حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْجُشَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ رُمِيَ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فِي صَدْرِهِ أَوْ فِي حَلْقِهِ فَمَاتَ فَأُدْرِجَ فِي ثِيَابِهِ كَمَا هُوَ - قَالَ - وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Bir kishining koʻkragiga yoki boʻgʻziga oʻq otildi va u vafot etdi. Soʻng u oʻzi (qanday boʻlsa) shu holida kiyimlariga oʻraldi. (Roviy) dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Бир кишининг кўкрагига ёки бўғзига ўқ отилди ва у вафот этди. Сўнг у ўзи (қандай бўлса) шу ҳолида кийимларига ўралди. (Ровий) деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ، أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ مِنْ قَتْلَى أُحُدٍ وَيَقُولُ " أَيُّهُمَا أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ " . فَإِذَا أُشِيرَ لَهُ إِلَى أَحَدِهِمَا قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ وَقَالَ " أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلاَءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ بِدِمَائِهِمْ وَلَمْ يُغَسَّلُوا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) xabar berishicha, Rasululloh ﷺ Uhud shahidlaridan ikki kishini (bitta kafanda) birga jamlar va: «Bularning qaysi biri Qurʼonni koʻproq olgan (bilar) edi?» der edilar. Ulardan biriga ishora qilinsa, uni lahadda oldinroq qoʻyar va: «Men qiyomat kunida mana shularning (shahidligiga) guvohman», der edilar. Hamda ularni qonlari bilan koʻmishni buyurdilar va ular gʻusl qildirilmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) хабар беришича, Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларидан икки кишини (битта кафанда) бирга жамлар ва: «Буларнинг қайси бири Қуръонни кўпроқ олган (билар) эди?» дер эдилар. Улардан бирига ишора қилинса, уни лаҳадда олдинроқ қўяр ва: «Мен қиёмат кунида мана шуларнинг (шаҳидлигига) гувоҳман», дер эдилар. Ҳамда уларни қонлари билан кўмишни буюрдилар ва улар ғусл қилдирилмадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ خَطَبَ يَوْمًا فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ قُبِضَ فَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ وَقُبِرَ لَيْلاً فَزَجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهِ إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِنْسَانٌ إِلَى ذَلِكَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا كَفَّنَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُحْسِنْ كَفَنَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot bir kuni xutba qilib, ashoblaridan biri vafot etgani, sifati past kafanga kafanlangani va kechasi koʻmilganini zikr qildilar. Bas, Nabiy ﷺ kishi (mayyit) janoza namozi oʻqilmaguncha kechasi koʻmilishidan qaytardilar, magar bir inson bunga majbur boʻlsa (boshqa gap). Nabiy ﷺ: «Biringiz oʻz birodarini kafanlasa, uning kafanini chiroyli qilsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот бир куни хутба қилиб, ашобларидан бири вафот этгани, сифати паст кафанга кафанлангани ва кечаси кўмилганини зикр қилдилар. Бас, Набий ﷺ киши (маййит) жаноза намози ўқилмагунча кечаси кўмилишидан қайтардилар, магар бир инсон бунга мажбур бўлса (бошқа гап). Набий ﷺ: «Бирингиз ўз биродарини кафанласа, унинг кафанини чиройли қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ - حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَقِيلِ بْنِ مَعْقِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَهْبٍ، - يَعْنِي ابْنَ مُنَبِّهٍ - عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا تُوُفِّيَ أَحَدُكُمْ فَوَجَدَ شَيْئًا فَلْيُكَفَّنْ فِي ثَوْبٍ حِبَرَةٍ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedilar: Men Rasululloh ﷺning: «Biringiz vafot etsa va (kafan uchun) biror narsa topsa, yaman matosidan boʻlgan kiyimga kafanlansin», deyayotganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай дедилар: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бирингиз вафот этса ва (кафан учун) бирор нарса топса, яман матосидан бўлган кийимга кафанлансин», деяётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - أَوْ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، - قَالَ رَأَى نَاسٌ نَارًا فِي الْمَقْبَرَةِ فَأَتَوْهَا فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقَبْرِ وَإِذَا هُوَ يَقُولُ " نَاوِلُونِي صَاحِبَكُمْ " . فَإِذَا هُوَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالذِّكْرِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadilar: Odamlar qabristonda