أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتِ الأَنْصَارُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ ‏.‏ فَأَتَاهُمْ عُمَرُ فَقَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَمَرَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَأَيُّكُمْ تَطِيبُ نَفْسُهُ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ نَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida ansorlar: «Amir bizdan, amir sizdan boʻlsin», dedilar. Shunda Umar ular oldiga kelib: «Rasululloh ﷺ Abu Bakrni odamlarga imom boʻlib namoz oʻqishga buyurganlarini bilmaysizlarmi? Qay biringizning koʻngli Abu Bakrdan oldinga oʻtishga rozi boʻladi?» dedi. Ular: «Abu Bakrdan oldinga oʻtishdan Allohdan panoh soʻraymiz», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида ансорлар: «Амир биздан, амир сиздан бўлсин», дедилар. Шунда Умар улар олдига келиб: «Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрни одамларга имом бўлиб намоз ўқишга буюрганларини билмайсизларми? Қай бирингизнинг кўнгли Абу Бакрдан олдинга ўтишга рози бўлади?» деди. Улар: «Абу Бакрдан олдинга ўтишдан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ، قَالَ أَخَّرَ زِيَادٌ الصَّلاَةَ فَأَتَانِي ابْنُ صَامِتٍ فَأَلْقَيْتُ لَهُ كُرْسِيًّا فَجَلَسَ عَلَيْهِ فَذَكَرْتُ لَهُ صُنْعَ زِيَادٍ فَعَضَّ عَلَى شَفَتَيْهِ وَضَرَبَ عَلَى فَخِذِي وَقَالَ إِنِّي سَأَلْتُ أَبَا ذَرٍّ كَمَا سَأَلْتَنِي فَضَرَبَ فَخِذِي كَمَا ضَرَبْتُ فَخِذَكَ وَقَالَ إِنِّي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا سَأَلْتَنِي فَضَرَبَ فَخِذِي كَمَا ضَرَبْتُ فَخِذَكَ فَقَالَ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ ‏"‏ صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَ مَعَهُمْ فَصَلِّ وَلاَ تَقُلْ إِنِّي صَلَّيْتُ فَلاَ أُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan soʻradim va u zot: ‹Namozni oʻz vaqtida oʻqigin. Agar ular bilan (kechiktirib oʻqiyotgan jamoatga) yetib qolsang, ular bilan ham oʻqigin. ‹Men oʻqib boʻldim, endi oʻqimayman› dema›, dedilar.»Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим ва у зот: ‹Намозни ўз вақтида ўқигин. Агар улар билан (кечиктириб ўқиётган жамоатга) етиб қолсанг, улар билан ҳам ўқигин. ‹Мен ўқиб бўлдим, энди ўқимайман› дема›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَعَلَّكُمْ سَتُدْرِكُونَ أَقْوَامًا يُصَلُّونَ الصَّلاَةَ لِغَيْرِ وَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتُمُوهُمْ فَصَلُّوا الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا وَصَلُّوا مَعَهُمْ وَاجْعَلُوهَا سُبْحَةً ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ehtimol, siz namozni oʻz vaqtidan tashqarida oʻqiydigan qavmlarga yetib borarsiz. Agar ularga yetib qolsangiz, namozni oʻz vaqtida oʻqinglar, keyin ular bilan ham oʻqinglar va uni nafl deb hisoblanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эҳтимол, сиз намозни ўз вақтидан ташқарида ўқийдиган қавмларга етиб борарсиз. Агар уларга етиб қолсангиз, намозни ўз вақтида ўқинглар, кейин улар билан ҳам ўқинглар ва уни нафл деб ҳисобланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ، عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ فِي الْهِجْرَةِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ سِنًّا وَلاَ تَؤُمَّ الرَّجُلَ فِي سُلْطَانِهِ وَلاَ تَقْعُدْ عَلَى تَكْرِمَتِهِ إِلاَّ أَنْ يَأْذَنَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qavmga ular ichida Alloh kitobini eng koʻp oʻqiy oladigani imom boʻlsin. Agar qiroatda teng boʻlsalar, hijratda oldinroq boʻlgani; agar hijratda teng boʻlsalar, sunnatni eng yaxshi biladigani; agar sunnatda teng boʻlsalar, yoshi kattarogʻi imom boʻlsin. Kishining hukmronlik joyida unga imomlik qilma va uning hurmat oʻrniga uning iznisiz oʻtirma», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қавмга улар ичида Аллоҳ китобини энг кўп ўқий оладигани имом бўлсин. Агар қироатда тенг бўлсалар, ҳижратда олдинроқ бўлгани; агар ҳижратда тенг бўлсалар, суннатни энг яхши биладигани; агар суннатда тенг бўлсалар, ёши каттароғи имом бўлсин. Кишининг ҳукмронлик жойида унга имомлик қилма ва унинг ҳурмат ўрнига унинг изнисиз ўтирма», дедилар.

أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَنْبِجِيُّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي - وَقَالَ مَرَّةً أَنَا وَصَاحِبٌ لِي - فَقَالَ ‏"‏ إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men amakivachcham bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim, — bir marta ‹men bir doʻstim bilan› dedi. — U zot: ‹Safarga chiqsangiz, azon va iqomat aytinglar va kattarogʻingiz imom boʻlsin›, dedilar.»Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен амакиваччам билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим, — бир марта ‹мен бир дўстим билан› деди. — У зот: ‹Сафарга чиқсангиз, азон ва иқомат айтинглар ва каттароғингиз имом бўлсин›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانُوا ثَلاَثَةً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَحَدُهُمْ وَأَحَقُّهُمْ بِالإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uch kishi boʻlsangiz, biringiz ularga imom boʻlsin. Imomlikka eng haqlingiz Qurʼonni eng koʻp biladiganingizdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уч киши бўлсангиз, бирингиз уларга имом бўлсин. Имомликка энг ҳақлингиз Қуръонни энг кўп биладиганингиздир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ، عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلاَ يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining hukmronlik joyida unga imomlik qilinmaydi va uning iznisiz hurmat oʻrniga oʻtirilmaydi», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ҳукмронлик жойида унга имомлик қилинмайди ва унинг изнисиз ҳурмат ўрнига ўтирилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَلَغَهُ أَنَّ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ كَانَ بَيْنَهُمْ شَىْءٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فِي أُنَاسٍ مَعَهُ فَحُبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَانَتِ الأُولَى فَجَاءَ بِلاَلٌ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ حُبِسَ وَقَدْ حَانَتِ الصَّلاَةُ فَهَلْ لَكَ أَنْ تَؤُمَّ النَّاسَ قَالَ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ ‏.‏ فَأَقَامَ بِلاَلٌ وَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَكَبَّرَ بِالنَّاسِ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي فِي الصُّفُوفِ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ وَأَخَذَ النَّاسُ فِي التَّصْفِيقِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ الْتَفَتَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُهُ أَنْ يُصَلِّيَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ فَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا لَكُمْ حِينَ نَابَكُمْ شَىْءٌ فِي الصَّلاَةِ أَخَذْتُمْ فِي التَّصْفِيقِ إِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُهُ أَحَدٌ حِينَ يَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ إِلاَّ الْتَفَتَ إِلَيْهِ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ لِلنَّاسِ حِينَ أَشَرْتُ إِلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ يَنْبَغِي لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga Amr ibn Avf oʻgʻillari orasida nizo borligi yetib keldi. Shunda Rasululloh ﷺ ularni yarashtirish uchun bir necha kishi hamrohligida chiqib ketdilar. Rasululloh ﷺ oʻsha yerda ushlanib qoldilar va peshin vaqti kirdi. Bilol Abu Bakr oldiga kelib: «Ey Abu Bakr, Rasululloh ﷺ ushlanib qoldilar, namoz vaqti ham kirdi. Odamlarga imom boʻlib bermaysizmi?» dedi. U: «Ha, xohlasang», dedi. Bilol iqomat aytdi va Abu Bakr oldinga oʻtib, odamlarga takbir aytdi. Rasululloh ﷺ saflar orasidan yurib kelib, safda turdilar. Odamlar chapak chala boshladilar. Abu Bakr namozida oʻgirilmas edi, biroq odamlar koʻp chapak chalgach, oʻgirilsa, Rasululloh ﷺ ekanlar. Rasululloh ﷺ unga namozni oʻqiyverishga ishora qildilar. Abu Bakr qoʻllarini koʻtarib, aziz va jalil Allohga hamd aytdi va orqasiga tisarilib, safda turdi. Soʻng Rasululloh ﷺ oldinga oʻtib, odamlarga namoz oʻqib berdilar. Namozdan boʻshagach, odamlarga yuzlanib: «Ey odamlar, namozda sizga bir narsa yuz berganda nega chapak chalasizlar? Chapak chalish ayollar uchundir. Kimga namozida bir narsa yuz bersa, ‹Subhanalloh› desin. Chunki u ‹Subhanalloh› deganda, uni eshitgan har bir kishi albatta unga qarab qoʻyadi. Ey Abu Bakr, men senga ishora qilganimda, odamlarga namoz oʻqib berishdan seni nima toʻsdi?» dedilar. Abu Bakr: «Abu Quhofaning oʻgʻliga Rasululloh ﷺ oldida namoz oʻqib berish loyiq emas edi», dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга Амр ибн Авф ўғиллари орасида низо борлиги етиб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни яраштириш учун бир неча киши ҳамроҳлигида чиқиб кетдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўша ерда ушланиб қолдилар ва пешин вақти кирди. Билол Абу Бакр олдига келиб: «Эй Абу Бакр, Расулуллоҳ ﷺ ушланиб қолдилар, намоз вақти ҳам кирди. Одамларга имом бўлиб бермайсизми?» деди. У: «Ҳа, хоҳласанг», деди. Билол иқомат айтди ва Абу Бакр олдинга ўтиб, одамларга такбир айтди. Расулуллоҳ ﷺ сафлар орасидан юриб келиб, сафда турдилар. Одамлар чапак чала бошладилар. Абу Бакр намозида ўгирилмас эди, бироқ одамлар кўп чапак чалгач, ўгирилса, Расулуллоҳ ﷺ эканлар. Расулуллоҳ ﷺ унга намозни ўқийверишга ишора қилдилар. Абу Бакр қўлларини кўтариб, азиз ва жалил Аллоҳга ҳамд айтди ва орқасига тисарилиб, сафда турди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ олдинга ўтиб, одамларга намоз ўқиб бердилар. Намоздан бўшагач, одамларга юзланиб: «Эй одамлар, намозда сизга бир нарса юз берганда нега чапак чаласизлар? Чапак чалиш аёллар учундир. Кимга намозида бир нарса юз берса, ‹Субҳаналлоҳ› десин. Чунки у ‹Субҳаналлоҳ› деганда, уни эшитган ҳар бир киши албатта унга қараб қўяди. Эй Абу Бакр, мен сенга ишора қилганимда, одамларга намоз ўқиб беришдан сени нима тўсди?» дедилар. Абу Бакр: «Абу Қуҳофанинг ўғлига Расулуллоҳ ﷺ олдида намоз ўқиб бериш лойиқ эмас эди», деди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ آخِرُ صَلاَةٍ صَلاَّهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ الْقَوْمِ صَلَّى فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُتَوَشِّحًا خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ qavm bilan oʻqigan oxirgi namozlarida bir kiyimga oʻralgan holda Abu Bakrning orqasida oʻqidilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қавм билан ўқиган охирги намозларида бир кийимга ўралган ҳолда Абу Бакрнинг орқасида ўқидилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عِيسَى، - صَاحِبُ الْبُصْرَى - قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ، يَذْكُرُ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، صَلَّى لِلنَّاسِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّفِّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr odamlarga namoz oʻqib berdi, Rasululloh ﷺ esa safda edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр одамларга намоз ўқиб берди, Расулуллоҳ ﷺ эса сафда эдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبَانَ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بُدَيْلُ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَطِيَّةَ، مَوْلًى لَنَا عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا زَارَ أَحَدُكُمْ قَوْمًا فَلاَ يُصَلِّيَنَّ بِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Biringiz bir qavmni ziyorat qilsa, ularga imom boʻlib namoz oʻqib bermasin», deb aytganlarini eshitdim.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бирингиз бир қавмни зиёрат қилса, уларга имом бўлиб намоз ўқиб бермасин», деб айтганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، ‏.‏ أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ، كَانَ يَؤُمُّ قَوْمَهُ وَهُوَ أَعْمَى وَأَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهَا تَكُونُ الظُّلْمَةُ وَالْمَطَرُ وَالسَّيْلُ وَأَنَا رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَصَلِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى ‏.‏ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ إِلَى مَكَانٍ مِنَ الْبَيْتِ فَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Mahmud ibn ar-Rabiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Itbon ibn Molik koʻzi ojiz boʻlsa-da, oʻz qavmiga imom boʻlar edi. U Rasululloh ﷺga: «Baʼzan qorongʻulik, yomgʻir va sel boʻladi, men esa koʻzi ojiz kishiman. Ey Rasululloh, uyimda men namozgoh qilib oladigan bir joyda namoz oʻqib bering», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kelib: «Senga qayerda namoz oʻqib berishimni xohlaysan?» dedilar. U uyning bir joyiga ishora qildi va Rasululloh ﷺ oʻsha yerda namoz oʻqidilar.Маҳмуд ибн ар-Рабиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Итбон ибн Молик кўзи ожиз бўлса-да, ўз қавмига имом бўлар эди. У Расулуллоҳ ﷺга: «Баъзан қоронғулик, ёмғир ва сел бўлади, мен эса кўзи ожиз кишиман. Эй Расулуллоҳ, уйимда мен намозгоҳ қилиб оладиган бир жойда намоз ўқиб беринг», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Сенга қаерда намоз ўқиб беришимни хоҳлайсан?» дедилар. У уйнинг бир жойига ишора қилди ва Расулуллоҳ ﷺ ўша ерда намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَسْرُوقِيُّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَلِمَةَ الْجَرْمِيُّ، قَالَ كَانَ يَمُرُّ عَلَيْنَا الرُّكْبَانُ فَنَتَعَلَّمُ مِنْهُمُ الْقُرْآنَ فَأَتَى أَبِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ لِيَؤُمَّكُمْ أَكْثَرُكُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَ أَبِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لِيَؤُمَّكُمْ أَكْثَرُكُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ فَنَظَرُوا فَكُنْتُ أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا فَكُنْتُ أَؤُمُّهُمْ وَأَنَا ابْنُ ثَمَانِ سِنِينَ ‏.‏

