حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَسِّرُوا وَلاَ تُعَسِّرُوا، وَبَشِّرُوا وَلاَ تُنَفِّرُوا ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Yengillashtiringlar, qiyinlashtirmanglar; xushxabar beringlar, (odamlarni) qochirmanglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Енгиллаштиринглар, қийинлаштирманглар; хушхабар беринглар, (одамларни) қочирманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ، وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ، وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ، وَيَظْهَرَ الزِّنَا ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat alomatlaridan (baʼzilari): ilm koʻtariladi (olimlar vafoti bilan), jaholat avj oladi, xamr (ichkilik) koʻp ichiladi va oshkora zino tarqaladi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат аломатларидан (баъзилари): илм кўтарилади (олимлар вафоти билан), жаҳолат авж олади, хамр (ичкилик) кўп ичилади ва ошкора зино тарқалади», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لاَ يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ، وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ، وَيَظْهَرَ الزِّنَا، وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ، حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men sizlarga bir hadis aytaman; undan keyin uni mendan boshqa hech kim sizlarga aytmaydi. Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Qiyomat alomatlaridan (baʼzilari): ilm kamayadi (olimlar vafoti bilan), jaholat avj oladi, oshkora zino tarqaladi, ayollar koʻpayib, erkaklar kamayadi — hatto ellik ayolga bitta erkak qaraydigan (boquvchi) boʻlib qoladi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сизларга бир ҳадис айтаман; ундан кейин уни мендан бошқа ҳеч ким сизларга айтмайди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Қиёмат аломатларидан (баъзилари): илм камаяди (олимлар вафоти билан), жаҳолат авж олади, ошкора зино тарқалади, аёллар кўпайиб, эркаклар камаяди — ҳатто эллик аёлга битта эркак қарайдиган (боқувчи) бўлиб қолади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ، فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي فَقَالَ " أَبُوكَ حُذَافَةُ ". ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ " سَلُونِي ". فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيًّا، فَسَكَتَ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ (odamlar oldiga) chiqdilar. Abdulloh ibn Huzofa turib: «Mening otam kim?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Otang — Huzofa», — dedilar. Soʻng u zot (gʻazab bilan) takror-takror: «Xohlaganingizni mendan soʻranglar», — dedilar. Shunda Umar Paygʻambar ﷺ oldida tizzalab oʻtirib, uch marta: «Biz Allohni Robb, Islomni din va Muhammadni Paygʻambar (deb) rozi boʻldik», — dedi. Shundan soʻng Paygʻambar ﷺ jim boʻldilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ (одамлар олдига) чиқдилар. Абдуллоҳ ибн Ҳузофа туриб: «Менинг отам ким?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Отанг — Ҳузофа», — дедилар. Сўнг у зот (ғазаб билан) такрор-такрор: «Хоҳлаганингизни мендан сўранглар», — дедилар. Шунда Умар Пайғамбар ﷺ олдида тиззалаб ўтириб, уч марта: «Биз Аллоҳни Робб, Исломни дин ва Муҳаммадни Пайғамбар (деб) рози бўлдик», — деди. Шундан сўнг Пайғамбар ﷺ жим бўлдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَلَّمَ سَلَّمَ ثَلاَثًا، وَإِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلاَثًا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (kirishga) izn soʻraganlarida, salom bilan eshikni uch marta taqillatardilar; biror gap aytganlarida esa, uni uch marta takrorlardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (киришга) изн сўраганларида, салом билан эшикни уч марта тақиллатардилар; бирор гап айтганларида эса, уни уч марта такрорлардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ إِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلاَثًا حَتَّى تُفْهَمَ عَنْهُ، وَإِذَا أَتَى عَلَى قَوْمٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثَلاَثًا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ biror gap aytganlarida, odamlar uni (yaxshi) anglashlari uchun uni uch marta takrorlardilar; (kirishga) izn soʻraganlarida esa, salom bilan (eshikni) uch marta (taqillatardilar).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бирор гап айтганларида, одамлар уни (яхши) англашлари учун уни уч марта такрорлардилар; (киришга) изн сўраганларида эса, салом билан (эшикни) уч марта (тақиллатардилар).
