роббинг билан бориб жанг қилинглар, биз ҳам сизлар билан бирга жанг қилувчиларданмиз, деймиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ زَيْدٍ الْبُكَالِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عُتْبَةَ بْنَ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ يَقُولُجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ الْحَوْضِ وَذَكَرَ الْجَنَّةَ ثُمَّ قَالَ الْأَعْرَابِيُّ فِيهَا فَاكِهَةٌ قَالَ نَعَمْ وَفِيهَا شَجَرَةٌ تُدْعَى طُوبَى فَذَكَرَ شَيْئًا لَا أَدْرِي مَا هُوَ قَالَ أَيُّ شَجَرِ أَرْضِنَا تُشْبِهُ قَالَ لَيْسَتْ تُشْبِهُ شَيْئًا مِنْ شَجَرِ أَرْضِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَيْتَ الشَّامَ فَقَالَ لَا قَالَ تُشْبِهُ شَجَرَةً بِالشَّامِ تُدْعَى الْجَوْزَةُ تَنْبُتُ عَلَى سَاقٍ وَاحِدٍ وَيَنْفَرِشُ أَعْلَاهَا قَالَ مَا عِظَمُ أَصْلِهَا قَالَ لَوْ ارْتَحَلَتْ جَذَعَةٌ مِنْ إِبِلِ أَهْلِكَ مَا أَحَاطَتْ بِأَصْلِهَا حَتَّى تَنْكَسِرَ تَرْقُوَتُهَا هَرَمًا قَالَ فِيهَا عِنَبٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا عِظَمُ الْعُنْقُودِ قَالَ مَسِيرَةُ شَهْرٍ لِلْغُرَابِ الْأَبْقَعِ وَلَا يَعْثُرُ قَالَ فَمَا عِظَمُ الْحَبَّةِ قَالَ هَلْ ذَبَحَ أَبُوكَ تَيْسًا مِنْ غَنَمِهِ قَطُّ عَظِيمًا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَسَلَخَ إِهَابَهُ فَأَعْطَاهُ أُمَّكَ قَالَ اتَّخِذِي لَنَا مِنْهُ دَلْوًا قَالَ نَعَمْ قَالَ الْأَعْرَابِيُّ فَإِنَّ تِلْكَ الْحَبَّةَ لَتُشْبِعُنِي وَأَهْلَ بَيْتِي قَالَ نَعَمْ وَعَامَّةَ عَشِيرَتِكَ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytdi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning oldilariga kelib, u zotdan Havz haqida soʻradi; u zot jannatni ham zikr qildilar. Soʻng aʼrobiy: «Unda meva bormi?» dedi. U zot: «Ha, unda Tubo deb ataladigan bir daraxt bor», dedilar — soʻng men bilmagan bir narsani zikr qildi. (Aʼrobiy): «U bizning yurtimizdagi qaysi daraxtga oʻxshaydi?» dedi. U zot: «U sening yurtingdagi biror daraxtga oʻxshamaydi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Sen Shomga borganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «U Shomdagi javza deb ataladigan bir daraxtga oʻxshaydi: u bitta tanada oʻsadi, tepasi esa yoyilib ketadi», dedilar. (Aʼrobiy): «Uning tanasi qanchalik yoʻgʻon?» dedi. U zot: «Agar oilangning tuyalaridan yosh bir tuya (uni aylanib) yursa, qariganidan oʻmrov suyagi sinmaguncha uning tanasini aylanib chiqa olmasdi», dedilar. U: «Unda uzum bormi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Uning shingili qanchalik katta?» dedi. U zot: «Olapes qargʻa toʻxtamay uchsa, bir oylik yoʻl», dedilar. U: «Uning donasi qanchalik katta?» dedi. U zot: «Otang hech qachon qoʻylaridan katta bir takani soʻyganmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Uning terisini shilib, onangga berib: ‹Bundan bizga bir meshcha yasa›, deganmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Aʼrobiy: «Demak oʻsha dona meni va ahli oilamni toʻydiradi», dedi. U zot: «Ha, qavmingning koʻpchiligini ham», dedilar.