Amr ibn Salama al-Jarmiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yonimizdan otliqlar oʻtib turar, biz ulardan Qurʼon oʻrganar edik. Otam Nabiy ﷺ huzurlariga keldi. U zot: ‹Sizga Qurʼonni eng koʻp biladiganingiz imom boʻlsin›, dedilar. Otam kelib: ‹Rasululloh ﷺ: Sizga Qurʼonni eng koʻp biladiganingiz imom boʻlsin, dedilar›, dedi. Qarab koʻrishsa, men ular ichida Qurʼonni eng koʻp biladiganlari ekanman, shu bois men sakkiz yoshimda ularga imom boʻlar edim.»Амр ибн Салама ал-Жармий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ёнимиздан отлиқлар ўтиб турар, биз улардан Қуръон ўрганар эдик. Отам Набий ﷺ ҳузурларига келди. У зот: ‹Сизга Қуръонни энг кўп биладиганингиз имом бўлсин›, дедилар. Отам келиб: ‹Расулуллоҳ ﷺ: Сизга Қуръонни энг кўп биладиганингиз имом бўлсин, дедилар›, деди. Қараб кўришса, мен улар ичида Қуръонни энг кўп биладиганлари эканман, шу боис мен саккиз ёшимда уларга имом бўлар эдим.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاَةِ فَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga chaqirilganda, meni koʻrmaguningizcha turmanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга чақирилганда, мени кўрмагунингизча турманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَجِيٌّ لِرَجُلٍ فَمَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ حَتَّى نَامَ الْقَوْمُ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqoma aytildi, Rasululloh ﷺ esa bir kishi bilan yashirin suhbatlashib turgan edilar. U zot namozga turmagunlaricha odamlar uxlab qolishdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқома айтилди, Расулуллоҳ ﷺ эса бир киши билан яширин суҳбатлашиб турган эдилар. У зот намозга турмагунларича одамлар ухлаб қолишди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَالْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَفَّ النَّاسُ صُفُوفَهُمْ وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا قَامَ فِي مُصَلاَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ لَمْ يَغْتَسِلْ فَقَالَ لِلنَّاسِ ‏"‏ مَكَانَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى بَيْتِهِ فَخَرَجَ عَلَيْنَا يَنْطِفُ رَأْسُهُ فَاغْتَسَلَ وَنَحْنُ صُفُوفٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqoma aytildi va odamlar saflarini tizib turishdi. Rasululloh ﷺ chiqib, namoz oʻqiydigan joylariga turganlarida, gʻusl qilmaganliklarini eslab qoldilar. Shunda odamlarga: «Joyingizda turinglar», dedilar. Soʻng uylariga qaytib, boshlaridan suv tomib bizning oldimizga chiqdilar. Biz saf tizib turgan holimizda ular gʻusl qilib boʻlgan edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқома айтилди ва одамлар сафларини тизиб туришди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, намоз ўқийдиган жойларига турганларида, ғусл қилмаганликларини эслаб қолдилар. Шунда одамларга: «Жойингизда туринглар», дедилар. Сўнг уйларига қайтиб, бошларидан сув томиб бизнинг олдимизга чиқдилар. Биз саф тизиб турган ҳолимизда улар ғусл қилиб бўлган эдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ كَانَ قِتَالٌ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَاهُمْ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ قَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ يَا بِلاَلُ إِذَا حَضَرَ الْعَصْرُ وَلَمْ آتِ فَمُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا حَضَرَتْ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَقَالَ لأَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه تَقَدَّمْ ‏.‏ فَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَدَخَلَ فِي الصَّلاَةِ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ يَشُقُّ النَّاسَ حَتَّى قَامَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ وَصَفَّحَ الْقَوْمُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ لَمْ يَلْتَفِتْ فَلَمَّا رَأَى أَبُو بَكْرٍ التَّصْفِيحَ لاَ يُمْسَكُ عَنْهُ الْتَفَتَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُ امْضِهْ ثُمَّ مَشَى أَبُو بَكْرٍ الْقَهْقَرَى عَلَى عَقِبَيْهِ فَتَأَخَّرَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقَدَّمَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ إِذْ أَوْمَأْتُ إِلَيْكَ أَنْ لاَ تَكُونَ مَضَيْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يَؤُمَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَقَالَ لِلنَّاسِ ‏"‏ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فَلْيُسَبِّحِ الرِّجَالُ وَلْيُصَفِّحِ النِّسَاءُ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Amr ibn Avf oʻrtasida janjal boʻldi. Bu Paygʻambar ﷺga yetib bordi. U zot peshin namozini oʻqib, ularning oralarini isloh qilish uchun ularning oldiga bordilar. Soʻng Bilolga: «Ey Bilol, agar asr vaqti kirsa-yu, men kelmasam, Abu Bakrga aytgin, u odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Vaqt kirganda, Bilol azon aytdi, soʻng iqoma aytdi va Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga: «Oldinga oʻting», dedi. Abu Bakr oldinga oʻtib, namozni boshladi. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib, odamlarni yorib oʻtib, Abu Bakrning orqasida turdilar. Odamlar chapak chalishdi. Abu Bakr namozga kirsa, oʻgirilib qaramas edi. Chapak toʻxtamaganini koʻrgach, u oʻgirilib qaradi. Rasululloh ﷺ unga qoʻllari bilan ishora qildilar. U esa Rasululloh ﷺ oʻziga «Davom et» deganlariga Alloh azza va jallaga hamd aytdi. Soʻng Abu Bakr tovonlari bilan orqaga tisarilib chekindi. Rasululloh ﷺ buni koʻrib, oldinga oʻtdilar va odamlarga namoz oʻqib berdilar. Namozni tugatgach: «Ey Abu Bakr, men senga ishora qilganimda, davom etishingga nima toʻsqinlik qildi?» dedilar. U: «Abu Quhofaning oʻgʻliga Rasululloh ﷺga imomlik qilish yarashmasdi», dedi. Odamlarga esa: «Sizlarga biror narsa yuz bersa, erkaklar tasbeh aytsin, ayollar chapak chalsin», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Амр ибн Авф ўртасида жанжал бўлди. Бу Пайғамбар ﷺга етиб борди. У зот пешин намозини ўқиб, уларнинг ораларини ислоҳ қилиш учун уларнинг олдига бордилар. Сўнг Билолга: «Эй Билол, агар аср вақти кирса-ю, мен келмасам, Абу Бакрга айтгин, у одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Вақт кирганда, Билол азон айтди, сўнг иқома айтди ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га: «Олдинга ўтинг», деди. Абу Бакр олдинга ўтиб, намозни бошлади. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб, одамларни ёриб ўтиб, Абу Бакрнинг орқасида турдилар. Одамлар чапак чалишди. Абу Бакр намозга кирса, ўгирилиб қарамас эди. Чапак тўхтамаганини кўргач, у ўгирилиб қаради. Расулуллоҳ ﷺ унга қўллари билан ишора қилдилар. У эса Расулуллоҳ ﷺ ўзига «Давом эт» деганларига Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтди. Сўнг Абу Бакр товонлари билан орқага тисарилиб чекинди. Расулуллоҳ ﷺ буни кўриб, олдинга ўтдилар ва одамларга намоз ўқиб бердилар. Намозни тугатгач: «Эй Абу Бакр, мен сенга ишора қилганимда, давом этишингга нима тўсқинлик қилди?» дедилар. У: «Абу Қуҳофанинг ўғлига Расулуллоҳ ﷺга имомлик қилиш ярашмасди», деди. Одамларга эса: «Сизларга бирор нарса юз берса, эркаклар тасбеҳ айтсин, аёллар чапак чалсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَقَطَ مِنْ فَرَسٍ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ يَعُودُونَهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan oʻng yon tomonlariga yiqilib tushdilar. Odamlar ularni koʻrgani kirishdi, namoz vaqti ham kirdi. Namozni oʻqib boʻlgach: «Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlangan. Bas, u rukuʼ qilsa, sizlar ham rukuʼ qilinglar; u bosh koʻtarsa, sizlar ham koʻtaringlar; u sajda qilsa, sizlar ham sajda qilinglar; u ‹Samiʼalloohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Robbanaa lakal hamd› denglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан ўнг ён томонларига йиқилиб тушдилар. Одамлар уларни кўргани киришди, намоз вақти ҳам кирди. Намозни ўқиб бўлгач: «Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, у рукуъ қилса, сизлар ҳам рукуъ қилинглар; у бош кўтарса, сизлар ҳам кўтаринглар; у сажда қилса, сизлар ҳам сажда қилинглар; у ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Роббанаа лакал ҳамд› денглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ حَيَّانَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى فِي أَصْحَابِهِ تَأَخُّرًا فَقَالَ ‏"‏ تَقَدَّمُوا فَأْتَمُّوا بِي وَلْيَأْتَمَّ بِكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْ وَلاَ يَزَالُ قَوْمٌ يَتَأَخَّرُونَ حَتَّى يُؤَخِّرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ sahobalarida orqada turishga moyillik koʻrib: «Oldinga oʻtinglar va menga ergashinglar. Sizlardan keyingilar sizlarga ergashsin. Bir qavm orqada turaveradi, oxiri Alloh azza va jalla ularni orqaga suradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ саҳобаларида орқада туришга мойиллик кўриб: «Олдинга ўтинглар ва менга эргашинглар. Сизлардан кейингилар сизларга эргашсин. Бир қавм орқада тураверади, охири Аллоҳ азза ва жалла уларни орқага суради», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагига ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ قَالَتْ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ يَدَىْ أَبِي بَكْرٍ فَصَلَّى قَاعِدًا وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَالنَّاسُ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Bakrga odamlarga namoz oʻqib berishni buyurdilar. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrning oldida boʻlib, oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, Abu Bakr odamlarga imomlik qildi, odamlar esa Abu Bakrning orqasida edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга одамларга намоз ўқиб беришни буюрдилар. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрнинг олдида бўлиб, ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, Абу Бакр одамларга имомлик қилди, одамлар эса Абу Бакрнинг орқасида эдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ يَحْيَى - قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدٍ الرُّؤَاسِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَأَبُو بَكْرٍ خَلْفَهُ فَإِذَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُنَا ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berdilar, Abu Bakr esa ularning orqasida edi. Rasululloh ﷺ takbir aytganlarida, Abu Bakr bizga eshittirib takbir aytardi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб бердилар, Абу Бакр эса уларнинг орқасида эди. Расулуллоҳ ﷺ такбир айтганларида, Абу Бакр бизга эшиттириб такбир айтарди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْكُوفِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ هَارُونَ بْنِ عَنْتَرَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، قَالاَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ إِنَّهُ سَيَكُونُ أُمَرَاءُ يَشْتَغِلُونَ عَنْ وَقْتِ الصَّلاَةَ فَصَلُّوا لِوَقْتِهَا ‏.‏ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ ‏.‏

Asvad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Biz kun oʻrtasida Abdulloh (ibn Masʼud)ning oldiga kirdik. U: «Namoz vaqtidan gʻofil boʻladigan amirlar boʻladi. Bas, sizlar namozni oʻz vaqtida oʻqinglar», dedi. Soʻng oʻrnidan turib, meni va oʻzining orasida namoz oʻqidi va: «Men Rasululloh ﷺni ana shunday qilganlarini koʻrganman», dedi.Асвад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Биз кун ўртасида Абдуллоҳ (ибн Масъуд)нинг олдига кирдик. У: «Намоз вақтидан ғофил бўладиган амирлар бўлади. Бас, сизлар намозни ўз вақтида ўқинглар», деди. Сўнг ўрнидан туриб, мени ва ўзининг орасида намоз ўқиди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ана шундай қилганларини кўрганман», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بُرَيْدَةُ بْنُ سُفْيَانَ بْنِ فَرْوَةَ الأَسْلَمِيُّ، عَنْ غُلاَمٍ، لِجَدِّهِ يُقَالُ لَهُ مَسْعُودٌ فَقَالَ مَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ فَقَالَ لِي أَبُو بَكْرٍ يَا مَسْعُودُ ائْتِ أَبَا تَمِيمٍ - يَعْنِي مَوْلاَهُ - فَقُلْ لَهُ يَحْمِلْنَا عَلَى بَعِيرٍ وَيَبْعَثْ إِلَيْنَا بِزَادٍ وَدَلِيلٍ يَدُلُّنَا ‏.‏ فَجِئْتُ إِلَى مَوْلاَىَ فَأَخْبَرْتُهُ فَبَعَثَ مَعِي بِبَعِيرٍ وَوَطْبٍ مِنْ لَبَنٍ فَجَعَلْتُ آخُذُ بِهِمْ فِي إِخْفَاءِ الطَّرِيقِ وَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَقَامَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ يَمِينِهِ وَقَدْ عَرَفْتُ الإِسْلاَمَ وَأَنَا مَعَهُمَا فَجِئْتُ فَقُمْتُ خَلْفَهُمَا فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَدْرِ أَبِي بَكْرٍ فَقُمْنَا خَلْفَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ بُرَيْدَةُ هَذَا لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏