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ أَنَسٌ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَعَمَّدَ عَلَىَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Sizlarga koʻp hadis aytishdan meni toʻsib turgan narsa — Paygʻambar ﷺ ning: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa, doʻzaxdan joyini egallasin!» degan soʻzlaridir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сизларга кўп ҳадис айтишдан мени тўсиб турган нарса — Пайғамбар ﷺ нинг: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса, дўзахдан жойини эгалласин!» деган сўзларидир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمُعَاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ " يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ ". قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ. قَالَ " يَا مُعَاذُ ". قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ. ثَلاَثًا. قَالَ " مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلاَّ حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَفَلاَ أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ " إِذًا يَتَّكِلُوا ". وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Muoz Rasululloh ﷺ bilan birga (ulovda orqalarida) hamroʻh edi. Rasululloh ﷺ: «Ey Muoz ibn Jabal!» — dedilar. Muoz: «Labbayk va saʼdayk, yo Rasululloh!» — dedi. U zot yana: «Ey Muoz!» — dedilar. Muoz uch marta: «Labbayk va saʼdayk, yo Rasululloh!» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq va Muhammad Uning Rasuli, deb chin dildan guvohlik bergan har bir kishini Alloh doʻzax oʻtidan saqlaydi», — dedilar. Muoz: «Yo Rasululloh, odamlarga buni xabar bermayinmi — xushxabar olsinlar?» — dedi. U zot: «Odamlar buni eshitsa, faqat shunga suyanib (amalni tashlab) qoʻyadilar», — dedilar. Muoz esa (ilmni yashirib) gunohga qolishdan qoʻrqib, bu hadisni vafotidan oldin rivoyat qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Муоз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (уловда орқаларида) ҳамрўҳ эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Муоз ибн Жабал!» — дедилар. Муоз: «Лаббайк ва саъдайк, ё Расулуллоҳ!» — деди. У зот яна: «Эй Муоз!» — дедилар. Муоз уч марта: «Лаббайк ва саъдайк, ё Расулуллоҳ!» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад Унинг Расули, деб чин дилдан гувоҳлик берган ҳар бир кишини Аллоҳ дўзах ўтидан сақлайди», — дедилар. Муоз: «Ё Расулуллоҳ, одамларга буни хабар бермайинми — хушхабар олсинлар?» — деди. У зот: «Одамлар буни эшица, фақат шунга суяниб (амални ташлаб) қўядилар», — дедилар. Муоз эса (илмни яшириб) гуноҳга қолишдан қўрқиб, бу ҳадисни вафотидан олдин ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ ذُكِرَ لِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِمُعَاذٍ " مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ". قَالَ أَلاَ أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ " لاَ، إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga xabar berilishicha, Paygʻambar ﷺ Muozga: «Kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda (Unga) roʻbaroʻ boʻlsa, jannatga kiradi», — dedilar. Muoz: «Odamlarga bu xushxabarni bermayinmi?» — dedi. U zot: «Yoʻq, ular faqat shunga suyanib qoʻyishlaridan qoʻrqaman», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга хабар берилишича, Пайғамбар ﷺ Муозга: «Ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда (Унга) рўбарў бўлса, жаннатга киради», — дедилар. Муоз: «Одамларга бу хушхабарни бермайинми?» — деди. У зот: «Йўқ, улар фақат шунга суяниб қўйишларидан қўрқаман», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ، وَكَانَتِ انْفَكَّتْ رِجْلُهُ، فَأَقَامَ فِي مَشْرُبَةٍ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ نَزَلَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ آلَيْتَ شَهْرًا. فَقَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir oy davomida zavjalaridan uzoqlashishga qasam qilgan edilar va u zotning oyogʻi (chiqib) ogʻrigan edi. Bas, u zot yigirma toʻqqiz kecha bir balandxonada (mashrubada) qoldilar, soʻng (pastga) tushdilar. Baʼzi odamlar: «Yo Rasululloh, siz bir oy uzoqlashishga qasam qilgan edingiz», — dedi. U zot: «Oy yigirma toʻqqiz kun (ham boʻladi)», — deb javob berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир ой давомида завжаларидан узоқлашишга қасам қилган эдилар ва у зотнинг оёғи (чиқиб) оғриган эди. Бас, у зот йигирма тўққиз кеча бир баландхонада (машрубада) қолдилар, сўнг (пастга) тушдилар. Баъзи одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сиз бир ой узоқлашишга қасам қилган эдингиз», — деди. У зот: «Ой йигирма тўққиз кун (ҳам бўлади)», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ تَسَحَّرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ. قُلْتُ كَمْ كَانَ بَيْنَ الأَذَانِ وَالسَّحُورِ قَالَ قَدْرُ خَمْسِينَ آيَةً.
