أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ : صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ، ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ، وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ، فَقَالَ قَائِلٌ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ؟ فَأَوْصِنَا، فَقَالَ : " أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا، فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا، فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ، فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ "، وقَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً : " وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ، فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ "
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga bomdod namozini oʻqib berdilar, soʻng bizga shunday taʼsirli vaʼz qildilarki, undan koʻzlar yoshlandi va qalblar qoʻrqib ketdi. Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh, bu goʻyo xayrlashuvchi kishining vaʼziga oʻxshaydi. Bizga vasiyat qiling», dedi. U zot: «Sizlarni Allohga taqvo qilishga, agar habashiy qul boʻlsa ham, eshitish va itoat qilishga vasiyat qilaman. Chunki sizlardan kim mendan keyin yashasa, koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bas, sizlarga mening sunnatim va hidoyat topgan rashid xalifalarning sunnati lozim. Uni ozgin tishlaringiz bilan mahkam tishlanglar. Yangi paydo qilingan ishlardan saqlaninglar, chunki har bir yangi paydo qilingan narsa bidʼatdir», dedilar. Abu Osim bir safar: «Yangi paydo qilingan ishlardan saqlaninglar, chunki har bir bidʼat zalolatdir», dedi.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга бомдод намозини ўқиб бердилар, сўнг бизга шундай таъсирли ваъз қилдиларки, ундан кўзлар ёшланди ва қалблар қўрқиб кетди. Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ, бу гўё хайрлашувчи кишининг ваъзига ўхшайди. Бизга васият қилинг», деди. У зот: «Сизларни Аллоҳга тақво қилишга, агар ҳабаший қул бўлса ҳам, эшитиш ва итоат қилишга васият қиламан. Чунки сизлардан ким мендан кейин яшаса, кўп ихтилофларни кўради. Бас, сизларга менинг суннатим ва ҳидоят топган рашид халифаларнинг суннати лозим. Уни озгин тишларингиз билан маҳкам тишланглар. Янги пайдо қилинган ишлардан сақланинглар, чунки ҳар бир янги пайдо қилинган нарса бидъатдир», дедилар. Абу Осим бир сафар: «Янги пайдо қилинган ишлардан сақланинглар, чунки ҳар бир бидъат залолатдир», деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ هُوَ ابْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ ، عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ مَالِكٍ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ مَوْلَى سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ : " أَنْتَ رَسُولِي إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ ، فَقُلْ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ عَلَيْكُمْ السَّلَامَ، وَيَأْمُرُكُمْ أَنْ لَا تَسْتَنْجُوا بِعَظْمٍ، وَلَا بِبَعْرَةٍ "، قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً : وَيَنْهَاكُمْ أَو يَأْمُرُكُمْ
Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga: «Sen mening Makka ahliga elchimsan; ayt: Rasululloh ﷺ sizlarga salom yoʻllaydilar va suyak bilan ham, tezak bilan ham istinjo qilmasliklaringizni buyuradilar», dedilar. Abu Osim bir marta: «va sizlarni qaytaradilar» yoki «sizlarga buyuradilar», dedi.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга: «Сен менинг Макка аҳлига элчимсан; айт: Расулуллоҳ ﷺ сизларга салом йўллайдилар ва суяк билан ҳам, тезак билан ҳам истинжо қилмасликларингизни буюрадилар», дедилар. Абу Осим бир марта: «ва сизларни қайтарадилар» ёки «сизларга буюрадилар», деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ، قَالَ : أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
فَقَالُوا : لِمَ؟ فَمَا كُنْتَ أَكْثَرَنَا لَهُ تَبَعَةً، وَلَا أَقْدَمَنَا لَهُ صُحْبَةً؟ قَالَ : بَلَى.
قَالُوا : فَاعْرِضْ.
قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ، رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، ثُمَّ كَبَّرُ حَتَّى يَقَرَّ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ، ثُمَّ يَقْرَأُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، ثُمَّ يَرْكَعُ وَيَضَعُ رَاحَتَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ، وَلَا يُصَوِّبُ رَأْسَهُ وَلَا يُقْنِعُ، ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَقُولُ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، ثُمَّ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ يَظُنُّ أَبُو عَاصِمٍ أَنَّهُ قَالَ : حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلًا ، ثُمَّ يَقُولُ : اللَّهُ أَكْبَرُ، ثُمَّ يَهْوِي إِلَى الْأَرْضِ فَيُجَافِي يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ، ثُمَّ يَسْجُدُ، ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَثْنِي رِجْلَهُ الْيُسْرَى فَيَقْعُدُ عَلَيْهَا، وَيَفْتَحُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ إِذَا سَجَدَ، ثُمَّ يَعُودُ فَيَسْجُدُ، ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَقُولُ : اللَّهُ أَكْبَرُ، وَيَثْنِي رِجْلَهُ الْيُسْرَى فَيَقْعُدُ عَلَيْهَا مُعْتَدِلًا، حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلًا، ثُمَّ يَقُومُ فَيَصْنَعُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ، فَإِذَا قَامَ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ، كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا فَعَلَ عِنْدَ افْتِتَاحِ الصَّلَاةِ، ثُمَّ يَصْنَعُ مِثْلَ ذَلِكَ فِي بَقِيَّةِ صَلَاتِهِ، حَتَّى إِذَا كَانَتْ السَّجْدَةُ أَوْ الْقَعْدَةُ الَّتِي يَكُونُ فِيهَا التَّسْلِيمُ، أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَجَلَسَ مُتَوَرِّكًا عَلَى شِقِّهِ الْأَيْسَرِ " .
قَالَ : قَالُوا : صَدَقْتَ، هَكَذَا كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muhammad ibn Amr ibn Ato aytdi: Men Abu Humayd as-Soidiyni Nabiy ﷺning sahobalaridan oʻntasi orasida — ularning biri Abu Qatoda edi — shunday deganini eshitdim: «Men sizlarning orangizda Rasululloh ﷺning namozlarini eng yaxshi biluvchingizman». Ular: «Nega? Sen bizning ichimizda u zotga eng koʻp ergashganimiz ham, u zot bilan suhbatda eng oldin boʻlganimiz ham emassan-ku?» dedilar. U: «Yoʻq, (shundayman)», dedi. Ular: «Unday boʻlsa, bayon qilib koʻrsat», dedilar. U dedi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar, soʻng har bir suyak oʻz oʻrnida qaror topguncha takbir aytar, soʻng (Qurʼon) oʻqir, soʻng takbir aytib qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar, soʻng rukuʼga borib, har bir suyak oʻz oʻrniga qaytguncha kaftlarini tizzalari ustiga qoʻyar, boshlarini na pastga egar, na yuqoriga koʻtarar edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», der, soʻng qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar edilar — Abu Osim u: «har bir suyak tik holda oʻz oʻrniga qaytguncha», dedi deb oʻylaydi. Soʻng: «Allohu akbar», der, soʻng yerga (sajdaga) egilib, qoʻllarini yon tomonlaridan uzoq tutar, soʻng sajda qilar edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, chap oyoqlarini bukar va uning ustiga oʻtirar, sajda qilganlarida oyoqlarining barmoqlarini ochar edilar. Soʻng qaytib sajda qilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Allohu akbar», der, chap oyoqlarini bukib, har bir suyak tik holda oʻz oʻrniga qaytguncha uning ustiga tik oʻtirar edilar. Soʻng turib, keyingi rakaatda ham xuddi shunday qilar edilar. Ikki sajdadan turganlarida takbir aytib, namozning boshida qilganlaridek qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar, soʻng namozlarining qolgan qismida ham shuni qilar edilar. Nihoyat salom beriladigan sajda yoki qaʼda boʻlganida, chap oyoqlarini orqaga chiqarib, chap tomonlari bilan tavarruk qilib oʻtirar edilar. (Muhammad) dedi: Ular: «Toʻgʻri aytding, Rasululloh ﷺning namozlari shunday edi», dedilar.