Masʼud degan kishidan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va Abu Bakr mening yonimdan oʻtdilar. Abu Bakr menga: «Ey Masʼud, Abu Tamimning oldiga bor va unga ayt, bizga bir tuya bersin, oziq-ovqat hamda yoʻl koʻrsatadigan yoʻlboshchi joʻnatsin», dedi. Men xoʻjamning oldiga borib, unga xabar berdim. U men bilan bir tuya va bir meshda sut joʻnatdi. Men ularni yashirin yoʻldan olib keta boshladim. Namoz vaqti kirdi. Rasululloh ﷺ namozga turdilar, Abu Bakr ularning oʻng tomonida turdi. Men Islomni tanigan edim va ular bilan birga edim. Kelib, ularning orqasida turdim. Rasululloh ﷺ Abu Bakrning koʻksidan surdilar, biz esa ularning orqasida turdik.Масъуд деган кишидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр менинг ёнимдан ўтдилар. Абу Бакр менга: «Эй Масъуд, Абу Тамимнинг олдига бор ва унга айт, бизга бир туя берсин, озиқ-овқат ҳамда йўл кўрсатадиган йўлбошчи жўнатсин», деди. Мен хўжамнинг олдига бориб, унга хабар бердим. У мен билан бир туя ва бир мешда сут жўнатди. Мен уларни яширин йўлдан олиб кета бошладим. Намоз вақти кирди. Расулуллоҳ ﷺ намозга турдилар, Абу Бакр уларнинг ўнг томонида турди. Мен Исломни таниган эдим ва улар билан бирга эдим. Келиб, уларнинг орқасида турдим. Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрнинг кўксидан сурдилар, биз эса уларнинг орқасида турдик.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ، مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ قَدْ صَنَعَتْهُ لَهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ قُومُوا فَلأُصَلِّيَ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَفْتُ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning buvisi Mulayka Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. U zot undan yedilar, soʻng: «Turinglar, sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. Anas aytdi: Men uzoq ishlatilganidan qorayib ketgan boʻyramizni olib, unga suv sepdim. Rasululloh ﷺ namozga turdilar, men va bir yetim ularning orqasida saf tortdik, kampir esa bizning orqamizda turdi. U zot bizga ikki rakaat namoz oʻqib berib, soʻng qaytdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг бувиси Мулайка Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. У зот ундан едилар, сўнг: «Туринглар, сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. Анас айтди: Мен узоқ ишлатилганидан қорайиб кетган бўйрамизни олиб, унга сув сепдим. Расулуллоҳ ﷺ намозга турдилар, мен ва бир етим уларнинг орқасида саф тортдик, кампир эса бизнинг орқамизда турди. У зот бизга икки ракаат намоз ўқиб бериб, сўнг қайтдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا هُوَ إِلاَّ أَنَا وَأُمِّي وَالْيَتِيمُ وَأُمُّ حَرَامٍ خَالَتِي فَقَالَ ‏"‏ قُومُوا فَلأُصَلِّيَ بِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلاَةٍ - قَالَ - فَصَلَّى بِنَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kirdilar. Uyda mendan, onamdan, yetimdan va xolam Ummu Haromdan boshqa hech kim yoʻq edi. U zot: «Turinglar, sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. Bu farz namoz vaqti emas edi. Soʻng u zot bizga namoz oʻqib berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга кирдилар. Уйда мендан, онамдан, етимдан ва холам Умму Ҳаромдан бошқа ҳеч ким йўқ эди. У зот: «Туринглар, сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. Бу фарз намоз вақти эмас эди. Сўнг у зот бизга намоз ўқиб бердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُخْتَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ كَانَ هُوَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُمُّهُ وَخَالَتُهُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ أَنَسًا عَنْ يَمِينِهِ وَأُمَّهُ وَخَالَتَهُ خَلْفَهُمَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U, Rasululloh ﷺ, uning onasi va xolasi birga edilar. Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar va Anasni oʻng tomonlariga, onasi bilan xolasini esa ularning orqasiga turgʻizdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У, Расулуллоҳ ﷺ, унинг онаси ва холаси бирга эдилар. Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар ва Анасни ўнг томонларига, онаси билан холасини эса уларнинг орқасига турғиздилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادٌ، أَنَّ قَزَعَةَ، مَوْلًى لِعَبْدِ قَيْسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عِكْرِمَةَ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ صَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَائِشَةُ خَلْفَنَا تُصَلِّي مَعَنَا وَأَنَا إِلَى جَنْبِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُصَلِّي مَعَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning yonlarida namoz oʻqidim, Oisha esa orqamizda biz bilan namoz oʻqirdi. Men Paygʻambar ﷺning yonlarida, u zot bilan birga namoz oʻqidim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг ёнларида намоз ўқидим, Оиша эса орқамизда биз билан намоз ўқирди. Мен Пайғамбар ﷺнинг ёнларида, у зот билан бирга намоз ўқидим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّى بِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِامْرَأَةٍ مِنْ أَهْلِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ وَالْمَرْأَةُ خَلْفَنَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ menga va ahlimdan boʻlgan bir ayolga imomlik qilib namoz oʻqidilar. U zot meni oʻng tomonlariga turgʻizdilar, ayol esa ortimizda edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ менга ва аҳлимдан бўлган бир аёлга имомлик қилиб намоз ўқидилар. У зот мени ўнг томонларига турғиздилар, аёл эса ортимизда эди».

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَقُمْتُ عَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ بِي هَكَذَا فَأَخَذَ بِرَأْسِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xolam Maymuna huzurida tunab qoldim. Rasululloh ﷺ tunda turib namoz oʻqiy boshladilar. Men u zotning chap tomonlariga turdim. U zot menga mana bunday qildilar: boshimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga turgʻizdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Холам Маймуна ҳузурида тунаб қолдим. Расулуллоҳ ﷺ тунда туриб намоз ўқий бошладилар. Мен у зотнинг чап томонларига турдим. У зот менга мана бундай қилдилар: бошимдан ушлаб, мени ўнг томонларига турғиздилар».

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ مَنَاكِبَنَا فِي الصَّلاَةِ وَيَقُولُ ‏"‏ لاَ تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ لِيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الأَحْلاَمِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ فَأَنْتُمُ الْيَوْمَ أَشَدُّ اخْتِلاَفًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو مَعْمَرٍ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَخْبَرَةَ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozda yelkalarimizni siypab: ‹Turli-tuman boʻlib turmanglar, aks holda qalblaringiz ham turli-tuman boʻlib qoladi. Menga eng yaqin turadigan sizlardan aql-idrok va farosat egalari boʻlsin, soʻng ularga yaqinlari, soʻng ularga yaqinlari›, der edilar». Abu Masʼud aytdi: «Bugun esa sizlar juda ham turli-tumansizlar».Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозда елкаларимизни сийпаб: ‹Турли-туман бўлиб турманглар, акс ҳолда қалбларингиз ҳам турли-туман бўлиб қолади. Менга энг яқин турадиган сизлардан ақл-идрок ва фаросат эгалари бўлсин, сўнг уларга яқинлари, сўнг уларга яқинлари›, дер эдилар». Абу Масъуд айтди: «Бугун эса сизлар жуда ҳам турли-тумансизлар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُقَدَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ أَخْبَرَنِي التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَّادٍ، قَالَ بَيْنَا أَنَا فِي الْمَسْجِدِ، فِي الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ فَجَبَذَنِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي جَبْذَةً فَنَحَّانِي وَقَامَ مَقَامِي فَوَاللَّهِ مَا عَقَلْتُ صَلاَتِي فَلَمَّا انْصَرَفَ فَإِذَا هُوَ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ فَقَالَ يَا فَتَى لاَ يَسُؤْكَ اللَّهُ إِنَّ هَذَا عَهْدٌ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْنَا أَنْ نَلِيَهُ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَقَالَ هَلَكَ أَهْلُ الْعُقَدِ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا عَلَيْهِمْ آسَى وَلَكِنْ آسَى عَلَى مَنْ أَضَلُّوا ‏.‏ قُلْتُ يَا أَبَا يَعْقُوبَ مَا يَعْنِي بِأَهْلِ الْعُقَدِ قَالَ الأُمَرَاءُ ‏.‏

Qays ibn Abbod (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men masjidda oldingi safda turgan edim, ortimdan bir kishi meni tortib chetga surdi va oʻrnimga turib oldi. Vallohi, namozimni ham anglay olmadim. Namoz tugagach, qarasam, u Ubay ibn Kaʼb ekan. U: ‹Ey yigit, Alloh senga yomonlik bermasin. Bu Nabiy ﷺ bizga bergan koʻrsatmalari boʻlib, u zotga yaqin turishimiz kerak edi›, dedi. Soʻng qiblaga yuzlanib: ‹Kaʼba Robbiga qasamki, uqda ahli halok boʻldi›, deb uch marta aytdi. Soʻng: ‹Vallohi, men ular uchun qaygʻurmayman, lekin ular adashtirgan kishilar uchun qaygʻuraman›, dedi». Men: «Ey Abu Yaʼqub, uqda ahli deganda kimni nazarda tutadi?» dedim. U: «Amirlarni», dedi.Қайс ибн Аббод (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен масжидда олдинги сафда турган эдим, ортимдан бир киши мени тортиб четга сурди ва ўрнимга туриб олди. Валлоҳи, намозимни ҳам англай олмадим. Намоз тугагач, қарасам, у Убай ибн Каъб экан. У: ‹Эй йигит, Аллоҳ сенга ёмонлик бермасин. Бу Набий ﷺ бизга берган кўрсатмалари бўлиб, у зотга яқин туришимиз керак эди›, деди. Сўнг қиблага юзланиб: ‹Каъба Роббига қасамки, уқда аҳли ҳалок бўлди›, деб уч марта айтди. Сўнг: ‹Валлоҳи, мен улар учун қайғурмайман, лекин улар адаштирган кишилар учун қайғураман›, деди». Мен: «Эй Абу Яъқуб, уқда аҳли деганда кимни назарда тутади?» дедим. У: «Амирларни», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَقُمْنَا فَعُدِّلَتِ الصُّفُوفُ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا قَامَ فِي مُصَلاَّهُ قَبْلَ أَنْ يُكَبِّرَ فَانْصَرَفَ فَقَالَ لَنَا ‏"‏ مَكَانَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ نَزَلْ قِيَامًا نَنْتَظِرُهُ حَتَّى خَرَجَ إِلَيْنَا قَدِ اغْتَسَلَ يَنْطِفُ رَأْسُهُ مَاءً فَكَبَّرَ وَصَلَّى ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Namozga iqoma aytildi, biz turdik va Rasululloh ﷺ oldimizga chiqishlaridan avval saflar toʻgʻrilandi. Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va namoz oʻqiydigan joylariga turdilar. Takbir aytishlaridan avval qaytib: ‹Joyingizda turing›, dedilar. Biz u zotni kutib tik turaverdik. Nihoyat u zot gʻusl qilib, boshlaridan suv tomib chiqib keldilar, soʻng takbir aytib namoz oʻqidilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Намозга иқома айтилди, биз турдик ва Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқишларидан аввал сафлар тўғриланди. Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва намоз ўқийдиган жойларига турдилар. Такбир айтишларидан аввал қайтиб: ‹Жойингизда туринг›, дедилар. Биз у зотни кутиб тик туравердик. Ниҳоят у зот ғусл қилиб, бошларидан сув томиб чиқиб келдилар, сўнг такбир айтиб намоз ўқидилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُ الصُّفُوفَ كَمَا تُقَوَّمُ الْقِدَاحُ فَأَبْصَرَ رَجُلاً خَارِجًا صَدْرُهُ مِنَ الصَّفِّ فَلَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَتُقِيمُنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ oʻqlar toʻgʻrilangandek saflarni toʻgʻrilar edilar. Bir kishining koʻksi safdan chiqib turganini koʻrdilar. Men Nabiy ﷺ: ‹Saflaringizni toʻgʻrilaysizlar, aks holda Alloh yuzlaringizni bir-biriga qarama-qarshi qilib qoʻyadi›, deganlarini eshitdim».Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ўқлар тўғрилангандек сафларни тўғрилар эдилар. Бир кишининг кўкси сафдан чиқиб турганини кўрдилар. Мен Набий ﷺ: ‹Сафларингизни тўғрилайсизлар, акс ҳолда Аллоҳ юзларингизни бир-бирига қарама-қарши қилиб қўяди›, деганларини эшитдим».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَخَلَّلُ الصُّفُوفَ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلَى نَاحِيَةٍ يَمْسَحُ مَنَاكِبَنَا وَصُدُورَنَا وَيَقُولُ ‏"‏ لاَ تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الْمُتَقَدِّمَةِ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ saflar orasida bir tomondan boshqa tomonga oʻtib, yelkalarimiz va koʻkraklarimizni siypar va: ‹Turli-tuman boʻlib turmanglar, aks holda qalblaringiz ham turli-tuman boʻlib qoladi›, der edilar. Yana: ‹Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi saflarga salovot aytadilar›, der edilar».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сафлар орасида бир томондан бошқа томонга ўтиб, елкаларимиз ва кўкракларимизни сийпар ва: ‹Турли-туман бўлиб турманглар, акс ҳолда қалбларингиз ҳам турли-туман бўлиб қолади›, дер эдилар. Яна: ‹Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафларга саловот айтадилар›, дер эдилар».

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ عَوَاتِقَنَا وَيَقُولُ ‏"‏ اسْتَوُوا وَلاَ تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَلْيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الأَحْلاَمِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yelkalarimizni siypab: ‹Toʻgʻri turing, turli-tuman boʻlmanglar, aks holda qalblaringiz ham turli-tuman boʻlib qoladi. Menga eng yaqin turadigan sizlardan aql-idrok va farosat egalari boʻlsin, soʻng ularga yaqinlari, soʻng ularga yaqinlari›, der edilar».Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ елкаларимизни сийпаб: ‹Тўғри туринг, турли-туман бўлманглар, акс ҳолда қалбларингиз ҳам турли-туман бўлиб қолади. Менга энг яқин турадиган сизлардан ақл-идрок ва фаросат эгалари бўлсин, сўнг уларга яқинлари, сўнг уларга яқинлари›, дер эдилар».