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир аъробий Набий ﷺнинг олдиларига келиб, у зотдан Ҳавз ҳақида сўради; у зот жаннатни ҳам зикр қилдилар. Сўнг аъробий: «Унда мева борми?» деди. У зот: «Ҳа, унда Тубо деб аталадиган бир дарахт бор», дедилар — сўнг мен билмаган бир нарсани зикр қилди. (Аъробий): «У бизнинг юртимиздаги қайси дарахтга ўхшайди?» деди. У зот: «У сенинг юртингдаги бирор дарахтга ўхшамайди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Сен Шомга борганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «У Шомдаги жавза деб аталадиган бир дарахтга ўхшайди: у битта танада ўсади, тепаси эса ёйилиб кетади», дедилар. (Аъробий): «Унинг танаси қанчалик йўғон?» деди. У зот: «Агар оилангнинг туяларидан ёш бир туя (уни айланиб) юрса, қариганидан ўмров суяги синмагунча унинг танасини айланиб чиқа олмасди», дедилар. У: «Унда узум борми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Унинг шингили қанчалик катта?» деди. У зот: «Олапес қарға тўхтамай учса, бир ойлик йўл», дедилар. У: «Унинг донаси қанчалик катта?» деди. У зот: «Отанг ҳеч қачон қўйларидан катта бир такани сўйганми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унинг терисини шилиб, онангга бериб: ‹Бундан бизга бир мешча яса›, деганми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Аъробий: «Демак ўша дона мени ва аҳли оиламни тўйдиради», деди. У зот: «Ҳа, қавмингнинг кўпчилигини ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلْقَمَةَ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُصُّوا نَوَاصِيَ الْخَيْلِ فَإِنَّ فِيهَا الْبَرَكَةَ وَلَا تَجُزُّوا أَعْرَافَهَا فَإِنَّهُ إِدْفَاؤُهَا وَلَا تَقُصُّوا أَذْنَابَهَا فَإِنَّهَا مَذَابُّهَا

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Otlarning peshona junlarini qirqmanglar, chunki unda baraka bor; yollarini qirqmanglar, chunki u ularning issiqligidir; dumlarini qirqmanglar, chunki ular ularning pashsha haydagichdir».Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Отларнинг пешона жунларини қирқманглар, чунки унда барака бор; ёлларини қирқманглар, чунки у уларнинг иссиқлигидир; думларини қирқманглар, чунки улар уларнинг пашша ҳайдагичдир».

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ عَنْ شُرَحْبِيلَ ابْنِ شُفْعَةَ قَالَ سَمِعْتُ عُتْبَةَ بْنَ عَبْدٍ السُّلَمِيَّ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَمُوتُ لَهُ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا تَلَقَّوْهُ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ دَخَلَ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdi: «Qaysi bir bandaning balogʻat yoshiga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, ular albatta jannatning sakkiz eshigidan uni kutib oladilar; u qaysi birini xohlasa, oʻshanisidan kiradi».Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитди: «Қайси бир банданинг балоғат ёшига етмаган учта фарзанди вафот этса, улар албатта жаннатнинг саккиз эшигидан уни кутиб оладилар; у қайси бирини хоҳласа, ўшанисидан киради».

