Dovud ibn Abu Hind

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ كَمْ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ قَالَ عَشْرًا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَقَامَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ تِسْعَ عَشْرَةَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَنَحْنُ إِذَا أَقَمْنَا مَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ تِسْعَ عَشْرَةَ صَلَّيْنَا رَكْعَتَيْنِ وَإِنْ زِدْنَا عَلَى ذَلِكَ أَتْمَمْنَا الصَّلاَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَقَامَ عَشَرَةَ أَيَّامٍ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَقَامَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ قَالَ إِذَا أَقَامَ أَرْبَعًا صَلَّى أَرْبَعًا ‏.‏ وَرَوَى عَنْهُ ذَلِكَ قَتَادَةُ وَعَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ ‏.‏ وَرَوَى عَنْهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ خِلاَفَ هَذَا ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ بَعْدُ فِي ذَلِكَ فَأَمَّا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ فَذَهَبُوا إِلَى تَوْقِيتِ خَمْسَ عَشْرَةَ وَقَالُوا إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ خَمْسَ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ أَرْبَعَةٍ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَأَمَّا إِسْحَاقُ فَرَأَى أَقْوَى الْمَذَاهِبِ فِيهِ حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لأَنَّهُ رَوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَأَوَّلَهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ ثُمَّ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّ الْمُسَافِرَ يَقْصُرُ مَا لَمْ يُجْمِعْ إِقَامَةً وَإِنْ أَتَى عَلَيْهِ سِنُونَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Nabiy ﷺ bilan Madinadan Makkaga chiqdik, u zot ikki rakaat oʻqidilar», dedi. (Roviy) aytdi: Men Anasga: «Rasululloh ﷺ Makkada qancha turdilar?» dedim. U: «Oʻn (kun)», dedi. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi hasan sahihdir. Ibn Abbosdan Nabiy ﷺning baʼzi safarlarida oʻn toʻqqiz (kun) turib, ikki rakaat oʻqiganlari rivoyat qilingan. Ibn Abbos: «Biz oʻn toʻqqiz (kun)gacha tursak, ikki rakaat oʻqiymiz, agar bundan ortiq tursak, namozni toʻliq oʻqiymiz», dedi. Alidan rivoyat qilinishicha, u: «Kim oʻn kun tursa, namozni toʻliq oʻqisin», degan. Ibn Umardan rivoyat qilinishicha, u: «Kim oʻn besh kun tursa, namozni toʻliq oʻqisin», degan. Undan oʻn ikki (kun) deb ham rivoyat qilingan. Said ibn al-Musayyabdan rivoyat qilinishicha, u: «Toʻrt (kun) tursa, toʻrt (rakaat) oʻqiydi», degan. Buni undan Qatoda va Ato al-Xurosoniy rivoyat qilgan. Dovud ibn Abu Hind esa undan bunga teskarisini rivoyat qilgan. Keyin ilm ahli bu masalada ixtilof qildi. Sufyon as-Savriy va kufaliklar oʻn beshni belgilashga moyil boʻlib: «Agar oʻn besh (kun) turishni qatʼiy niyat qilsa, namozni toʻliq oʻqiydi», dedilar. Avzoiy: «Agar oʻn ikki (kun) turishni qatʼiy niyat qilsa, namozni toʻliq oʻqiydi», dedi. Molik ibn Anas, Shofeiy va Ahmad: «Agar toʻrt (kun) turishni qatʼiy niyat qilsa, namozni toʻliq oʻqiydi», dedilar. Ishoq esa bu boradagi eng kuchli mazhab Ibn Abbosning hadisi deb koʻrib: «Chunki u buni Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan, soʻng Nabiy ﷺdan keyin uni shunday taʼvil qilgan: agar oʻn toʻqqiz (kun) turishni qatʼiy niyat qilsa, namozni toʻliq oʻqiydi», dedi. Soʻng ilm ahli musofir qancha yil oʻtsa-da, (bir joyda) turishni qatʼiy niyat qilmagunicha qasr qilishi (mumkinligiga) ittifoq qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Набий ﷺ билан Мадинадан Маккага чиқдик, у зот икки ракаат ўқидилар», деди. (Ровий) айтди: Мен Анасга: «Расулуллоҳ ﷺ Маккада қанча турдилар?» дедим. У: «Ўн (кун)», деди. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Ибн Аббосдан Набий ﷺнинг баъзи сафарларида ўн тўққиз (кун) туриб, икки ракаат ўқиганлари ривоят қилинган. Ибн Аббос: «Биз ўн тўққиз (кун)гача турсак, икки ракаат ўқиймиз, агар бундан ортиқ турсак, намозни тўлиқ ўқиймиз», деди. Алидан ривоят қилинишича, у: «Ким ўн кун турса, намозни тўлиқ ўқисин», деган. Ибн Умардан ривоят қилинишича, у: «Ким ўн беш кун турса, намозни тўлиқ ўқисин», деган. Ундан ўн икки (кун) деб ҳам ривоят қилинган. Саид ибн ал-Мусайябдан ривоят қилинишича, у: «Тўрт (кун) турса, тўрт (ракаат) ўқийди», деган. Буни ундан Қатода ва Ато ал-Хуросоний ривоят қилган. Довуд ибн Абу Ҳинд эса ундан бунга тескарисини ривоят қилган. Кейин илм аҳли бу масалада ихтилоф қилди. Суфён ас-Саврий ва куфаликлар ўн бешни белгилашга мойил бўлиб: «Агар ўн беш (кун) туришни қатъий ният қилса, намозни тўлиқ ўқийди», дедилар. Авзоий: «Агар ўн икки (кун) туришни қатъий ният қилса, намозни тўлиқ ўқийди», деди. Молик ибн Анас, Шофеий ва Аҳмад: «Агар тўрт (кун) туришни қатъий ният қилса, намозни тўлиқ ўқийди», дедилар. Ишоқ эса бу борадаги энг кучли мазҳаб Ибн Аббоснинг ҳадиси деб кўриб: «Чунки у буни Набий ﷺдан ривоят қилган, сўнг Набий ﷺдан кейин уни шундай таъвил қилган: агар ўн тўққиз (кун) туришни қатъий ният қилса, намозни тўлиқ ўқийди», деди. Сўнг илм аҳли мусофир қанча йил ўтса-да, (бир жойда) туришни қатъий ният қилмагунича қаср қилиши (мумкинлигига) иттифоқ қилдилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنْتُ أَبِيعُ الإِبِلَ بِالْبَقِيعِ فَأَبِيعُ بِالدَّنَانِيرِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الْوَرِقَ وَأَبِيعُ بِالْوَرِقِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الدَّنَانِيرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْتُهُ خَارِجًا مِنْ بَيْتِ حَفْصَةَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ بَأْسَ بِهِ بِالْقِيمَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ بَأْسَ أَنْ يَقْتَضِيَ الذَّهَبَ مِنَ الْوَرِقِ وَالْوَرِقَ مِنَ الذَّهَبِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Baqiʼda tuya sotar edim, dinorga sotib, oʻrniga dirham olar, dirhamga sotib, oʻrniga dinor olar edim. Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim, u zotni Hafsaning uyidan chiqib kelayotgan holda topdim va bu haqda soʻradim. U zot: «Agar narxiga (teng) boʻlsa, zarari yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni marfuʼ holda faqat Simok ibn Harbning Said ibn Jubayrdan, uning Ibn Umardan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz. Dovud ibn Abu Hind bu hadisni Said ibn Jubayrdan, u Ibn Umardan mavquf holda rivoyat qilgan. Baʼzi ilm ahli shu hadis bilan amal qilib, kumush oʻrniga oltin, oltin oʻrniga kumush olishda zarar yoʻq deydilar; bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan baʼzi ilm ahli buni makruh sanaganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Бақиъда туя сотар эдим, динорга сотиб, ўрнига дирҳам олар, дирҳамга сотиб, ўрнига динор олар эдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим, у зотни Ҳафсанинг уйидан чиқиб келаётган ҳолда топдим ва бу ҳақда сўрадим. У зот: «Агар нархига (тенг) бўлса, зарари йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни марфуъ ҳолда фақат Симок ибн Ҳарбнинг Саид ибн Жубайрдан, унинг Ибн Умардан қилган ривояти орқалигина биламиз. Довуд ибн Абу Ҳинд бу ҳадисни Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Умардан мавқуф ҳолда ривоят қилган. Баъзи илм аҳли шу ҳадис билан амал қилиб, кумуш ўрнига олтин, олтин ўрнига кумуш олишда зарар йўқ дейдилар; бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан баъзи илм аҳли буни макруҳ санаганлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، وَأَبُو أَحْمَدَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَحِلُّ الْكَذِبُ إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ يُحَدِّثُ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ لِيُرْضِيَهَا وَالْكَذِبُ فِي الْحَرْبِ وَالْكَذِبُ لِيُصْلِحَ بَيْنَ النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَسْمَاءَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ خُثَيْمٍ ‏.‏ وَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Asmo binti Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yolgʻon faqat uch holatdagina (joiz boʻlib), boshqasida halol emas: kishining xotinini rozi qilish uchun unga (yaxshi soʻz) aytishi, jangdagi yolgʻon va odamlar oʻrtasini isloh qilish uchun aytilgan yolgʻon», dedilar. Mahmud oʻz rivoyatida: «Yolgʻon faqat uch holatdagina toʻgʻri boʻladi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni Asmodan faqat Ibn Xusaymning rivoyati orqaligina bilamiz. Dovud ibn Abu Hind bu hadisni Shahr ibn Havshabdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan va unda Asmoni zikr qilmagan. Bu bobda Abu Bakrdan ham (rivoyat) bor.