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ اسْتَوُوا اسْتَوُوا اسْتَوُوا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ خَلْفِي كَمَا أَرَاكُمْ مِنْ بَيْنِ يَدَىَّ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Toʻgʻri turing, toʻgʻri turing, toʻgʻri turing. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men sizlarni oldimdan koʻrgandek ortimdan ham koʻraman», der edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Тўғри туринг, тўғри туринг, тўғри туринг. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен сизларни олдимдан кўргандек ортимдан ҳам кўраман», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، - رضى الله عنه - قَالَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَجْهِهِ حِينَ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُكَبِّرَ فَقَالَ ‏"‏ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَتَرَاصُّوا فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozga turganlarida, takbir aytishlaridan avval bizga yuzlanib: ‹Saflaringizni toʻgʻrilang va bir-biringizga zich turing, chunki men sizlarni ortimdan koʻraman›, dedilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида, такбир айтишларидан аввал бизга юзланиб: ‹Сафларингизни тўғриланг ва бир-бирингизга зич туринг, чунки мен сизларни ортимдан кўраман›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسٌ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ رَاصُّوا صُفُوفَكُمْ وَقَارِبُوا بَيْنَهَا وَحَاذُوا بِالأَعْنَاقِ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنِّي لأَرَى الشَّيَاطِينَ تَدْخُلُ مِنْ خَلَلِ الصَّفِّ كَأَنَّهَا الْحَذَفُ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Saflaringizni zich qiling, ularni bir-biriga yaqin qiling va boʻyinlaringizni bir tekisda tuting. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men shaytonlarni saf orasidagi boʻshliqlardan xuddi kichkina qoʻychivonlardek kirib kelayotganini koʻraman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Сафларингизни зич қилинг, уларни бир-бирига яқин қилинг ва бўйинларингизни бир текисда тутинг. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, мен шайтонларни саф орасидаги бўшлиқлардан худди кичкина қўйчивонлардек кириб келаётганини кўраман», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَصُفُّونَ كَمَا تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ ‏"‏ يُتِمُّونَ الصَّفَّ الأَوَّلَ ثُمَّ يَتَرَاصُّونَ فِي الصَّفِّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ oldimizga chiqib: ‹Farishtalar Robbilari huzurida saf tortganidek saf tortmaysizlarmi?› dedilar. Ular: ‹Farishtalar Robbilari huzurida qanday saf tortadilar?› deyishdi. U zot: ‹Ular avval oldingi safni toʻldiradilar, soʻng safda zich turadilar›, dedilar».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқиб: ‹Фаришталар Роббилари ҳузурида саф тортганидек саф тортмайсизларми?› дедилар. Улар: ‹Фаришталар Роббилари ҳузурида қандай саф тортадилар?› дейишди. У зот: ‹Улар аввал олдинги сафни тўлдирадилар, сўнг сафда зич турадилар›, дедилар».

أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي عَلَى الصَّفِّ الأَوَّلِ ثَلاَثًا وَعَلَى الثَّانِي وَاحِدَةً ‏.‏

Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldingi safga uch marta, ikkinchi safga bir marta salovot aytar edilar.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдинги сафга уч марта, иккинчи сафга бир марта саловот айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَتِمُّوا الصَّفَّ الأَوَّلَ ثُمَّ الَّذِي يَلِيهِ وَإِنْ كَانَ نَقْصٌ فَلْيَكُنْ فِي الصَّفِّ الْمُؤَخَّرِ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Avval oldingi safni toʻldiring, soʻng uning ketidagisini. Agar biror kamchilik boʻladigan boʻlsa, u eng orqadagi safda boʻlsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аввал олдинги сафни тўлдиринг, сўнг унинг кетидагисини. Агар бирор камчилик бўладиган бўлса, у энг орқадаги сафда бўлсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَثْرُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي الزَّاهِرِيَّةِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ وَصَلَ صَفًّا وَصَلَهُ اللَّهُ وَمَنْ قَطَعَ صَفًّا قَطَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim safni ulasa, Alloh unga marhamat qiladi; kim safni uzsa, aziz va jalil boʻlgan Alloh uni uzadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким сафни уласа, Аллоҳ унга марҳамат қилади; ким сафни узса, азиз ва жалил бўлган Аллоҳ уни узади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا وَشَرُّهَا آخِرُهَا وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi oldingisi, eng yomoni oxirgisidir; ayollar saflarining eng yaxshisi oxirgisi, eng yomoni oldingisidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси олдингиси, энг ёмони охиргисидир; аёллар сафларининг энг яхшиси охиргиси, энг ёмони олдингисидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ مَحْمُودٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ أَنَسٍ فَصَلَّيْنَا مَعَ أَمِيرٍ مِنَ الأُمَرَاءِ فَدَفَعُونَا حَتَّى قُمْنَا وَصَلَّيْنَا بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَجَعَلَ أَنَسٌ يَتَأَخَّرُ وَقَالَ قَدْ كُنَّا نَتَّقِي هَذَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Anas bilan birga edik, amirlardan bir amir bilan namoz oʻqidik. Ular bizni surib yubordilar, hatto biz turib, ikki ustun orasida namoz oʻqidik. Shunda Anas orqaga chekina boshladi va: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida bundan saqlanar edik», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Анас билан бирга эдик, амирлардан бир амир билан намоз ўқидик. Улар бизни суриб юбордилар, ҳатто биз туриб, икки устун орасида намоз ўқидик. Шунда Анас орқага чекина бошлади ва: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида бундан сақланар эдик», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ ابْنِ الْبَرَاءِ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْبَبْتُ أَنْ أَكُونَ عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ortlarida namoz oʻqiganimizda, men u zotning oʻng tomonlarida boʻlishni yaxshi koʻrardim.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ортларида намоз ўқиганимизда, мен у зотнинг ўнг томонларида бўлишни яхши кўрардим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ بِالنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمُ السَّقِيمَ وَالضَّعِيفَ وَالْكَبِيرَ فَإِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ لِنَفْسِهِ فَلْيُطَوِّلْ مَا شَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisa, uni qisqa qilsin, chunki ular orasida kasal, kuchsiz va keksa kishilar boʻladi. Biringiz oʻzi uchun yolgʻiz namoz oʻqisa, xohlaganicha uzaytirsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз одамларга имом бўлиб намоз ўқиса, уни қисқа қилсин, чунки улар орасида касал, кучсиз ва кекса кишилар бўлади. Бирингиз ўзи учун ёлғиз намоз ўқиса, хоҳлаганича узайтирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ أَخَفَّ النَّاسِ صَلاَةً فِي تَمَامٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozni odamlar ichida eng qisqa, ammo mukammal qilib oʻqir edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозни одамлар ичида энг қисқа, аммо мукаммал қилиб ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنِّي لأَقُومُ فِي الصَّلاَةِ فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأُوجِزُ فِي صَلاَتِي كَرَاهِيَةَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمِّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men namozda turaman, soʻng chaqaloqning yigʻisini eshitaman va onasiga mashaqqat boʻlishini istamay namozimni qisqartiraman», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен намозда тураман, сўнг чақалоқнинг йиғисини эшитаман ва онасига машаққат бўлишини истамай намозимни қисқартираман», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَارِثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُ بِالتَّخْفِيفِ وَيَؤُمُّنَا بِالصَّافَّاتِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni namozni qisqa qilishga buyurar edilar, oʻzlari esa bizga imom boʻlib «Vas-soffot»ni oʻqir edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни намозни қисқа қилишга буюрар эдилар, ўзлари эса бизга имом бўлиб «Вас-соффот»ни ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ حَامِلٌ أُمَامَةَ بِنْتَ أَبِي الْعَاصِ عَلَى عَاتِقِهِ فَإِذَا رَكَعَ وَضَعَهَا وَإِذَا رَفَعَ مِنْ سُجُودِهِ أَعَادَهَا ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ odamlarga imom boʻlib namoz oʻqiganlarini koʻrdim, u zot Abul-Osning qizi Umomani yelkalarida koʻtargan edilar. Rukuga borganlarida uni qoʻyar, sajdadan bosh koʻtarganlarida yana koʻtarib olar edilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ одамларга имом бўлиб намоз ўқиганларини кўрдим, у зот Абул-Оснинг қизи Умомани елкаларида кўтарган эдилар. Рукуга борганларида уни қўяр, саждадан бош кўтарганларида яна кўтариб олар эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الإِمَامِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ: «Imomdan oldin boshini koʻtaradigan kishi, Alloh uning boshini eshak boshiga aylantirib qoʻyishidan qoʻrqmaydimi?», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ: «Имомдан олдин бошини кўтарадиган киши, Аллоҳ унинг бошини эшак бошига айлантириб қўйишидан қўрқмайдими?», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ، يَخْطُبُ قَالَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ، وَكَانَ، غَيْرَ كَذُوبٍ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا صَلَّوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَامُوا قِيَامًا حَتَّى يَرَوْهُ سَاجِدًا ثُمَّ سَجَدُوا ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganlarida, u zot rukudan boshlarini koʻtarganlarida, u zotni sajdaga borganlarini koʻrmagunlaricha tik turib turar, soʻng sajdaga borar edilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганларида, у зот рукудан бошларини кўтарганларида, у зотни саждага борганларини кўрмагунларича тик туриб турар, сўнг саждага борар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى بِنَا أَبُو مُوسَى فَلَمَّا كَانَ فِي الْقَعْدَةِ دَخَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقَالَ أُقِرَّتِ الصَّلاَةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ ‏.‏ فَلَمَّا سَلَّمَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلَ عَلَى الْقَوْمِ فَقَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ هَذِهِ الْكَلِمَةَ فَأَرَمَّ الْقَوْمُ ‏.‏ قَالَ يَا حِطَّانُ لَعَلَّكَ قُلْتَهَا قَالَ لاَ وَقَدْ خَشِيتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُنَا صَلاَتَنَا وَسُنَّتَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ ‏{‏ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}‏ فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمُ اللَّهُ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ يَسْمَعِ اللَّهُ لَكُمْ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizga imom boʻlib namoz oʻqidi. Qaʼdada oʻtirganida, jamoadan bir kishi kirib: «Namoz yaxshilik va zakot bilan birga zikr qilingan», dedi. Abu Muso salom bergach, jamoaga yuzlanib: «Bu soʻzni qaysi biringiz aytdi?», dedi. Jamoa jim boʻldi. U: «Ey Hittan, ehtimol sen aytgandirsan?», dedi. Men: «Yoʻq, lekin sen meni bu bilan koyishingdan qoʻrqdim», dedim. Shunda u dedi: «Rasululloh ﷺ bizga namozimizni va sunnatimizni oʻrgatib: ‹Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlanadi. Bas, u takbir aytsa, siz ham takbir ayting; u {gʻayril magʻzubi alayhim val az-zoollin} (Faotiha 7) deganda, siz ‹omin› deng, Alloh sizga ijobat qiladi; u rukuga borsa, siz ham rukuga boring; u koʻtarilib ‹samiʼallohu liman hamidah› desa, siz ‹robbana lakal-hamd› deng, Alloh sizni eshitadi; u sajda qilsa, siz ham sajda qiling; u koʻtarilsa, siz ham koʻtariling. Chunki imom sizdan oldin sajda qiladi va sizdan oldin koʻtariladi›, dedilar». Rasululloh ﷺ: «Mana shu, unga qarshi (oʻrindir)», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бизга имом бўлиб намоз ўқиди. Қаъдада ўтирганида, жамоадан бир киши кириб: «Намоз яхшилик ва закот билан бирга зикр қилинган», деди. Абу Мусо салом бергач, жамоага юзланиб: «Бу сўзни қайси бирингиз айтди?», деди. Жамоа жим бўлди. У: «Эй Ҳиттан, эҳтимол сен айтгандирсан?», деди. Мен: «Йўқ, лекин сен мени бу билан койишингдан қўрқдим», дедим. Шунда у деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизга намозимизни ва суннатимизни ўргатиб: ‹Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланади. Бас, у такбир айтса, сиз ҳам такбир айтинг; у {ғайрил мағзуби алайҳим вал аз-зооллин} (Фаотиҳа 7) деганда, сиз ‹омин› денг, Аллоҳ сизга ижобат қилади; у рукуга борса, сиз ҳам рукуга боринг; у кўтарилиб ‹самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сиз ‹роббана лакал-ҳамд› денг, Аллоҳ сизни эшитади; у сажда қилса, сиз ҳам сажда қилинг; у кўтарилса, сиз ҳам кўтарилинг. Чунки имом сиздан олдин сажда қилади ва сиздан олдин кўтарилади›, дедилар». Расулуллоҳ ﷺ: «Мана шу, унга қарши (ўриндир)», дедилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، وَأَبِي، صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَقَدْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى خَلْفَ مُعَاذٍ فَطَوَّلَ بِهِمْ فَانْصَرَفَ الرَّجُلُ فَصَلَّى فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَمَّا قَضَى مُعَاذٌ الصَّلاَةَ قِيلَ لَهُ إِنَّ فُلاَنًا فَعَلَ كَذَا وَكَذَا ‏.‏ فَقَالَ مُعَاذٌ لَئِنْ أَصْبَحْتُ لأَذْكُرَنَّ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَتَى مُعَاذٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا حَمَلَكَ عَلَى الَّذِي صَنَعْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَمِلْتُ عَلَى نَاضِحِي مِنَ النَّهَارِ فَجِئْتُ وَقَدْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَدَخَلْتُ مَعَهُ فِي الصَّلاَةِ فَقَرَأَ سُورَةَ كَذَا وَكَذَا فَطَوَّلَ فَانْصَرَفْتُ فَصَلَّيْتُ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفَتَّانٌ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ يَا مُعَاذُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqoma aytilganda ansorlardan bir kishi keldi. U masjidga kirib, Muoz ortida namoz oʻqidi, Muoz esa namozni uzaytirdi. Bas, u kishi (jamoadan) chiqib, masjidning bir chetida namoz oʻqidi, soʻng ketdi. Muoz namozni tugatgach, unga falon kishi shunday-shunday qildi, deb aytildi. Muoz: «Agar tirik boʻlsam, buni albatta Rasululloh ﷺga aytaman», dedi. Muoz Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ u kishiga odam yuborib: «Sen qilgan ishga seni nima undadi?», dedilar. U: «Ey Rasululloh, men kunduzi tuyamda suv tashib ishladim, kelsam iqoma aytilib boʻlgan edi, masjidga kirib u bilan namozga qoʻshildim, u esa falon surani oʻqib uzaytirdi, shu sababli men chiqib, masjidning bir chetida namoz oʻqidim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Odamlarni fitnaga solmoqchimisan, ey Muoz? Odamlarni fitnaga solmoqchimisan, ey Muoz? Odamlarni fitnaga solmoqchimisan, ey Muoz?», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқома айтилганда ансорлардан бир киши келди. У масжидга кириб, Муоз ортида намоз ўқиди, Муоз эса намозни узайтирди. Бас, у киши (жамоадан) чиқиб, масжиднинг бир четида намоз ўқиди, сўнг кетди. Муоз намозни тугатгач, унга фалон киши шундай-шундай қилди, деб айтилди. Муоз: «Агар тирик бўлсам, буни албатта Расулуллоҳ ﷺга айтаман», деди. Муоз Набий ﷺ ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у кишига одам юбориб: «Сен қилган ишга сени нима ундади?», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мен кундузи туямда сув ташиб ишладим, келсам иқома айтилиб бўлган эди, масжидга кириб у билан намозга қўшилдим, у эса фалон сурани ўқиб узайтирди, шу сабабли мен чиқиб, масжиднинг бир четида намоз ўқидим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларни фитнага солмоқчимисан, эй Муоз? Одамларни фитнага солмоқчимисан, эй Муоз? Одамларни фитнага солмоқчимисан, эй Муоз?», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otga mindilar-da, undan yiqilib, oʻng biqinlari shikastlandi. Bas, u zot namozlardan birini oʻtirgan holda oʻqidilar, biz ham ortlarida oʻtirib namoz oʻqidik. Namozdan chiqqach, u zot: «Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlanadi. Bas, u tik turib namoz oʻqisa, siz ham tik turib oʻqing; u rukuga borsa, siz ham rukuga boring; u ‹samiʼallohu liman hamidah› desa, siz ‹robbana lakal-hamd› deng; u oʻtirib namoz oʻqisa, hammangiz oʻtirib oʻqing», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отга миндилар-да, ундан йиқилиб, ўнг биқинлари шикастланди. Бас, у зот намозлардан бирини ўтирган ҳолда ўқидилар, биз ҳам ортларида ўтириб намоз ўқидик. Намоздан чиққач, у зот: «Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланади. Бас, у тик туриб намоз ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинг; у рукуга борса, сиз ҳам рукуга боринг; у ‹самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сиз ‹роббана лакал-ҳамд› денг; у ўтириб намоз ўқиса, ҳаммангиз ўтириб ўқинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ فِي مَقَامِكَ لاَ يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ فَقَالَتْ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً - قَالَتْ - فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ فَذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ قُمْ كَمَا أَنْتَ قَالَتْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى قَامَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ جَالِسًا فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ يَقْتَدُونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ogʻirlashib qolganlarida, Bilol namoz vaqti kirganini bildirish uchun keldi. U zot: «Abu Bakrga ayting, odamlarga imomlik qilib namoz oʻqisin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi, sizning oʻrningizda tursa, ovozini odamlarga eshittira olmaydi. Umarga buyursangiz edi», dedim. U zot yana: «Abu Bakrga ayting, odamlarga namoz oʻqisin», dedilar. Men Hafsaga: «Sen ayt», dedim, u ham aytdi. Shunda u zot: «Siz Yusufning atrofidagi ayollarga oʻxshaysiz. Abu Bakrga ayting, odamlarga namoz oʻqisin», dedilar. Shundan soʻng Abu Bakrga buyurishdi. U namozga kirganida, Rasululloh ﷺ oʻzlarida yengillik sezdilar-da, ikki kishi oʻrtasida suyanib, oyoqlari yerda sudralgan holda oʻrinlaridan turdilar. Masjidga kirganlarida, Abu Bakr u zotning sharpasini eshitib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ unga: «Joyingda tur», deb ishora qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib, Abu Bakrning chap tomonida oʻtirgan holda turdilar. Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda odamlarga imomlik qilar, Abu Bakr esa tik turgan holda Rasulullohga ﷺ iqtido qilar, odamlar esa Abu Bakrning namoziga iqtido qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оғирлашиб қолганларида, Билол намоз вақти кирганини билдириш учун келди. У зот: «Абу Бакрга айтинг, одамларга имомлик қилиб намоз ўқисин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши, сизнинг ўрнингизда турса, овозини одамларга эшиттира олмайди. Умарга буюрсангиз эди», дедим. У зот яна: «Абу Бакрга айтинг, одамларга намоз ўқисин», дедилар. Мен Ҳафсага: «Сен айт», дедим, у ҳам айтди. Шунда у зот: «Сиз Юсуфнинг атрофидаги аёлларга ўхшайсиз. Абу Бакрга айтинг, одамларга намоз ўқисин», дедилар. Шундан сўнг Абу Бакрга буюришди. У намозга кирганида, Расулуллоҳ ﷺ ўзларида енгиллик сездилар-да, икки киши ўртасида суяниб, оёқлари ерда судралган ҳолда ўринларидан турдилар. Масжидга кирганларида, Абу Бакр у зотнинг шарпасини эшитиб, орқага чекинмоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Жойингда тур», деб ишора қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб, Абу Бакрнинг чап томонида ўтирган ҳолда турдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда одамларга имомлик қилар, Абу Бакр эса тик турган ҳолда Расулуллоҳга ﷺ иқтидо қилар, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига иқтидо қилардилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَلاَ تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا لاَ وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا لاَ هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ مِثْلَ قَوْلِهِ قَالَتْ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي بَكْرٍ ‏"‏ أَنْ صَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً رَقِيقًا فَقَالَ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ ‏.‏ فَقَالَ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ ‏.‏ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الأَيَّامَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَجَاءَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ يَتَأَخَّرَ وَأَمَرَهُمَا فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِهِ فَجَعَلَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي قَائِمًا وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَاعِدًا ‏.‏ فَدَخَلْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ أَلاَ أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَحَدَّثْتُهُ فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ هُوَ عَلِيٌّ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ogʻirlashib qolganlarida: «Odamlar namoz oʻqishdimi?» dedilar. Biz: «Yoʻq, ular sizni kutmoqdalar, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Menga togʻorada suv qoʻyinglar», dedilar. Biz shunday qildik, u zot gʻusl qildilar. Soʻng turmoqchi boʻlganlarida hushdan ketdilar, keyin oʻzlariga keldilar-da: «Odamlar namoz oʻqishdimi?» dedilar. Biz: «Yoʻq, ular sizni kutmoqdalar, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Menga togʻorada suv qoʻyinglar», dedilar. Biz shunday qildik, u zot gʻusl qildilar. Soʻng turmoqchi boʻlganlarida yana hushdan ketdilar. Uchinchi martasida ham aynan shunday dedilar. Odamlar masjidda xufton namozi uchun Rasulullohni ﷺ kutib oʻtirardilar. Rasululloh ﷺ Abu Bakrga: «Odamlarga namoz oʻqib ber», deb odam yubordilar. Elchi kelib: «Rasululloh ﷺ senga odamlarga namoz oʻqib berishingni buyurmoqda», dedi. Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi edi, u: «Ey Umar, odamlarga namoz oʻqib ber», dedi. Umar: «Sen bunga haqliroqsan», dedi. Shundan soʻng Abu Bakr oʻsha kunlar odamlarga namoz oʻqib berdi. Keyin Rasululloh ﷺ oʻzlarida yengillik sezib, peshin namozi uchun ikki kishi oʻrtasida suyanib chiqdilar, ulardan biri Abbos edi. Abu Bakr u zotni koʻrib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ unga chekinmaslikka ishora qildilar va u ikkoviga buyurdilar, ular u zotni Abu Bakrning yoniga oʻtqazishdi. Abu Bakr tik turib namoz oʻqir, odamlar Abu Bakrning namoziga qarab namoz oʻqir, Rasululloh ﷺ esa oʻtirgan holda namoz oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оғирлашиб қолганларида: «Одамлар намоз ўқишдими?» дедилар. Биз: «Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Менга тоғорада сув қўйинглар», дедилар. Биз шундай қилдик, у зот ғусл қилдилар. Сўнг турмоқчи бўлганларида ҳушдан кетдилар, кейин ўзларига келдилар-да: «Одамлар намоз ўқишдими?» дедилар. Биз: «Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Менга тоғорада сув қўйинглар», дедилар. Биз шундай қилдик, у зот ғусл қилдилар. Сўнг турмоқчи бўлганларида яна ҳушдан кетдилар. Учинчи мартасида ҳам айнан шундай дедилар. Одамлар масжидда хуфтон намози учун Расулуллоҳни ﷺ кутиб ўтирардилар. Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга: «Одамларга намоз ўқиб бер», деб одам юбордилар. Элчи келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга одамларга намоз ўқиб беришингни буюрмоқда», деди. Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши эди, у: «Эй Умар, одамларга намоз ўқиб бер», деди. Умар: «Сен бунга ҳақлироқсан», деди. Шундан сўнг Абу Бакр ўша кунлар одамларга намоз ўқиб берди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ ўзларида енгиллик сезиб, пешин намози учун икки киши ўртасида суяниб чиқдилар, улардан бири Аббос эди. Абу Бакр у зотни кўриб, орқага чекинмоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унга чекинмасликка ишора қилдилар ва у икковига буюрдилар, улар у зотни Абу Бакрнинг ёнига ўтқазишди. Абу Бакр тик туриб намоз ўқир, одамлар Абу Бакрнинг намозига қараб намоз ўқир, Расулуллоҳ ﷺ эса ўтирган ҳолда намоз ўқирдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَانَ مُعَاذٌ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى قَوْمِهِ يَؤُمُّهُمْ فَأَخَّرَ ذَاتَ لَيْلَةٍ الصَّلاَةَ وَصَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى قَوْمِهِ يَؤُمُّهُمْ فَقَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ فَلَمَّا سَمِعَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ تَأَخَّرَ فَصَلَّى ثُمَّ خَرَجَ فَقَالُوا نَافَقْتَ يَا فُلاَنُ ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا نَافَقْتُ وَلآتِيَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأُخْبِرُهُ ‏.‏ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مُعَاذًا يُصَلِّي مَعَكَ ثُمَّ يَأْتِينَا فَيَؤُمُّنَا وَإِنَّكَ أَخَّرْتَ الصَّلاَةَ الْبَارِحَةَ فَصَلَّى مَعَكَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَّنَا فَاسْتَفْتَحَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ فَلَمَّا سَمِعْتُ ذَلِكَ تَأَخَّرْتُ فَصَلَّيْتُ وَإِنَّمَا نَحْنُ أَصْحَابُ نَوَاضِحَ نَعْمَلُ بِأَيْدِينَا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ اقْرَأْ بِسُورَةِ كَذَا وَسُورَةِ كَذَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Muoz Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqir, soʻng oʻz qavmiga qaytib, ularga imomlik qilardi. Bir kecha u namozni kechiktirib, Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi, keyin qavmiga qaytib, ularga imomlik qilib Baqara surasini oʻqidi. Qavmdan bir kishi buni eshitib, chetga chiqib namozini oʻzi oʻqib oldi, soʻng chiqib ketdi. Odamlar: «Ey falonchi, munofiq boʻlibsan», deyishdi. U: «Vallohi, munofiq boʻlganim yoʻq, Nabiyning ﷺ oldiga borib, xabar beraman», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, Muoz siz bilan namoz oʻqiydi, keyin bizga kelib imomlik qiladi. Kecha siz namozni kechiktirdingiz, u siz bilan oʻqib, soʻng qaytib bizga imomlik qildi va Baqara surasini boshladi. Men buni eshitib, chetga chiqib namozimni oʻzim oʻqib oldim. Biz esa suv tashuvchi tuyaviy odamlarmiz, qoʻllarimiz bilan ishlaymiz», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Ey Muoz, fitnachimisan?! Falon surani, falon surani oʻqi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муоз Набий ﷺ билан намоз ўқир, сўнг ўз қавмига қайтиб, уларга имомлик қиларди. Бир кеча у намозни кечиктириб, Набий ﷺ билан намоз ўқиди, кейин қавмига қайтиб, уларга имомлик қилиб Бақара сурасини ўқиди. Қавмдан бир киши буни эшитиб, четга чиқиб намозини ўзи ўқиб олди, сўнг чиқиб кетди. Одамлар: «Эй фалончи, мунофиқ бўлибсан», дейишди. У: «Валлоҳи, мунофиқ бўлганим йўқ, Набийнинг ﷺ олдига бориб, хабар бераман», деди. Сўнг Набий ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Муоз сиз билан намоз ўқийди, кейин бизга келиб имомлик қилади. Кеча сиз намозни кечиктирдингиз, у сиз билан ўқиб, сўнг қайтиб бизга имомлик қилди ва Бақара сурасини бошлади. Мен буни эшитиб, четга чиқиб намозимни ўзим ўқиб олдим. Биз эса сув ташувчи туявий одамлармиз, қўлларимиз билан ишлаймиз», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Эй Муоз, фитначимисан?! Фалон сурани, фалон сурани ўқи», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى صَلاَةَ الْخَوْفِ فَصَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَتَيْنِ وَبِالَّذِينَ جَاءُوا رَكْعَتَيْنِ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعًا وَلِهَؤُلاَءِ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ haqida rivoyat qilinadiki, u zot xavf namozini oʻqidilar: ortlaridagilar bilan ikki rakaat, soʻng kelganlar bilan ikki rakaat oʻqidilar. Shunday qilib Nabiy ﷺ uchun toʻrt rakaat, ularning har biri uchun ikki rakaatdan boʻldi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ ҳақида ривоят қилинадики, у зот хавф намозини ўқидилар: ортларидагилар билан икки ракаат, сўнг келганлар билан икки ракаат ўқидилар. Шундай қилиб Набий ﷺ учун тўрт ракаат, уларнинг ҳар бири учун икки ракаатдан бўлди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلاَةِ الْفَذِّ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jamoat bilan oʻqilgan namoz yolgʻiz oʻqilgan namozdan yigirma yetti daraja afzaldir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жамоат билан ўқилган намоз ёлғиз ўқилган намоздан йигирма етти даража афзалдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الْجَمَاعَةِ أَفْضَلُ مِنْ صَلاَةِ أَحَدِكُمْ وَحْدَهُ خَمْسًا وَعِشْرِينَ جُزْءًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jamoat bilan oʻqilgan namoz biringizning yolgʻiz oʻqigan namozidan yigirma besh boʻlak afzaldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жамоат билан ўқилган намоз бирингизнинг ёлғиз ўқиган намозидан йигирма беш бўлак афзалдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلاَةِ الْفَذِّ خَمْسًا وَعِشْرِينَ دَرَجَةً ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Jamoat namozi yolgʻiz oʻqilgan namozdan yigirma besh daraja ziyoda boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жамоат намози ёлғиз ўқилган намоздан йигирма беш даража зиёда бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانُوا ثَلاَثَةً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَحَدُهُمْ وَأَحَقُّهُمْ بِالإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi boʻlsalar, ulardan biri imomlik qilsin. Imomlikka eng haqliroqlari Qurʼonni koʻproq biladiganidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши бўлсалар, улардан бири имомлик қилсин. Имомликка энг ҳақлироқлари Қуръонни кўпроқ биладиганидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادٌ، أَنَّ قَزَعَةَ، مَوْلًى لِعَبْدِ الْقَيْسِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عِكْرِمَةَ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ صَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَائِشَةُ خَلْفَنَا تُصَلِّي مَعَنَا وَأَنَا إِلَى جَنْبِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُصَلِّي مَعَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning yonlarida namoz oʻqidim, Oisha esa ortimizda biz bilan namoz oʻqirdi, men Nabiy ﷺ ning yonlarida u zot bilan namoz oʻqirdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг ёнларида намоз ўқидим, Оиша эса ортимизда биз билан намоз ўқирди, мен Набий ﷺ нинг ёнларида у зот билан намоз ўқирдим.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي بِيَدِهِ الْيُسْرَى فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim va u zotning chap tomonlarida turdim. U zot chap qoʻllari bilan meni ushlab, oʻng tomonlariga oʻtqazdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим ва у зотнинг чап томонларида турдим. У зот чап қўллари билан мени ушлаб, ўнг томонларига ўтқаздилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِيهِ، - قَالَ شُعْبَةُ وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْهُ، وَمِنْ أَبِيهِ - قَالَ سَمِعْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ، يَقُولُ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا صَلاَةَ الصُّبْحِ فَقَالَ ‏"‏ أَشَهِدَ فُلاَنٌ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَفُلاَنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَاتَيْنِ الصَّلاَتَيْنِ مِنْ أَثْقَلِ الصَّلاَةِ عَلَى الْمُنَافِقِينَ وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِيهِمَا لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا وَالصَّفُّ الأَوَّلُ عَلَى مِثْلِ صَفِّ الْمَلاَئِكَةِ وَلَوْ تَعْلَمُونَ فَضِيلَتَهُ لاَبْتَدَرْتُمُوهُ وَصَلاَةُ الرَّجُلِ مَعَ الرَّجُلِ أَزْكَى مِنْ صَلاَتِهِ وَحْدَهُ وَصَلاَةُ الرَّجُلِ مَعَ الرَّجُلَيْنِ أَزْكَى مِنْ صَلاَتِهِ مَعَ الرَّجُلِ وَمَا كَانُوا أَكْثَرَ فَهُوَ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqidilar, soʻng: «Falonchi namozda hozir boʻldimi?» dedilar. «Yoʻq», deyishdi. «Falonchi-chi?» dedilar. «Yoʻq», deyishdi. Shunda u zot: «Bu ikki namoz munofiqlarga eng ogʻir kelgan namozdir. Agar ularda nima borligini bilsalar edi, hatto emaklab boʻlsa ham kelardilar. Birinchi saf farishtalar safiga oʻxshaydir. Agar uning fazlini bilsangiz, unga oshiqardingiz. Kishining boshqa bir kishi bilan namoz oʻqishi yolgʻiz oʻqiganidan pokizaroqdir, kishining ikki kishi bilan namoz oʻqishi bir kishi bilan oʻqiganidan pokizaroqdir. Qancha koʻp boʻlsalar, Aziz va Jalil boʻlgan Allohga shuncha suyukliroqdir», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқидилар, сўнг: «Фалончи намозда ҳозир бўлдими?» дедилар. «Йўқ», дейишди. «Фалончи-чи?» дедилар. «Йўқ», дейишди. Шунда у зот: «Бу икки намоз мунофиқларга энг оғир келган намоздир. Агар уларда нима борлигини билсалар эди, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам келардилар. Биринчи саф фаришталар сафига ўхшайдир. Агар унинг фазлини билсангиз, унга ошиқардингиз. Кишининг бошқа бир киши билан намоз ўқиши ёлғиз ўқиганидан покизароқдир, кишининг икки киши билан намоз ўқиши бир киши билан ўқиганидан покизароқдир. Қанча кўп бўлсалар, Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳга шунча суюклироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مَحْمُودٍ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ السُّيُولَ لَتَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَ مَسْجِدِ قَوْمِي فَأُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَكَانٍ مِنْ بَيْتِي أَتَّخِذُهُ مَسْجِدًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَنَفْعَلُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُرِيدُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَرْتُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَفَفْنَا خَلْفَهُ فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Itbon ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yo Rasululloh, seloblar men bilan qavmimning masjidi orasini toʻsib qoʻyadi. Uyimga kelib, bir joyda namoz oʻqib berishingizni istardim, oʻsha joyni masjid qilib olsam», dedi. Rasululloh ﷺ: «Shunday qilamiz», dedilar. Rasululloh ﷺ kirganlarida: «Qayerda oʻqishimni istaysan?» dedilar. Men uyning bir tomoniga ishora qildim. Rasululloh ﷺ turdilar, biz ortlarida saf tortdik, u zot bizga ikki rakaat namoz oʻqib berdilar.Итбон ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ё Расулуллоҳ, селоблар мен билан қавмимнинг масжиди орасини тўсиб қўяди. Уйимга келиб, бир жойда намоз ўқиб беришингизни истардим, ўша жойни масжид қилиб олсам», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Шундай қиламиз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ кирганларида: «Қаерда ўқишимни истайсан?» дедилар. Мен уйнинг бир томонига ишора қилдим. Расулуллоҳ ﷺ турдилар, биз ортларида саф тортдик, у зот бизга икки ракаат намоз ўқиб бердилар.

أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَجْهِهِ حِينَ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُكَبِّرَ فَقَالَ ‏"‏ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَتَرَاصُّوا فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida, takbir aytishdan oldin bizga yuzlarini oʻgirib: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar va bir-biringizga zich turinglar, chunki men sizlarni ortimdan ham koʻraman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида, такбир айтишдан олдин бизга юзларини ўгириб: «Сафларингизни тўғриланглар ва бир-бирингизга зич туринглар, чунки мен сизларни ортимдан ҳам кўраман», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ، - وَاسْمُهُ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ - عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ قَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ لَوْ عَرَّسْتَ بِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنِّي أَخَافُ أَنْ تَنَامُوا عَنِ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بِلاَلٌ أَنَا أَحْفَظُكُمْ ‏.‏ فَاضْطَجَعُوا فَنَامُوا وَأَسْنَدَ بِلاَلٌ ظَهْرَهُ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَقَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ أَيْنَ مَا قُلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَا أُلْقِيَتْ عَلَىَّ نَوْمَةٌ مِثْلُهَا قَطُّ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَبَضَ أَرْوَاحَكُمْ حِينَ شَاءَ فَرَدَّهَا حِينَ شَاءَ قُمْ يَا بِلاَلُ فَآذِنِ النَّاسَ بِالصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ فَتَوَضَّئُوا - يَعْنِي حِينَ ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ - ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى بِهِمْ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Shunda qavmdan baʼzilari: «Yo Rasululloh, bizga bir oz dam olib ketsangiz edi», deyishdi. U zot: «Uyquga ketib, namozdan mahrum boʻlishingizdan qoʻrqaman», dedilar. Bilol: «Men sizni uygʻotib turaman», dedi. Shunda ular yonboshlab uxlab qolishdi, Bilol ham orqasini ulovga suyab oldi. Rasululloh ﷺ quyoshning bir chekkasi koʻtarilganda uygʻonib: «Ey Bilol, aytganing qani?» dedilar. U: «Umrimda bunday uyquni boshimdan kechirmagan edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Aziz va Jalil boʻlgan Alloh jonlaringizni Oʻzi xohlaganda oldi va xohlaganda qaytardi. Ey Bilol, tur, odamlarga namozdan xabar ber», dedilar. Bilol turib azon aytdi, ular taharat qildilar — yaʼni quyosh koʻtarilganda — soʻng u zot turib, ularga namoz oʻqib berdilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Шунда қавмдан баъзилари: «Ё Расулуллоҳ, бизга бир оз дам олиб кетсангиз эди», дейишди. У зот: «Уйқуга кетиб, намоздан маҳрум бўлишингиздан қўрқаман», дедилар. Билол: «Мен сизни уйғотиб тураман», деди. Шунда улар ёнбошлаб ухлаб қолишди, Билол ҳам орқасини уловга суяб олди. Расулуллоҳ ﷺ қуёшнинг бир чеккаси кўтарилганда уйғониб: «Эй Билол, айтганинг қани?» дедилар. У: «Умримда бундай уйқуни бошимдан кечирмаган эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳ жонларингизни Ўзи хоҳлаганда олди ва хоҳлаганда қайтарди. Эй Билол, тур, одамларга намоздан хабар бер», дедилар. Билол туриб азон айтди, улар таҳарат қилдилар — яъни қуёш кўтарилганда — сўнг у зот туриб, уларга намоз ўқиб бердилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ زَائِدَةَ بْنِ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا السَّائِبُ بْنُ حُبَيْشٍ الْكَلاَعِيُّ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ، قَالَ قَالَ لِي أَبُو الدَّرْدَاءِ أَيْنَ مَسْكَنُكَ قُلْتُ فِي قَرْيَةٍ دُوَيْنَ حِمْصَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ ثَلاَثَةٍ فِي قَرْيَةٍ وَلاَ بَدْوٍ لاَ تُقَامُ فِيهِمُ الصَّلاَةُ إِلاَّ قَدِ اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَعَلَيْكُمْ بِالْجَمَاعَةِ فَإِنَّمَا يَأْكُلُ الذِّئْبُ الْقَاصِيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ السَّائِبُ يَعْنِي بِالْجَمَاعَةِ الْجَمَاعَةَ فِي الصَّلاَةِ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Bir qishloq yoki sahroda uch kishi boʻlib, ular orasida namoz jamoat bilan oʻqilmasa, shayton ularni albatta oʻz iskanjasiga oladi. Bas, jamoatga yopishinglar. Chunki boʻri faqat toʻdadan ajralib qolgan qoʻyni yeydi», deganlarini eshitdim, dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Бир қишлоқ ёки саҳрода уч киши бўлиб, улар орасида намоз жамоат билан ўқилмаса, шайтон уларни албатта ўз исканжасига олади. Бас, жамоатга ёпишинглар. Чунки бўри фақат тўдадан ажралиб қолган қўйни ейди», деганларини эшитдим, дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِحَطَبٍ فَيُحْطَبَ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلاَةِ فَيُؤَذَّنَ لَهَا ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً فَيَؤُمَّ النَّاسَ ثُمَّ أُخَالِفَ إِلَى رِجَالٍ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ يَجِدُ عَظْمًا سَمِينًا أَوْ مَرْمَاتَيْنِ حَسْنَتَيْنِ لَشَهِدَ الْعِشَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, oʻtin yigʻishga buyurib oʻtin yigʻdirsam, soʻng namozga buyurib azon aytdirsam, soʻng bir kishiga buyurib odamlarga imomlik qildirsam, soʻng oʻzim namozga kelmayotgan kishilarning oldiga borib, ularning uylarini boshlariga oʻt qoʻyib yoqib yuborsammikan, deb niyat qildim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar ulardan biri semiz suyak yoki ikkita yaxshi qoʻy oyogʻi topilishini bilsa, xufton namoziga albatta hozir boʻlardi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, ўтин йиғишга буюриб ўтин йиғдирсам, сўнг намозга буюриб азон айтдирсам, сўнг бир кишига буюриб одамларга имомлик қилдирсам, сўнг ўзим намозга келмаётган кишиларнинг олдига бориб, уларнинг уйларини бошларига ўт қўйиб ёқиб юборсаммикан, деб ният қилдим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар улардан бири семиз суяк ёки иккита яхши қўй оёғи топилишини билса, хуфтон намозига албатта ҳозир бўларди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَدًا مُسْلِمًا فَلْيُحَافِظْ عَلَى هَؤُلاَءِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ حَيْثُ يُنَادَى بِهِنَّ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ شَرَعَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سُنَنَ الْهُدَى وَإِنَّهُنَّ مِنْ سُنَنِ الْهُدَى وَإِنِّي لاَ أَحْسَبُ مِنْكُمْ أَحَدًا إِلاَّ لَهُ مَسْجِدٌ يُصَلِّي فِيهِ فِي بَيْتِهِ فَلَوْ صَلَّيْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ وَتَرَكْتُمْ مَسَاجِدَكُمْ لَتَرَكْتُمْ سُنَّةَ نَبِيِّكُمْ وَلَوْ تَرَكْتُمْ سُنَّةَ نَبِيِّكُمْ لَضَلَلْتُمْ وَمَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ ثُمَّ يَمْشِي إِلَى صَلاَةٍ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ يَخْطُوهَا حَسَنَةً أَوْ يَرْفَعُ لَهُ بِهَا دَرَجَةً أَوْ يُكَفِّرُ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا نُقَارِبُ بَيْنَ الْخُطَا وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا وَمَا يَتَخَلَّفُ عَنْهَا إِلاَّ مُنَافِقٌ مَعْلُومٌ نِفَاقُهُ وَلَقَدْ رَأَيْتُ الرَّجُلَ يُهَادَى بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ حَتَّى يُقَامَ فِي الصَّفِّ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytardi: «Kim ertaga Alloh azza va jallaga musulmon holida yoʻliqishni istasa, ushbu besh vaqt namozni azon aytilgan joyda oʻqib, unga rioya qilsin. Chunki Alloh azza va jalla Paygʻambari ﷺga hidoyat sunnatlarini joriy qildi va ular hidoyat sunnatlaridandir. Men sizlardan har biringizning uyida namoz oʻqiydigan joyi bor deb oʻylayman. Agar uylaringizda oʻqib, masjidlaringizni tark etsangiz, Paygʻambaringizning sunnatini tark etgan boʻlasiz. Paygʻambaringizning sunnatini tark etsangiz, adashasiz. Qaysi bir musulmon banda taharatni chiroyli qilib olib, soʻng namozga yursa, Alloh azza va jalla uning har bir qadami evaziga bir savob yozadi yoki bir daraja koʻtaradi yoki bir gunohini oʻchiradi. Bizni koʻrardingiz, qadamlarimizni bir-biriga yaqin bosardik. Bizni koʻrardingiz, undan (jamoatdan) faqat nifoqi maʼlum boʻlgan munofiqgina qolardi. Men bir kishini ikki kishining orasida suyab keltirilib, safda tik turgʻizib qoʻyilganini ham koʻrganman».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтарди: «Ким эртага Аллоҳ азза ва жаллага мусулмон ҳолида йўлиқишни истаса, ушбу беш вақт намозни азон айтилган жойда ўқиб, унга риоя қилсин. Чунки Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбари ﷺга ҳидоят суннатларини жорий қилди ва улар ҳидоят суннатларидандир. Мен сизлардан ҳар бирингизнинг уйида намоз ўқийдиган жойи бор деб ўйлайман. Агар уйларингизда ўқиб, масжидларингизни тарк этсангиз, Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этган бўласиз. Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этсангиз, адашасиз. Қайси бир мусулмон банда таҳаратни чиройли қилиб олиб, сўнг намозга юрса, Аллоҳ азза ва жалла унинг ҳар бир қадами эвазига бир савоб ёзади ёки бир даража кўтаради ёки бир гуноҳини ўчиради. Бизни кўрардингиз, қадамларимизни бир-бирига яқин босардик. Бизни кўрардингиз, ундан (жамоатдан) фақат нифоқи маълум бўлган мунофиқгина қоларди. Мен бир кишини икки кишининг орасида суяб келтирилиб, сафда тик турғизиб қўйилганини ҳам кўрганман».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَصَمِّ، عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ أَعْمَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ لِي قَائِدٌ يَقُودُنِي إِلَى الصَّلاَةِ فَسَأَلَهُ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ فِي بَيْتِهِ فَأَذِنَ لَهُ فَلَمَّا وَلَّى دَعَاهُ قَالَ لَهُ ‏"‏ أَتَسْمَعُ النِّدَاءَ بِالصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَجِبْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir koʻzi ojiz kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Meni namozga boshlab boradigan yetakchim yoʻq», dedi va uyida namoz oʻqishga ruxsat berishini soʻradi. U zot unga izn berdilar. U ortga qaytganida, uni chaqirib: «Namozga chaqiriqni (azonni) eshitasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unda unga javob ber», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кўзи ожиз киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Мени намозга бошлаб борадиган етакчим йўқ», деди ва уйида намоз ўқишга рухсат беришини сўради. У зот унга изн бердилар. У ортга қайтганида, уни чақириб: «Намозга чақириқни (азонни) эшитасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унда унга жавоб бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْمَدِينَةَ كَثِيرَةُ الْهَوَامِّ وَالسِّبَاعِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَسْمَعُ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحَىَّ هَلاً ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يُرَخِّصْ لَهُ ‏.‏