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ أَيُّوبَ الْحَضْرَمِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَاسِجٍ الْحَضْرَمِيُّ وَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَمَنْ دُونَهُمَا عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ قُومُوا فَقَاتِلُوا قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا نَقُولُ كَمَا قَالَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ لِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام انْطَلِقْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ وَلَكِنْ انْطَلِقْ أَنْتَ وَرَبُّكَ يَا مُحَمَّدُ فَقَاتِلَا وَإِنَّا مَعَكُمَا نُقَاتِلُ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalariga: «Turinglar va jang qilinglar!» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh! Biz Bani Isroil Musoga (alayhissalom) aytganday: ‹Sen Robbing bilan borib jang qilaveringlar, biz shu yerda oʻtiruvchimiz›, demaymiz. Balki: ey Muhammad, sen Robbing bilan boringlar va jang qilinglar, biz ham sizlar bilan birga jang qilamiz, deymiz», dedilar.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларига: «Туринглар ва жанг қилинглар!» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ! Биз Бани Исроил Мусога (алайҳиссалом) айтгандай: ‹Сен Роббинг билан бориб жанг қилаверинглар, биз шу ерда ўтирувчимиз›, демаймиз. Балки: эй Муҳаммад, сен Роббинг билан боринглар ва жанг қилинглар, биз ҳам сизлар билан бирга жанг қиламиз, деймиз», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَيُّوبَ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَاسِجٍ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ قُومُوا فَقَاتِلُوا قَالَ فَرُمِيَ رَجُلٌ بِسَهْمٍ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْجَبَ هَذَا

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalariga: «Turinglar va jang qilinglar!» dedilar. Shunda bir kishi oʻq bilan otildi. Nabiy ﷺ: «Bu (jannatni) vojib qildi», dedilar.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларига: «Туринглар ва жанг қилинглар!» дедилар. Шунда бир киши ўқ билан отилди. Набий ﷺ: «Бу (жаннатни) вожиб қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنِي بَقِيَّةُ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ أَنَّهُ قَالَإِنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَنْ أَهْلَ الْيَمَنِ فَإِنَّهُمْ شَدِيدٌ بَأْسُهُمْ كَثِيرٌ عَدَدُهُمْ حَصِينَةٌ حُصُونُهُمْ فَقَالَ لَا ثُمَّ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَعْجَمِيِّينَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا مَرُّوا بِكُمْ يَسُوقُونَ نِسَاءَهُمْ يَحْمِلُونَ أَبْنَاءَهُمْ عَلَى عَوَاتِقِهِمْ فَإِنَّهُمْ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُمْ

Utba ibn Abd (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, Yaman ahliga laʼnat ayting, chunki ularning kuchi qattiq, soni koʻp, qalʼalari mustahkamdir», dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ajamiylarga laʼnat aytdilar va Rasululloh ﷺ: «Qachon ular xotinlarini haydab, bolalarini yelkalarida koʻtarib sizlarning oldingizdan oʻtsalar, albatta ular mendandir, men ham ulardanman», dedilar.Утба ибн Абд (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, Яман аҳлига лаънат айтинг, чунки уларнинг кучи қаттиқ, сони кўп, қалъалари мустаҳкамдир», деди. У зот: «Йўқ», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ажамийларга лаънат айтдилар ва Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон улар хотинларини ҳайдаб, болаларини елкаларида кўтариб сизларнинг олдингиздан ўтсалар, албатта улар мендандир, мен ҳам уларданман», дедилар.