حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا أَبُو شَيْبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا قُبِضَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ تُدْرِجُوهُ فِي أَكْفَانِهِ حَتَّى أَنْظُرَ إِلَيْهِ " . فَأَتَاهُ فَانْكَبَّ عَلَيْهِ وَبَكَى .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning oʻgʻillari Ibrohim vafot etganida, Nabiy ﷺ ularga: «Men unga qaramagunimcha uni kafanlariga oʻramanglar», dedilar. Soʻng u zot uning oldiga kelib, unga engashdilar va yigʻladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ўғиллари Иброҳим вафот этганида, Набий ﷺ уларга: «Мен унга қарамагунимча уни кафанларига ўраманглар», дедилар. Сўнг у зот унинг олдига келиб, унга энгашдилар ва йиғладилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَمَّالُ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ، أَنْبَأَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الأَيْلِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَعُثْمَانُ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجِنَازَةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon janozaning oldida yurib borar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон жанозанинг олдида юриб борар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مُرَّ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِجِنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ " وَجَبَتْ " . ثُمَّ مُرَّ عَلَيْهِ بِجِنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ " وَجَبَتْ " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْتَ لِهَذِهِ وَجَبَتْ وَلِهَذِهِ وَجَبَتْ فَقَالَ " شَهَادَةُ الْقَوْمِ وَالْمُؤْمِنُونَ شُهُودُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning yonidan bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilikda maqtashdi. U zot: «Vojib boʻldi», dedilar. Soʻng u zotning yonidan yana bir janoza oʻtkazilib, uni yomonlikda tilga oldilar. U zot: «Vojib boʻldi», dedilar. «Ey Rallulloh, bunga vojib boʻldi va bunga vojib boʻldi, dedingiz», deyildi. U zot: «(Bu) qavmning guvohligidir. Moʻminlar yer yuzida Allohning guvohlaridir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг ёнидан бир жаноза ўтказилганда уни яхшиликда мақташди. У зот: «Вожиб бўлди», дедилар. Сўнг у зотнинг ёнидан яна бир жаноза ўтказилиб, уни ёмонликда тилга олдилар. У зот: «Вожиб бўлди», дедилар. «Эй Раллуллоҳ, бунга вожиб бўлди ва бунга вожиб бўлди, дедингиз», дейилди. У зот: «(Бу) қавмнинг гувоҳлигидир. Мўминлар ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَ مَا قُبِرَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dafn qilingandan keyin qabr ustida janoza namozini oʻqidilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дафн қилингандан кейин қабр устида жаноза намозини ўқидилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: لَمَّا تُوُفِّيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ بِالْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَلْحَدُ وَآخَرُ يَضْرَحُ. فَقَالُوا: نَسْتَخِيرُ رَبَّنَا وَنَبْعَثُ إِلَيْهِمَا فَأَيُّهُمَا سَبَقَ تَرَكْنَاهُ . فَأُرْسِلَ إِلَيْهِمَا فَسَبَقَ صَاحِبُ اللَّحْدِ. فَلَحَدُوا لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vafot etganlarida Madinada bir kishi lahad qilar, boshqasi esa yorib qazir edi. Ular: «Robbimizdan yaxshilik soʻraymiz va ikkalasiga odam yuboramiz, qaysi biri oldin kelsa, oʻshaniki boʻladi», dedilar. Shunda ikkalasiga odam yuborildi. Lahad qiluvchi oldin keldi. Bas, ular Nabiy ﷺga lahad qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ вафот этганларида Мадинада бир киши лаҳад қилар, бошқаси эса ёриб қазир эди. Улар: «Роббимиздан яхшилик сўраймиз ва иккаласига одам юборамиз, қайси бири олдин келса, ўшаники бўлади», дедилар. Шунда иккаласига одам юборилди. Лаҳад қилувчи олдин келди. Бас, улар Набий ﷺга лаҳад қилдилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَيُّوبَ أَبُو هُرَيْرَةَ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ نُبَيْطٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَعْلَمَ قَبْرَ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ بِصَخْرَةٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunning qabrini bir tosh bilan belgilab qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъуннинг қабрини бир тош билан белгилаб қўйдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّمَا الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الأُولَى " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haqiqiy sabr faqat ilk zarba paytida boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳақиқий сабр фақат илк зарба пайтида бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْمَعْنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يُتَوَفَّى لَهُمَا ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلاَّ أَدْخَلَهُمُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir ikki musulmonning balogʻatga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, Alloh ularga boʻlgan rahmati barakotidan ularni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир икки мусулмоннинг балоғатга етмаган учта фарзанди вафот этса, Аллоҳ уларга бўлган раҳмати баракотидан уларни жаннатга киритади», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ أَبُو الزُّبَيْرِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ كَرْبِ الْمَوْتِ مَا وَجَدَ قَالَتْ فَاطِمَةُ وَاكَرْبَ أَبَتَاهْ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ كَرْبَ عَلَى أَبِيكِ بَعْدَ الْيَوْمِ إِنَّهُ قَدْ حَضَرَ مِنْ أَبِيكِ مَا لَيْسَ بِتَارِكٍ مِنْهُ أَحَدًا الْمُوَافَاةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga oʻlim shiddati yetganda, Fotima: «Voh, otamning ogʻir azobi-ye!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bugundan soʻng otangga hech qanday ogʻir azob yoʻq. Otangga shunday narsa yetdiki, u qiyomat kunigacha hech kimni tark etmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга ўлим шиддати етганда, Фотима: «Воҳ, отамнинг оғир азоби-е!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бугундан сўнг отангга ҳеч қандай оғир азоб йўқ. Отангга шундай нарса етдики, у қиёмат кунигача ҳеч кимни тарк этмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنِي ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَتْ لِي فَاطِمَةُ يَا أَنَسُ كَيْفَ سَخَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا التُّرَابَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
وَحَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ فَاطِمَةَ، قَالَتْ حِينَ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرَائِيلَ أَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ . قَالَ حَمَّادٌ فَرَأَيْتُ ثَابِتًا حِينَ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ بَكَى حَتَّى رَأَيْتُ أَضْلاَعَهُ تَخْتَلِفُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fotima menga: «Ey Anas, Rasululloh ﷺning ustiga tuproq tortishga koʻnglingiz qanday roziligini berdi?» dedi. Yana Fotima Rasululloh ﷺ vafot etganda shunday degan edi: «Voh otam-ey, uning vafoti xabarini Jibrilga yetkazamiz. Voh otam-ey, u Robbisiga naqadar yaqin boʻldi. Voh otam-ey, Firdavs jannati uning maskanidir. Voh otam-ey, u chorlagan Robbisining chorloviga javob berdi.» Hammod aytdi: «Sobitning bu hadisni aytar chogʻida shunday yigʻlaganini koʻrdimki, hatto qovurgʻalari qimirlayotganini koʻrdim.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фотима менга: «Эй Анас, Расулуллоҳ ﷺнинг устига тупроқ тортишга кўнглингиз қандай розилигини берди?» деди. Яна Фотима Расулуллоҳ ﷺ вафот этганда шундай деган эди: «Воҳ отам-эй, унинг вафоти хабарини Жибрилга етказамиз. Воҳ отам-эй, у Роббисига нақадар яқин бўлди. Воҳ отам-эй, Фирдавс жаннати унинг масканидир. Воҳ отам-эй, у чорлаган Роббисининг чорловига жавоб берди.» Ҳаммод айтди: «Собитнинг бу ҳадисни айтар чоғида шундай йиғлаганини кўрдимки, ҳатто қовурғалари қимирлаётганини кўрдим.»
