Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ habal al-habalani sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳабал ал-ҳабалани сотишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنْ الثِّيَابِ قَالَ لَا تَلْبَسُوا الْقُمُصَ وَلَا الْعَمَائِمَ وَلَا الْبَرَانِسَ وَلَا السَّرَاوِيلَاتِ وَلَا الْخِفَافَ إِلَّا مَنْ لَا يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَيَقْطَعُهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ وَلَا تَلْبَسُوا مِنْ الثِّيَابِ مَا مَسَّهُ وَرْسٌ أَوْ زَعْفَرَانٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan ehromdagi kishi kiyadigan kiyimlar haqida rivoyat qiladi. U zot: «Koʻylaklarni, sallalarni, burnuslarni, ishtonlarni va maxsilarni kiymanglar; magar kimda choriq boʻlmasa, ularni toʻpiqdan pastroq (qilib) kessin. Kiyimlardan vars yoki zaʼfaron tekkanini ham kiymanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан эҳромдаги киши киядиган кийимлар ҳақида ривоят қилади. У зот: «Кўйлакларни, саллаларни, бурнусларни, иштонларни ва махсиларни кийманглар; магар кимда чориқ бўлмаса, уларни тўпиқдан пастроқ (қилиб) кессин. Кийимлардан варс ёки заъфарон текканини ҳам кийманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِيعُهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Kim taom sotib olsa, uni toʻliq qabziga olmaguncha sotmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Ким таом сотиб олса, уни тўлиқ қабзига олмагунча сотмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَطَعَ فِي مِجَنٍّ ثَمَنُهُ ثَلَاثَةُ دَرَاهِمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot qiymati uch dirham boʻlgan qalqon uchun qoʻlni kesdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот қиймати уч дирҳам бўлган қалқон учун қўлни кесдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Biringiz jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Бирингиз жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا لَاعَنَ امْرَأَتَهُ وَانْتَفَى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِأُمِّهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayoli bilan liʼon qilishib, uning bolasini oʻzinikidan tondi. Shunda Rasululloh ﷺ ular ikkovini ajratib, bolani ayolga qoʻshib berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёли билан лиъон қилишиб, унинг боласини ўзиникидан тонди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар икковини ажратиб, болани аёлга қўшиб бердилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ قَالَ أَبِي و حَدَّثَنِي حَمَّادٌ الْخَيَّاطُ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Asr namozi qoʻldan ketgan kishi, goʻyo ahli va moli halok boʻlgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аср намози қўлдан кетган киши, гўё аҳли ва моли ҳалок бўлган кишига ўхшайди», дедилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّهُ ذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ تُصِيبُهُ جَنَابَةٌ مِنْ اللَّيْلِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأْ وَاغْسِلْ ذَكَرَكَ ثُمَّ نَمْ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺga oʻziga kechasi janobat yetishini zikr qildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Tahorat qil, zakaringni yuv, soʻng uxla», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺга ўзига кечаси жанобат етишини зикр қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Таҳорат қил, закарингни юв, сўнг ухла», дедилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ صَاحِبِ الْقُرْآنِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الْإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ عَاهَدَ عَلَيْهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ

Nofeʼ Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ: «Qurʼon egasining misoli — tushovlangan tuyalar egasining misoli kabidir: agar u ularni saqlab tursa, ushlab qoladi; agar boʻshatib yuborsa, ketib qoladi», dedilar.Нофеъ Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон эгасининг мисоли — тушовланган туялар эгасининг мисоли кабидир: агар у уларни сақлаб турса, ушлаб қолади; агар бўшатиб юборса, кетиб қолади», дедилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُنَادِي بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُنَادِيَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi; shuning uchun Ibn Ummu Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar (saharlik qilinglar)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билол кечаси азон айтади; шунинг учун Ибн Умму Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар (саҳарлик қилинглар)», — дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَرَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً الَّذِي يَنْظُرُ إِلَى جِنَانِهِ وَنَعِيمِهِ وَخَدَمِهِ وَسُرُرِهِ مِنْ مَسِيرَةِ أَلْفِ سَنَةٍ وَإِنَّ أَكْرَمَهُمْ عَلَى اللَّهِ مَنْ يَنْظُرُ إِلَى وَجْهِهِ غُدْوَةً وَعَشِيَّةً ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ}

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ holda Nabiy ﷺgacha rivoyat qilinadi. U zot: «Albatta, jannat ahlining martabasi eng past boʻlgani — oʻz bogʻlariga, neʼmatlariga, xizmatchilariga va soʻrilariga ming yillik masofadan nazar soluvchidir. Ularning Alloh huzurida eng karomatlisi esa ertayu kech Uning yuziga nazar soluvchidir», dedilar. Soʻng u zot ushbu oyatni oʻqidilar: {Oʻsha kunda baʼzi yuzlar yorugʻdir, Rabbiga boquvchidir}.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ ҳолда Набий ﷺгача ривоят қилинади. У зот: «Албатта, жаннат аҳлининг мартабаси энг паст бўлгани — ўз боғларига, неъматларига, хизматчиларига ва сўриларига минг йиллик масофадан назар солувчидир. Уларнинг Аллоҳ ҳузурида энг кароматлиси эса эртаю кеч Унинг юзига назар солувчидир», дедилар. Сўнг у зот ушбу оятни ўқидилар: {Ўша кунда баъзи юзлар ёруғдир, Раббига боқувчидир}.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَارَفَعَ الْحَدِيثَ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ} قَالَ يَقُومُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الرَّشْحِ إِلَى أَنْصَافِ آذَانِهِمْ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ holda rivoyat qilinadi: Alloh taoloning {Odamlar olamlar Robbi uchun turadigan kunda} degan soʻzi haqida u: «Ular Qiyomat kunida quloqlarining oʻrtasigacha terga botib turadilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ ҳолда ривоят қилинади: Аллоҳ таолонинг {Одамлар оламлар Робби учун турадиган кунда} деган сўзи ҳақида у: «Улар Қиёмат кунида қулоқларининг ўртасигача терга ботиб турадилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيُّ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يُكْرِي أَرْضَهُ عَلَى عَهْدِ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَبَعْضَ عَمَلِ مُعَاوِيَةَ قَالَ وَلَوْ شِئْتُ قُلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ إِمَارَةِ مُعَاوِيَةَ بَلَغَهُ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ فَذَهَبَ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ عَنْهُ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ فَتَرَكَ أَنْ يُكْرِيَهَا فَكَانَ إِذَا سُئِلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَقُولُ زَعَمَ ابْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Abu Bakr, Umar va Usmon zamonlarida hamda Muoviya hukmronligining bir qismida yerini ijaraga berar edi. (Nofeʼ) aytdi: Xohlasam, Rasululloh ﷺ zamonlarida ham (shunday qilar edi), der edim. Nihoyat Muoviya amirligining oxirida unga Rofeʼ ibn Xadijdan bir hadis yetib keldi. U bordi, men ham u bilan birga edim, va undan bu haqda soʻradi. U: «Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytardilar», dedi. Shundan soʻng u yerini ijaraga berishni tark qildi. Bundan keyin undan soʻralsa: «Ibn Xadij Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytarganlarini daʼvo qiladi», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Абу Бакр, Умар ва Усмон замонларида ҳамда Муовия ҳукмронлигининг бир қисмида ерини ижарага берар эди. (Нофеъ) айтди: Хоҳласам, Расулуллоҳ ﷺ замонларида ҳам (шундай қилар эди), дер эдим. Ниҳоят Муовия амирлигининг охирида унга Рофеъ ибн Хадиждан бир ҳадис етиб келди. У борди, мен ҳам у билан бирга эдим, ва ундан бу ҳақда сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтардилар», деди. Шундан сўнг у ерини ижарага беришни тарк қилди. Бундан кейин ундан сўралса: «Ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтарганларини даъво қилади», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُزَابَنَةِقَالَ فَكَانَ نَافِعٌ يُفَسِّرُهَا الثَّمَرَةُ تُشْتَرَى بِخَرْصِهَا تَمْرًا بِكَيْلٍ مُسَمًّى إِنْ زَادَتْ فَلِي وَإِنْ نَقَصَتْ فَعَلَيَّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. (Rovi) aytdi: Nofeʼ uni shunday tafsir qilar edi: Meva chamalab, maʼlum oʻlchovdagi quruq xurmoga sotib olinadi — agar ziyoda boʻlsa, menga; agar kam chiqsa, mening zimmamga.