Anas (Zayd ibn Sobitdan) rivoyat qiladi: Zayd ibn Sobit dedi: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan saharlik qildik. Soʻng u zot namozga turdilar». Men: «Saharlik bilan azon orasida qancha (vaqt) oraliq bor edi?» — deb soʻradim. U: «(Qurʼondan) ellik oyat oʻqiydigan (qadar vaqt) oraliq bor edi», — deb javob berdi.Анас (Зайд ибн Собитдан) ривоят қилади: Зайд ибн Собит деди: «Биз Пайғамбар ﷺ билан саҳарлик қилдик. Сўнг у зот намозга турдилар». Мен: «Саҳарлик билан азон орасида қанча (вақт) оралиқ бор эди?» — деб сўрадим. У: «(Қуръондан) эллик оят ўқийдиган (қадар вақт) оралиқ бор эди», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Saharlik qilinglar — chunki unda barakat bor», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Саҳарлик қилинглар — чунки унда баракат бор», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَعِبِ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ، وَلاَ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan safar qilar edik va roʻzador (kishilar) roʻza tutmaganlarni ayblamas, roʻza tutmaganlar esa roʻzadorlarni ayblamas edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан сафар қилар эдик ва рўзадор (кишилар) рўза тутмаганларни айбламас, рўза тутмаганлар эса рўзадорларни айбламас эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُوَاصِلُوا ". قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ. قَالَ " لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ، إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى، أَوْ إِنِّي أَبِيتُ أُطْعَمُ وَأُسْقَى ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Visol (uzluksiz roʻza — kechqurun ochmay, tonggacha yemay roʻza tutish) qilmanglar», — dedilar. Odamlar Paygʻambar ﷺ ga: «Lekin siz visol qilyapsiz-ku?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men sizlardan hech biringizga oʻxshamayman — chunki men kechasi (Alloh tomonidan) taom va ichimlik bilan taʼminlanaman», — deb javob berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Висол (узлуксиз рўза — кечқурун очмай, тонггача емай рўза тутиш) қилманглар», — дедилар. Одамлар Пайғамбар ﷺ га: «Лекин сиз висол қиляпсиз-ку?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен сизлардан ҳеч бирингизга ўхшамайман — чунки мен кечаси (Аллоҳ томонидан) таом ва ичимлик билан таъминланаман», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُفْطِرُ مِنَ الشَّهْرِ، حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لاَ يَصُومَ مِنْهُ، وَيَصُومُ حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لاَ يُفْطِرَ مِنْهُ شَيْئًا، وَكَانَ لاَ تَشَاءُ تَرَاهُ مِنَ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلاَّ رَأَيْتَهُ، وَلاَ نَائِمًا إِلاَّ رَأَيْتَهُ. وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ حُمَيْدٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَنَسًا فِي الصَّوْمِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ baʼzi oyda — biz ‹u (bu oyda) roʻza tutmaydi› deb oʻylagunimizgacha — roʻzani tark etar; va boshqa oyda — biz ‹u (bu oyda) roʻzani umuman toʻxtatmaydi› deb oʻylagunimizgacha — roʻza tutar edilar. Agar kishi u zotning tunda namoz oʻqiyotganini koʻrishni xohlasa, (oʻsha holda) koʻra olar; agar tunda uxlayotganini koʻrishni xohlasa, (uni ham) koʻra olar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ баъзи ойда — биз ‹у (бу ойда) рўза тутмайди› деб ўйлагунимизгача — рўзани тарк этар; ва бошқа ойда — биз ‹у (бу ойда) рўзани умуман тўхтатмайди› деб ўйлагунимизгача — рўза тутар эдилар. Агар киши у зотнинг тунда намоз ўқиётганини кўришни хоҳласа, (ўша ҳолда) кўра олар; агар тунда ухлаётганини кўришни хоҳласа, (уни ҳам) кўра олар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي خَالِدٌ ـ هُوَ ابْنُ الْحَارِثِ ـ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُمِّ سُلَيْمٍ، فَأَتَتْهُ بِتَمْرٍ وَسَمْنٍ، قَالَ " أَعِيدُوا سَمْنَكُمْ فِي سِقَائِهِ، وَتَمْرَكُمْ فِي وِعَائِهِ، فَإِنِّي صَائِمٌ ". ثُمَّ قَامَ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ، فَصَلَّى غَيْرَ الْمَكْتُوبَةِ، فَدَعَا