وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ كَانَتِ الْمُتْعَةُ فِي الْحَجِّ لأَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hajdagi tamattuʼ faqat Muhammad ﷺ ning sahobalariga xos edi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳаждаги таматтуъ фақат Муҳаммад ﷺ нинг саҳобаларига хос эди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَيَّاشٍ الْعَامِرِيِّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ كَانَتْ لَنَا رُخْصَةً . يَعْنِي الْمُتْعَةَ فِي الْحَجِّ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «U — yaʼni hajdagi tamattuʼ — biz uchun ruxsat (rusxat) edi», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «У — яъни ҳаждаги таматтуъ — биз учун рухсат (русхат) эди», деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ فُضَيْلٍ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ رضى الله عنه لاَ تَصْلُحُ الْمُتْعَتَانِ إِلاَّ لَنَا خَاصَّةً . يَعْنِي مُتْعَةَ النِّسَاءِ وَمُتْعَةَ الْحَجِّ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ikki mutʼa faqat bizga xos boʻlib, joiz edi», dedi — yaʼni ayollar mutʼasi (vaqtinchalik nikoh) va haj mutʼasini (nazarda tutdi).Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Икки мутъа фақат бизга хос бўлиб, жоиз эди», деди — яъни аёллар мутъаси (вақтинчалик никоҳ) ва ҳаж мутъасини (назарда тутди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ الْحَضْرَمِيِّ، عَنِ ابْنِ حُجَيْرَةَ الأَكْبَرِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ تَسْتَعْمِلُنِي قَالَ فَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى مَنْكِبِي ثُمَّ قَالَ " يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّكَ ضَعِيفٌ وَإِنَّهَا أَمَانَةٌ وَإِنَّهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ خِزْىٌ وَنَدَامَةٌ إِلاَّ مَنْ أَخَذَهَا بِحَقِّهَا وَأَدَّى الَّذِي عَلَيْهِ فِيهَا " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Meni ishga (mansabga) tayinlamaysizmi?» dedim. (Abu Zar) dedi: Shunda u zot qoʻllari bilan yelkamga urib, soʻng: «Ey Abu Zar, sen zaifsan, u (amirlik) esa omonatdir va u qiyomat kuni xorlik hamda nadomat boʻladi; faqat uni haqqi bilan olib, undagi zimmasidagi (vazifa)ni ado etgan kishidan boshqasi uchun», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мени ишга (мансабга) тайинламайсизми?» дедим. (Абу Зар) деди: Шунда у зот қўллари билан елкамга уриб, сўнг: «Эй Абу Зар, сен заифсан, у (амирлик) эса омонатдир ва у қиёмат куни хорлик ҳамда надомат бўлади; фақат уни ҳаққи билан олиб, ундаги зиммасидаги (вазифа)ни адо этган кишидан бошқаси учун», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنِ الْمُقْرِئِ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ الْقُرَشِيِّ، عَنْ سَالِمِ، بْنِ أَبِي سَالِمٍ الْجَيْشَانِيِّ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا أَبَا ذَرٍّ إِنِّي أَرَاكَ ضَعِيفًا وَإِنِّي أُحِبُّ لَكَ مَا أُحِبُّ لِنَفْسِي لاَ تَأَمَّرَنَّ عَلَى اثْنَيْنِ وَلاَ تَوَلَّيَنَّ مَالَ يَتِيمٍ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zar, men seni zaif deb koʻrayapman va men oʻzimga yoqtirgan narsani senga ham yoqtiraman: hatto ikki kishi ustidan ham amir boʻlma va yetimning moliga ham valiylik qilma», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зар, мен сени заиф деб кўраяпман ва мен ўзимга ёқтирган нарсани сенга ҳам ёқтираман: ҳатто икки киши устидан ҳам амир бўлма ва етимнинг молига ҳам валийлик қилма», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ إِنَّ خَلِيلِي أَوْصَانِي أَنْ أَسْمَعَ وَأُطِيعَ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا مُجَدَّعَ الأَطْرَافِ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim (Nabiy ﷺ) menga aʼzolari kesilgan qul boʻlsa ham, (rahbarni) eshitishim va itoat qilishimni tayinladilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим (Набий ﷺ) менга аъзолари кесилган қул бўлса ҳам, (раҳбарни) эшитишим ва итоат қилишимни тайинладилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَإِنَّهُ يَسْتُرُهُ إِذَا كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِنَّهُ يَقْطَعُ صَلاَتَهُ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الأَسْوَدُ " . قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا بَالُ الْكَلْبِ الأَسْوَدِ مِنَ الْكَلْبِ الأَحْمَرِ مِنَ الْكَلْبِ الأَصْفَرِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ " الْكَلْبُ الأَسْوَدُ شَيْطَانٌ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqishga turganda, agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlsa, u (narsa) uni toʻsadi (sutra boʻladi). Agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlmasa, eshak, ayol va qora it (oʻtishi) uning namozini uzib (botil qilib) yuboradi», — dedilar. Men: «Ey Abu Zarr, qora itning qizil itdan, sariq itdan (qanday) farqi bor?» — dedim. U: «Ey ukamning oʻgʻli, men ham sen mendan soʻraganingdek Rasululloh ﷺ dan soʻragan edim, shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», — dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқишга турганда, агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлса, у (нарса) уни тўсади (сутра бўлади). Агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлмаса, эшак, аёл ва қора ит (ўтиши) унинг намозини узиб (ботил қилиб) юборади», — дедилар. Мен: «Эй Абу Зарр, қора итнинг қизил итдан, сариқ итдан (қандай) фарқи бор?» — дедим. У: «Эй укамнинг ўғли, мен ҳам сен мендан сўраганингдек Расулуллоҳ ﷺ дан сўраган эдим, шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», — деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، -
وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ،
الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قُلْتُ يَا
رَسُولَ اللَّهِ مَا آنِيَةُ الْحَوْضِ قَالَ " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لآنِيَتُهُ أَكْثَرُ مِنْ عَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ
وَكَوَاكِبِهَا أَلاَ فِي اللَّيْلَةِ الْمُظْلِمَةِ الْمُصْحِيَةِ آنِيَةُ الْجَنَّةِ مَنْ شَرِبَ مِنْهَا لَمْ يَظْمَأْ آخِرَ مَا عَلَيْهِ
يَشْخُبُ فِيهِ مِيزَابَانِ مِنَ الْجَنَّةِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ لَمْ يَظْمَأْ عَرْضُهُ مِثْلُ طُولِهِ مَا بَيْنَ عَمَّانَ إِلَى