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي دَخَلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْمَدِينَةَ أَضَاءَ مِنْهَا كُلُّ شَىْءٍ فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَظْلَمَ مِنْهَا كُلُّ شَىْءٍ . وَمَا نَفَضْنَا عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الأَيْدِيَ حَتَّى أَنْكَرْنَا قُلُوبَنَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kirgan kuni undagi har bir narsa yorishib ketdi. U vafot etgan kuni esa undagi har bir narsa qorongʻilashib ketdi. Biz Paygʻambar ﷺni dafn etib boʻlib, qoʻllarimizni qoqmasimizdan qalblarimizni tanimay qoldik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага кирган куни ундаги ҳар бир нарса ёришиб кетди. У вафот этган куни эса ундаги ҳар бир нарса қоронғилашиб кетди. Биз Пайғамбар ﷺни дафн этиб бўлиб, қўлларимизни қоқмасимиздан қалбларимизни танимай қолдик.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِعُمَرَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى أُمِّ أَيْمَنَ نَزُورُهَا كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَزُورُهَا . قَالَ: فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهَا بَكَتْ فَقَالاَ لَهَا: مَا يُبْكِيكِ؟ فَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ . قَالَتْ: إِنِّي لأَعْلَمُ أَنَّ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ وَلَكِنْ أَبْكِي أَنَّ الْوَحْىَ قَدِ انْقَطَعَ مِنَ السَّمَاءِ . قَالَ: فَهَيَّجَتْهُمَا عَلَى الْبُكَاءِ فَجَعَلاَ يَبْكِيَانِ مَعَهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning vafotidan soʻng Abu Bakr Umarga: «Yur, Rasululloh ﷺ ziyorat qilib turganlaridek biz ham Umm Aymanni ziyorat qilaylik», dedi. Uning oldiga yetib borganimizda u yigʻladi. Ular unga: «Nega yigʻlayapsan? Allohning huzuridagi narsa Rasuli uchun yaxshiroq-ku», deyishdi. U: «Men ham Allohning huzuridagi narsa Rasuli uchun yaxshiroq ekanini bilaman. Lekin men osmondan vahiy uzilib qolgani uchun yigʻlayapman», dedi. Shunda u ikkovini yigʻiga soldi va ular ham u bilan birga yigʻlay boshlashdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг вафотидан сўнг Абу Бакр Умарга: «Юр, Расулуллоҳ ﷺ зиёрат қилиб турганларидек биз ҳам Умм Айманни зиёрат қилайлик», деди. Унинг олдига етиб борганимизда у йиғлади. Улар унга: «Нега йиғлаяпсан? Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули учун яхшироқ-ку», дейишди. У: «Мен ҳам Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули учун яхшироқ эканини биламан. Лекин мен осмондан ваҳий узилиб қолгани учун йиғлаяпман», деди. Шунда у икковини йиғига солди ва улар ҳам у билан бирга йиғлай бошлашди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: دَخَلَ رَمَضَانُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ هَذَا الشَّهْرَ قَدْ حَضَرَكُمْ وَفِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَهَا فَقَدْ حُرِمَ الْخَيْرَ كُلَّهُ وَلاَ يُحْرَمُ خَيْرَهَا إِلاَّ مَحْرُومٌ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ramazon kirdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oy sizlarga keldi. Unda ming oydan koʻra xayrliroq bir kecha bor. Kim undan mahrum boʻlsa, butun yaxshilikdan mahrum boʻlibdi. Uning yaxshiligidan faqat mahrum kishigina mahrum boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рамазон кирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу ой сизларга келди. Унда минг ойдан кўра хайрлироқ бир кеча бор. Ким ундан маҳрум бўлса, бутун яхшиликдан маҳрум бўлибди. Унинг яхшилигидан фақат маҳрум кишигина маҳрум бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ وَقَالَ: عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ - قَالَ: أَغَارَتْ عَلَيْنَا خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ يَتَغَدَّى فَقَالَ: " ادْنُ فَكُلْ " . قُلْتُ: إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ: " اجْلِسْ أُحَدِّثْكَ عَنِ الصَّوْمِ أَوِ الصِّيَامِ . إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ شَطْرَ الصَّلاَةِ وَعَنِ الْمُسَافِرِ وَالْحَامِلِ وَالْمُرْضِعِ الصَّوْمَ أَوِ الصِّيَامَ " . وَاللَّهِ لَقَدْ قَالَهُمَا النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كِلْتَاهُمَا أَوْ إِحْدَاهُمَا فَيَا لَهْفَ نَفْسِي فَهَلاَّ كُنْتُ طَعِمْتُ مِنْ طَعَامِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning otliq qoʻshini bizga hujum qildi. Men Rasululloh ﷺning oldilariga keldim, u zot ovqatlanayotgan edilar. U zot: «Yaqin kel-da, ye», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. U zot: «Oʻtir, senga roʻza haqida gapirib beray. Alloh azza va jalla musofirdan namozning yarmini, musofirdan, homiladordan va emizikli ayoldan roʻzani soqit qildi», dedilar. Alloh haqi, Nabiy ﷺ bu ikkisini yoki uning birortasini albatta aytdilar. Voh, afsuslar boʻlgʻur, nega men Rasululloh ﷺning taomlaridan tanovul qilmadim ekan!Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг отлиқ қўшини бизга ҳужум қилди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келдим, у зот овқатланаётган эдилар. У зот: «Яқин кел-да, е», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. У зот: «Ўтир, сенга рўза ҳақида гапириб берай. Аллоҳ азза ва жалла мусофирдан намознинг ярмини, мусофирдан, ҳомиладордан ва эмизикли аёлдан рўзани соқит қилди», дедилар. Аллоҳ ҳақи, Набий ﷺ бу иккисини ёки унинг бирортасини албатта айтдилар. Воҳ, афсуслар бўлғур, нега мен Расулуллоҳ ﷺнинг таомларидан тановул қилмадим экан!
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ بَدْرٍ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِلْحُبْلَى الَّتِي تَخَافُ عَلَى نَفْسِهَا أَنْ تُفْطِرَ وَلِلْمُرْضِعِ الَّتِي تَخَافُ عَلَى وَلَدِهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻ ziga ziyon yetishidan qoʻrqqan homilador ayolga va bolasiga ziyon yetishidan qoʻrqqan emizikli ayolga roʻzasini ochishga ruxsat berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ў зига зиён етишидан қўрққан ҳомиладор аёлга ва боласига зиён етишидан қўрққан эмизикли аёлга рўзасини очишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لاَ يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ تَمَرَاتٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Fitr kuni bir necha dona xurmo yemaguncha chiqmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Фитр куни бир неча дона хурмо емагунча чиқмас эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الْهَيَّاجُ الْخُرَاسَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْمُعْتَكِفُ يَتْبَعُ الْجِنَازَةَ وَيَعُودُ الْمَرِيضَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eʼtikofda oʻtirgan kishi janozaga ergashadi va kasal koʻradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эътикофда ўтирган киши жанозага эргашади ва касал кўради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَرْزُوقٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ ثُمَامَةَ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، كَتَبَ لَهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَإِنَّ مِنْ أَسْنَانِ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الْغَنَمِ مَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ مِنَ الإِبِلِ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَكَانَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَيُعْطِي مَعَهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ وَيُعْطِي مَعَهَا عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ . وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ فَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ عَلَى وَجْهِهَا وَعِنْدَهُ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu) unga (zakot amili qilib joʻnatganida) shunday yozib berdi: «Bismillahir rohmanir rohiym. Bu Rasululloh ﷺ Alloh oʻz Rasuliga buyurgan holda musulmonlarga farz qilgan sadaqa (zakot) miqdoridir. Kimning tuyalari orasidan jazaa (toʻrt yashar urgʻochi tuya) sadaqasi vojib boʻlgan boʻlsa-yu, unda jazaa boʻlmay, hiqqa (uch yashar urgʻochi tuya) boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va uning oʻrniga oson boʻlsa ikki qoʻy yoki yigirma dirham (qoʻshib) beradi. Kimning hiqqa sadaqasi vojib boʻlgan boʻlsa-yu, unda bintu labun (ikki yashar urgʻochi tuya)dan boshqa boʻlmasa, undan bintu labun qabul qilinadi va u bilan birga ikki qoʻy yoki yigirma dirham beradi. Kimning sadaqasi bintu labun boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va zakot amili unga yigirma dirham yoki ikki qoʻy beradi. Kimning sadaqasi bintu labun boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya) boʻlsa, undan bintu maxod qabul qilinadi va u bilan birga yigirma dirham yoki ikki qoʻy beradi. Kimning sadaqasi bintu maxod boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, bintu labun boʻlsa, undan bintu labun qabul qilinadi va zakot amili unga yigirma dirham yoki ikki qoʻy beradi. Kimda