لأُمِّ سُلَيْمٍ، وَأَهْلِ بَيْتِهَا، فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي خُوَيْصَةً، قَالَ " مَا هِيَ ". قَالَتْ خَادِمُكَ أَنَسٌ. فَمَا تَرَكَ خَيْرَ آخِرَةٍ وَلاَ دُنْيَا إِلاَّ دَعَا لِي بِهِ قَالَ " اللَّهُمَّ ارْزُقْهُ مَالاً وَوَلَدًا وَبَارِكْ لَهُ ". فَإِنِّي لَمِنْ أَكْثَرِ الأَنْصَارِ مَالاً. وَحَدَّثَتْنِي ابْنَتِي أُمَيْنَةُ أَنَّهُ دُفِنَ لِصُلْبِي مَقْدَمَ حَجَّاجٍ الْبَصْرَةَ بِضْعٌ وَعِشْرُونَ وَمِائَةٌ. حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ummu Sulaymni ziyorat qildi va u (Ummu Sulaym) u zotga xurmo hamda yogʻ (saryogʻ) qoʻydi. Paygʻambar ﷺ: «Yogʻ va xurmoni oʻz idishlariga (qaytarib) qoʻy — chunki men roʻzadorman», — dedilar. Soʻng u zot uning uyining bir joyida turib, nafl namoz oʻqidi va Ummu Sulaym hamda uning oilasi uchun yaxshilik (duo) qildi. Soʻng Ummu Sulaym: «Yo Rasululloh, mening (bugun) bir maxsus iltimosim bor», — dedi. U zot: «U nima?» — dedilar. U: «Xizmatkoring Anas (uchun duo qiling)», — dedi. Bas, Allohning Rasuli ﷺ dunyo va Oxiratning — men uchun (Allohdan) soʻramagan — biror yaxshiligini qoldirmadi va: «Allohim! Unga (Anasga) mol-mulk va farzandlar ber hamda unga barakat ber», — dedilar. Shunday qilib, men ansorlarning eng badavlatlaridan biriman va qizim Umayna menga — Hajjoj Basraga kelganda, mening avlodimdan 120 dan ortigʻi dafn etilgan edi, — deb aytdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Умму Сулаймни зиёрат қилди ва у (Умму Сулайм) у зотга хурмо ҳамда ёғ (сарёғ) қўйди. Пайғамбар ﷺ: «Ёғ ва хурмони ўз идишларига (қайтариб) қўй — чунки мен рўзадорман», — дедилар. Сўнг у зот унинг уйининг бир жойида туриб, нафл намоз ўқиди ва Умму Сулайм ҳамда унинг оиласи учун яхшилик (дуо) қилди. Сўнг Умму Сулайм: «Ё Расулуллоҳ, менинг (бугун) бир махсус илтимосим бор», — деди. У зот: «У нима?» — дедилар. У: «Хизматкоринг Анас (учун дуо қилинг)», — деди. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ дунё ва Охиратнинг — мен учун (Аллоҳдан) сўрамаган — бирор яхшилигини қолдирмади ва: «Аллоҳим! Унга (Анасга) мол-мулк ва фарзандлар бер ҳамда унга баракат бер», — дедилар. Шундай қилиб, мен ансорларнинг энг бадавлатларидан бириман ва қизим Умайна менга — Ҳажжож Басрага келганда, менинг авлодимдан 120 дан ортиғи дафн этилган эди, — деб айтди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ الْمَدِينَةَ فَآخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيِّ، وَكَانَ سَعْدٌ ذَا غِنًى، فَقَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أُقَاسِمُكَ مَالِي نِصْفَيْنِ، وَأُزَوِّجُكَ. قَالَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ، دُلُّونِي عَلَى السُّوقِ. فَمَا رَجَعَ حَتَّى اسْتَفْضَلَ أَقِطًا وَسَمْنًا، فَأَتَى بِهِ أَهْلَ مَنْزِلِهِ، فَمَكَثْنَا يَسِيرًا ـ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ ـ فَجَاءَ وَعَلَيْهِ وَضَرٌ مِنْ صُفْرَةٍ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَهْيَمْ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ. قَالَ " مَا سُقْتَ إِلَيْهَا ". قَالَ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ، أَوْ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. قَالَ " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf Madinaga kelganda, Paygʻambar ﷺ u bilan Saʼd ibn Robeʼ al-Ansoriy orasida birodarlik bogʻladi. Saʼd badavlat kishi edi; bas, u Abdurrahmonga: «Men senga mol-mulkimning yarmini beraman va senga uylanishda yordam beraman», — dedi. Abdurrahmon (unga): «Alloh senga oilang va molingda barakat bersin. Menga bozorni koʻrsat», — dedi. Bas, Abdurrahmon bozordan — (savdo orqali) bir oz quruq pishloq (yogʻurt) va saryogʻ topmaguncha — qaytmadi. U bularni oʻz uyiga keltirdi. Biz bir muddat (yoki Alloh xohlagan qadar) qoldik, soʻng Abdurrahmon — sargʻish atir surtgan holda — keldi. Paygʻambar ﷺ (unga): «Bu nima?» — dedilar. U: «Men bir ansoriy ayolga uylandim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Unga nima (mahr) berding?» — dedilar. U: «Bir xurmo donasi ogʻirligicha oltin», — dedi. Paygʻambar ﷺ (unga): «Bir qoʻy bilan boʻlsa ham, valima (toʻy ziyofati) qil», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф Мадинага келганда, Пайғамбар ﷺ у билан Саъд ибн Робеъ ал-Ансорий орасида биродарлик боғлади. Саъд бадавлат киши эди; бас, у Абдурраҳмонга: «Мен сенга мол-мулкимнинг ярмини бераман ва сенга уйланишда ёрдам бераман», — деди. Абдурраҳмон (унга): «Аллоҳ сенга оиланг ва молингда баракат берсин. Менга бозорни кўрсат», — деди. Бас, Абдурраҳмон бозордан — (савдо орқали) бир оз қуруқ пишлоқ (ёғурт) ва сарёғ топмагунча — қайтмади. У буларни ўз уйига келтирди. Биз бир муддат (ёки Аллоҳ хоҳлаган қадар) қолдик, сўнг Абдурраҳмон — сарғиш атир суртган ҳолда — келди. Пайғамбар ﷺ (унга): «Бу нима?» — дедилар. У: «Мен бир ансорий аёлга уйландим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Унга нима (маҳр) бердинг?» — дедилар. У: «Бир хурмо донаси оғирлигича олтин», — деди. Пайғамбар ﷺ (унга): «Бир қўй билан бўлса ҳам, валима (тўй зиёфати) қил», — дедилар.