أَيْلَةَ مَاؤُهُ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Hovzning idishlari qanaqa?» dedim. U zot: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, uning idishlari osmon yulduzlari va sayyoralarining sonidan koʻproqdir. Ogoh boʻlinglar, ochiq qorongʻu kechada (koʻrinadigan yulduzlardan ham koʻp). (Ular) jannat idishlaridir, kim ulardan ichsa, eng oxirigacha (umrining oxirigacha) chanqamaydi. Unga jannatdan ikki ariq quyilib turadi, kim undan ichsa, chanqamaydi. Uning eni boʻyichalik, Ammon bilan Ayla orasichalikdir. Uning suvi sutdan oqroq va asaldan shirinroqdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Ҳовзнинг идишлари қанақа?» дедим. У зот: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, унинг идишлари осмон юлдузлари ва сайёраларининг сонидан кўпроқдир. Огоҳ бўлинглар, очиқ қоронғу кечада (кўринадиган юлдузлардан ҳам кўп). (Улар) жаннат идишларидир, ким улардан ичса, энг охиригача (умрининг охиригача) чанқамайди. Унга жаннатдан икки ариқ қуйилиб туради, ким ундан ичса, чанқамайди. Унинг эни бўйичалик, Аммон билан Айла орасичаликдир. Унинг суви сутдан оқроқ ва асалдан ширинроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ،
اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ
لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻifor — Alloh uni magʻfirat qildi, Aslam — Alloh unga salomatlik berdi», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғифор — Аллоҳ уни мағфират қилди, Аслам — Аллоҳ унга саломатлик берди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنِ
ابْنِ مَهْدِيٍّ، قَالَ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ،
الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " ائْتِ قَوْمَكَ فَقُلْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَغِفَارُ
غَفَرَ اللَّهُ لَهَا " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Qavmingga borib ayt: Rasululloh ﷺ: ‹Aslam — Alloh unga salomatlik berdi, Gʻifor — Alloh uni magʻfirat qildi›, — dedilar», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қавмингга бориб айт: Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аслам — Аллоҳ унга саломатлик берди, Ғифор — Аллоҳ уни мағфират қилди›, — дедилар», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حَرْمَلَةُ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ،
سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ، - وَهُوَ ابْنُ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ،
بْنِ شُمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكُمْ
سَتَفْتَحُونَ أَرْضًا يُذْكَرُ فِيهَا الْقِيرَاطُ فَاسْتَوْصُوا بِأَهْلِهَا خَيْرًا فَإِنَّ لَهُمْ ذِمَّةً وَرَحِمًا فَإِذَا
رَأَيْتُمْ رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلاَنِ فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَاخْرُجْ مِنْهَا " . قَالَ فَمَرَّ بِرَبِيعَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ
ابْنَىْ شُرَحْبِيلَ بْنِ حَسَنَةَ يَتَنَازَعَانِ فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَخَرَجَ مِنْهَا .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar shubhasiz bir yerni fath etasizlarki, unda qiyrot (deb ataladigan oʻlchov) zikr qilinadi. Bas, uning ahliga yaxshilik qilishni (bir-biringizga) tavsiya qilinglar, chunki ularning (sizlar zimmangizda) zimmasi (himoya haqqi) va qarindoshligi bor. Qachon ikki kishi bir gʻisht oʻrni (kichik joy) uchun urishayotganini koʻrsangiz, undan (oʻsha yerdan) chiqib keting», — dedilar. (Abdurahmon) dedi: Soʻng u (Abu Zar) Shurahbil ibn Hasananing ikki oʻgʻli — Rabiʼa va Abdurahmonning bir gʻisht oʻrni (kichik joy) uchun talashayotganlari yonidan oʻtib qoldi-da, oʻsha yerdan chiqib ketdi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар шубҳасиз бир ерни фатҳ этасизларки, унда қийрот (деб аталадиган ўлчов) зикр қилинади. Бас, унинг аҳлига яхшилик қилишни (бир-бирингизга) тавсия қилинглар, чунки уларнинг (сизлар зиммангизда) зиммаси (ҳимоя ҳаққи) ва қариндошлиги бор. Қачон икки киши бир ғишт ўрни (кичик жой) учун уришаётганини кўрсангиз, ундан (ўша ердан) чиқиб кетинг», — дедилар. (Абдураҳмон) деди: Сўнг у (Абу Зар) Шураҳбил ибн Ҳасананинг икки ўғли — Рабиъа ва Абдураҳмоннинг бир ғишт ўрни (кичик жой) учун талашаётганлари ёнидан ўтиб қолди-да, ўша ердан чиқиб кетди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا
أَبِي، سَمِعْتُ حَرْمَلَةَ الْمِصْرِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُمَاسَةَ، عَنْ أَبِي بَصْرَةَ، عَنْ أَبِي،
ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكُمْ سَتَفْتَحُونَ مِصْرَ وَهِيَ أَرْضٌ يُسَمَّى
فِيهَا الْقِيرَاطُ فَإِذَا فَتَحْتُمُوهَا فَأَحْسِنُوا إِلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ لَهُمْ ذِمَّةً وَرَحِمًا " . أَوْ قَالَ "
ذِمَّةً وَصِهْرًا فَإِذَا رَأَيْتَ رَجُلَيْنِ يَخْتَصِمَانِ فِيهَا فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَاخْرُجْ مِنْهَا " . قَالَ
فَرَأَيْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَحْبِيلَ بْنِ حَسَنَةَ وَأَخَاهُ رَبِيعَةَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَخَرَجْتُ
مِنْهَا .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar yaqinda Misrni fath qilasizlar. U shunday yurtdirki, unda (pul birligi) qirot deb ataladi. Uni fath qilganingizda, ahliga yaxshilik qilinglar, chunki ularning (zimmangizda) ahdu zimmasi va qarindoshligi bordir», dedilar. Yoki: «ahdu zimmasi va qudaligi bordir. Qachonki, u yerda bir gʻisht oʻrni (kabi arzimas narsa) ustida tortishayotgan ikki kishini koʻrsang, u yerdan chiqib ket», dedilar. (Abu Zarr) dedi: Men Abdurrahmon ibn Shurahbil ibn Hasana va uning akasi Rabiʼani bir gʻisht oʻrni ustida tortishayotganini koʻrdim va u yerdan chiqib ketdim.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар яқинда Мисрни фатҳ қиласизлар. У шундай юртдирки, унда (пул бирлиги) қирот деб аталади. Уни фатҳ қилганингизда, аҳлига яхшилик қилинглар, чунки уларнинг (зиммангизда) аҳду зиммаси ва қариндошлиги бордир», дедилар. Ёки: «аҳду зиммаси ва қудалиги бордир. Қачонки, у ерда бир ғишт ўрни (каби арзимас нарса) устида тортишаётган икки кишини кўрсанг, у ердан чиқиб кет», дедилар. (Абу Зарр) деди: Мен Абдурраҳмон ибн Шураҳбил ибн Ҳасана ва унинг акаси Рабиъани бир ғишт ўрни устида тортишаётганини кўрдим ва у ердан чиқиб кетдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بَهْرَامَ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ
مُحَمَّدٍ الدِّمَشْقِيَّ - حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ،
عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا رَوَى عَنِ اللَّهِ، تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنَّهُ قَالَ
" يَا عِبَادِي إِنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا فَلاَ تَظَالَمُوا يَا عِبَادِي
كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلاَّ مَنْ هَدَيْتُهُ فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ جَائِعٌ إِلاَّ مَنْ أَطْعَمْتُهُ فَاسْتَطْعِمُونِي
أُطْعِمْكُمْ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ عَارٍ إِلاَّ مَنْ كَسَوْتُهُ فَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ تُخْطِئُونَ
بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغُوا
ضَرِّي فَتَضُرُّونِي وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفْعِي فَتَنْفَعُونِي يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ
كَانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا زَادَ ذَلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ
وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا
يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ قَامُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلُونِي فَأَعْطَيْتُ
كُلَّ إِنْسَانٍ مَسْأَلَتَهُ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِمَّا عِنْدِي إِلاَّ كَمَا يَنْقُصُ الْمِخْيَطُ إِذَا أُدْخِلَ الْبَحْرَ يَا عِبَادِي
إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إِيَّاهَا فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ وَمَنْ وَجَدَ
غَيْرَ ذَلِكَ فَلاَ يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ " . قَالَ سَعِيدٌ كَانَ أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا
الْحَدِيثِ جَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ Alloh taborak va taolodan rivoyat qilib, u zot (shunday) dedilar: Alloh: «Ey bandalarim! Men zulmni Oʻzimga harom qildim va uni sizlar oʻrtangizda ham harom qildim, bas, bir-biringizga zulm qilmanglar. Ey bandalarim! Men hidoyat qilganimdan boshqa hammangiz adashgansiz, bas, Mendan hidoyat soʻranglar, sizlarni hidoyat qilaman. Ey bandalarim! Men taomlantirganimdan boshqa hammangiz ochsiz, bas, Mendan taom soʻranglar, sizlarni taomlantiraman. Ey bandalarim! Men kiydirganimdan boshqa hammangiz yalangʻochsiz, bas, Mendan kiyim soʻranglar, sizlarni kiydiraman. Ey bandalarim! Sizlar kechayu kunduz xato qilasizlar, Men esa barcha gunohlarni kechiraman, bas, Mendan magʻfirat soʻranglar, sizlarni kechiraman. Ey bandalarim! Sizlar Menga zarar yetkaza olmaysizlar, hech qachon Menga ziyon yetkaza olmaysizlar; Menga foyda ham yetkaza olmaysizlar, hech qachon Menga manfaat keltira olmaysizlar. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham eng taqvodor bir kishining qalbidek boʻlsangiz, bu Mening mulkimga hech narsa ziyoda qilmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham eng fojir bir kishining qalbidek boʻlsangiz, bu Mening mulkimdan hech narsani kamaytirmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham bir maydonga turib Mendan soʻrasangiz, Men har bir insonga soʻraganini bersam, bu Mening huzurimdagi narsadan hech narsani kamaytirmaydi, faqat ignani dengizga botirib olganda (suvdan) kamaygani kabigina (kamayadi). Ey bandalarim! Bularning hammasi sizlarning amallaringizdir, Men ularni sizlar uchun hisoblab boraman, soʻng sizlarga toʻla-toʻkis qaytaraman. Bas, kim yaxshilik topsa, Allohga hamd aytsin; kim bundan boshqasini topsa, oʻzidan boshqani ayblamasin», dedi. Said dedi: Abu Idris al-Xavloniy bu hadisni rivoyat qilganda tiz choʻkib olar edi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ Аллоҳ таборак ва таолодан ривоят қилиб, у зот (шундай) дедилар: Аллоҳ: «Эй бандаларим! Мен зулмни Ўзимга ҳаром қилдим ва уни сизлар ўртангизда ҳам ҳаром қилдим, бас, бир-бирингизга зулм қилманглар. Эй бандаларим! Мен ҳидоят қилганимдан бошқа ҳаммангиз адашгансиз, бас, Мендан ҳидоят сўранглар, сизларни ҳидоят қиламан. Эй бандаларим! Мен таомлантирганимдан бошқа ҳаммангиз очсиз, бас, Мендан таом сўранглар, сизларни таомлантираман. Эй бандаларим! Мен кийдирганимдан бошқа ҳаммангиз яланғочсиз, бас, Мендан кийим сўранглар, сизларни кийдираман. Эй бандаларим! Сизлар кечаю кундуз хато қиласизлар, Мен эса барча гуноҳларни кечираман, бас, Мендан мағфират сўранглар, сизларни кечираман. Эй бандаларим! Сизлар Менга зарар етказа олмайсизлар, ҳеч қачон Менга зиён етказа олмайсизлар; Менга фойда ҳам етказа олмайсизлар, ҳеч қачон Менга манфаат келтира олмайсизлар. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам энг тақводор бир кишининг қалбидек бўлсангиз, бу Менинг мулкимга ҳеч нарса зиёда қилмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам энг фожир бир кишининг қалбидек бўлсангиз, бу Менинг мулкимдан ҳеч нарсани камайтирмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам бир майдонга туриб Мендан сўрасангиз, Мен ҳар бир инсонга сўраганини берсам, бу Менинг ҳузуримдаги нарсадан ҳеч нарсани камайтирмайди, фақат игнани денгизга ботириб олганда (сувдан) камайгани кабигина (камаяди). Эй бандаларим! Буларнинг ҳаммаси сизларнинг амалларингиздир, Мен уларни сизлар учун ҳисоблаб бораман, сўнг сизларга тўла-тўкис қайтараман. Бас, ким яхшилик топса, Аллоҳга ҳамд айтсин; ким бундан бошқасини топса, ўзидан бошқани айбламасин», деди. Саид деди: Абу Идрис ал-Хавлоний бу ҳадисни ривоят қилганда тиз чўкиб олар эди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ،
الْوَارِثِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى " إِنِّي حَرَّمْتُ عَلَى
نَفْسِي الظُّلْمَ وَعَلَى عِبَادِي فَلاَ تَظَالَمُوا " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ وَحَدِيثُ أَبِي إِدْرِيسَ
الَّذِي ذَكَرْنَاهُ أَتَمُّ مِنْ هَذَا .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzining Robbi — tabaroka va taolodan rivoyat qilib aytdilarki: «Albatta, Men zulmni Oʻzimga harom qildim va uni bandalarimga ham (harom qildim), bas, bir-biringizga zulm qilmanglar», dedilar. Va hadisni shu maʼnoda keltirdi. Biz zikr qilgan Abu Idris hadisi bundan toʻliqrohdir.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзининг Робби — табарока ва таолодан ривоят қилиб айтдиларки: «Албатта, Мен зулмни Ўзимга ҳаром қилдим ва уни бандаларимга ҳам (ҳаром қилдим), бас, бир-бирингизга зулм қилманглар», дедилар. Ва ҳадисни шу маънода келтирди. Биз зикр қилган Абу Идрис ҳадиси бундан тўлиқроҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - قَالَ أَبُو
كَامِلٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ،
الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
" يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا وَتَعَاهَدْ جِيرَانَكَ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zar! Sho pishirsang, suvini koʻproq qil va qoʻshnilaringni eslab tur», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зар! Шо пиширсанг, сувини кўпроқ қил ва қўшниларингни эслаб тур», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو
كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ،
عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ إِنَّ خَلِيلِي صلى الله عليه وسلم أَوْصَانِي " إِذَا طَبَخْتَ مَرَقًا فَأَكْثِرْ مَاءَهُ
ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَانِكَ فَأَصِبْهُمْ مِنْهَا بِمَعْرُوفٍ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim ﷺ menga shunday tavsiya qildilar: «Sho pishirsang, suvini koʻproq qil, soʻng qoʻshnilaringdan biror oilaga qarab, ulardan undan yaxshilik bilan ulush yetkaz».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим ﷺ менга шундай тавсия қилдилар: «Шо пиширсанг, сувини кўпроқ қил, сўнг қўшниларингдан бирор оилага қараб, улардан ундан яхшилик билан улуш етказ».
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي
الْخَزَّازَ - عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِيَ
النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهٍ طَلْقٍ
" .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga Nabiy ﷺ: «Yaxshilikdan hech narsani kichik (arzimas) deb sanama, hatto u birodaringni ochiq yuz bilan kutib olishing boʻlsa ham», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга Набий ﷺ: «Яхшиликдан ҳеч нарсани кичик (арзимас) деб санама, ҳатто у биродарингни очиқ юз билан кутиб олишинг бўлса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَأَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ - وَاللَّفْظُ
لِيَحْيَى - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ،
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَأَيْتَ
الرَّجُلَ يَعْمَلُ الْعَمَلَ مِنَ الْخَيْرِ وَيَحْمَدُهُ النَّاسُ عَلَيْهِ قَالَ " تِلْكَ عَاجِلُ بُشْرَى الْمُؤْمِنِ "
.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga: «Yaxshilikdan (biror) amal qiladigan, odamlar esa uni shu amali uchun maqtaydigan kishi haqida nima deysiz?» — deyildi. U zot: «Bu — moʻminga (bu dunyoda) muyassar boʻlgan xushxabardir», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га: «Яхшиликдан (бирор) амал қиладиган, одамлар эса уни шу амали учун мақтайдиган киши ҳақида нима дейсиз?» — дейилди. У зот: «Бу — мўминга (бу дунёда) муяссар бўлган хушхабардир», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ،
عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ جَاءَ
بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَأَزِيدُ وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَجَزَاؤُهُ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ
تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي
يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً وَمَنْ لَقِيَنِي بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطِيئَةً لاَ يُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَقِيتُهُ بِمِثْلِهَا مَغْفِرَةً
" . قَالَ إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Kim bir yaxshilik bilan kelsa, unga oʻshanga oʻxshash oʻn (savob) bor, hatto men yana ziyoda qilaman. Kim bir yomonlik bilan kelsa, uning jazosi oʻshanga oʻxshash bitta yomonlik (gunoh)dir, yoki men kechiraman. Kim menga bir qarich yaqinlashsa, men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim menga bir tirsak yaqinlashsa, men unga bir quloch yaqinlashaman; kim menga yurib kelsa, men unga shoshilib (yugurib) boraman; kim menga yer yuzini toʻldiradigan miqdorda xato (gunoh) bilan, lekin menga hech narsani sherik qilmagan holda yoʻliqsa, men unga oʻshancha magʻfirat bilan yoʻliqaman›», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Ким бир яхшилик билан келса, унга ўшанга ўхшаш ўн (савоб) бор, ҳатто мен яна зиёда қиламан. Ким бир ёмонлик билан келса, унинг жазоси ўшанга ўхшаш битта ёмонлик (гуноҳ)дир, ёки мен кечираман. Ким менга бир қарич яқинлашса, мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким менга бир тирсак яқинлашса, мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким менга юриб келса, мен унга шошилиб (югуриб) бораман; ким менга ер юзини тўлдирадиган миқдорда хато (гуноҳ) билан, лекин менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда йўлиқса, мен унга ўшанча мағфират билан йўлиқаман›», — дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ،
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجِسْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم سُئِلَ أَىُّ الْكَلاَمِ أَفْضَلُ قَالَ " مَا اصْطَفَى اللَّهُ لِمَلاَئِكَتِهِ أَوْ لِعِبَادِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ
" .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan: «Qaysi soʻz afzal?» — deb soʻraldi. U zot: «Alloh oʻzining farishtalari yoki bandalari uchun tanlagan soʻz: ‹Subhanallohi va bihamdihi (Allohni poklab yod etaman va Unga hamd aytaman)›», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Қайси сўз афзал?» — деб сўралди. У зот: «Аллоҳ ўзининг фаришталари ёки бандалари учун танлаган сўз: ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи (Аллоҳни поклаб ёд этаман ва Унга ҳамд айтаман)›», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ،
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَسْرِيِّ، مِنْ عَنَزَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ أُخْبِرُكَ بِأَحَبِّ الْكَلاَمِ إِلَى اللَّهِ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي
بِأَحَبِّ الْكَلاَمِ إِلَى اللَّهِ . فَقَالَ " إِنَّ أَحَبَّ الْكَلاَمِ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh uchun eng suyukli soʻzni senga xabar bermaymi?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh! Alloh uchun eng suyukli soʻzni menga xabar bering», dedim. Shunda u zot: «Alloh uchun eng suyukli soʻz — ‹Subhanallohi va bihamdihi (Allohni poklab yod etaman va Unga hamd aytaman)›dir», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ учун энг суюкли сўзни сенга хабар бермайми?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ учун энг суюкли сўзни менга хабар беринг», дедим. Шунда у зот: «Аллоҳ учун энг суюкли сўз — ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи (Аллоҳни поклаб ёд этаман ва Унга ҳамд айтаман)›дир», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ حَفْصٍ الْوَكِيعِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ
طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ كَرِيزٍ، عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم " مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَدْعُو لأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ إِلاَّ قَالَ الْمَلَكُ وَلَكَ بِمِثْلٍ "
.