bintu maxod boʻlmay, ibnu labun (ikki yashar erkak tuya) boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga hech narsa (qoʻshib) berilmaydi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) унга (закот амили қилиб жўнатганида) шундай ёзиб берди: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Бу Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ ўз Расулига буюрган ҳолда мусулмонларга фарз қилган садақа (закот) миқдоридир. Кимнинг туялари орасидан жазаа (тўрт яшар урғочи туя) садақаси вожиб бўлган бўлса-ю, унда жазаа бўлмай, ҳиққа (уч яшар урғочи туя) бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва унинг ўрнига осон бўлса икки қўй ёки йигирма дирҳам (қўшиб) беради. Кимнинг ҳиққа садақаси вожиб бўлган бўлса-ю, унда бинту лабун (икки яшар урғочи туя)дан бошқа бўлмаса, ундан бинту лабун қабул қилинади ва у билан бирга икки қўй ёки йигирма дирҳам беради. Кимнинг садақаси бинту лабун бўлса-ю, унда у бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва закот амили унга йигирма дирҳам ёки икки қўй беради. Кимнинг садақаси бинту лабун бўлса-ю, унда у бўлмай, бинту маход (бир яшар урғочи туя) бўлса, ундан бинту маход қабул қилинади ва у билан бирга йигирма дирҳам ёки икки қўй беради. Кимнинг садақаси бинту маход бўлса-ю, унда у бўлмай, бинту лабун бўлса, ундан бинту лабун қабул қилинади ва закот амили унга йигирма дирҳам ёки икки қўй беради. Кимда бинту маход бўлмай, ибну лабун (икки яшар эркак туя) бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга ҳеч нарса (қўшиб) берилмайди».
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْمُعْتَدِي فِي الصَّدَقَةِ كَمَانِعِهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa (zakot)da haddan oshgan kishi uni bermay olib qolgan kishi kabidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа (закот)да ҳаддан ошган киши уни бермай олиб қолган киши кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، وَزُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، أَرَادَ أَنْ يَتَزَوَّجَ، امْرَأَةً فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا فَإِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يُؤْدَمَ بَيْنَكُمَا " . فَفَعَلَ فَتَزَوَّجَهَا فَذَكَرَ مِنْ مُوَافَقَتِهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mugʻiyra ibn Shuʼba bir ayolga uylanmoqchi boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Borib, unga qarab ol, chunki bu ikkovingiz oʻrtangizda mehr-ulfat paydo boʻlishiga yaqinroqdir», dedilar. U shunday qildi va unga uylandi hamda u bilan ahil boʻlib yashaganini eslab oʻtdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муғийра ибн Шуъба бир аёлга уйланмоқчи бўлди. Шунда Набий ﷺ унга: «Бориб, унга қараб ол, чунки бу икковингиз ўртангизда меҳр-улфат пайдо бўлишига яқинроқдир», дедилар. У шундай қилди ва унга уйланди ҳамда у билан аҳил бўлиб яшаганини эслаб ўтди.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَاَ مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ شِغَارَ فِي الإِسْلاَمِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islomda shigʻor yoʻq», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исломда шиғор йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَوْلَمَ عَلَى شَىْءٍ مِنْ نِسَائِهِ مَا أَوْلَمَ عَلَى زَيْنَبَ فَإِنَّهُ ذَبَحَ شَاةً .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning ayollaridan biri uchun Zaynabga bergan valimalaridek valima berganlarini koʻrmaganman; u zot uning uchun bir qoʻy soʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг аёлларидан бири учун Зайнабга берган валималаридек валима берганларини кўрмаганман; у зот унинг учун бир қўй сўйдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَارَتْ صَفِيَّةُ لِدِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ ثُمَّ صَارَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَعْدُ فَتَزَوَّجَهَا وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا . قَالَ حَمَّادٌ فَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ لِثَابِتٍ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ أَنْتَ سَأَلْتَ أَنَسًا مَا أَمْهَرَهَا قَالَ أَمْهَرَهَا نَفْسَهَا .