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرَةٍ مَسْقُوطَةٍ فَقَالَ " لَوْلاَ أَنْ تَكُونَ صَدَقَةً لأَكَلْتُهَا ". وَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَجِدُ تَمْرَةً سَاقِطَةً عَلَى فِرَاشِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tushib yotgan bir xurmoning yonidan oʻtdilar va: «Agar bu (xurmo) sadaqa (qilingan narsa)dan boʻlishidan shubhalanmaganimda, men uni yer edim», — dedilar. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan (ham) rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men toʻshagimda tushib yotgan bir xurmo (donasi)ni topdim», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ тушиб ётган бир хурмонинг ёнидан ўтдилар ва: «Агар бу (хурмо) садақа (қилинган нарса)дан бўлишидан шубҳаланмаганимда, мен уни ер эдим», — дедилар. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан (ҳам) ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен тўшагимда тушиб ётган бир хурмо (донаси)ни топдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ الْكِرْمَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَسَّانُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ رِزْقُهُ أَوْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Kim rizqi keng (moʻl) boʻlishini va umri (uzun) boʻlishini xohlasa, u qarindoshlik (rishtalari)ni uzmasin (sila-rahm qilsin)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Ким ризқи кенг (мўл) бўлишини ва умри (узун) бўлишини хоҳласа, у қариндошлик (ришталари)ни узмасин (сила-раҳм қилсин)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ حَجَمَ أَبُو طَيْبَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ، وَأَمَرَ أَهْلَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا مِنْ خَرَاجِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Tayba Allohning Rasuli ﷺ ga hijoma qildi; bas, u zot unga bir soʼ xurmo berishni buyurdi va uning xojalariga — uning (soliq) toʻlovini kamaytirishni — buyurdi (chunki u qul edi va ularga soliq toʻlar edi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Тайба Аллоҳнинг Расули ﷺ га ҳижома қилди; бас, у зот унга бир сў хурмо беришни буюрди ва унинг хожаларига — унинг (солиқ) тўловини камайтиришни — буюрди (чунки у қул эди ва уларга солиқ тўлар эди).
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ ". وَفِيهِ خِرَبٌ وَنَخْلٌ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ey Bani Najjor! (Yeringiz) bogʻingizning narxini ayting», — dedilar. Uning bir qismi vayrona edi va unda baʼzi xurmo (daraxtlari) bor edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Эй Бани Нажжор! (Ерингиз) боғингизнинг нархини айтинг», — дедилар. Унинг бир қисми вайрона эди ва унда баъзи хурмо (дарахтлари) бор эди.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي السُّوقِ، فَقَالَ رَجُلٌ يَا أَبَا الْقَاسِمِ. فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّمَا دَعَوْتُ هَذَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bozorda ekanlarida, kimdir: «Ey Abulqosim!» — deb (chaqirdi). Paygʻambar ﷺ unga oʻgirildilar. U kishi: «Men buni (yaʼni boshqa bir kishini) chaqirdim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Oʻz farzandlaringizni) mening ismim bilan atanglar, lekin mening kunyam bilan (yaʼni Abulqosim deb) atamanglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бозорда эканларида, кимдир: «Эй Абулқосим!» — деб (чақирди). Пайғамбар ﷺ унга ўгирилдилар. У киши: «Мен буни (яъни бошқа бир кишини) чақирдим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «(Ўз фарзандларингизни) менинг исмим билан атанглар, лекин менинг куням билан (яъни Абулқосим деб) атаманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ دَعَا رَجُلٌ بِالْبَقِيعِ يَا أَبَا الْقَاسِمِ. فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَمْ أَعْنِكَ. قَالَ " سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Baqiʼda bir kishi: «Ey Abulqosim!» — deb (chaqirdi). Paygʻambar ﷺ unga