olov (yorugʻlik) koʻrib, oʻsha yerga keldilar. Qarasalar, Rasululloh ﷺ qabr ichida ekanlar va u zot: «Sohibingizni menga uzating», deyayotgan ekanlar. U esa zikrni ovozini koʻtarib aytadigan kishi edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Одамлар қабристонда олов (ёруғлик) кўриб, ўша ерга келдилар. Қарасалар, Расулуллоҳ ﷺ қабр ичида эканлар ва у зот: «Соҳибингизни менга узатинг», деяётган эканлар. У эса зикрни овозини кўтариб айтадиган киши эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ نُبَيْحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا حَمَلْنَا الْقَتْلَى يَوْمَ أُحُدٍ لِنَدْفِنَهُمْ فَجَاءَ مُنَادِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَدْفِنُوا الْقَتْلَى فِي مَضَاجِعِهِمْ فَرَدَدْنَاهُمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadilar: Uhud kuni biz halok boʻlganlarni (boshqa joyga) dafn qilish uchun koʻtarib ketgan edik. Shunda Paygʻambar ﷺning jarchisi kelib: «Rasululloh ﷺ sizlarga halok boʻlganlarni (yiqilgan) joylarida dafn qilishni buyurmoqdalar», dedi. Bas, biz ularni qaytardik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Уҳуд куни биз ҳалок бўлганларни (бошқа жойга) дафн қилиш учун кўтариб кетган эдик. Шунда Пайғамбар ﷺнинг жарчиси келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга ҳалок бўлганларни (йиқилган) жойларида дафн қилишни буюрмоқдалар», деди. Бас, биз уларни қайтардик.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، حَدَّثَنِي جَابِرٌ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ مَرَّتْ بِنَا جَنَازَةٌ فَقَامَ لَهَا فَلَمَّا ذَهَبْنَا لِنَحْمِلَ إِذَا هِيَ جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا هِيَ جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ . فَقَالَ " إِنَّ الْمَوْتَ فَزَعٌ فَإِذَا رَأَيْتُمْ جَنَازَةً فَقُومُوا " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik, shunda yonimizdan bir janoza oʻtdi, u zot uning uchun oʻrnidan turdilar. Biz uni koʻtargani borganimizda, qarasak, u bir yahudiyning janozasi ekan. Shunda biz: «Ey Rasululloh, bu yahudiyning janozasi-ku», dedik. U zot: «Albatta, oʻlim qoʻrqinchli (voqea)dir. Bas, janozani koʻrsangiz, oʻrningizdan turinglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга эдик, шунда ёнимиздан бир жаноза ўтди, у зот унинг учун ўрнидан турдилар. Биз уни кўтаргани борганимизда, қарасак, у бир яҳудийнинг жанозаси экан. Шунда биз: «Эй Расулуллоҳ, бу яҳудийнинг жанозаси-ку», дедик. У зот: «Албатта, ўлим қўрқинчли (воқеа)дир. Бас, жанозани кўрсангиз, ўрнингиздан туринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُقْعَدَ عَلَى الْقَبْرِ وَأَنْ يُقَصَّصَ وَيُبْنَى عَلَيْهِ .
Ahmad ibn Hanbal bizga Abdurrazzoqdan, unga Ibn Jurayj xabar berdi, unga Abuz-Zubayr xabar berdiki, u Jobirning shunday deganini eshitdi: Men Rasululloh ﷺ qabr ustiga oʻtirishdan, uni (gips bilan) suvashdan va uning ustiga (imorat) qurishdan qaytarganlarini eshitdim.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Абдурраззоқдан, унга Ибн Журайж хабар берди, унга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобирнинг шундай деганини эшитди: Мен Расулуллоҳ ﷺ қабр устига ўтиришдан, уни (гипс билан) сувашдан ва унинг устига (иморат) қуришдан қайтарганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ دُفِنَ مَعَ أَبِي رَجُلٌ فَكَانَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ حَاجَةٌ فَأَخْرَجْتُهُ بَعْدَ سِتَّةِ أَشْهُرٍ فَمَا أَنْكَرْتُ مِنْهُ شَيْئًا إِلاَّ شُعَيْرَاتٍ كُنَّ فِي لِحْيَتِهِ مِمَّا يَلِي الأَرْضَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam bilan birga bir kishi dafn qilingan edi. Buning (otamning qabrini boshqaga koʻchirishning) zarurati koʻnglimda paydo boʻldi. Shunda men uni olti oydan keyin (qabridan) chiqardim. Sahdagi yer tomonga tegib turgan bir necha tola soqolidan boshqa unda hech qanday oʻzgarishni koʻrmadim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам билан бирга бир киши дафн қилинган эди. Бунинг (отамнинг қабрини бошқага кўчиришнинг) зарурати кўнглимда пайдо бўлди. Шунда мен уни олти ойдан кейин (қабридан) чиқардим. Саҳдаги ер томонга тегиб турган бир неча тола соқолидан бошқа унда ҳеч қандай ўзгаришни кўрмадим.