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَا حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ ابْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَيْرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي إِلَى الْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ قَالَ يَزِيدُ فِي حَدِيثِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَا بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَا بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَارَّهَا فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حِصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ وَقَالَ حَيْوَةُ فِي حَدِيثِهِ حِصْهُ فَحَاصَهُ وَاخْتِمْ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي وَفَرِقْتُ فَرَقًا

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u Rasululloh ﷺning sahobalaridan edi: Bir kishi Rasululloh ﷺga: «Yo Rasululloh, ishingizning boshlanishi qanday boʻlgan edi?» dedi. U zot dedilar: «Enagam Banu Saʼd ibn Bakrdan edi. Men va uning oʻgʻli qoʻzichoqlarimiz bilan (dalaga) chiqdik, oʻzimiz bilan ozuqa olmagan edik. Men: ‹Ey ogʻam, borib onamiznikidan bizga ozuqa keltir›, dedim. Ogʻam ketdi, men qoʻzichoqlar oldida qoldim. Shunda ikkita oq qush keldi, ular goʻyo burgutdek edi. Ulardan biri sherigiga: ‹Bu oʻshami?› dedi. Boshqasi: ‹Ha›, dedi. Soʻng ikkovi menga shoshilib keldi, meni ushlab chalqancha yotqizdi va qornimni yordi. Soʻng yuragimni chiqarib, uni yordi va undan ikkita qora laxta chiqardi. Ulardan biri sherigiga: ‹Menga qor suvini keltir›, dedi va u bilan ichimni yuvdi. Soʻng: ‹Menga doʻl suvini keltir›, dedi va u bilan yuragimni yuvdi. Soʻng: ‹Menga sakinatni keltir›, dedi va uni yuragimga sepdi. Soʻng ulardan biri sherigiga: ‹Uni tikib qoʻy›, dedi. U tikdi va uni nubuvvat muhri bilan muhrladi. Soʻng ulardan biri sherigiga: ‹Uni tarozining bir pallasiga qoʻy, ummatidan ming kishini boshqa pallaga qoʻy›, dedi». Rasululloh ﷺ dedilar: «Qarasam, ming kishi ustimda turibdi; ulardan baʼzilari ustimga tushib ketishidan qoʻrqdim. Shunda u: ‹Agar uning ummati u bilan tortilsa ham, u ulardan ogʻir kelardi›, dedi. Soʻng ikkovi ketdi va meni tark etdi». Rasululloh ﷺ dedilar: «Men qattiq qoʻrqdim».Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан эди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, ишингизнинг бошланиши қандай бўлган эди?» деди. У зот дедилар: «Энагам Бану Саъд ибн Бакрдан эди. Мен ва унинг ўғли қўзичоқларимиз билан (далага) чиқдик, ўзимиз билан озуқа олмаган эдик. Мен: ‹Эй оғам, бориб онамизникидан бизга озуқа келтир›, дедим. Оғам кетди, мен қўзичоқлар олдида қолдим. Шунда иккита оқ қуш келди, улар гўё бургутдек эди. Улардан бири шеригига: ‹Бу ўшами?› деди. Бошқаси: ‹Ҳа›, деди. Сўнг иккови менга шошилиб келди, мени ушлаб чалқанча ётқизди ва қорнимни ёрди. Сўнг юрагимни чиқариб, уни ёрди ва ундан иккита қора лахта чиқарди. Улардан бири шеригига: ‹Менга қор сувини келтир›, деди ва у билан ичимни ювди. Сўнг: ‹Менга дўл сувини келтир›, деди ва у билан юрагимни ювди. Сўнг: ‹Менга сакинатни келтир›, деди ва уни юрагимга сепди. Сўнг улардан бири шеригига: ‹Уни тикиб қўй›, деди. У тикди ва уни нубувват муҳри билан муҳрлади. Сўнг улардан бири шеригига: ‹Уни тарозининг бир палласига қўй, умматидан минг кишини бошқа паллага қўй›, деди». Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Қарасам, минг киши устимда турибди; улардан баъзилари устимга тушиб кетишидан қўрқдим. Шунда у: ‹Агар унинг уммати у билан тортилса ҳам, у улардан оғир келарди›, деди. Сўнг иккови кетди ва мени тарк этди». Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мен қаттиқ қўрқдим».