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon banda oʻz birodari uchun u yoʻgʻida (gʻoyibona) duo qilsa, albatta farishta: ‹Senga ham xuddi shunday boʻlsin›, deydi», — dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон банда ўз биродари учун у йўғида (ғойибона) дуо қилса, албатта фаришта: ‹Сенга ҳам худди шундай бўлсин›, дейди», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الأَرْضِ أَوَّلُ قَالَ " الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ " . قُلْتُ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " الْمَسْجِدُ الأَقْصَى " . قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ " أَرْبَعُونَ سَنَةً وَأَيْنَمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلاَةُ فَصَلِّ فَهُوَ مَسْجِدٌ " . وَفِي حَدِيثِ أَبِي كَامِلٍ " ثُمَّ حَيْثُمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلاَةُ فَصَلِّهْ فَإِنَّهُ مَسْجِدٌ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh! Yer yuzida birinchi boʻlib qaysi masjid qurilgan?» dedim. (Rasululloh ﷺ): «Masjidul-Harom», dedilar. «Soʻng qaysi?» dedim. «Masjidul-Aqso», dedilar. «Ikkovi orasida (qancha vaqt) bor?» dedim. «Qirq yil. Qayerda namoz vaqti senga yetib qolsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, axir u (yer) masjiddir», dedilar. Abu Komilning hadisida esa: «Soʻng qayerda namoz vaqti senga yetib qolsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, chunki u masjiddir» (deyilgan).Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ! Ер юзида биринчи бўлиб қайси масжид қурилган?» дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): «Масжидул-Ҳаром», дедилар. «Сўнг қайси?» дедим. «Масжидул-Ақсо», дедилар. «Иккови орасида (қанча вақт) бор?» дедим. «Қирқ йил. Қаерда намоз вақти сенга етиб қолса, ўша ерда намоз ўқи, ахир у (ер) масжиддир», дедилар. Абу Комилнинг ҳадисида эса: «Сўнг қаерда намоз вақти сенга етиб қолса, ўша ерда намоз ўқи, чунки у масжиддир» (дейилган).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، وَشَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا وَاصِلٌ، مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عُرِضَتْ عَلَىَّ أَعْمَالُ أُمَّتِي حَسَنُهَا وَسَيِّئُهَا فَوَجَدْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا الأَذَى يُمَاطُ عَنِ الطَّرِيقِ وَوَجَدْتُ فِي مَسَاوِي أَعْمَالِهَا النُّخَاعَةَ تَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot: «Menga ummatimning amallari — yaxshisi-yu yomoni (barisi) koʻrsatildi. Shunda ularning yaxshi amallari ichida yoʻldan oziyat (beradigan narsa)ni olib tashlashni topdim, yomon amallari ichida esa masjidda koʻmilmay qolgan balgʻamni topdim», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот: «Менга умматимнинг амаллари — яхшиси-ю ёмони (бариси) кўрсатилди. Шунда уларнинг яхши амаллари ичида йўлдан озият (берадиган нарса)ни олиб ташлашни топдим, ёмон амаллари ичида эса масжидда кўмилмай қолган балғамни топдим», — дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ مُهَاجِرًا أَبَا الْحَسَنِ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ أَذَّنَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْرِدْ أَبْرِدْ " . أَوْ قَالَ " انْتَظِرِ انْتَظِرْ " . وَقَالَ " إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ " . قَالَ أَبُو ذَرٍّ حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning muazzini peshinga azon aytdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Salqinga qoldir, salqinga qoldir», dedilar yoki: «Kut, kut», dedilar va: «Issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir, shuning uchun issiq qattiq boʻlsa, namozni salqinga qoldiringlar», dedilar. Abu Zarr dedi: Hatto biz tepaliklarning soyasini koʻrdik.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг муаззини пешинга азон айтди. Шунда Набий ﷺ: «Салқинга қолдир, салқинга қолдир», дедилар ёки: «Кут, кут», дедилар ва: «Иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир, шунинг учун иссиқ қаттиқ бўлса, намозни салқинга қолдиринглар», дедилар. Абу Зарр деди: Ҳатто биз тепаликларнинг соясини кўрдик.