Ibn Ummu Maktum (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Allohning Rasuli, Madinada zaharli hasharotlar va yirtqich hayvonlar koʻp», dedi. U zot: «‹Hayya alas-salah, hayya alal-falah›ni eshitasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unda darrov shoshil», dedilar va unga ruxsat bermadilar.Ибн Умму Мактум (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй Аллоҳнинг Расули, Мадинада заҳарли ҳашаротлар ва йиртқич ҳайвонлар кўп», деди. У зот: «‹Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алал-фалаҳ›ни эшитасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унда дарров шошил», дедилар ва унга рухсат бермадилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَرْقَمَ، كَانَ يَؤُمُّ أَصْحَابَهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ يَوْمًا فَذَهَبَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ فَلْيَبْدَأْ بِهِ قَبْلَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻz sheriklariga imomlik qilardi. Bir kuni namoz vaqti kirganda, u hojatini chiqargani ketdi, soʻng qaytib kelib: Men Rasululloh ﷺni: «Biringiz hojati (katta hojat) kelib qolsa, namozdan avval oʻshani ado etsin», deganlarini eshitdim, dedi.Абдуллоҳ ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўз шерикларига имомлик қиларди. Бир куни намоз вақти кирганда, у ҳожатини чиқаргани кетди, сўнг қайтиб келиб: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Бирингиз ҳожати (катта ҳожат) келиб қолса, намоздан аввал ўшани адо этсин», деганларини эшитдим, деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَضَرَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom hozir boʻlsa-yu, namozga iqomat aytilsa, avval taomdan boshlanglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом ҳозир бўлса-ю, намозга иқомат айтилса, аввал таомдан бошланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحُنَيْنٍ فَأَصَابَنَا مَطَرٌ فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ‏.‏

Abu Malihning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Hunaynda edik. Bizga yomgʻir yogʻdi. Shunda Rasululloh ﷺning munodiysi: ‹Uy-joylaringizda (turgan joyingizda) namoz oʻqinglar›, deb chaqirdi».Абу Малиҳнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Ҳунайнда эдик. Бизга ёмғир ёғди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг мунодийси: ‹Уй-жойларингизда (турган жойингизда) намоз ўқинглар›, деб чақирди».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ طَحْلاَءَ، عَنْ مُحْصِنِ بْنِ عَلِيٍّ الْفِهْرِيِّ، عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ خَرَجَ عَامِدًا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ أَجْرِ مَنْ حَضَرَهَا وَلاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taharatni chiroyli qilib olib, soʻng qasd bilan masjidga chiqsa-yu, odamlarni namozni oʻqib boʻlgan holda topsa, Alloh unga namozga hozir boʻlganlarning ajri kabi ajr yozadi va bu ularning ajridan hech narsani kamaytirmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳаратни чиройли қилиб олиб, сўнг қасд билан масжидга чиқса-ю, одамларни намозни ўқиб бўлган ҳолда топса, Аллоҳ унга намозга ҳозир бўлганларнинг ажри каби ажр ёзади ва бу уларнинг ажридан ҳеч нарсани камайтирмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ الْحُكَيْمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْقُرَشِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي سَلَمَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُمَا عَنْ حُمْرَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ لِلصَّلاَةِ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ مَشَى إِلَى الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ فَصَلاَّهَا مَعَ النَّاسِ أَوْ مَعَ الْجَمَاعَةِ أَوْ فِي الْمَسْجِدِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Kim namoz uchun taharatni mukammal qilib olib, soʻng farz namozga yurib borib, uni odamlar bilan yoki jamoat bilan yoki masjidda oʻqisa, Alloh uning gunohlarini kechiradi», deganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким намоз учун таҳаратни мукаммал қилиб олиб, сўнг фарз намозга юриб бориб, уни одамлар билан ёки жамоат билан ёки масжидда ўқиса, Аллоҳ унинг гуноҳларини кечиради», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي الدِّيلِ يُقَالُ لَهُ بُسْرُ بْنُ مِحْجَنٍ عَنْ مِحْجَنٍ، أَنَّهُ كَانَ فِي مَجْلِسٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذَّنَ بِالصَّلاَةِ - فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ وَمِحْجَنٌ فِي مَجْلِسِهِ - فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ أَلَسْتَ بِرَجُلٍ مُسْلِمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي كُنْتُ قَدْ صَلَّيْتُ فِي أَهْلِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا جِئْتَ فَصَلِّ مَعَ النَّاسِ وَإِنْ كُنْتَ قَدْ صَلَّيْتَ ‏"‏ ‏.‏