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. (Рови) айтди: Нофеъ уни шундай тафсир қилар эди: Мева чамалаб, маълум ўлчовдаги қуруқ хурмога сотиб олинади — агар зиёда бўлса, менга; агар кам чиқса, менинг зиммамга.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ تُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا سُئِلَ عَنْ الرَّجُلِ يُطَلِّقُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ يَقُولُ إِمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَهَا وَاحِدَةً أَوْ اثْنَتَيْنِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا إِنْ لَمْ يُرِدْ إِمْسَاكَهَا وَإِمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَهَا ثَلَاثًا فَقَدْ عَصَيْتَ اللَّهَ تَعَالَى فِيمَا أَمَرَكَ بِهِ مِنْ طَلَاقِ امْرَأَتِكَ وَبَانَتْ مِنْكَ وَبِنْتَ مِنْهَا

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) xotinini u hayzli holida taloq qildi. Shunda Umar Nabiy ﷺdan soʻradi; u zot unga buyurdilarki, uni qaytarib olsin, soʻng uni yana boshqa bir hayz koʻrguncha qoʻyib tursin, soʻng poklanguncha qoʻyib tursin, soʻng unga tegishidan oldin taloq qilsin. Mana shu — Alloh xotinlar shunda taloq qilinishlarini buyurgan iddadir. Ibn Umar xotinini hayzli holida taloq qiladigan kishi haqida soʻralsa: «Agar sen uni bir yoki ikki taloq qilgan boʻlsang — Rasululloh ﷺ unga buyurdilarki, uni qaytarib olsin, soʻng uni yana boshqa bir hayz koʻrguncha qoʻyib tursin, soʻng poklanguncha qoʻyib tursin, soʻng uni ushlab qolishni istamasa, taloq qilsin. Agar sen uni uch taloq qilgan boʻlsang — xotiningni taloq qilish borasida Alloh taolo senga buyurgan narsada Unga osiy boʻlibsan; u sendan boin boʻldi, sen ham undan ajralding», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) хотинини у ҳайзли ҳолида талоқ қилди. Шунда Умар Набий ﷺдан сўради; у зот унга буюрдиларки, уни қайтариб олсин, сўнг уни яна бошқа бир ҳайз кўргунча қўйиб турсин, сўнг поклангунча қўйиб турсин, сўнг унга тегишидан олдин талоқ қилсин. Мана шу — Аллоҳ хотинлар шунда талоқ қилинишларини буюрган иддадир. Ибн Умар хотинини ҳайзли ҳолида талоқ қиладиган киши ҳақида сўралса: «Агар сен уни бир ёки икки талоқ қилган бўлсанг — Расулуллоҳ ﷺ унга буюрдиларки, уни қайтариб олсин, сўнг уни яна бошқа бир ҳайз кўргунча қўйиб турсин, сўнг поклангунча қўйиб турсин, сўнг уни ушлаб қолишни истамаса, талоқ қилсин. Агар сен уни уч талоқ қилган бўлсанг — хотинингни талоқ қилиш борасида Аллоҳ таоло сенга буюрган нарсада Унга осий бўлибсан; у сендан боин бўлди, сен ҳам ундан ажралдинг», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُكَانَ لَا يَدَعُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ دَخَلَ عَلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي لَا آمَنُ أَنْ يَكُونَ الْعَامَ بَيْنَ النَّاسِ قِتَالٌ فَلَوْ أَقَمْتَ فَقَالَ قَدْ حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَإِنْ يُحَلْ بَيْنِي وَبَيْنَهُ أَفْعَلْ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} ثُمَّ قَالَ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْبَيْدَاءِ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَرَى سَبِيلَهُمَا إِلَّا وَاحِدًا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ مَعَ عُمْرَتِي حَجًّا ثُمَّ طَافَ طَوَافًا وَاحِدًا

Nofeʼ (rahimahulloh)dan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U haj va umrani tark qilmas edi. Abdulloh ibn Abdulloh uning huzuriga kirib: «Men bu yil odamlar orasida jang boʻlishidan xotirjam emasman; (shu yerda) qolsangiz (yaxshi boʻlardi)», dedi. U: «Rasululloh ﷺ haj qilgan edilar, Quraysh kofirlari esa u zot bilan Bayt orasiga toʻsiq boʻldi. Bas, agar men bilan u orasiga toʻsiq boʻlinsa, men ham Rasululloh ﷺ qilganlaridek qilaman. Alloh tabaraka va taolo: {Batahqiq, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}, dedi», dedi. Soʻng: «Sizlarni guvoh qilamanki, men umrani oʻzimga vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqdi va Baydoga yetganida: «Allohga qasamki, men bu ikkovining yoʻlini bir deb bilaman. Sizlarni guvoh qilamanki, umram bilan birga hajni ham vojib qildim», dedi. Soʻng bir marta tavof qildi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У ҳаж ва умрани тарк қилмас эди. Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ унинг ҳузурига кириб: «Мен бу йил одамлар орасида жанг бўлишидан хотиржам эмасман; (шу ерда) қолсангиз (яхши бўларди)», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаж қилган эдилар, Қурайш кофирлари эса у зот билан Байт орасига тўсиқ бўлди. Бас, агар мен билан у орасига тўсиқ бўлинса, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилганларидек қиламан. Аллоҳ табарака ва таоло: {Батаҳқиқ, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}, деди», деди. Сўнг: «Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани ўзимга вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқди ва Байдога етганида: «Аллоҳга қасамки, мен бу икковининг йўлини бир деб биламан. Сизларни гувоҳ қиламанки, умрам билан бирга ҳажни ҳам вожиб қилдим», деди. Сўнг бир марта тавоф қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ قَالَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَأَهْلُ الشَّأَمِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَأَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ قَالَ وَيَقُولُونَ وَأَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Yo Rasululloh, qayerdan ihromga kirishimizga buyurasiz?» dedi. U zot: «Madina ahli Zul-Hulayfadan, Shom ahli al-Juhfadan, Najd ahli Qarndan ihromga kiradi», dedilar. (Ibn Umar): «Yaman ahli Yalamlamdan, deb aytadilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Ё Расулуллоҳ, қаердан иҳромга киришимизга буюрасиз?» деди. У зот: «Мадина аҳли Зул-Ҳулайфадан, Шом аҳли ал-Жуҳфадан, Нажд аҳли Қарндан иҳромга киради», дедилар. (Ибн Умар): «Яман аҳли Яламламдан, деб айтадилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَادَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا نَقْتُلُ مِنْ الدَّوَابِّ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ خَمْسٌ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ فِي قَتْلِهِنَّ الْحِدَأَةُ وَالْغُرَابُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْعَقْرَبُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Rasululloh ﷺni chaqirib: «Ehromga kirganimizda jonivorlardan qaysilarini oʻldiramiz?» dedi. U zot: «Besh narsa borki, ularni oʻldirgan kishiga oʻldirishida gunoh yoʻq: kalxat, qargʻa, sichqon, qopagʻon it va chayon», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺни чақириб: «Эҳромга кирганимизда жониворлардан қайсиларини ўлдирамиз?» деди. У зот: «Беш нарса борки, уларни ўлдирган кишига ўлдиришида гуноҳ йўқ: калхат, қарға, сичқон, қопағон ит ва чаён», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَلْبَسُ مِنْ الثِّيَابِ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ لَا تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا الْخُفَّيْنِ إِلَّا أَحَدٌ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا شَيْئًا مِنْ الثِّيَابِ مَسَّهُ وَرْسٌ أَوْ زَعْفَرَانٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, ehromga kirganimizda kiyimlardan nimani kiyamiz?» dedi. U zot: «Koʻylakni ham, ishtonni ham, sallani ham, ikki maxsini ham kiymanglar; magar kimda choriq boʻlmasa, ularni toʻpiqdan pastroq (qilib) kiysin. Burnusni ham, kiyimlardan vars yoki zaʼfaron tekkan hech narsani ham (kiymanglar)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, эҳромга кирганимизда кийимлардан нимани киямиз?» деди. У зот: «Кўйлакни ҳам, иштонни ҳам, саллани ҳам, икки махсини ҳам кийманглар; магар кимда чориқ бўлмаса, уларни тўпиқдан пастроқ (қилиб) кийсин. Бурнусни ҳам, кийимлардан варс ёки заъфарон теккан ҳеч нарсани ҳам (кийманглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي ثُوَيْرٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذُوا مِنْ هَذَا وَدَعُوا هَذَا يَعْنِي شَارِبَهُ الْأَعْلَى يَأْخُذُ مِنْهُ يَعْنِي الْعَنْفَقَةَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bundan olinglar, buni qoldiringlar», dedilar — yaʼni yuqori moʻylovini, undan olar edi — yaʼni anfaqani.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бундан олинглар, буни қолдиринглар», дедилар — яъни юқори мўйловини, ундан олар эди — яъни анфақани.

حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَنَّاقٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فِي مَجْلِسِ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ فَمَرَّ فَتًى مُسْبِلًا إِزَارَهُ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَعَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ فَقَالَ مِنْ بَنِي بَكْرٍ فَقَالَ تُحِبُّ أَنْ يَنْظُرَ اللَّهُ تَعَالَى إِلَيْكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ ارْفَعْ إِزَارَكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَوْمَأَ بِإِصْبَعِهِ إِلَى أُذُنَيْهِ يَقُولُ مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ لَا يُرِيدُ إِلَّا الْخُيَلَاءَ لَمْ يَنْظُرْ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Muslim ibn Yannoq aytdi: Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) bilan Banu Abdulloh majlisida oʻtirgan edim. Shunda Qurayshdan bir yigit izorini sudrab oʻtdi. Abdulloh ibn Umar uni chaqirib: «Sen kimlardansan?» dedi. U: «Banu Bakrdan», dedi. U: «Qiyomat kunida Alloh taolo senga nazar solishini yaxshi koʻrasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. U: «Izoringni koʻtar. Chunki men Abul-Qosim ﷺning — u barmogʻi bilan quloqlariga ishora qildi — shunday deganlarini eshitganman: ‹Kim izorini faqat kibr istab sudrasa, Qiyomat kunida Alloh unga nazar solmaydi›», dedi.Муслим ибн Янноқ айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) билан Бану Абдуллоҳ мажлисида ўтирган эдим. Шунда Қурайшдан бир йигит изорини судраб ўтди. Абдуллоҳ ибн Умар уни чақириб: «Сен кимлардансан?» деди. У: «Бану Бакрдан», деди. У: «Қиёмат кунида Аллоҳ таоло сенга назар солишини яхши кўрасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. У: «Изорингни кўтар. Чунки мен Абул-Қосим ﷺнинг — у бармоғи билан қулоқларига ишора қилди — шундай деганларини эшитганман: ‹Ким изорини фақат кибр истаб судраса, Қиёмат кунида Аллоҳ унга назар солмайди›», деди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ erkaklardan ayollarga oʻxshashga urinuvchilarni va ayollardan erkaklarga oʻxshashga urinuvchilarni laʼnatladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эркаклардан аёлларга ўхшашга уринувчиларни ва аёллардан эркакларга ўхшашга уринувчиларни лаънатладилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ: مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ وَكَانَ فِي النُّسْخَةِ الَّتِي قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ نَافِعٍ فَغَيَّرَهُ فَقَالَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ كَانَ يَأْتِي قُبَاءَ رَاكِبًا وَمَاشِيًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Quboga ham minib, ham piyoda kelar edilar. Men Abdurrahmonga oʻqigan nusxada «Nofeʼ» (deb yozilgan) edi; u buni oʻzgartirib, «Abdulloh ibn Dinor», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Қубога ҳам миниб, ҳам пиёда келар эдилар. Мен Абдурраҳмонга ўқиган нусхада «Нофеъ» (деб ёзилган) эди; у буни ўзгартириб, «Абдуллоҳ ибн Динор», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْتِي قُبَاءَ رَاكِبًا وَمَاشِيًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quboga ham minib, ham piyoda kelar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қубога ҳам миниб, ҳам пиёда келар эдилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ قَالَ أَبِي و حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُعَاوِيِّ أَنَّهُ قَالَرَآنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَأَنَا أَعْبَثُ بِالْحَصَى فِي الصَّلَاةِ فَلَمَّا انْصَرَفَ نَهَانِي وَقَالَ اصْنَعْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ قُلْتُ وَكَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلَاةِ وَضَعَ كَفَّهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَقَبَضَ أَصَابِعَهُ كُلَّهَا وَأَشَارَ بِإِصْبَعِهِ الَّتِي تَلِي الْإِبْهَامَ وَوَضَعَ كَفَّهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى

Ali ibn Abdurrahmon al-Muoviy aytdi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) meni namozda mayda toshlar bilan oʻynayotganimni koʻrdi. Namozni tugatgach, meni qaytardi va: «Rasululloh ﷺ qiladigan kabi qil», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ qanday qilar edilar?» dedim. U aytdi: U zot namozda oʻtirganlarida, oʻng kaftlarini oʻng sonlari ustiga qoʻyar, barcha barmoqlarini bukib, bosh barmoqqa yondosh barmogʻi bilan ishora qilar va chap kaftlarini chap sonlari ustiga qoʻyar edilar.