Муҳаммад ибн Амр ибн Ато айтди: Мен Абу Ҳумайд ас-Соидийни Набий ﷺнинг саҳобаларидан ўнтаси орасида — уларнинг бири Абу Қатода эди — шундай деганини эшитдим: «Мен сизларнинг орангизда Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини энг яхши билувчингизман». Улар: «Нега? Сен бизнинг ичимизда у зотга энг кўп эргашганимиз ҳам, у зот билан суҳбатда энг олдин бўлганимиз ҳам эмассан-ку?» дедилар. У: «Йўқ, (шундайман)», деди. Улар: «Ундай бўлса, баён қилиб кўрсат», дедилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар, сўнг ҳар бир суяк ўз ўрнида қарор топгунча такбир айтар, сўнг (Қуръон) ўқир, сўнг такбир айтиб қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар, сўнг рукуъга бориб, ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтгунча кафтларини тиззалари устига қўяр, бошларини на пастга эгар, на юқорига кўтарар эдилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дер, сўнг қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар эдилар — Абу Осим у: «ҳар бир суяк тик ҳолда ўз ўрнига қайтгунча», деди деб ўйлайди. Сўнг: «Аллоҳу акбар», дер, сўнг ерга (саждага) эгилиб, қўлларини ён томонларидан узоқ тутар, сўнг сажда қилар эдилар. Сўнг бошларини кўтариб, чап оёқларини букар ва унинг устига ўтирар, сажда қилганларида оёқларининг бармоқларини очар эдилар. Сўнг қайтиб сажда қилар, сўнг бошларини кўтариб: «Аллоҳу акбар», дер, чап оёқларини букиб, ҳар бир суяк тик ҳолда ўз ўрнига қайтгунча унинг устига тик ўтирар эдилар. Сўнг туриб, кейинги ракаатда ҳам худди шундай қилар эдилар. Икки саждадан турганларида такбир айтиб, намознинг бошида қилганларидек қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар, сўнг намозларининг қолган қисмида ҳам шуни қилар эдилар. Ниҳоят салом бериладиган сажда ёки қаъда бўлганида, чап оёқларини орқага чиқариб, чап томонлари билан таваррук қилиб ўтирар эдилар. (Муҳаммад) деди: Улар: «Тўғри айтдинг, Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари шундай эди», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ سَأَلَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَفِي وَجْهِهِ خُمُوشٌ أَوْ كُدُوحٌ أَوْ خُدُوشٌ ".
قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَمَا الْغِنَى؟ قَالَ : " خَمْسُونَ دِرْهَمًا أَوْ قِيمَتُهَا مِنْ الذَّهَبِ " .
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، بِنَحْوِهِ
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki oʻzini beozor qiladigan narsasi (boyligi) boʻla turib (odamlardan) soʻrasa, qiyomat kuni yuzida tirnalgan yoki tilingan yoxud yirtilgan iz bilan keladi», dedilar. Shunda: «Yo Rasululloh, boylik nima (qancha mol)?» deb soʻraldi. U zot: «Ellik dirham yoki uning oltindan boʻlgan qiymati», dedilar. Buni Abu Osim va Muhammad ibn Yusuf ham Sufyondan, u Hakim ibn Jubayrdan, u Muhammad ibn Abdurahmondan, u otasidan, u Abdullohdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilganlar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ўзини беозор қиладиган нарсаси (бойлиги) бўла туриб (одамлардан) сўраса, қиёмат куни юзида тирналган ёки тилинган ёхуд йиртилган из билан келади», дедилар. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, бойлик нима (қанча мол)?» деб сўралди. У зот: «Эллик дирҳам ёки унинг олтиндан бўлган қиймати», дедилар. Буни Абу Осим ва Муҳаммад ибн Юсуф ҳам Суфёндан, у Ҳаким ибн Жубайрдан, у Муҳаммад ибн Абдураҳмондан, у отасидан, у Абдуллоҳдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилганлар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ، عَنْ الْقَاسِمِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ، وَرَمْيُ الْجِمَارِ، وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ، لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ " .
قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : كَانَ يَرْفَعُهُ.
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ، عَنْ الْقَاسِمِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Baytni tavof qilish, jamralarga tosh otish va Safo bilan Marva orasida saʼy qilish faqat Allohning zikrini barpo qilish uchun joriy qilingandir». Abu Osim aytdi: U buni (Nabiy ﷺga) rafʼ qilar edi. Abu Nuaym va Muhammad ibn Yusuf Sufyondan, u Ubaydulloh ibn Abu Ziyoddan, u Qosimdan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Байтни тавоф қилиш, жамраларга тош отиш ва Сафо билан Марва орасида саъй қилиш фақат Аллоҳнинг зикрини барпо қилиш учун жорий қилингандир». Абу Осим айтди: У буни (Набий ﷺга) рафъ қилар эди. Абу Нуайм ва Муҳаммад ибн Юсуф Суфёндан, у Убайдуллоҳ ибн Абу Зиёддан, у Қосимдан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " أَيُّمَا امْرَأَةٍ نُكِحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلِيِّهَا، فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ، فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ، فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ، فَإِنْ اشْتَجَرُوا، قَالَ أَبُو عَاصِمٍ، وَقَالَ مَرَّةً : فَإِنْ تَشَاجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ مَنْ لَا وَلِيَّ لَهُ، فَإِنْ أَصَابَهَا، فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا " .
قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : أَمْلَاهُ عَلَيَّ سَنَةَ سِتٍّ وَأَرْبَعِينَ وَمِائَةٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Qaysi bir ayol oʻz valiysining iznisiz nikohlansa, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir. Agar (valiylari) ixtilof qilsalar — Abu Osim: bir marta ‹agar tortishib qolsalar› dedi — valiysi boʻlmagan kishining valiysi sultondir. Agar (eri) unga qoʻshilgan boʻlsa, undan (jinsiy aloqani) halol qilib olgani evaziga unga mahr (vojib) boʻladi», dedilar. Abu Osim aytdi: Buni menga bir yuz qirq oltinchi yilda aytib yozdirgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Қайси бир аёл ўз валийсининг изнисиз никоҳланса, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир. Агар (валийлари) ихтилоф қилсалар — Абу Осим: бир марта ‹агар тортишиб қолсалар› деди — валийси бўлмаган кишининг валийси султондир. Агар (эри) унга қўшилган бўлса, ундан (жинсий алоқани) ҳалол қилиб олгани эвазига унга маҳр (вожиб) бўлади», дедилар. Абу Осим айтди: Буни менга бир юз қирқ олтинчи йилда айтиб ёздирган.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عُقْبَةَ بْنُ الْحَارِثِ ، ثُمّ قَالَ : لَمْ يُحَدِّثْنِيهِ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ، قَالَ : " تَزَوَّجْتُ بِنْتَ أَبِي إِهَابٍ ، فَجَاءَتْ أَمَةٌ سَوْدَاءُ، فَقَالَتْ : إِنِّي أَرْضَعْتُكُمَا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَأَعْرَضَ عَنِّي.
قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : قَالَ فِي الثَّالِثَةِ أَوْ الرَّابِعَةِ.
قَالَ : كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ؟، وَنَهَاهُ عَنْهَا .
قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : وَقَالَ عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ : " فَكَيْفَ وَقَدْ قِيلَ؟ " وَلَمْ يَقُلْ : نَهَاهُ عَنْهَا.
قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : كَذَا عِنْدَنَا
Ibn Abu Mulayka aytdi: Menga Uqba ibn Horis hadis aytdi — soʻng: «Uni menga (bevosita) aytmagan edi, balki men uning odamlarga aytayotganini eshitdim», dedi. U dedi: Men Abu Ihobning qiziga uylandim. Shunda qora bir choʻri kelib: «Men ikkovingizni emizganman», dedi. Men Nabiy ﷺning huzurlariga borib, buni u zotga aytdim, u zot mendan yuz oʻgirdilar. Abu Osim aytdi: Uchinchi yoki toʻrtinchi (marta)da (aytdi). U dedi: U zot: «Aytilgan boʻlsa, qanday (davom etasan)?» dedilar va uni undan qaytardilar. Abu Osim aytdi: Umar ibn Said ibn Abu Husayn Ibn Abu Mulaykadan: «Aytilgan boʻlsa, qanday (davom etasan)?» deganini rivoyat qildi, ammo: «Uni undan qaytardilar», demadi. Abu Muhammad aytdi: Bizning nazdimizda ham shundaydir.Ибн Абу Мулайка айтди: Менга Уқба ибн Ҳорис ҳадис айтди — сўнг: «Уни менга (бевосита) айтмаган эди, балки мен унинг одамларга айтаётганини эшитдим», деди. У деди: Мен Абу Иҳобнинг қизига уйландим. Шунда қора бир чўри келиб: «Мен икковингизни эмизганман», деди. Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига бориб, буни у зотга айтдим, у зот мендан юз ўгирдилар. Абу Осим айтди: Учинчи ёки тўртинчи (марта)да (айтди). У деди: У зот: «Айтилган бўлса, қандай (давом этасан)?» дедилар ва уни ундан қайтардилар. Абу Осим айтди: Умар ибн Саид ибн Абу Ҳусайн Ибн Абу Мулайкадан: «Айтилган бўлса, қандай (давом этасан)?» деганини ривоят қилди, аммо: «Уни ундан қайтардилар», демади. Абу Муҳаммад айтди: Бизнинг наздимизда ҳам шундайдир.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ سَعْدٍ ، عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ ، عَنْ أَبِي مَيْمُونَةَ سُلَيْمَانَ مَوْلًى لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ ، قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ، فَقَالَتْ : إِنَّ زَوْجِي يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِوَلَدِي، فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ، فَقَالَتْ : إِنَّ زَوْجِي يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِوَلَدِي أَوْ بِابْنِي وَقَدْ نَفَعَنِي وَسَقَانِي مِنْ بِئْرِ أَبِي عِنَبَةَ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اسْتَهِمَا أَوْ قَالَ : تَسَاهَمَا أَبُو عَاصِمٍ الشَّاكُّ ، فَجَاءَ زَوْجُهَا، فَقَالَ : مَنْ يُخَاصِمُنِي فِي وَلَدِي أَوْ فِي ابْنِي؟، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا غُلَامُ، هَذَا أَبُوكَ وَهَذِهِ أُمُّكَ، فَخُذْ بِيَدِ أَيِّهِمَا شِئْتَ " .