Асмо бинти Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғон фақат уч ҳолатдагина (жоиз бўлиб), бошқасида ҳалол эмас: кишининг хотинини рози қилиш учун унга (яхши сўз) айтиши, жангдаги ёлғон ва одамлар ўртасини ислоҳ қилиш учун айтилган ёлғон», дедилар. Маҳмуд ўз ривоятида: «Ёлғон фақат уч ҳолатдагина тўғри бўлади», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни Асмодан фақат Ибн Хусаймнинг ривояти орқалигина биламиз. Довуд ибн Абу Ҳинд бу ҳадисни Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган ва унда Асмони зикр қилмаган. Бу бобда Абу Бакрдан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ لَقِيَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَعْبًا بِعَرَفَةَ فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ، فَكَبَّرَ حَتَّى جَاوَبَتْهُ الْجِبَالُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّا بَنُو هَاشِمٍ ‏.‏ فَقَالَ كَعْبٌ إِنَّ اللَّهَ قَسَمَ رُؤْيَتَهُ وَكَلاَمَهُ بَيْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى فَكَلَّمَ مُوسَى مَرَّتَيْنِ وَرَآهُ مُحَمَّدٌ مَرَّتَيْنِ ‏.‏ قَالَ مَسْرُوقٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَتْ لَقَدْ تَكَلَّمْتَ بِشَيْءٍ قَفَّ لَهُ شَعْرِي قُلْتُ رُوَيْدًا ثُمَّ قَرَأْتُ ‏:‏ ‏(‏لقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى ‏)‏ قَالَتْ أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ إِنَّمَا هُوَ جِبْرِيلُ مَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ أَوْ كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أُمِرَ بِهِ أَوْ يَعْلَمُ الْخَمْسَ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏ إنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ ‏)‏ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ لَمْ يَرَهُ فِي صُورَتِهِ إِلاَّ مَرَّتَيْنِ مَرَّةً عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَمَرَّةً فِي جِيَادٍ لَهُ سِتُّمِائَةِ جَنَاحٍ قَدْ سَدَّ الأُفُقَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَحَدِيثُ دَاوُدَ أَقْصَرُ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ ‏.‏

Masruq aytdi: Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib: «Muhammad ﷺ Robbisini koʻrdilarmi?» dedim. U: «Sen shunday bir gap aytdingki, undan badanimning tuki tikka boʻldi», dedi. Men: «Shoshmang», dedim-da, soʻng: {Darhaqiqat, u Robbisining buyuk oyat (alomat)laridan (baʼzisini) koʻrdi} (Najm 18) oyatini oʻqidim. U dedi: «Sen qayoqqa ketyapsan? U faqat Jibril edi. Kim senga Muhammad oʻz Robbisini koʻrgan, deb xabar bersa, yoki u oʻziga buyurilgan narsalardan biror narsani yashirgan, deb (aytsa), yoki: {Albatta, Soat (qiyomat)ning ilmi Allohning huzuridadir, yomgʻirni U yogʻdiradi} (Luqmon 34) (oyatda zikr etilgan) besh (gʻayb) ilmini biladi, (deb daʼvo qilsa), u juda katta tuhmat qilibdi. Lekin u Jibrilni koʻrdi; uni asl suratida faqat ikki marta koʻrdi: bir marta Sidratulmuntaho oldida, bir marta Jiyodda; uning oltinchi yuz qanoti bor edi, ufqni toʻsib qoʻygan edi». Abu Iso aytdi: Bu hadisni Dovud ibn Abu Hind ash-Shaʼbiydan, u Masruqdan, u Oishadan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan; Dovudning hadisi Mujolidning hadisidan qisqaroqdir.Масруқ айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб: «Муҳаммад ﷺ Роббисини кўрдиларми?» дедим. У: «Сен шундай бир гап айтдингки, ундан баданимнинг туки тикка бўлди», деди. Мен: «Шошманг», дедим-да, сўнг: {Дарҳақиқат, у Роббисининг буюк оят (аломат)ларидан (баъзисини) кўрди} (Нажм 18) оятини ўқидим. У деди: «Сен қаёққа кетяпсан? У фақат Жибрил эди. Ким сенга Муҳаммад ўз Роббисини кўрган, деб хабар берса, ёки у ўзига буюрилган нарсалардан бирор нарсани яширган, деб (айтса), ёки: {Албатта, Соат (қиёмат)нинг илми Аллоҳнинг ҳузуридадир, ёмғирни У ёғдиради} (Луқмон 34) (оятда зикр этилган) беш (ғайб) илмини билади, (деб даъво қилса), у жуда катта туҳмат қилибди. Лекин у Жибрилни кўрди; уни асл суратида фақат икки марта кўрди: бир марта Сидратулмунтаҳо олдида, бир марта Жиёдда; унинг олтинчи юз қаноти бор эди, уфқни тўсиб қўйган эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Довуд ибн Абу Ҳинд аш-Шаъбийдан, у Масруқдан, у Оишадан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган; Довуднинг ҳадиси Мужолиднинг ҳадисидан қисқароқдир.