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Safiyya (avval) Dihya al-Kalbiyning ulushiga tushdi, soʻng u Rasululloh ﷺga oʻtdi. U zot uni ozod qilib, ozod qilinishini uning mahri qildilar va unga uylandilar». Sobitdan «Anasdan uning mahri nima boʻlganini soʻraganmiding?» deb soʻralganda, u: «Uning oʻzini ozod qilishni mahri qildilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сафийя (аввал) Диҳя ал-Калбийнинг улушига тушди, сўнг у Расулуллоҳ ﷺга ўтди. У зот уни озод қилиб, озод қилинишини унинг маҳри қилдилар ва унга уйландилар». Собитдан «Анасдан унинг маҳри нима бўлганини сўраганмидинг?» деб сўралганда, у: «Унинг ўзини озод қилишни маҳри қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ - حَسِبْتُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا - فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga yolgʻon nisbat bersa, — roviy: «Menimcha, u zot ‹atayin› deb ham aytdilar», dedi, — joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга ёлғон нисбат берса, — ровий: «Менимча, у зот ‹атайин› деб ҳам айтдилар», деди, — жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ - أَوْ قَالَ لِجَارِهِ - مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodariga — yoki oʻz qoʻshnisiga — oʻziga ravo koʻrgan narsani ravo koʻrmaguncha, (chin) iymon keltirmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарига — ёки ўз қўшнисига — ўзига раво кўрган нарсани раво кўрмагунча, (чин) иймон келтирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz meni oʻz farzandidan, otasidan va barcha odamlardan koʻra suyukliroq koʻrmaguncha, (chin) iymon keltirmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз мени ўз фарзандидан, отасидан ва барча одамлардан кўра суюклироқ кўрмагунча, (чин) иймон келтирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ فَارَقَ الدُّنْيَا عَلَى الإِخْلاَصِ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَعِبَادَتِهِ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ مَاتَ وَاللَّهُ عَنْهُ رَاضٍ " . قَالَ أَنَسٌ وَهُوَ دِينُ اللَّهِ الَّذِي جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ وَبَلَّغُوهُ عَنْ رَبِّهِمْ قَبْلَ هَرْجِ الأَحَادِيثِ وَاخْتِلاَفِ الأَهْوَاءِ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فِي آخِرِ مَا نَزَلَ يَقُولُ اللَّهُ {فَإِنْ تَابُوا} قَالَ خَلَعُوا الأَوْثَانَ وَعِبَادَتَهَا {وَأَقَامُوا الصَّلاَةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ} وَقَالَ فِي آيَةٍ أُخْرَى {فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلاَةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ}
حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى الْعَبْسِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، مِثْلَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu dunyodan yolgʻiz Allohga ixlos qilgan, Unga sherik keltirmay ibodat qilgan, namozni toʻkis ado etgan va zakot bergan holida ketsa, Alloh undan rozi boʻlgan holida vafot etadi», dedilar. Anas dedi: «Bu — hadislar koʻpayib, havoyi nafslar ixtilofga kelishidan oldin paygʻambarlar olib kelgan va Robbilaridan yetkazgan Allohning dinidir. Buning tasdigʻi Allohning Kitobida, oxirgi nozil boʻlgan oyatlardan birida bor. Alloh taolo: {Bas, agar tavba qilsalar} deydi — yaʼni butlarni va ularga ibodat qilishni tark etsalar — {namozni toʻkis ado etsalar va zakot bersalar}, dedi. Boshqa bir oyatda esa: {Bas, agar tavba qilsalar, namozni toʻkis ado etsalar va zakot bersalar, dinda birodarlaringizdirlar}, dedi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дунёдан ёлғиз Аллоҳга ихлос қилган, Унга шерик келтирмай ибодат қилган, намозни тўкис адо этган ва закот берган ҳолида кетса, Аллоҳ ундан рози бўлган ҳолида вафот этади», дедилар. Анас деди: «Бу — ҳадислар кўпайиб, ҳавойи нафслар ихтилофга келишидан олдин пайғамбарлар олиб келган ва Роббиларидан етказган Аллоҳнинг динидир. Бунинг тасдиғи Аллоҳнинг Китобида, охирги нозил бўлган оятлардан бирида бор. Аллоҳ таоло: {Бас, агар тавба қилсалар} дейди — яъни бутларни ва уларга ибодат қилишни тарк этсалар — {намозни тўкис адо этсалар ва закот берсалар}, деди. Бошқа бир оятда эса: {Бас, агар тавба қилсалар, намозни тўкис адо этсалар ва закот берсалар, динда