وَقَدْ قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : " فَاتْبَعْ أَيَّهُمَا شِئْتَ "، فَأَخَذَ بِيَدِ أُمِّهِ فَانْطَلَقَتْ بِهِ
Madina ahlining mavlosi Abu Maymuna Sulaymon aytdi: Men Abu Hurayraning huzurida edim. Uning oldiga bir ayol kelib: «Erim bolamni olib ketmoqchi», dedi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺning huzurlarida edim, u zotning oldilariga bir ayol kelib: «Erim bolamni — yoki oʻgʻlimni — olib ketmoqchi, u esa menga foyda keltirdi va Abu Inaba qudugʻidan menga suv tashib berdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ikkovingiz qurʼa tashlanglar», dedilar — yoki: «qurʼa chiqaringlar», dedilar; shubha qiluvchi Abu Osimdir. Soʻng uning eri kelib: «Bolam — yoki oʻgʻlim — haqida men bilan kim daʼvolashadi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey bola, mana bu — otang, mana bu — onang; qaysi birining qoʻlidan tutishni xohlasang, oʻshaning qoʻlidan tut», dedilar. Abu Osim: «Qaysi biriga ergashishni xohlasang, oʻshanga ergash», degan. Bas, u onasining qoʻlidan tutdi va onasi uni olib ketdi.Мадина аҳлининг мавлоси Абу Маймуна Сулаймон айтди: Мен Абу Ҳурайранинг ҳузурида эдим. Унинг олдига бир аёл келиб: «Эрим боламни олиб кетмоқчи», деди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдим, у зотнинг олдиларига бир аёл келиб: «Эрим боламни — ёки ўғлимни — олиб кетмоқчи, у эса менга фойда келтирди ва Абу Инаба қудуғидан менга сув ташиб берди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Икковингиз қуръа ташланглар», дедилар — ёки: «қуръа чиқаринглар», дедилар; шубҳа қилувчи Абу Осимдир. Сўнг унинг эри келиб: «Болам — ёки ўғлим — ҳақида мен билан ким даъволашади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй бола, мана бу — отанг, мана бу — онанг; қайси бирининг қўлидан тутишни хоҳласанг, ўшанинг қўлидан тут», дедилар. Абу Осим: «Қайси бирига эргашишни хоҳласанг, ўшанга эргаш», деган. Бас, у онасининг қўлидан тутди ва онаси уни олиб кетди.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي مُظَاهِرٌ وَهُوَ ابْنُ أَسْلَمَ ، أَنَّهُ سَمِعَ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لِلْأَمَةِ تَطْلِيقَتَانِ وَقُرْؤُهَا حَيْضَتَانِ " .
قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : سَمِعْتُهُ مِنْ مُظَاهِرٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: u zot: «Choʻriga ikki taloq (aytiladi), uning qurʼi (idda muddati) esa ikki hayzdir», dedilar. Abu Osim aytdi: Men buni Muzohirdan eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: у зот: «Чўрига икки талоқ (айтилади), унинг қуръи (идда муддати) эса икки ҳайздир», дедилар. Абу Осим айтди: Мен буни Музоҳирдан эшитдим.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُمَارَةَ ، عَنْ غُنَيْمِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ أَبِي مُوسَى : " أَيُّمَا امْرَأَةٍ اسْتَعْطَرَتْ، ثُمَّ خَرَجَتْ لِيُوجَدَ رِيحُهَا، فَهِيَ زَانِيَةٌ، وَكُلُّ عَيْنٍ زَانٍ " .
وَقَالَ أَبُو عَاصِمٍ : يَرْفَعُهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qaysi bir ayol atir surtib, soʻng hidi sezilishi uchun chiqsa, u zinokordir; har bir koʻz esa zino qilguvchidir». Abu Osim aytdi: Baʼzi doʻstlarimiz buni marfuʼ qiladilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қайси бир аёл атир суртиб, сўнг ҳиди сезилиши учун чиқса, у зинокордир; ҳар бир кўз эса зино қилгувчидир». Абу Осим айтди: Баъзи дўстларимиз буни марфуъ қиладилар.