oʻgirildilar va u kishi (Paygʻambar ﷺ ga): «Men sizni chaqirmoqchi emas edim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Oʻz farzandlaringizni) mening ismim bilan atanglar, lekin mening kunyam bilan (Abulqosim deb) atamanglar», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бақиъда бир киши: «Эй Абулқосим!» — деб (чақирди). Пайғамбар ﷺ унга ўгирилдилар ва у киши (Пайғамбар ﷺ га): «Мен сизни чақирмоқчи эмас эдим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «(Ўз фарзандларингизни) менинг исмим билан атанглар, лекин менинг куням билан (Абулқосим деб) атаманглар», — дедилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مِكْيَالِهِمْ، وَبَارِكْ لَهُمْ فِي صَاعِهِمْ وَمُدِّهِمْ ". يَعْنِي أَهْلَ الْمَدِينَةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Allohim, ularning oʻlchovlariga barakat ber, ularning mudd va soʼiga barakat ber», — dedilar. Paygʻambar ﷺ Madina ahlini nazarda tutdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳим, уларнинг ўлчовларига баракат бер, уларнинг мудд ва сўига баракат бер», — дедилар. Пайғамбар ﷺ Мадина аҳлини назарда тутдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ نُهِينَا أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz — shahar (kishi)ning choʻl (sahro) aholisi molini sotishidan — qaytarilgan edik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз — шаҳар (киши)нинг чўл (саҳро) аҳолиси молини сотишидан — қайтарилган эдик.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ تُبَاعَ ثَمَرَةُ النَّخْلِ حَتَّى تَزْهُوَ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي حَتَّى تَحْمَرَّ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ xurmo mevasini — to u pishmaguncha — sotishdan qaytardi. Abu Abdulloh (Buxoriy): «Bu — to u qizarguncha (yeyishga yaroqli boʻlguncha) (degani)», — dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ хурмо мевасини — то у пишмагунча — сотишдан қайтарди. Абу Абдуллоҳ (Бухорий): «Бу — то у қизаргунча (ейишга яроқли бўлгунча) (дегани)», — деди.
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا مُعَلًّى، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا، وَعَنِ النَّخْلِ حَتَّى يَزْهُوَ. قِيلَ وَمَا يَزْهُو قَالَ يَحْمَارُّ أَوْ يَصْفَارُّ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ mevani — foydasi maʼlum boʻlishdan oldin — sotishdan; va xurmo (daraxtlari)ni — to xurmolar deyarli pishmaguncha — sotishdan qaytardi. U zotdan ‹deyarli pishgan› nimani anglatadi, deb soʻraldi. U zot: «Qizarib, sargʻaydi (degani)», — deb javob berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ мевани — фойдаси маълум бўлишдан олдин — сотишдан; ва хурмо (дарахтлари)ни — то хурмолар деярли пишмагунча — сотишдан қайтарди. У зотдан ‹деярли пишган› нимани англатади, деб сўралди. У зот: «Қизариб, сарғайди (дегани)», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى تُزْهِيَ. فَقِيلَ لَهُ وَمَا تُزْهِي قَالَ حَتَّى تَحْمَرَّ. فَقَالَ " أَرَأَيْتَ إِذَا مَنَعَ اللَّهُ الثَّمَرَةَ، بِمَ يَأْخُذُ أَحَدُكُمْ مَالَ أَخِيهِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ mevani — to u deyarli pishmaguncha — sotishdan qaytardi. U zotdan ‹deyarli pishgan› nima degani, deb soʻraldi. U zot: «To u qizarguncha», — deb javob berdilar. Allohning Rasuli ﷺ yana: «Agar Alloh mevani buzsa (halok qilsa), kishi qanday qilib oʻz birodari (boshqa kishi)ning pulini olishga haqli boʻladi?» — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ мевани — то у деярли пишмагунча — сотишдан қайтарди. У зотдан ‹деярли пишган› нима дегани, деб сўралди. У зот: «То у қизаргунча», — деб жавоб бердилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ яна: «Агар Аллоҳ мевани бузса (ҳалок қилса), киши қандай қилиб ўз биродари (бошқа киши)нинг пулини олишга ҳақли бўлади?» — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ، وَالْمُخَاضَرَةِ، وَالْمُلاَمَسَةِ، وَالْمُنَابَذَةِ، وَالْمُزَابَنَةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ muhoqala, muhozara, mulamasa, munobaza va muzobanadan qaytardi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ муҳоқала, муҳозара, муламаса, мунобаза ва музобанадан қайтарди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ حَجَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبُو طَيْبَةَ، فَأَمَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ، وَأَمَرَ أَهْلَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا عَنْهُ مِنْ خَرَاجِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Tayba