Али ибн Абдурраҳмон ал-Муовий айтди: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) мени намозда майда тошлар билан ўйнаётганимни кўрди. Намозни тугатгач, мени қайтарди ва: «Расулуллоҳ ﷺ қиладиган каби қил», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ қандай қилар эдилар?» дедим. У айтди: У зот намозда ўтирганларида, ўнг кафтларини ўнг сонлари устига қўяр, барча бармоқларини букиб, бош бармоққа ёндош бармоғи билан ишора қилар ва чап кафтларини чап сонлари устига қўяр эдилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الْفَذِّ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jamoat bilan oʻqilgan namoz yolgʻiz oʻqilgan namozdan yigirma yetti daraja afzaldir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жамоат билан ўқилган намоз ёлғиз ўқилган намоздан йигирма етти даража афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ آلِ خَالِدِ بْنِ أَسِيدٍ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ إِنَّا نَجِدُ صَلَاةَ الْخَوْفِ فِي الْقُرْآنِ وَصَلَاةَ الْحَضَرِ وَلَا نَجِدُ صَلَاةَ السَّفَرِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَعْلَمُ شَيْئًا فَإِنَّمَا نَفْعَلُ كَمَا رَأَيْنَا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ

Xolid ibn Asid oilasidan boʻlgan bir kishi aytdi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ga: «Biz Qurʼonda xavf namozini va muqim namozini topamiz, lekin safar namozini topmaymiz», dedim. U: «Alloh taolo Muhammad ﷺni yubordi, biz esa hech narsani bilmas edik. Biz Muhammad ﷺni qanday qilganlarini koʻrgan boʻlsak, shundayin qilamiz», dedi.Холид ибн Асид оиласидан бўлган бир киши айтди: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)га: «Биз Қуръонда хавф намозини ва муқим намозини топамиз, лекин сафар намозини топмаймиз», дедим. У: «Аллоҳ таоло Муҳаммад ﷺни юборди, биз эса ҳеч нарсани билмас эдик. Биз Муҳаммад ﷺни қандай қилганларини кўрган бўлсак, шундайин қиламиз», деди.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ فِي السَّفَرِ حَيْثُمَا تَوَجَّهَتْ بِهِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ulovlari qaysi tomonga yuzlangan boʻlsa, oʻsha tomonga qarab ulov ustida namoz oʻqir edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда уловлари қайси томонга юзланган бўлса, ўша томонга қараб улов устида намоз ўқир эдилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى بُصَاقًا فِي جِدَارِ الْقِبْلَةِ فَحَكَّهُ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قِبَلَ وَجْهِهِ إِذَا صَلَّى قَالَ إِسْحَاقُ فِي حَدِيثِهِ بُصَاقًا

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ qibla devorida tupuk koʻrdilar va uni qirib tashladilar. Soʻng odamlarga yuzlanib: «Biringiz namoz oʻqiyotgan boʻlsa, oldiga tupurmasin. Chunki u namoz oʻqiyotganida Alloh azza va jalla uning oldida boʻladi», dedilar. Ishoq oʻz hadisida «busoq» dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қибла деворида тупук кўрдилар ва уни қириб ташладилар. Сўнг одамларга юзланиб: «Бирингиз намоз ўқиётган бўлса, олдига тупурмасин. Чунки у намоз ўқиётганида Аллоҳ азза ва жалла унинг олдида бўлади», дедилар. Ишоқ ўз ҳадисида «бусоқ» деди.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَلْبَسَ الْمُحْرِمُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا بِزَعْفَرَانٍ أَوْ وَرْسٍ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ehromdagi kishining zaʼfaron yoki vars bilan boʻyalgan kiyimni kiyishidan qaytardilar va: «Kim choriq topolmasa, maxsi kiysin va ularni toʻpiqdan pastroq (qismidan) kesib tashlasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эҳромдаги кишининг заъфарон ёки варс билан бўялган кийимни кийишидан қайтардилар ва: «Ким чориқ тополмаса, махси кийсин ва уларни тўпиқдан пастроқ (қисмидан) кесиб ташласин», дедилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ وَحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَبَيْدَاؤُكُمْ هَذِهِ الَّتِي تَكْذِبُونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا مَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ عِنْدِ الْمَسْجِدِ يَعْنِي مَسْجِدَ ذِي الْحُلَيْفَةِقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ مَالِكٍ

Solim (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi. U: «Bu sizning Baydoyingiz — siz Rasululloh ﷺ haqida unda yolgʻon (gap) tarqatasizlar. Rasululloh ﷺ faqat masjiddan, yaʼni Zul-Hulayfa masjididan (chiqib) talbiya aytdilar, xolos», dedi. Abdurrahmon aytdi: Men buni Molikdan eshitganman.Солим (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади. У: «Бу сизнинг Байдойингиз — сиз Расулуллоҳ ﷺ ҳақида унда ёлғон (гап) тарқатасизлар. Расулуллоҳ ﷺ фақат масжиддан, яъни Зул-Ҳулайфа масжидидан (чиқиб) талбия айтдилар, холос», деди. Абдурраҳмон айтди: Мен буни Моликдан эшитганман.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍأَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا لَمْ أَرَ مِنْ أَصْحَابِكَ مَنْ يَصْنَعُهَا قَالَ مَا هُنَّ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ رَأَيْتُكَ لَا تَمَسُّ مِنْ الْأَرْكَانِ إِلَّا الْيَمَانِيَيْنِ وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوْا الْهِلَالَ وَلَمْ تُهْلِلْ أَنْتَ حَتَّى يَكُونَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَّا الْأَرْكَانُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلَّا الْيَمَانِيَيْنِ وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النِّعَالَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الْإِهْلَالُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ نَاقَتُهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ubayd ibn Jurayj unga shunday dedi: «Ey Abu Abdurahmon, men sizni toʻrt narsani qilayotganingizni koʻrdimki, sheriklaringizdan birortasining buni qilayotganini koʻrmaganman», — dedi. (Abdulloh ibn Umar): «Ular nimalar, ey Ibn Jurayj?» — dedi. (Ubayd): «Men sizni ruknlardan faqat Yamaniy ikkovini ushlayotganingizni koʻrdim; sizni sibtiy (oshlangan teridan) qilingan choriqlar kiyayotganingizni koʻrdim; sizni sariq rang bilan boʻyayotganingizni koʻrdim; va sizni Makkada boʻlganingizda, odamlar hilolni koʻrishlari bilan talbiya aytsalar ham, siz Tarviya kuni boʻlguncha talbiya aytmayotganingizni koʻrdim», — dedi. Shunda Abdulloh ibn Umar: «Ruknlarga kelsak, men Rasululloh ﷺni Yamaniy ikkovidan boshqasini ushlayotganlarini koʻrmadim. Sibtiy choriqlarga kelsak, men Rasululloh ﷺni yungi boʻlmagan choriqlar kiyayotganlarini va ularda tahorat olayotganlarini koʻrdim, shu sababli men ham ularni kiyishni yaxshi koʻraman. Sariq rangga kelsak, men Rasululloh ﷺni u bilan boʻyayotganlarini koʻrdim, shu sababli men ham u bilan boʻyashni yaxshi koʻraman. Talbiya aytishga kelsak, men Rasululloh ﷺni ulovlari u zotni koʻtarib yoʻlga chiqquncha talbiya aytayotganlarini koʻrmadim», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Убайд ибн Журайж унга шундай деди: «Эй Абу Абдураҳмон, мен сизни тўрт нарсани қилаётганингизни кўрдимки, шерикларингиздан бирортасининг буни қилаётганини кўрмаганман», — деди. (Абдуллоҳ ибн Умар): «Улар нималар, эй Ибн Журайж?» — деди. (Убайд): «Мен сизни рукнлардан фақат Яманий икковини ушлаётганингизни кўрдим; сизни сибтий (ошланган теридан) қилинган чориқлар кияётганингизни кўрдим; сизни сариқ ранг билан бўяётганингизни кўрдим; ва сизни Маккада бўлганингизда, одамлар ҳилолни кўришлари билан талбия айтсалар ҳам, сиз Тарвия куни бўлгунча талбия айтмаётганингизни кўрдим», — деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар: «Рукнларга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺни Яманий икковидан бошқасини ушлаётганларини кўрмадим. Сибтий чориқларга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺни юнги бўлмаган чориқлар кияётганларини ва уларда таҳорат олаётганларини кўрдим, шу сабабли мен ҳам уларни кийишни яхши кўраман. Сариқ рангга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺни у билан бўяётганларини кўрдим, шу сабабли мен ҳам у билан бўяшни яхши кўраман. Талбия айтишга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺни уловлари у зотни кўтариб йўлга чиққунча талбия айтаётганларини кўрмадим», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُمَحِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَضَ زَكَاةَ الْفِطْرِ مِنْ رَمَضَانَ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ عَلَى كُلِّ حُرٍّ أَوْ عَبْدٍ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ramazon fitr zakotini musulmonlardan har bir ozod yoki qulga, erkak yoki ayolga bir soʼ xurmo yoki bir soʼ arpa (miqdorida) farz qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Рамазон фитр закотини мусулмонлардан ҳар бир озод ёки қулга, эркак ёки аёлга бир сў хурмо ёки бир сў арпа (миқдорида) фарз қилдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يَجُرُّ إِزَارَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ خُسِفَ بِهِ فَهُوَ يَتَجَلْجَلُ فِي الْأَرْضِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi izorini kibr bilan sudrab yurar ekan, yerga yutdirildi; u Qiyomat kunigacha yer ostiga botib boradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши изорини кибр билан судраб юрар экан, ерга ютдирилди; у Қиёмат кунигача ер остига ботиб боради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ صَلَاةِ اللَّيْلِ فَقَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى تُسَلِّمُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَصَلِّ رَكْعَةً تُوتِرُ لَكَ مَا قَبْلَهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan tun namozi haqida soʻradi. Shunda u zot: «Tun namozi ikki-ikkidan (oʻqiladi), har ikki rakatda salom berasan. Bomdoddan xavfsirasang, bir rakat oʻqi — u sen uchun undan oldingi (namoz)ni vitr qiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан тун намози ҳақида сўради. Шунда у зот: «Тун намози