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا يُجَرُّ عَلَى وَجْهِهِ مِنْ يَوْمِ وُلِدَ إِلَى يَوْمِ يَمُوتُ هَرَمًا فِي مَرْضَاةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَحَقَّرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Utba ibn Abd (roziyallohu anhu) aytdi: Albatta Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Agar bir kishi tugʻilgan kunidan qarib oʻlgan kunigacha Alloh azza va jallaning roziligi yoʻlida yuzi bilan sudralib yursa ham, qiyomat kuni buni oz deb bilardi».Утба ибн Абд (розияллоҳу анҳу) айтди: Албатта Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Агар бир киши туғилган кунидан қариб ўлган кунигача Аллоҳ азза ва жалланинг розилиги йўлида юзи билан судралиб юрса ҳам, қиёмат куни буни оз деб биларди».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النِّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَلَوْ أَنَّ عَبْدًا خَرَّ عَلَى وَجْهِهِ مِنْ يَوْمِ وُلِدَ إِلَى أَنْ يَمُوتَ هَرَمًا فِي طَاعَةِ اللَّهِ لَحَقَّرَهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلَوَدَّ أَنَّهُ يُرَدُّ إِلَى الدُّنْيَا كَيْمَا يَزْدَادَ مِنْ الْأَجْرِ وَالثَّوَابِ

Muhammad ibn Abu Umayra (roziyallohu anhu) — u Nabiy ﷺning sahobalaridan edi — aytdi: «Agar bir banda tugʻilgan kunidan qarib oʻlgunicha Allohga toat qilib yuzi bilan yiqilib yotsa ham, oʻsha kuni buni oz deb bilardi va ajr hamda savobini ziyoda qilish uchun dunyoga qaytarilishini orzu qilardi».Муҳаммад ибн Абу Умайра (розияллоҳу анҳу) — у Набий ﷺнинг саҳобаларидан эди — айтди: «Агар бир банда туғилган кунидан қариб ўлгунича Аллоҳга тоат қилиб юзи билан йиқилиб ётса ҳам, ўша куни буни оз деб биларди ва ажр ҳамда савобини зиёда қилиш учун дунёга қайтарилишини орзу қиларди».

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ زُرْعَةَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَأْتِي الشُّهَدَاءُ وَالْمُتَوَفَّوْنَ بِالطَّاعُونِ فَيَقُولُ أَصْحَابُ الطَّاعُونِ نَحْنُ شُهَدَاءُ فَيُقَالُ انْظُرُوا فَإِنْ كَانَتْ جِرَاحُهُمْ كَجِرَاحِ الشُّهَدَاءِ تَسِيلُ دَمًا رِيحَ الْمِسْكِ فَهُمْ شُهَدَاءُ فَيَجِدُونَهُمْ كَذَلِكَ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot shunday dedilar: «Shahidlar va toʻundan vafot etganlar keladilar. Shunda toʻun egalari: ‹Biz shahidlarmiz›, deydilar. ‹Qaranglar, agar ularning jarohatlari shahidlarning jarohatlariday misk hidi kelib qon oqib tursa, demak ular shahidlardir›, deyiladi. Bas, ularni shunday holda topadilar».Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот шундай дедилар: «Шаҳидлар ва тўундан вафот этганлар келадилар. Шунда тўун эгалари: ‹Биз шаҳидлармиз›, дейдилар. ‹Қаранглар, агар уларнинг жароҳатлари шаҳидларнинг жароҳатларидай миск ҳиди келиб қон оқиб турса, демак улар шаҳидлардир›, дейилади. Бас, уларни шундай ҳолда топадилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ قَالَ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي أَبُو حُمَيْدٍ الرُّعَيْنِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ ذُو مِصْرَ قَالَأَتَيْتُ عُتْبَةَ بْنَ عَبْدٍ السُّلَمِيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا الْوَلِيدِ إِنِّي خَرَجْتُ أَلْتَمِسُ الضَّحَايَا فَلَمْ أَجِدْ شَيْئًا يُعْجِبُنِي غَيْرَ ثَرْمَاءَ فَمَا تَقُولُ قَالَ أَلَا جِئْتَنِي بِهَا قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ تَجُوزُ عَنْكَ وَلَا تَجُوزُ عَنِّي قَالَ نَعَمْ إِنَّكَ تَشُكُّ وَلَا أَشُكُّ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُصْفَرَّةِ وَالْمُسْتَأْصَلَةِ قَرْنُهَا مِنْ أَصْلِهَا وَالْبَخْقَاءِ وَالْمُشَيَّعَةِ وَالْمُصْفَرَّةُ الَّتِي تُسْتَأْصَلُ أُذُنُهَا حَتَّى يَبْدُوَ صِمَاخُهَا وَالْمُسْتَأْصَلَةُ قَرْنُهَا مِنْ أَصْلِهِ وَالْبَخْقَاءُ الَّتِي تَبْخَقُّ عَيْنُهَا وَالْمُشَيَّعَةُ الَّتِي لَا تَتْبَعُ الْغَنَمَ عَجَفًا وَضَعْفًا وَعَجْزًا وَالْكَسْرَاءُ الَّتِي لَا تُنْقِيقَالَ أَبِي و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ جَنَابٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Yazid Zu Misr aytdi: Men Utba ibn Abd as-Sulamiyning oldiga keldim va: «Ey Abul-Valid, men qurbonlik (hayvon) izlab chiqdim, ammo tishi tushgan (sarmoʼ)dan boshqa oʻzimga maʼqul biror narsa topmadim. Sen bu haqda nima deysan?» dedim. U: «Nega uni menga olib kelmading?» dedi. Men: «Subhanalloh! U sen uchun joiz boʻladiyu, men uchun joiz boʻlmaydimi?» dedim. U: «Ha, chunki sen shubha qilasan, men esa shubha qilmayman. Rasululloh ﷺ faqat musfarra, shoxi tagidan sinib ketgan mustaʼsala, baxqoʼ va mushayyaʼadan qaytarganlar. Musfarra — qulogʻi quloq teshigi koʻrinib qolguncha kesib tashlangan (hayvon); mustaʼsala — shoxi tagidan sinib ketgan (hayvon); baxqoʼ — koʻzi oʻyilgan (hayvon); mushayyaʼa — oriqligi, kuchsizligi va holsizligidan suruvga ergasha olmaydigan (hayvon); kasroʼ esa — iligi qolmagan (hayvon)dir», dedi. Otam aytdi: Menga Ahmad ibn Janob ham soʻzlab berdi, bizga Iso ibn Yunus soʻzlab berdi — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Язид Зу Миср айтди: Мен Утба ибн Абд ас-Суламийнинг олдига келдим ва: «Эй Абул-Валид, мен қурбонлик (ҳайвон) излаб чиқдим, аммо тиши тушган (сармў)дан бошқа ўзимга маъқул бирор нарса топмадим. Сен бу ҳақда нима дейсан?» дедим. У: «Нега уни менга олиб келмадинг?» деди. Мен: «Субҳаналлоҳ! У сен учун жоиз бўладию, мен учун жоиз бўлмайдими?» дедим. У: «Ҳа, чунки сен шубҳа қиласан, мен эса шубҳа қилмайман. Расулуллоҳ ﷺ фақат мусфарра, шохи тагидан синиб кетган мустаъсала, бахқў ва мушайяъадан қайтарганлар. Мусфарра — қулоғи қулоқ тешиги кўриниб қолгунча кесиб ташланган (ҳайвон); мустаъсала — шохи тагидан синиб кетган (ҳайвон); бахқў — кўзи ўйилган (ҳайвон); мушайяъа — ориқлиги, кучсизлиги ва ҳолсизлигидан сурувга эргаша олмайдиган (ҳайвон); касрў эса — илиги қолмаган (ҳайвон)дир», деди. Отам айтди: Менга Аҳмад ибн Жаноб ҳам сўзлаб берди, бизга Исо ибн Юнус сўзлаб берди — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ زُرْعَةَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخِلَافَةُ فِي قُرَيْشٍ وَالْحُكْمُ فِي الْأَنْصَارِ وَالدَّعْوَةُ فِي الْحَبَشَةِ وَالْهِجْرَةُ فِي الْمُسْلِمِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ بَعْدُ