Allohning Rasuli ﷺ ga hijoma qildi; bas, Allohning Rasuli ﷺ unga bir soʼ xurmo berishni buyurdi va uning xojalariga (chunki u qul edi) — uning (soliq) toʻlovini kamaytirishni — buyurdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Тайба Аллоҳнинг Расули ﷺ га ҳижома қилди; бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ унга бир сў хурмо беришни буюрди ва унинг хожаларига (чунки у қул эди) — унинг (солиқ) тўловини камайтиришни — буюрди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ فِي السَّبْىِ صَفِيَّةُ، فَصَارَتْ إِلَى دَحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، ثُمَّ صَارَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Asirlar orasida Safiya (ham) bor edi. U avval Dihya al-Kalbiyga berildi, soʻng Paygʻambar ﷺ ga (berildi).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асирлар орасида Сафия (ҳам) бор эди. У аввал Диҳя ал-Калбийга берилди, сўнг Пайғамбар ﷺ га (берилди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ، فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْحِصْنَ ذُكِرَ لَهُ جَمَالُ صَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ، وَقَدْ قُتِلَ زَوْجُهَا، وَكَانَتْ عَرُوسًا، فَاصْطَفَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِنَفْسِهِ فَخَرَجَ بِهَا، حَتَّى بَلَغْنَا سَدَّ الرَّوْحَاءِ حَلَّتْ، فَبَنَى بِهَا، ثُمَّ صَنَعَ حَيْسًا فِي نِطَعٍ صَغِيرٍ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آذِنْ مَنْ حَوْلَكَ ". فَكَانَتْ تِلْكَ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى صَفِيَّةَ، ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ، قَالَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَوِّي لَهَا وَرَاءَهُ بِعَبَاءَةٍ، ثُمَّ يَجْلِسُ عِنْدَ بَعِيرِهِ فَيَضَعُ رُكْبَتَهُ، فَتَضَعُ صَفِيَّةُ رِجْلَهَا عَلَى رُكْبَتِهِ، حَتَّى تَرْكَبَ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Xaybarga keldilar va Alloh u zotni gʻolib qilib, u zot shaharni — dushman mudofaasini sindirib — fath etganda, u zotga Safiya bint Huyay ibn Axtabning goʻzalligi haqida (gapirildi); uning eri esa — u (Safiya) kelin (yangi turmush qurgan) paytda — oʻldirilgan edi. Allohning Rasuli ﷺ uni oʻziga tanladi va u (Safiya) bilan birga yoʻlga chiqdilar — to Saddu-r-Ravhoga yetguncha; oʻsha yerda uning hayzi tugadi va u zot unga uylandi. Soʻng hays (bir xil taom) tayyorlandi va (taom uchun ishlatiladigan) kichik teri (dasturxon) ustida tortildi. Allohning Rasuli ﷺ menga: «Atrofingdagilarni (toʻy ziyofatiga) xabar qil», — dedilar. Bas, bu — Allohning Rasuli ﷺ ning Safiya (ga uylanishi) uchun bergan valima (toʻy ziyofati) edi. Soʻng biz Madinaga yoʻl oldik va men — Allohning Rasuli ﷺ uni (Safiyani) bir abo (chopon) bilan toʻsayotganini, u esa u zotning orqasida (oʻtirgan)ini — koʻrdim. Soʻng u zot oʻz tuyasi yonida oʻtirar va Safiya oyoqlarini u zotning tizzasiga qoʻyib, (tuyaga) minar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Хайбарга келдилар ва Аллоҳ у зотни ғолиб қилиб, у зот шаҳарни — душман мудофаасини синдириб — фатҳ этганда, у зотга Сафия бинт Ҳуяй ибн Ахтабнинг гўзаллиги ҳақида (гапирилди); унинг эри эса — у (Сафия) келин (янги турмуш қурган) пайтда — ўлдирилган эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ уни ўзига танлади ва у (Сафия) билан бирга йўлга чиқдилар — то Садду-р-Равҳога етгунча; ўша ерда унинг ҳайзи тугади ва у зот унга уйланди. Сўнг ҳайс (бир хил таом) тайёрланди ва (таом учун ишлатиладиган) кичик тери (дастурхон) устида тортилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ менга: «Атрофингдагиларни (тўй зиёфатига) хабар қил», — дедилар. Бас, бу — Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг Сафия (га уйланиши) учун берган валима (тўй зиёфати) эди. Сўнг биз Мадинага йўл олдик ва мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ уни (Сафияни) бир або (чопон) билан тўсаётганини, у эса у зотнинг орқасида (ўтирган)ини — кўрдим. Сўнг у зот ўз туяси ёнида ўтирар ва Сафия оёқларини у зотнинг тиззасига қўйиб, (туяга) минар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ حَجَمَ أَبُو طَيْبَةَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعٍ أَوْ صَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ، وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ فَخَفَّفَ عَنْ غَلَّتِهِ أَوْ ضَرِيبَتِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Tayba Paygʻambar ﷺ ga hijoma qildi va Paygʻambar ﷺ unga bir yoki ikki soʼ taom berishni buyurdi hamda