биродарларингиздирлар}, деди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ " عَائِشَةُ " . قِيلَ مِنَ الرِّجَالِ قَالَ " أَبُوهَا " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, odamlardan qay biri sizga eng suyukliroq?» deb soʻralganda, u zot: «Oisha», dedilar. «Erkaklardan-chi?» deyilganda, u zot: «Uning otasi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, одамлардан қай бири сизга энг суюклироқ?» деб сўралганда, у зот: «Оиша», дедилар. «Эркаклардан-чи?» дейилганда, у зот: «Унинг отаси», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَقَدْ أُوذِيتُ فِي اللَّهِ وَمَا يُؤْذَى أَحَدٌ وَلَقَدْ أُخِفْتُ فِي اللَّهِ وَمَا يُخَافُ أَحَدٌ وَلَقَدْ أَتَتْ عَلَىَّ ثَالِثَةٌ وَمَا لِيَ وَلِبِلاَلٍ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ ذُو كَبِدٍ إِلاَّ مَا وَارَى إِبِطُ بِلاَلٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Alloh yoʻlida hech kim aziyat chekmagan darajada aziyat chekdim va Alloh yoʻlida hech kim qoʻrqitilmagan darajada qoʻrqitildim. Menga shunday uch kun keldiki, Bilolning qoʻltigʻiga yashiringan narsadan boshqa, jonzot yeydigan taomdan menda ham, Bilolda ham hech narsa yoʻq edi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Аллоҳ йўлида ҳеч ким азият чекмаган даражада азият чекдим ва Аллоҳ йўлида ҳеч ким қўрқитилмаган даражада қўрқитилдим. Менга шундай уч кун келдики, Билолнинг қўлтиғига яширинган нарсадан бошқа, жонзот ейдиган таомдан менда ҳам, Билолда ҳам ҳеч нарса йўқ эди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " أَرْحَمُ أُمَّتِي بِأُمَّتِي أَبُو بَكْرٍ وَأَشَدُّهُمْ فِي دِينِ اللَّهِ عُمَرُ وَأَصْدَقُهُمْ حَيَاءً عُثْمَانُ وَأَقْضَاهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَأَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَأَعْلَمُهُمْ بِالْحَلاَلِ وَالْحَرَامِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأَفْرَضُهُمْ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَمِينًا وَأَمِينُ هَذِهِ الأُمَّةِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning ummatimga eng mehribonlari Abu Bakr, ular ichida Alloh dinida eng qattiylari Umar, hayo jihatidan eng rostgoʻylari Usmon, eng yaxshi hukm qiluvchilari Ali ibn Abu Tolib, Allohning Kitobini eng koʻp oʻquvchilari Ubayy ibn Kaʼb, halol va haromni eng yaxshi biluvchilari Muoz ibn Jabal, farz (meros) ilmini eng yaxshi biluvchilari Zayd ibn Sobitdir. Ogoh boʻlinglarki, har bir ummatning bir amini bordir, bu ummatning amini esa Abu Ubayda ibn al-Jarrohdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг умматимга энг меҳрибонлари Абу Бакр, улар ичида Аллоҳ динида энг қаттийлари Умар, ҳаё жиҳатидан энг ростгўйлари Усмон, энг яхши ҳукм қилувчилари Али ибн Абу Толиб, Аллоҳнинг Китобини энг кўп ўқувчилари Убайй ибн Каъб, ҳалол ва ҳаромни энг яхши билувчилари Муоз ибн Жабал, фарз (мерос) илмини энг яхши билувчилари Зайд ибн Собитдир. Огоҳ бўлингларки, ҳар бир умматнинг бир амини бордир, бу умматнинг амини эса Абу Убайда ибн ал-Жарроҳдир», дедилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ - أَوْ فِي هَذِهِ الأُمَّةِ - يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ - أَوْ حُلْقُومَهُمْ سِيمَاهُمُ التَّحْلِيقُ إِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ - أَوْ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ - فَاقْتُلُوهُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda — yoki bu ummatda — shunday bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u boʻgʻizlaridan — yoki tomoqlaridan — pastga oʻtmaydi. Ularning belgisi bosh qirtishlashdir. Ularni koʻrsangiz — yoki ularga uchrasangiz — ularni oʻldiringiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда — ёки бу умматда — шундай бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у бўғизларидан — ёки томоқларидан — пастга ўтмайди. Уларнинг белгиси бош қиртишлашдир. Уларни кўрсангиз — ёки уларга учрасангиз — уларни ўлдирингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ " أَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى ضَلاَلَةٍ فَاتُّبِعَ فَإِنَّ لَهُ مِثْلَ أَوْزَارِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَلاَ يَنْقُصُ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا وَأَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى هُدًى فَاتُّبِعَ فَإِنَّ لَهُ مِثْلَ أُجُورِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَلاَ يَنْقُصُ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir daʼvatchi zalolatga chorlab, unga ergashilsa, unga ergashganlarning vaboli kabi vabol boʻladi, ularning vabollaridan esa hech narsa kamaymaydi. Qaysi bir daʼvatchi hidoyatga chorlab, unga ergashilsa, unga ergashganlarning ajri kabi ajr boʻladi, ularning ajrlaridan esa hech narsa kamaymaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир даъватчи залолатга чорлаб, унга эргашилса, унга эргашганларнинг ваболи каби вабол бўлади, уларнинг ваболларидан эса ҳеч нарса камаймайди. Қайси бир даъватчи ҳидоятга чорлаб, унга эргашилса, унга эргашганларнинг ажри каби ажр бўлади, уларнинг ажрларидан эса ҳеч нарса камаймайди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بُدَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ لِلَّهِ أَهْلِينَ مِنَ النَّاسِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هُمْ قَالَ " هُمْ أَهْلُ الْقُرْآنِ أَهْلُ اللَّهِ وَخَاصَّتُهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Allohning odamlar ichida oʻz ahli bordir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, ular kimlar?» deb soʻrashdi. U zot: «Ular Qurʼon ahli, Allohning ahli va Uning xoslaridir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳнинг одамлар ичида ўз аҳли бордир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, улар кимлар?» деб сўрашди. У зот: «Улар Қуръон аҳли, Аллоҳнинг аҳли ва Унинг хосларидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ شِنْظِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَوَاضِعُ الْعِلْمِ عِنْدَ غَيْرِ أَهْلِهِ كَمُقَلِّدِ الْخَنَازِيرِ الْجَوْهَرَ وَاللُّؤْلُؤَ وَالذَّهَبَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilm talab qilish har bir musulmonga farzdir. Ilmni unga loyiq boʻlmagan kishilarga qoʻygan kishi choʻchqalarning boʻyniga javohir, marvarid va oltin osgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир. Илмни унга лойиқ бўлмаган кишиларга қўйган киши чўчқаларнинг бўйнига жавоҳир, марварид ва олтин осган кишига ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَلَبِيُّ، عَنْ مُعَانِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ بُخْتٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " نَضَّرَ اللَّهُ عَبْدًا سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا ثُمَّ بَلَّغَهَا عَنِّي فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَيْرِ فَقِيهٍ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening soʻzimni eshitib, uni yodda saqlagan, soʻng mendan yetkazgan bandaning yuzini Alloh yorugʻ qilsin! Fiqhni koʻtaruvchi baʼzan oʻzi faqih boʻlmasligi, fiqhni oʻzidan koʻra faqihroq kishiga yetkazuvchi ham boʻlishi mumkin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг сўзимни эшитиб, уни ёдда сақлаган, сўнг мендан етказган банданинг юзини Аллоҳ ёруғ қилсин! Фиқҳни кўтарувчи баъзан ўзи фақиҳ бўлмаслиги, фиқҳни ўзидан кўра фақиҳроқ кишига етказувчи ҳам бўлиши мумкин», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ مِنَ النَّاسِ مَفَاتِيحَ لِلْخَيْرِ مَغَالِيقَ لِلشَّرِّ وَإِنَّ مِنَ النَّاسِ مَفَاتِيحَ لِلشَّرِّ مَغَالِيقَ لِلْخَيْرِ فَطُوبَى لِمَنْ جَعَلَ اللَّهُ مَفَاتِيحَ الْخَيْرِ عَلَى يَدَيْهِ وَوَيْلٌ لِمَنْ جَعَلَ اللَّهُ مَفَاتِيحَ الشَّرِّ عَلَى يَدَيْهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar orasida yaxshilikning kalitlari, yomonlikning qulflari boʻlganlar bor. Yana odamlar orasida yomonlikning kalitlari, yaxshilikning qulflari boʻlganlar ham bor. Alloh yaxshilik kalitlarini qoʻliga bergan kishiga xushxabar boʻlsin! Alloh yomonlik kalitlarini qoʻliga bergan kishiga esa halokat boʻlsin!», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар орасида яхшиликнинг калитлари, ёмонликнинг қулфлари бўлганлар бор. Яна одамлар орасида ёмонликнинг калитлари, яхшиликнинг қулфлари бўлганлар ҳам бор. Аллоҳ яхшилик калитларини қўлига берган кишига хушхабар бўлсин! Аллоҳ ёмонлик калитларини қўлига берган кишига эса ҳалокат бўлсин!», дедилар.