Mihjan (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan bir majlisda edi. Namozga azon aytildi va Rasululloh ﷺ turib namozga bordilar, soʻng qaytdilar, Mihjan esa hamon oʻz oʻrnida oʻtirar edi. Rasululloh ﷺ unga: «Namoz oʻqishdan seni nima toʻsdi? Sen musulmon kishi emasmisan?» dedilar. U: «Ha, lekin men ahlim bilan (uyimda) oʻqib boʻlgan edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Kelganingda, garchi oʻqigan boʻlsang ham, odamlar bilan oʻqi», dedilar.Миҳжан (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан бир мажлисда эди. Намозга азон айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ туриб намозга бордилар, сўнг қайтдилар, Миҳжан эса ҳамон ўз ўрнида ўтирар эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Намоз ўқишдан сени нима тўсди? Сен мусулмон киши эмасмисан?» дедилар. У: «Ҳа, лекин мен аҳлим билан (уйимда) ўқиб бўлган эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Келганингда, гарчи ўқиган бўлсанг ҳам, одамлар билан ўқи», дедилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الأَسْوَدِ الْعَامِرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْفَجْرِ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ إِذَا هُوَ بِرَجُلَيْنِ فِي آخِرِ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّيَا مَعَهُ قَالَ ‏"‏ عَلَىَّ بِهِمَا ‏"‏ ‏.‏ فَأُتِيَ بِهِمَا تُرْعَدُ فَرَائِصُهُمَا فَقَالَ ‏"‏ مَا مَنَعَكُمَا أَنْ تُصَلِّيَا مَعَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَدْ صَلَّيْنَا فِي رِحَالِنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تَفْعَلاَ إِذَا صَلَّيْتُمَا فِي رِحَالِكُمَا ثُمَّ أَتَيْتُمَا مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَصَلِّيَا مَعَهُمْ فَإِنَّهَا لَكُمَا نَافِلَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Yazid ibn al-Asvad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ bilan Xayf masjidida bomdod namozini oʻqidim. U zot namozni ado etib boʻlganlarida, qavmning eng orqasida ular bilan namoz oʻqimagan ikki kishini koʻrib qoldilar. U zot: ‹Ularni oldimga keltiringlar›, dedilar. Shunda ular yelkalari titragan holda keltirildi. U zot: ‹Biz bilan namoz oʻqishdan sizlarni nima toʻsdi?› dedilar. Ular: ‹Ey Allohning Rasuli, biz uy-joylarimizda oʻqib boʻlgan edik›, dedilar. U zot: ‹Bunday qilmanglar. Agar uy-joylaringizda oʻqib boʻlib, soʻng jamoat boʻlgan masjidga kelsangiz, ular bilan oʻqinglar. Zero, bu sizlar uchun nafl boʻladi›, dedilar».Язид ибн ал-Асвад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Хайф масжидида бомдод намозини ўқидим. У зот намозни адо этиб бўлганларида, қавмнинг энг орқасида улар билан намоз ўқимаган икки кишини кўриб қолдилар. У зот: ‹Уларни олдимга келтиринглар›, дедилар. Шунда улар елкалари титраган ҳолда келтирилди. У зот: ‹Биз билан намоз ўқишдан сизларни нима тўсди?› дедилар. Улар: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз уй-жойларимизда ўқиб бўлган эдик›, дедилар. У зот: ‹Бундай қилманглар. Агар уй-жойларингизда ўқиб бўлиб, сўнг жамоат бўлган масжидга келсангиз, улар билан ўқинглар. Зеро, бу сизлар учун нафл бўлади›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ صُدْرَانَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُدَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَضَرَبَ فَخِذِي ‏"‏ كَيْفَ أَنْتَ إِذَا بَقِيتَ فِي قَوْمٍ يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ عَنْ وَقْتِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَا تَأْمُرُ قَالَ ‏"‏ صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا ثُمَّ اذْهَبْ لِحَاجَتِكَ فَإِنْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَأَنْتَ فِي الْمَسْجِدِ فَصَلِّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sonimga urib menga: «Namozni oʻz vaqtidan kechiktiradigan bir qavm ichida qolsang, holing qanday boʻladi?» dedilar. U: «Menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi, soʻng hojating izidan bor. Agar namozga iqomat aytilib, sen masjidda boʻlsang, (yana) oʻqi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сонимга уриб менга: «Намозни ўз вақтидан кечиктирадиган бир қавм ичида қолсанг, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. У: «Менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Намозни ўз вақтида ўқи, сўнг ҳожатинг изидан бор. Агар намозга иқомат айтилиб, сен масжидда бўлсанг, (яна) ўқи», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، مَوْلَى مَيْمُونَةَ قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ جَالِسًا عَلَى الْبَلاَطِ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ قُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا لَكَ لاَ تُصَلِّي قَالَ إِنِّي قَدْ صَلَّيْتُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تُعَادُ الصَّلاَةُ فِي يَوْمٍ مَرَّتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sulaymon aytdi: Men Ibn Umarni odamlar namoz oʻqiyotgan bir paytda Balot degan joyda oʻtirganini koʻrib: «Ey Abu Abdurrahmon, senga nima boʻldi, namoz oʻqimayapsan?» dedim. U: «Men oʻqib boʻldim. Chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Bir kunda namoz ikki marta qaytarilmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сулаймон айтди: Мен Ибн Умарни одамлар намоз ўқиётган бир пайтда Балот деган жойда ўтирганини кўриб: «Эй Абу Абдурраҳмон, сенга нима бўлди, намоз ўқимаяпсан?» дедим. У: «Мен ўқиб бўлдим. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Бир кунда намоз икки марта қайтарилмайди›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَتَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَلاَ تَأْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَسْعَوْنَ وَأْتُوهَا تَمْشُونَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَاقْضُوا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga kelganingizda, yugurib kelmangiz, balki vazminlik bilan yurib kelingiz. Imomga yetishib olganingizni oʻqingiz, oʻtkazib yuborganingizni esa qazo qilingiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга келганингизда, югуриб келмангиз, балки вазминлик билан юриб келингиз. Имомга етишиб олганингизни ўқингиз, ўтказиб юборганингизни эса қазо қилингиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مَنْبُوذٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ فَيَتَحَدَّثُ عِنْدَهُمْ حَتَّى يَنْحَدِرَ لِلْمَغْرِبِ ‏.‏ قَالَ أَبُو رَافِعٍ فَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُسْرِعُ إِلَى الْمَغْرِبِ مَرَرْنَا بِالْبَقِيعِ فَقَالَ ‏"‏ أُفٍّ لَكَ أُفٍّ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكَبُرَ ذَلِكَ فِي ذَرْعِي فَاسْتَأْخَرْتُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُرِيدُنِي فَقَالَ ‏"‏ مَا لَكَ امْشِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ أَحْدَثْتُ حَدَثًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَفَّفْتَ بِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنْ هَذَا فُلاَنٌ بَعَثْتُهُ سَاعِيًا عَلَى بَنِي فُلاَنٍ فَغَلَّ نَمِرَةً فَدُرِّعَ الآنَ مِثْلَهَا مِنْ نَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asr namozini oʻqiganlaridan soʻng, Banu Abdulashhal huzuriga borib, magʻrib vaqti kirguncha ular bilan suhbatlashib oʻtirardilar. Abu Rofiʼ aytdi: Nabiy ﷺ magʻribga shoshilib ketayotgan edilar, biz Baqiʼ qabristoni yonidan oʻtdik. U zot: «Senga uf boʻlsin, senga uf boʻlsin!», dedilar. Bu menga ogʻir botdi va men meni nazarda tutdilar deb oʻylab, orqaga qoldim. U zot: «Senga nima boʻldi, yur!», dedilar. Men: «Bir gunoh qildimmi?», dedim. U zot: «Bu nimasi?», dedilar. Men: «Menga uf tortdingiz-ku», dedim. U zot: «Yoʻq, balki bu falonchi edi, men uni falon qavmga zakot yigʻuvchi qilib yuborgan edim, u bir chopon oʻgʻirlab olibdi. Endi unga oʻshaning oʻxshashi oloʻtdan kiydirildi», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини ўқиганларидан сўнг, Бану Абдулашҳал ҳузурига бориб, мағриб вақти киргунча улар билан суҳбатлашиб ўтирардилар. Абу Рофиъ айтди: Набий ﷺ мағрибга шошилиб кетаётган эдилар, биз Бақиъ қабристони ёнидан ўтдик. У зот: «Сенга уф бўлсин, сенга уф бўлсин!», дедилар. Бу менга оғир ботди ва мен мени назарда тутдилар деб ўйлаб, орқага қолдим. У зот: «Сенга нима бўлди, юр!», дедилар. Мен: «Бир гуноҳ қилдимми?», дедим. У зот: «Бу нимаси?», дедилар. Мен: «Менга уф тортдингиз-ку», дедим. У зот: «Йўқ, балки бу фалончи эди, мен уни фалон қавмга закот йиғувчи қилиб юборган эдим, у бир чопон ўғирлаб олибди. Энди унга ўшанинг ўхшаши олўтдан кийдирилди», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْبُوذٌ، - رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي رَافِعٍ - عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагига ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُمَا ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ الْمُهَجِّرِ إِلَى الصَّلاَةِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي الْبَدَنَةَ ثُمَّ الَّذِي عَلَى إِثْرِهِ كَالَّذِي يُهْدِي الْبَقَرَةَ ثُمَّ الَّذِي عَلَى إِثْرِهِ كَالَّذِي يُهْدِي الْكَبْشَ ثُمَّ الَّذِي عَلَى إِثْرِهِ كَالَّذِي يُهْدِي الدَّجَاجَةَ ثُمَّ الَّذِي عَلَى إِثْرِهِ كَالَّذِي يُهْدِي الْبَيْضَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga erta keluvchining misoli tuya qurbon qilgan kishining misoliga oʻxshaydi. Undan keyin kelgan kishi sigir qurbon qilgan kishiga oʻxshaydi. Undan keyin kelgan kishi qoʻchqor qurbon qilgan kishiga oʻxshaydi. Undan keyin kelgan kishi tovuq qurbon qilgan kishiga oʻxshaydi. Undan keyin kelgan kishi esa tuxum sadaqa qilgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга эрта келувчининг мисоли туя қурбон қилган кишининг мисолига ўхшайди. Ундан кейин келган киши сигир қурбон қилган кишига ўхшайди. Ундан кейин келган киши қўчқор қурбон қилган кишига ўхшайди. Ундан кейин келган киши товуқ қурбон қилган кишига ўхшайди. Ундан кейин келган киши эса тухум садақа қилган кишига ўхшайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ صَلاَةَ إِلاَّ الْمَكْتُوبَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga iqoma aytilsa, farz namozidan boshqa namoz yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга иқома айтилса, фарз намозидан бошқа намоз йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ وَرْقَاءَ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ صَلاَةَ إِلاَّ الْمَكْتُوبَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Namozga iqoma aytilsa, farz namozidan boshqa namoz yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Намозга иқома айтилса, фарз намозидан бошқа намоз йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، قَالَ أُقِيمَتْ صَلاَةُ الصُّبْحِ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يُصَلِّي وَالْمُؤَذِّنُ يُقِيمُ فَقَالَ ‏"‏ أَتُصَلِّي الصُّبْحَ أَرْبَعًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Buhayna (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Subh namoziga iqoma aytildi. Rasululloh ﷺ muazzin iqoma aytayotgan paytda bir kishining namoz oʻqiyotganini koʻrib: «Subhni toʻrt rakat oʻqiyapsanmi?», dedilar.Ибн Буҳайна (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Субҳ намозига иқома айтилди. Расулуллоҳ ﷺ муаззин иқома айтаётган пайтда бир кишининг намоз ўқиётганини кўриб: «Субҳни тўрт ракат ўқияпсанми?», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ فَرَكَعَ الرَّكْعَتَيْنِ ثُمَّ دَخَلَ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَتَهُ قَالَ ‏"‏ يَا فُلاَنُ أَيُّهُمَا صَلاَتُكَ الَّتِي صَلَّيْتَ مَعَنَا أَوِ الَّتِي صَلَّيْتَ لِنَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Sarjis (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ subh namozini oʻqiyotgan paytlarida bir kishi keldi va ikki rakat oʻqib, soʻng jamoatga qoʻshildi. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatgach: «Ey falonchi, qaysi biri sening namozing edi, biz bilan oʻqiganingmi yoki oʻzing uchun oʻqiganingmi?», dedilar.Абдуллоҳ ибн Саржис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ субҳ намозини ўқиётган пайтларида бир киши келди ва икки ракат ўқиб, сўнг жамоатга қўшилди. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатгач: «Эй фалончи, қайси бири сенинг намозинг эди, биз билан ўқиганингми ёки ўзинг учун ўқиганингми?», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، - رضى الله عنه - قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِنَا فَصَلَّيْتُ أَنَا وَيَتِيمٌ لَنَا خَلْفَهُ وَصَلَّتْ أُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَنَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uyimizga tashrif buyurdilar. Men va bir yetimimiz u zotning orqalarida namoz oʻqidik, Ummu Sulaym esa bizning orqamizda oʻqidi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйимизга ташриф буюрдилар. Мен ва бир етимимиз у зотнинг орқаларида намоз ўқидик, Умму Сулайм эса бизнинг орқамизда ўқиди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا نُوحٌ، - يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ - عَنِ ابْنِ مَالِكٍ، - وَهُوَ عَمْرٌو - عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتِ امْرَأَةٌ تُصَلِّي خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَسْنَاءُ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ - قَالَ - فَكَانَ بَعْضُ الْقَوْمِ يَتَقَدَّمُ فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ لِئَلاَّ يَرَاهَا وَيَسْتَأْخِرُ بَعْضُهُمْ حَتَّى يَكُونَ فِي الصَّفِّ الْمُؤَخَّرِ فَإِذَا رَكَعَ نَظَرَ مِنْ تَحْتِ إِبْطِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir goʻzal ayol, odamlarning eng goʻzallaridan biri Rasululloh ﷺ orqalarida namoz oʻqirdi. Qavmdan baʼzilar uni koʻrmaslik uchun birinchi safga oʻtib olar, baʼzilari esa oxirgi safga oʻtib olar edi. Chunki rukuga borganda, qoʻltiqlari ostidan uni koʻrardi. Shunda Alloh azza va jalla: {Sizlardan avval oʻtganlarni ham, keyin qolganlarni ham, albatta, bilamiz} oyatini nozil qildi. (Hijr 24)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир гўзал аёл, одамларнинг энг гўзалларидан бири Расулуллоҳ ﷺ орқаларида намоз ўқирди. Қавмдан баъзилар уни кўрмаслик учун биринчи сафга ўтиб олар, баъзилари эса охирги сафга ўтиб олар эди. Чунки рукуга борганда, қўлтиқлари остидан уни кўрарди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Сизлардан аввал ўтганларни ҳам, кейин қолганларни ҳам, албатта, биламиз} оятини нозил қилди. (Ҳижр 24)

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ زِيَادٍ الأَعْلَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، أَنَّ أَبَا بَكْرَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَاكِعٌ فَرَكَعَ دُونَ الصَّفِّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلاَ تَعُدْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U masjidga kirganida, Nabiy ﷺ rukuda edilar. Shunda u safga yetmasdan turib rukuga bordi. Nabiy ﷺ: «Alloh sening harakatingni ziyoda qilsin, lekin boshqa bunday qilma», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У масжидга кирганида, Набий ﷺ рукуда эдилар. Шунда у сафга етмасдан туриб рукуга борди. Набий ﷺ: «Аллоҳ сенинг ҳаракатингни зиёда қилсин, лекин бошқа бундай қилма», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ ‏"‏ يَا فُلاَنُ أَلاَ تُحَسِّنُ صَلاَتَكَ أَلاَ يَنْظُرُ الْمُصَلِّي كَيْفَ يُصَلِّي لِنَفْسِهِ إِنِّي أُبْصِرُ مِنْ وَرَائِي كَمَا أُبْصِرُ بَيْنَ يَدَىَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni namoz oʻqib, soʻng qaytdilar va: «Ey falonchi, namozingni chiroyli qilmaysanmi? Namoz oʻquvchi oʻzi uchun qanday namoz oʻqiyotganiga nazar solmaydimi? Men oldimni koʻrganimdek, orqamni ham koʻraman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни намоз ўқиб, сўнг қайтдилар ва: «Эй фалончи, намозингни чиройли қилмайсанми? Намоз ўқувчи ўзи учун қандай намоз ўқиётганига назар солмайдими? Мен олдимни кўрганимдек, орқамни ҳам кўраман», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ فِي بَيْتِهِ وَبَعْدَ الْعِشَاءِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ لاَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَيُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin namozidan oldin ikki rakat, undan keyin ikki rakat oʻqirdilar. Magʻribdan keyin uylarida ikki rakat, xufton namozidan keyin ikki rakat oʻqirdilar. Jumadan keyin esa qaytib borib, uylarida ikki rakat oʻqigunlaricha namoz oʻqimasdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозидан олдин икки ракат, ундан кейин икки ракат ўқирдилар. Мағрибдан кейин уйларида икки ракат, хуфтон намозидан кейин икки ракат ўқирдилар. Жумадан кейин эса қайтиб бориб, уйларида икки ракат ўқигунларича намоз ўқимасдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، قَالَ سَأَلْنَا عَلِيًّا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَيُّكُمْ يُطِيقُ ذَلِكَ قُلْنَا إِنْ لَمْ نُطِقْهُ سَمِعْنَا ‏.‏ قَالَ كَانَ إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مِنْ هَا هُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَا هُنَا عِنْدَ الْعَصْرِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَإِذَا كَانَتْ مِنْ هَا هُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَا هُنَا عِنْدَ الظُّهْرِ صَلَّى أَرْبَعًا وَيُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا وَبَعْدَهَا ثِنْتَيْنِ وَيُصَلِّي قَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا يَفْصِلُ بَيْنَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ بِتَسْلِيمٍ عَلَى الْمَلاَئِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَالنَّبِيِّينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz undan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradik. U: «Qaysingiz bunga qodir boʻla olasiz?», dedi. Biz: «Agar qodir boʻla olmasak ham, eshitamiz», dedik. U aytdi: Quyosh sharqda asr vaqtidagi holatiga oʻxshash boʻlganda, ikki rakat oʻqirdilar. Quyosh sharqda peshin vaqtidagi holatiga oʻxshash boʻlganda, toʻrt rakat oʻqirdilar. Peshindan oldin toʻrt rakat, undan keyin ikki rakat oʻqirdilar. Asrdan oldin toʻrt rakat oʻqib, har ikki rakat orasini muqarrab farishtalarga, paygʻambarlarga va ularga ergashgan moʻminlar hamda musulmonlarga salom aytish bilan ajratardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз ундан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадик. У: «Қайсингиз бунга қодир бўла оласиз?», деди. Биз: «Агар қодир бўла олмасак ҳам, эшитамиз», дедик. У айтди: Қуёш шарқда аср вақтидаги ҳолатига ўхшаш бўлганда, икки ракат ўқирдилар. Қуёш шарқда пешин вақтидаги ҳолатига ўхшаш бўлганда, тўрт ракат ўқирдилар. Пешиндан олдин тўрт ракат, ундан кейин икки ракат ўқирдилар. Асрдан олдин тўрт ракат ўқиб, ҳар икки ракат орасини муқарраб фаришталарга, пайғамбарларга ва уларга эргашган мўминлар ҳамда мусулмонларга салом айтиш билан ажратардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّهَارِ قَبْلَ الْمَكْتُوبَةِ قَالَ مَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ أَخْبَرَنَا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حِينَ تَزِيغُ الشَّمْسُ رَكْعَتَيْنِ وَقَبْلَ نِصْفِ النَّهَارِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ يَجْعَلُ التَّسْلِيمَ فِي آخِرِهِ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan Rasululloh ﷺning kunduzi farz namozidan oldin oʻqigan namozlari haqida soʻralganda, u: «Bunga kim ham qodir boʻlardi?», dedi. Soʻng xabar berib dedi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgan vaqtda ikki rakat, kunning yarmidan oldin esa toʻrt rakat oʻqir, salomni uning oxirida qilardilar».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан Расулуллоҳ ﷺнинг кундузи фарз намозидан олдин ўқиган намозлари ҳақида сўралганда, у: «Бунга ким ҳам қодир бўларди?», деди. Сўнг хабар бериб деди: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғган вақтда икки ракат, куннинг ярмидан олдин эса тўрт ракат ўқир, саломни унинг охирида қилардилар».