uning xojalariga — uning (soliq) xirojini kamaytirishda — shafoat (iltimos) qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Тайба Пайғамбар ﷺ га ҳижома қилди ва Пайғамбар ﷺ унга бир ёки икки сў таом беришни буюрди ҳамда унинг хожаларига — унинг (солиқ) хирожини камайтиришда — шафоат (илтимос) қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَحْتَجِمُ، وَلَمْ يَكُنْ يَظْلِمُ أَحَدًا أَجْرَهُ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hijoma qildirar edilar va hech kimning ish haqini (hech qachon) ushlab qolmas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳижома қилдирар эдилар ва ҳеч кимнинг иш ҳақини (ҳеч қачон) ушлаб қолмас эдилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غُلاَمًا حَجَّامًا فَحَجَمَهُ، وَأَمَرَ لَهُ بِصَاعٍ أَوْ صَاعَيْنِ، أَوْ مُدٍّ أَوْ مُدَّيْنِ، وَكَلَّمَ فِيهِ فَخُفِّفَ مِنْ ضَرِيبَتِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — hijoma (qon olish) kasbi bilan shugʻullanadigan bir qulni (chaqirib) yubordi va u (qul) u zotga hijoma qildi. Paygʻambar ﷺ unga bir yoki ikki soʼ, yoki bir yoki ikki mudd taom berishni buyurdi hamda uning xojalariga — uning (soliq) toʻlovini kamaytirishda — shafoat (iltimos) qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — ҳижома (қон олиш) касби билан шуғулланадиган бир қулни (чақириб) юборди ва у (қул) у зотга ҳижома қилди. Пайғамбар ﷺ унга бир ёки икки сў, ёки бир ёки икки мудд таом беришни буюрди ҳамда унинг хожаларига — унинг (солиқ) тўловини камайтиришда — шафоат (илтимос) қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَآخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf bizning oldimizga keldi va Allohning Rasuli ﷺ u bilan Saʼd ibn Robeʼ orasida birodarlik (uxuvvat) oʻrnatdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф бизнинг олдимизга келди ва Аллоҳнинг Расули ﷺ у билан Саъд ибн Робеъ орасида биродарлик (ухувват) ўрнатди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ". تَابَعَهُ ابْنُ عَرْعَرَةَ عَنْ شُعْبَةَ. وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ إِذَا أَتَى الْخَلاَءَ. وَقَالَ مُوسَى عَنْ حَمَّادٍ إِذَا دَخَلَ. وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonaga kirmoqchi boʻlganlarida: «Allohumma inni aʼuzu bika minal-xubusi val-xabois (Allohim, men barcha yomon va xabis narsalardan Senden panoh soʻrayman)», — der edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонага кирмоқчи бўлганларида: «Аллоҳумма инни аъузу бика минал-хубуси вал-хабоис (Аллоҳим, мен барча ёмон ва хабис нарсалардан Сенден паноҳ сўрайман)», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مُعَاذٍ ـ وَاسْمُهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ ـ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ أَجِيءُ أَنَا وَغُلاَمٌ مَعَنَا إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ. يَعْنِي يَسْتَنْجِي بِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatga borganlarida, men yana bir bola bilan suvga toʻla idishni (koʻtarib) u zot bilan birga borardik. (Hishom: ‹U zot u bilan avratini yuvar edilar› deb izohladi.)Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатга борганларида, мен яна бир бола билан сувга тўла идишни (кўтариб) у зот билан бирга борардик. (Ҳишом: ‹У зот у билан авратини ювар эдилар› деб изоҳлади.)
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مُعَاذٍ ـ هُوَ عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ ـ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ تَبِعْتُهُ أَنَا وَغُلاَمٌ مِنَّا مَعَنَا إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatga borganlarida, men bizdan boshqa bir bola bilan suvga toʻla idishni (koʻtarib) u zotning orqasidan borardik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатга борганларида, мен биздан бошқа бир бола билан сувга тўла идишни (кўтариб) у зотнинг орқасидан борардик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ الْخَلاَءَ، فَأَحْمِلُ أَنَا وَغُلاَمٌ إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ، وَعَنَزَةً، يَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ. تَابَعَهُ النَّضْرُ وَشَاذَانُ عَنْ شُعْبَةَ. الْعَنَزَةُ عَصًا عَلَيْهِ زُجٌّ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatga borganlarida, men yana bir bola bilan suvga toʻla idish va bir nayza (yoki tayoq) koʻtarib borardik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатга борганларида, мен яна бир бола билан сувга тўла идиш ва бир найза (ёки таёқ) кўтариб борардик.