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا كَانَتْ عَلَيْكَ أُمَرَاءُ يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ عَنْ وَقْتِهَا أَوْ يُمِيتُونَ الصَّلاَةَ عَنْ وَقْتِهَا " . قَالَ قُلْتُ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ " صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَهَا مَعَهُمْ فَصَلِّ فَإِنَّهَا لَكَ نَافِلَةٌ " . وَلَمْ يَذْكُرْ خَلَفٌ عَنْ وَقْتِهَا .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Sen ustingda namozni vaqtidan kechiktiradigan yoki namozni vaqtidan (chiqarib) oʻldiradigan amirlar boʻlsa, qanday yoʻl tutasan?» dedilar. Men: «Menga nimani buyurasiz?» dedim. U zot: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar uni ular bilan (jamoatda) topsang, (yana) oʻqi, zero u sen uchun nofila boʻladi», dedilar. Xalaf «vaqtidan» (degan soʻzni) zikr qilmadi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сен устингда намозни вақтидан кечиктирадиган ёки намозни вақтидан (чиқариб) ўлдирадиган амирлар бўлса, қандай йўл тутасан?» дедилар. Мен: «Менга нимани буюрасиз?» дедим. У зот: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар уни улар билан (жамоатда) топсанг, (яна) ўқи, зеро у сен учун нофила бўлади», дедилар. Халаф «вақтидан» (деган сўзни) зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّهُ سَيَكُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ يُمِيتُونَ الصَّلاَةَ فَصَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صَلَّيْتَ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلاَّ كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلاَتَكَ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga shunday dedilar: «Ey Abu Zar! Mendan keyin namozni (vaqtidan chiqarib) oʻldiradigan amirlar boʻladi. Bas, sen namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar uni oʻz vaqtida oʻqigan boʻlsang, u (ular bilan oʻqiganing) sen uchun nofila boʻladi; aks holda namozingni saqlab qolgan boʻlasan».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга шундай дедилар: «Эй Абу Зар! Мендан кейин намозни (вақтидан чиқариб) ўлдирадиган амирлар бўлади. Бас, сен намозни ўз вақтида ўқи. Агар уни ўз вақтида ўқиган бўлсанг, у (улар билан ўқиганинг) сен учун нофила бўлади; акс ҳолда намозингни сақлаб қолган бўласан».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ إِنَّ خَلِيلِي أَوْصَانِي أَنْ أَسْمَعَ وَأُطِيعَ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا مُجَدَّعَ الأَطْرَافِ وَأَنْ أُصَلِّيَ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا " فَإِنْ أَدْرَكْتَ الْقَوْمَ وَقَدْ صَلَّوْا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلاَتَكَ وَإِلاَّ كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jonajonim (Rasululloh ﷺ) menga, garchi (amir) qoʻl-oyogʻi kesilgan qul boʻlsa ham, (uni) eshitish va itoat qilishni hamda namozni oʻz vaqtida oʻqishni vasiyat qildilar: «Agar (jamoatga) yetib kelganingda odamlar (allaqachon) namoz oʻqib boʻlgan boʻlsalar, sen namozingni saqlab qolgan boʻlasan; aks holda u (ular bilan oʻqiganing) sen uchun nofila boʻladi».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жонажоним (Расулуллоҳ ﷺ) менга, гарчи (амир) қўл-оёғи кесилган қул бўлса ҳам, (уни) эшитиш ва итоат қилишни ҳамда намозни ўз вақтида ўқишни васият қилдилар: «Агар (жамоатга) етиб келганингда одамлар (аллақачон) намоз ўқиб бўлган бўлсалар, сен намозингни сақлаб қолган бўласан; акс ҳолда у (улар билан ўқиганинг) сен учун нофила бўлади».
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُدَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَضَرَبَ فَخِذِي " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا بَقِيتَ فِي قَوْمٍ يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ عَنْ وَقْتِهَا " . قَالَ قَالَ مَا تَأْمُرُ قَالَ " صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا ثُمَّ اذْهَبْ لِحَاجَتِكَ فَإِنْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَأَنْتَ فِي الْمَسْجِدِ فَصَلِّ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sonimga urib: «Sen namozni oʻz vaqtidan kechiktiradigan bir qavm orasida qolsang, qanday qilasan?» — dedilar. (Abu Zar) dedi: «Nima qilishni buyurasiz?» dedi. (Rasululloh ﷺ): «Namozni oʻz vaqtida oʻqigin, soʻng (oʻz) hojating uchun ketaver. Agar namozga iqomat aytilganda, sen masjidda boʻlsang, (ular bilan) namoz oʻqi», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сонимга уриб: «Сен намозни ўз вақтидан кечиктирадиган бир қавм орасида қолсанг, қандай қиласан?» — дедилар. (Абу Зар) деди: «Нима қилишни буюрасиз?» деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Намозни ўз вақтида ўқигин, сўнг (ўз) ҳожатинг учун кетавер. Агар намозга иқомат айтилганда, сен масжидда бўлсанг, (улар билан) намоз ўқи», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ النَّضْرِ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي نَعَامَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ " كَيْفَ أَنْتُمْ - أَوْ قَالَ كَيْفَ أَنْتَ - إِذَا بَقِيتَ فِي قَوْمٍ يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ عَنْ وَقْتِهَا فَصَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا ثُمَّ إِنْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلِّ مَعَهُمْ فَإِنَّهَا زِيَادَةُ خَيْرٍ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Rasululloh ﷺ): «Sizlar qanday qilasizlar — yoki: sen qanday qilasan — namozni oʻz vaqtidan kechiktiradigan bir qavm orasida qolsang? Namozni oʻz vaqtida oʻqi, soʻng agar (yana) namozga iqomat aytilsa, ular bilan oʻqi, zero u ziyoda yaxshilikdir», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Расулуллоҳ ﷺ): «Сизлар қандай қиласизлар — ёки: сен қандай қиласан — намозни ўз вақтидан кечиктирадиган бир қавм орасида қолсанг? Намозни ўз вақтида ўқи, сўнг агар (яна) намозга иқомат айтилса, улар билан ўқи, зеро у зиёда яхшиликдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ، يُقْسِمُ لَنَزَلَتْ { هَذَانِ خَصْمَانِ} بِمِثْلِ حَدِيثِ هُشَيْمٍ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Zarrning qasam ichib, {Mana bu ikki dushman...} — (oyati) nozil boʻlganligini (aytayotganini) eshitdim — Hushaymning hadisiga oʻxshash.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Заррнинг қасам ичиб, {Мана бу икки душман...} — (ояти) нозил бўлганлигини (айтаётганини) эшитдим — Ҳушаймнинг ҳадисига ўхшаш.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ مَيْمُونٍ - حَدَّثَنَا وَاصِلٌ، مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدُّؤَلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنْ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ فَكُلُّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةٌ وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْىٌ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ رَكْعَتَانِ يَرْكَعُهُمَا مِنَ الضُّحَى " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Har biringizning har bir boʻgʻiningiz uchun har kuni ertalab sadaqa (lozim) boʻladi. Bas, har bir tasbeh sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir, har bir tahlil sadaqadir, har bir takbir sadaqadir, yaxshilikka buyurish sadaqadir, yomonlikdan qaytarish sadaqadir. Bularning oʻrnini esa zuhoda (chosht vaqtida) oʻqiladigan ikki rakat (namoz) kifoya qiladi».