Utba ibn Abd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Xilofat Quraysh ichida, hukm ansorlar ichida, daʼvat habashiylar ichida, hijrat esa bundan keyin ham musulmonlar va muhojirlar ichida boʻlur», dedilar.Утба ибн Абд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Хилофат Қурайш ичида, ҳукм ансорлар ичида, даъват ҳабашийлар ичида, ҳижрат эса бундан кейин ҳам мусулмонлар ва муҳожирлар ичида бўлур», дедилар.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ أَوْ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَهُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ زَيْدٍ الْجَوْزَجَانِيُّ قَالَرُحْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَلَقِيَنِي عُتْبَةُ بْنُ عَبْدٍ الْمَازِنِيُّ فَقَالَ لِي أَيْنَ تُرِيدُ فَقُلْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَبْشِرْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ إِلَى غُدُوٍّ أَوْ رَوَاحٍ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا كَانَتْ خُطَاهُ خَطْوَةً كَفَّارَةً وَخَطْوَةً دَرَجَةً

Yazid ibn Zayd al-Javzajoniy aytdi: Men masjidga bordim. Yoʻlda Utba ibn Abd al-Moziniy meni uchratib: «Qayerga bormoqchisan?» dedi. Men: «Masjidga», dedim. U: «Suyunchi boʻlsin! Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitganman: ‹Qaysi bir banda uyidan ertalab yoki kechqurun masjid tomon chiqsa, uning qadamlaridan bir qadami kaffarot, bir qadami daraja boʻladi›», dedi.Язид ибн Зайд ал-Жавзажоний айтди: Мен масжидга бордим. Йўлда Утба ибн Абд ал-Мозиний мени учратиб: «Қаерга бормоқчисан?» деди. Мен: «Масжидга», дедим. У: «Суюнчи бўлсин! Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитганман: ‹Қайси бир банда уйидан эрталаб ёки кечқурун масжид томон чиқса, унинг қадамларидан бир қадами каффарот, бир қадами даража бўлади›», деди.

حَدَّثَنَا هَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَقِيلِ بْنِ مُدْرِكٍ السُّلَمِيِّ عَنْ لُقْمَانَ بْنِ عَامِرٍ الْوَصَابِيِّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ قَالَاسْتَكْسَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَسَانِي خَيْشَتَيْنِ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَلْبِسُهُمَا وَأَنَا مِنْ أَكْسَى أَصْحَابِي

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan kiyim soʻradim, u zot menga dagʻal zigʻir matodan ikkita kiyim kiydirdilar. Bas, men oʻzimni shu ikkisini kiygan holda koʻrdim va sheriklarim ichida eng koʻp kiyingani edim.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан кийим сўрадим, у зот менга дағал зиғир матодан иккита кийим кийдирдилар. Бас, мен ўзимни шу иккисини кийган ҳолда кўрдим ва шерикларим ичида энг кўп кийингани эдим.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ يَعْنِي الْفَزَارِيَّ عَنْ صَفْوَانَ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَتْلُ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ قَاتَلَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا لَقِيَ الْعَدُوَّ قَاتَلَهُمْ حَتَّى يُقْتَلَ فَذَلِكَ الشَّهِيدُ الْمُفْتَخِرُ فِي خَيْمَةِ اللَّهِ تَحْتَ عَرْشِهِ لَا يَفْضُلُهُ النَّبِيُّونَ إِلَّا بِدَرَجَةِ النُّبُوَّةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ قَرَفَ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ الذُّنُوبِ وَالْخَطَايَا جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا لَقِيَ الْعَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى يُقْتَلَ مُحِيَتْ ذُنُوبُهُ وَخَطَايَاهُ إِنَّ السَّيْفَ مَحَّاءُ الْخَطَايَا وَأُدْخِلَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شَاءَ فَإِنَّ لَهَا ثَمَانِيَةَ أَبْوَابٍ وَلِجَهَنَّمَ سَبْعَةَ أَبْوَابٍ وَبَعْضُهَا أَفْضَلُ مِنْ بَعْضٍ وَرَجُلٌ مُنَافِقٌ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ حَتَّى إِذَا لَقِيَ الْعَدُوَّ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى يُقْتَلَ فَإِنَّ ذَلِكَ فِي النَّارِ السَّيْفُ لَا يَمْحُو النِّفَاقَحَدَّثَنَا يَعْمَرُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو أَنَّ أَبَا الْمُثَنَّى الْأُمْلُوكِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُتْبَةَ بْنَ عَبْدٍ السُّلَمِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْقَتْلُ ثَلَاثَةٌ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu) — u Nabiy ﷺning sahobalaridan edi — aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qatl uch xildir: bir moʻmin kishi joni va moli bilan Alloh yoʻlida jang qiladi, hatto dushmanni uchratganida oʻldirilgunicha ular bilan urishadi — ana shu Allohning Arshi ostidagi chodirida faxrlanuvchi shahiddir; paygʻambarlar undan faqat nubuvvat darajasi bilan ustun boʻladilar. Yana bir moʻmin kishi oʻzini gunohlar va xatolarga botirgan boʻlib, joni va moli bilan Alloh yoʻlida jihod qiladi, hatto dushmanni uchratganida oʻldirilgunicha jang qiladi — uning gunohlari va xatolari oʻchiriladi, zero qilich xatolarni oʻchiruvchidir; va u jannatning qaysi eshigidan xohlasa, oʻshandan kiritiladi, chunki jannatning sakkiz eshigi, jahannamning esa yetti eshigi bordir va ularning baʼzisi baʼzisidan afzaldir. Yana bir munofiq kishi joni va moli bilan jihod qiladi, hatto dushmanni uchratganida Alloh yoʻlida oʻldirilgunicha jang qiladi — ana u doʻzaxdadir, chunki qilich nifoqni oʻchirmaydi». Boshqa yoʻl bilan ham: «Qatl uch xildir», deb rivoyat qilinib, soʻng shuning maʼnosi zikr qilingan.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) — у Набий ﷺнинг саҳобаларидан эди — айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қатл уч хилдир: бир мўмин киши жони ва моли билан Аллоҳ йўлида жанг қилади, ҳатто душманни учратганида ўлдирилгунича улар билан уришади — ана шу Аллоҳнинг Арши остидаги чодирида фахрланувчи шаҳиддир; пайғамбарлар ундан фақат нубувват даражаси билан устун бўладилар. Яна бир мўмин киши ўзини гуноҳлар ва хатоларга ботирган бўлиб, жони ва моли билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилади, ҳатто душманни учратганида ўлдирилгунича жанг қилади — унинг гуноҳлари ва хатолари ўчирилади, зеро қилич хатоларни ўчирувчидир; ва у жаннатнинг қайси эшигидан хоҳласа, ўшандан киритилади, чунки жаннатнинг саккиз эшиги, жаҳаннамнинг эса етти эшиги бордир ва уларнинг баъзиси баъзисидан афзалдир. Яна бир мунофиқ киши жони ва моли билан жиҳод қилади, ҳатто душманни учратганида Аллоҳ йўлида ўлдирилгунича жанг қилади — ана у дўзахдадир, чунки қилич нифоқни ўчирмайди». Бошқа йўл билан ҳам: «Қатл уч хилдир», деб ривоят қилиниб, сўнг шунинг маъноси зикр қилинган.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ زُرْعَةَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَكَانَ عُتْبَةُ يَقُولُ عِرْبَاضٌ خَيْرٌ مِنِّي وَعِرْبَاضٌ يَقُولُ عُتْبَةُ خَيْرٌ مِنِّي سَبَقَنِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَةٍ

Shurayh ibn Ubayd aytdi: Utba: «Irboz mendan yaxshiroq», der edi; Irboz esa: «Utba mendan yaxshiroq, u Nabiy ﷺning huzurlariga mendan bir yil oldin borgan», der edi.Шурайҳ ибн Убайд айтди: Утба: «Ирбоз мендан яхшироқ», дер эди; Ирбоз эса: «Утба мендан яхшироқ, у Набий ﷺнинг ҳузурларига мендан бир йил олдин борган», дер эди.