икки-иккидан (ўқилади), ҳар икки ракатда салом берасан. Бомдоддан хавфсирасанг, бир ракат ўқи — у сен учун ундан олдинги (намоз)ни витр қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْمَرُ بْنُ بِشْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا مَرَّ بِالْحِجْرِ قَالَ لَا تَدْخُلُوا مَسَاكِنَ الَّذِينَ ظَلَمُوا إِلَّا أَنْ تَكُونُوا بَاكِينَ أَنْ يُصِيبَكُمْ مَا أَصَابَهُمْ وَتَقَنَّعَ بِرِدَائِهِ وَهُوَ عَلَى الرَّحْلِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Hijr (deb atalgan joy) yonidan oʻtganda, u zot: «Oʻzlariga zulm qilgan kishilarning uyiga — yigʻlamasdan — kirmanglar; aks holda, ularga yetgan azob — sizlarga (ham) yetishi mumkin», — dedi. Shundan keyin u zot — tuya egarida (oʻtirgan) holda — yuzini choyshabi bilan yopdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ҳижр (деб аталган жой) ёнидан ўтганда, у зот: «Ўзларига зулм қилган кишиларнинг уйига — йиғламасдан — кирманглар; акс ҳолда, уларга етган азоб — сизларга (ҳам) етиши мумкин», — деди. Шундан кейин у зот — туя эгарида (ўтирган) ҳолда — юзини чойшаби билан ёпди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ وَقَالَ مَرَّةً حَيْوَةُ عَنِ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ وَأَكْثِرْنَ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ لِكَثْرَةِ اللَّعْنِ وَكُفْرِ الْعَشِيرِ مَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ قَالَ أَمَّا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ تَعْدِلُ شَهَادَةَ رَجُلٍ فَهَذَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَتَمْكُثُ اللَّيَالِيَ لَا تُصَلِّي وَتُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَهَذَا نُقْصَانُ الدِّينِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey ayollar jamoasi, sadaqa beringlar va koʻp (sadaqa) qilinglar; chunki men sizlarni doʻzax ahlining koʻpchiligi (sifatida) koʻrdim — laʼnatni koʻp aytishingiz va erga noshukrlik qilishingiz sababli. Men aqli va dini noqis (kamchil) boʻla turib, aql egasini sizlarchalik (rom qilib) yengadigan (birovni) koʻrmadim», dedilar. (Bir ayol): «Ey Allohning Rasuli, aql va dinning noqisligi nima?» dedi. U zot: «Aqlning noqisligi — ikki ayolning guvohligi bir erkakning guvohligiga teng (boʻlishi)dir; mana shu aqlning noqisligi. Va u bir necha kechalarni namoz oʻqimagan holda oʻtkazadi hamda Ramazonda roʻzasini ochadi; mana shu dinning noqisligidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй аёллар жамоаси, садақа беринглар ва кўп (садақа) қилинглар; чунки мен сизларни дўзах аҳлининг кўпчилиги (сифатида) кўрдим — лаънатни кўп айтишингиз ва эрга ношукрлик қилишингиз сабабли. Мен ақли ва дини ноқис (камчил) бўла туриб, ақл эгасини сизларчалик (ром қилиб) енгадиган (бировни) кўрмадим», дедилар. (Бир аёл): «Эй Аллоҳнинг Расули, ақл ва диннинг ноқислиги нима?» деди. У зот: «Ақлнинг ноқислиги — икки аёлнинг гувоҳлиги бир эркакнинг гувоҳлигига тенг (бўлиши)дир; мана шу ақлнинг ноқислиги. Ва у бир неча кечаларни намоз ўқимаган ҳолда ўтказади ҳамда Рамазонда рўзасини очади; мана шу диннинг ноқислигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ وَالْيَدُ السُّفْلَى السَّائِلَةُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Yuqori qoʻl quyi qoʻldan yaxshiroqdir. Yuqori qoʻl — beruvchining (qoʻli), quyi qoʻl esa — tilanchining (qoʻli)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир. Юқори қўл — берувчининг (қўли), қуйи қўл эса — тиланчининг (қўли)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِزَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلَاةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fitr zakotini odamlar namozga chiqishidan oldin ado etishga buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фитр закотини одамлар намозга чиқишидан олдин адо этишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَالَ فِيهِ قَوْلًا شَدِيدًاقَالَ وَأَخْبَرَنَا سَالِمٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ أَكْثَرُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْلِفُ بِهَذِهِ الْيَمِينِ يَقُولُ لَا وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Allohdan boʻlagi bilan qasam ichgan kishi haqida (gapirib), bu borada qattiq soʻz aytdilar. (Roviy) aytdi: Salim bizga Abdulloh ibn Umardan xabar berdi, u aytdi: Rasululloh ﷺ koʻpincha mana shu qasam bilan qasam ichar edilar: «Yoʻq, qalblarni agʻdaruvchi Zotga qasamki».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳдан бўлаги билан қасам ичган киши ҳақида (гапириб), бу борада қаттиқ сўз айтдилар. (Ровий) айтди: Салим бизга Абдуллоҳ ибн Умардан хабар берди, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ кўпинча мана шу қасам билан қасам ичар эдилар: «Йўқ, қалбларни ағдарувчи Зотга қасамки».