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бирингизнинг ҳар бир бўғинингиз учун ҳар куни эрталаб садақа (лозим) бўлади. Бас, ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир, ҳар бир таҳлил садақадир, ҳар бир такбир садақадир, яхшиликка буюриш садақадир, ёмонликдан қайтариш садақадир. Буларнинг ўрнини эса зуҳода (чошт вақтида) ўқиладиган икки ракат (намоз) кифоя қилади».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ طَهُورُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ فَإِذَا وَجَدَ الْمَاءَ فَلْيُمِسَّهُ بَشَرَتَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌ " . وَقَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ " إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ . وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَلَمْ يُسَمِّهِ . قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْجُنُبَ وَالْحَائِضَ إِذَا لَمْ يَجِدَا الْمَاءَ تَيَمَّمَا وَصَلَّيَا . وَيُرْوَى عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ كَانَ لاَ يَرَى التَّيَمُّمَ لِلْجُنُبِ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ . وَيُرْوَى عَنْهُ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ فَقَالَ يَتَيَمَّمُ إِذَا لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta pok tuproq musulmonning tahorat (vositasi)dir, garchi u oʻn yil suv topmasa ham. Suv topganida esa, uni terisiga tegizsin (yuvinsin), chunki bu yaxshiroqdir», dedilar. Mahmud oʻz hadisida: «Albatta pok tuproq musulmonning tahoratidir», dedi. (Rovi) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abdulloh ibn Amr va Imron ibn Husayn (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Shu tarzda birdan ortiq kishi Xolid al-Hazzodan, u Abu Qilobadan, u Amr ibn Bujdondan, u Abu Zarrdan rivoyat qilgan. Bu hadisni Ayyub ham Abu Qilobadan, u Bani Omirdan boʻlgan bir kishidan, u Abu Zarrdan rivoyat qilgan, ammo uning nomini aytmagan. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu faqihlarning aksariyatining soʻzi boʻlib, junub va hayzli ayol suv topmasa, tayammum qilib namoz oʻqiydilar. Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u junub kishi suv topmasa ham tayammum qilishini joiz koʻrmas edi. Yana undan rivoyat qilinishicha, u oʻz soʻzidan qaytib: suv topmasa tayammum qiladi, dedi. Shuni Sufyon as-Savriy, Molik, Shofiiy, Ahmad va Ishoq ham aytadilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта пок тупроқ мусулмоннинг таҳорат (воситаси)дир, гарчи у ўн йил сув топмаса ҳам. Сув топганида эса, уни терисига тегизсин (ювинсин), чунки бу яхшироқдир», дедилар. Маҳмуд ўз ҳадисида: «Албатта пок тупроқ мусулмоннинг таҳоратидир», деди. (Рови) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абдуллоҳ ибн Амр ва Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Шу тарзда бирдан ортиқ киши Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилобадан, у Амр ибн Буждондан, у Абу Заррдан ривоят қилган. Бу ҳадисни Айюб ҳам Абу Қилобадан, у Бани Омирдан бўлган бир кишидан, у Абу Заррдан ривоят қилган, аммо унинг номини айтмаган. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу фақиҳларнинг аксариятининг сўзи бўлиб, жунуб ва ҳайзли аёл сув топмаса, таяммум қилиб намоз ўқийдилар. Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у жунуб киши сув топмаса ҳам таяммум қилишини жоиз кўрмас эди. Яна ундан ривоят қилинишича, у ўз сўзидан қайтиб: сув топмаса таяммум қилади, деди. Шуни Суфён ас-Саврий, Молик, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам айтадилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " . قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ " الْمَنَّانُ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنْفِقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch (toifa kishi) borki, Alloh qiyomat kuni ularga (rahmat nazari bilan) qaramaydi, ularni poklamaydi va ular uchun alamli azob bordir», dedilar. Men: «Ular kimlar, ey Allohning Rasuli? Ular albatta noumid boʻlib, ziyon koʻribdilar», dedim. U zot: «Bergan narsasini minnat qiluvchi, izorini (toʻpigʻidan past) suzdirib yuruvchi va molini yolgʻon qasam bilan oʻtkazuvchidir», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Abu Hurayra, Abu Umoma ibn Saʼlaba, Imron ibn Husayn va Maʼqil ibn Yasordan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan sahihdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч (тоифа киши) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга (раҳмат назари билан) қарамайди, уларни покламайди ва улар учун аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Улар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули? Улар албатта ноумид бўлиб, зиён кўрибдилар», дедим. У зот: «Берган нарсасини миннат қилувчи, изорини (тўпиғидан паст) суздириб юрувчи ва молини ёлғон қасам билан ўтказувчидир», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Абу Умома ибн Саълаба, Имрон ибн Ҳусайн ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلاَلٌ فَأَرَادَ بِلاَلٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ " أَبْرِدْ " . ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ " . قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ safarda edilar, Bilol ham u zot bilan birga edi. Bilol iqomat aytmoqchi boʻldi, shunda u zot: «Salqin tushishini kut», dedilar. Soʻng (yana) iqomat aytmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: «Peshinni salqinga qoldir», dedilar. U (Abu Zar) aytdi: Toki biz tepaliklarning soyasini koʻrdik, soʻng u (Bilol) iqomat aytdi va u zot namoz oʻqidilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Albatta, issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir, shuning uchun namozni salqin tushgunicha kechiktiringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сафарда эдилар, Билол ҳам у зот билан бирга эди. Билол иқомат айтмоқчи бўлди, шунда у зот: «Салқин тушишини кут», дедилар. Сўнг (яна) иқомат айтмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Пешинни салқинга қолдир», дедилар. У (Абу Зар) айтди: Токи биз тепаликларнинг соясини кўрдик, сўнг у (Билол) иқомат айтди ва у зот намоз ўқидилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир, шунинг учун намозни салқин тушгунича кечиктиринглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلاَةَ فَصَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلاَّ كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلاَتَكَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلاَةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الإِمَامِ وَالصَّلاَةُ الأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ . وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abu Zarr! Mendan keyin namozni oʻldiradigan (vaqtidan kechiktiradigan) amirlar boʻladi. Sen namozni oʻz vaqtida oʻqigin. Agar (namoz ular bilan) oʻz vaqtida oʻqilsa, u sen uchun nafl boʻladi; aks holda esa namozingni (ado etib) saqlab qolgan boʻlasan», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn Masʼud va Uboda ibn Somitdan (ham hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan hadisdir. Bu koʻplab ilm ahlining soʻzidir; ular imom namozni kechiktirsa, kishi namozni oʻz vaqtida oʻqib, soʻng imom bilan (ham) oʻqishini mustahab sanaydilar; koʻp ilm ahli nazdida birinchi namoz farzdir. Abu Imron al-Javniyning ismi esa Abdulmalik ibn Habibdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абу Зарр! Мендан кейин намозни ўлдирадиган (вақтидан кечиктирадиган) амирлар бўлади. Сен намозни ўз вақтида ўқигин. Агар (намоз улар билан) ўз вақтида ўқилса, у сен учун нафл бўлади; акс ҳолда эса намозингни (адо этиб) сақлаб қолган бўласан», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуд ва Убода ибн Сомитдан (ҳам ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу кўплаб илм аҳлининг сўзидир; улар имом намозни кечиктирса, киши намозни ўз вақтида ўқиб, сўнг имом билан (ҳам) ўқишини мустаҳаб санайдилар; кўп илм аҳли наздида биринчи намоз фарздир. Абу Имрон ал-Жавнийнинг исми эса Абдулмалик ибн Ҳабибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، وَمَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَلَيْسَ بَيْنَ يَدَيْهِ كَآخِرَةِ الرَّحْلِ أَوْ كَوَاسِطَةِ الرَّحْلِ قَطَعَ صَلاَتَهُ الْكَلْبُ الأَسْوَدُ وَالْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ " . فَقُلْتُ لأَبِي ذَرٍّ مَا بَالُ الأَسْوَدِ مِنَ الأَحْمَرِ مِنَ الأَبْيَضِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتَنِي كَمَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " الْكَلْبُ الأَسْوَدُ شَيْطَانٌ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَالْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَيْهِ قَالُوا يَقْطَعُ الصَّلاَةَ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الأَسْوَدُ . قَالَ أَحْمَدُ الَّذِي لاَ أَشُكُّ فِيهِ أَنَّ الْكَلْبَ الأَسْوَدَ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ وَفِي نَفْسِي مِنَ الْحِمَارِ وَالْمَرْأَةِ شَيْءٌ . قَالَ إِسْحَاقُ لاَ يَقْطَعُهَا شَيْءٌ إِلاَّ الْكَلْبُ الأَسْوَدُ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi namoz oʻqiyotganida oldida egar orqasi yoki egar oʻrtasi (yogʻochi)dek (bir narsa) boʻlmasa, qora it, ayol va eshak uning namozini buzadi», dedilar. Men Abu Zardan: «Qoraning qizil va oqdan farqi nimada?» — deb soʻradim. U: «Ey jiyanim! Sen mendan, men Rasululloh ﷺdan soʻraganimdek soʻrading. Shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Said, Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy, Abu Hurayra va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarning hadisi hasan sahih hadisdir. Ahli ilmdan baʼzilar shu (fikr)ga borib: «Eshak, ayol va qora it namozni buzadi», deganlar. Ahmad aytdi: Men shak qilmaydiganim shuki, qora it namozni buzadi; eshak va ayol haqida esa koʻnglimda bir narsa bor. Ishoq aytdi: Namozni qora itdan boshqa hech narsa buzmaydi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши намоз ўқиётганида олдида эгар орқаси ёки эгар ўртаси (ёғочи)дек (бир нарса) бўлмаса, қора ит, аёл ва эшак унинг намозини бузади», дедилар. Мен Абу Зардан: «Қоранинг қизил ва оқдан фарқи нимада?» — деб сўрадим. У: «Эй жияним! Сен мендан, мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраганимдек сўрадинг. Шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Саид, Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий, Абу Ҳурайра ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Зарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Аҳли илмдан баъзилар шу (фикр)га бориб: «Эшак, аёл ва қора ит намозни бузади», деганлар. Аҳмад айтди: Мен шак қилмайдиганим шуки, қора ит намозни бузади; эшак ва аёл ҳақида эса кўнглимда бир нарса бор. Ишоқ айтди: Намозни қора итдан бошқа ҳеч нарса бузмайди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَلاَ يَمْسَحِ الْحَصَى فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ مُعَيْقِيبٍ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَحُذَيْفَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَرِهَ الْمَسْحَ فِي الصَّلاَةِ وَقَالَ " إِنْ كُنْتَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَمَرَّةً وَاحِدَةً " . كَأَنَّهُ رُوِيَ عَنْهُ رُخْصَةٌ فِي الْمَرَّةِ الْوَاحِدَةِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringiz namozga turganida mayda toshlarni silamasin, chunki rahmat unga roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Muayqib, Ali ibn Abu Tolib, Huzayfa va Jobir ibn Abdullohdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan hadisdir. Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinishicha, ular namozda silashni makruh sanab: «Agar albatta qiladigan boʻlsang, bir marta (sila)», dedilar. Goʻyo ulardan bir martaga ruxsat (rivoyat) qilingan. Ilm ahlining oldida amal shunga muvofiqdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингиз намозга турганида майда тошларни силамасин, чунки раҳмат унга рўбарў бўлади», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Муайқиб, Али ибн Абу Толиб, Ҳузайфа ва Жобир ибн Абдуллоҳдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинишича, улар намозда силашни макруҳ санаб: «Агар албатта қиладиган бўлсанг, бир марта (сила)», дедилар. Гўё улардан бир мартага рухсат (ривоят) қилинган. Илм аҳлининг олдида амал шунга мувофиқдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو الأَسْوَدِ الدِّيلِيُّ اسْمُهُ ظَالِمُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سُفْيَانَ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Oqargan sochni oʻzgartiradigan eng yaxshi narsa — xina va katamdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Aswad ad-Diliyning ismi Zolim ibn Amr ibn Sufyondir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Оқарган сочни ўзгартирадиган энг яхши нарса — хина ва катамдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Асwад ад-Дилийнинг исми Золим ибн Амр ибн Суфёндир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَنْقَزِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ رُسْتُمَ أَبِي عَامِرٍ الْخَزَّازِ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحْقِرَنَّ أَحَدُكُمْ شَيْئًا مِنَ الْمَعْرُوفِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيَلْقَ أَخَاهُ بِوَجْهٍ طَلِيقٍ وَإِنِ اشْتَرَيْتَ لَحْمًا أَوْ طَبَخْتَ قِدْرًا فَأَكْثِرْ مَرَقَتَهُ وَاغْرِفْ لِجَارِكَ مِنْهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz hech qanday yaxshilikni kichik (arzimas) deb hisoblamasin. Agar (beradigan narsa) topolmasa, birodari bilan ochiq (kulib turgan) yuz bilan uchrashsin. Agar goʻsht sotib olsang yoki qozonda (biror taom) pishirsang, uning shoʻrvasini koʻpaytir va undan qoʻshningga ham ozroq uzatib qoʻy», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni Shuʼba Abu Imron al-Javniydan rivoyat qilgan.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ҳеч қандай яхшиликни кичик (арзимас) деб ҳисобламасин. Агар (берадиган нарса) тополмаса, биродари билан очиқ (кулиб турган) юз билан учрашсин. Агар гўшт сотиб олсанг ёки қозонда (бирор таом) пиширсанг, унинг шўрвасини кўпайтир ва ундан қўшнингга ҳам озроқ узатиб қўй», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Шуъба Абу Имрон ал-Жавнийдан ривоят қилган.