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نِسْطَاسٍ، مِنْ آلِ كَثِيرِ بْنِ الصَّلْتِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحْلِفُ أَحَدٌ عِنْدَ مِنْبَرِي هَذَا عَلَى يَمِينٍ آثِمَةٍ وَلَوْ عَلَى سِوَاكٍ أَخْضَرَ إِلاَّ تَبَوَّأَ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " . أَوْ " وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech kim mening shu minbarim oldida — garchi koʻkargan bir misvok (tish choʻpi) uchun boʻlsa-da — gunohkor (yolgʻon) qasam ichmasin. Aks holda, u doʻzaxdagi oʻrnini hozirlab qoʻygan boʻladi», yoki «unga doʻzax vojib boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким менинг шу минбарим олдида — гарчи кўкарган бир мисвок (тиш чўпи) учун бўлса-да — гуноҳкор (ёлғон) қасам ичмасин. Акс ҳолда, у дўзахдаги ўрнини ҳозирлаб қўйган бўлади», ёки «унга дўзах вожиб бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، : أَنَّ رَجُلاً، قَامَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ لِلَّهِ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ مَكَّةَ أَنْ أُصَلِّيَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ رَكْعَتَيْنِ . قَالَ : " صَلِّ هَا هُنَا " ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ : " صَلِّ هَا هُنَا " ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ : " شَأْنَكَ إِذًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رُوِيَ نَحْوُهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Fath (Makka fathi) kuni bir kishi oʻrnidan turib: «Ey Rasululloh, men Alloh Makkani sizning qoʻlingiz bilan fath qildirsa, Baytul-Maqdisda ikki rakaat namoz oʻqishni Allohga nazr qilgan edim», dedi. (U zot:) «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi) qaytib (gapini) aytdi, (u zot yana): «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi yana) qaytib (gapini) aytdi, shunda (u zot): «Unday boʻlsa, oʻzing bilasan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Shunga oʻxshash (rivoyat) Abdurrahmon ibn Avfdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Фатҳ (Макка фатҳи) куни бир киши ўрнидан туриб: «Эй Расулуллоҳ, мен Аллоҳ Маккани сизнинг қўлингиз билан фатҳ қилдирса, Байтул-Мақдисда икки ракаат намоз ўқишни Аллоҳга назр қилган эдим», деди. (У зот:) «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши) қайтиб (гапини) айтди, (у зот яна): «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши яна) қайтиб (гапини) айтди, шунда (у зот): «Ундай бўлса, ўзинг биласан», дедилар. Абу Довуд айтди: Шунга ўхшаш (ривоят) Абдурраҳмон ибн Авфдан, у Набий ﷺдан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُصَلِّي عَلَى رَجُلٍ مَاتَ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَأُتِيَ بِمَيِّتٍ فَقَالَ " أَعَلَيْهِ دَيْنٌ " . قَالُوا نَعَمْ دِينَارَانِ . قَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ " . فَقَالَ أَبُو قَتَادَةَ الأَنْصَارِيُّ هُمَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ فَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ " .
Muhammad ibn al-Mutavakkil al-Asqaloniy bizga, Abdurrazzoq unga, Maʼmar unga xabar berib, az-Zuhriydan, u Abu Salamadan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytadi: Rasululloh ﷺ zimmasida qarzi bilan oʻlgan kishiga janoza namozini oʻqimas edilar. Bir marta u zotning oldilariga (bir) maytni olib kelishdi. Shunda u zot: «Uning zimmasida qarz bormi?» dedilar. «Ha, ikki dinor (qarzi bor)», dedilar. U zot: «Sohibingizga oʻzlaringiz namoz oʻqing», dedilar. Shunda Abu Qatoda al-Ansoriy: «U ikki (dinor) mening zimmamga, ey Rasululloh!» dedi. (Jobir) aytadi: Shunda Rasululloh ﷺ unga (janoza) namozini oʻqidilar. Alloh Rasulullohga ﷺ (gʻalaba va) fath ato etganidan keyin, u zot: «Men har bir moʻminga oʻzidan koʻra haqliroqman. Kim qarz qoldirsa, uni toʻlash mening zimmamda; kim mol qoldirsa, u uning vorislariga», dedilar.Муҳаммад ибн ал-Мутаваккил ал-Асқалоний бизга, Абдурраззоқ унга, Маъмар унга хабар бериб, аз-Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтади: Расулуллоҳ ﷺ зиммасида қарзи билан ўлган кишига жаноза намозини ўқимас эдилар. Бир марта у зотнинг олдиларига (бир) майтни олиб келишди. Шунда у зот: «Унинг зиммасида қарз борми?» дедилар. «Ҳа, икки динор (қарзи бор)», дедилар. У зот: «Соҳибингизга ўзларингиз намоз ўқинг», дедилар. Шунда Абу Қатода ал-Ансорий: «У икки (динор) менинг зиммамга, эй Расулуллоҳ!» деди. (Жобир) айтади: Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга (жаноза) намозини ўқидилар. Аллоҳ Расулуллоҳга ﷺ (ғалаба ва) фатҳ ато этганидан кейин, у зот: «Мен ҳар бир мўминга ўзидан кўра ҳақлироқман. Ким қарз қолдирса, уни тўлаш менинг зиммамда; ким мол қолдирса, у унинг ворисларига», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ لِي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي .
Ahmad ibn Hanbal bizga, Yahyo unga Misʼardan, u Muhorib ibn Disordan rivoyat qilib aytadi: Men Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ni shunday deganini eshitdim: Nabiy ﷺning zimmalarida menga (toʻlanadigan) qarz bor edi. U zot menga (qarzimni) toʻladilar va ustiga (yana) ziyoda qildilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга, Яҳё унга Мисъардан, у Муҳориб ибн Дисордан ривоят қилиб айтади: Мен Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)ни шундай деганини эшитдим: Набий ﷺнинг зиммаларида менга (тўланадиган) қарз бор эди. У зот менга (қарзимни) тўладилар ва устига (яна) зиёда қилдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدٍ الْهَمْدَانِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اشْتَرَى عَبْدًا بِعَبْدَيْنِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qulni ikki qul evaziga sotib oldilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қулни икки қул эвазига сотиб олдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُبَاعَ الثَّمَرَةُ حَتَّى تُشَقِّحَ . قِيلَ وَمَا تُشَقِّحُ قَالَ تَحْمَارُّ وَتَصْفَارُّ وَيُؤْكَلُ مِنْهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytar edi: Rasululloh ﷺ meva yetilmaguncha (rangi oʻzgarmaguncha) sotishdan qaytardilar. «Yetilishi nima?» deb soʻraldi. (Said ibn Miyno: rivoyatchi) aytdi: «(Meva) qizaradi yoki sargʻayadi va undan yeyish mumkin boʻladi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтар эди: Расулуллоҳ ﷺ мева етилмагунча (ранги ўзгармагунча) сотишдан қайтардилар. «Етилиши нима?» деб сўралди. (Саид ибн Мийно: ривоятчи) айтди: «(Мева) қизаради ёки сарғаяди ва ундан ейиш мумкин бўлади».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الطَّالْقَانِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهُ وَلاَ يُبَاعُ إِلاَّ بِالدِّينَارِ أَوْ بِالدِّرْهَمِ إِلاَّ الْعَرَايَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mevani yaxshi holatga chiqmaguncha (pishmaguncha) sotishdan qaytardilar va u faqat dinor yoki dirhamga sotilsin (dedilar) — aroyodan boshqasi (bundan mustasno).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мевани яхши ҳолатга чиқмагунча (пишмагунча) сотишдан қайтардилар ва у фақат динор ёки дирҳамга сотилсин (дедилар) — ароёдан бошқаси (бундан мустасно).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ السِّنِينَ وَوَضَعَ الْجَوَائِحَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَصِحَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الثُّلُثِ شَىْءٌ وَهُوَ رَأْىُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (mevani) yillab (oldindan) sotishdan qaytardilar va ofat yetkazgan (zararlar)ni (xaridordan) soqit qildilar. Abu Dovud aytdi: «(Ofat zarari hosilning) uchdan biri (haqida) Nabiy ﷺdan hech narsa sahih boʻlmagan. Bu Madina ahlining raʼyidir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (мевани) йиллаб (олдиндан) сотишдан қайтардилар ва офат етказган (зарарлар)ни (харидордан) соқит қилдилар. Абу Довуд айтди: «(Офат зарари ҳосилнинг) учдан бири (ҳақида) Набий ﷺдан ҳеч нарса саҳиҳ бўлмаган. Бу Мадина аҳлининг раъйидир».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ مِينَاءَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُعَاوَمَةِ وَقَالَ أَحَدُهُمَا بَيْعِ السِّنِينَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ muovama (koʻp yillik) savdosidan qaytardilar. (Ikki rivoyatchidan) biri uni «yillab sotish» deb (aytdi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ муовама (кўп йиллик) савдосидан қайтардилар. (Икки ривоятчидан) бири уни «йиллаб сотиш» деб (айтди).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ حَمَّادًا، وَعَبْدَ الْوَارِثِ، حَدَّثَاهُمْ كُلُّهُمْ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، - قَالَ عَنْ حَمَّادٍ، وَسَعِيدِ بْنِ مِينَاءَ، ثُمَّ اتَّفَقُوا - عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَالْمُعَاوَمَةِ - قَالَ عَنْ حَمَّادٍ وَقَالَ أَحَدُهُمَا وَالْمُعَاوَمَةِ وَقَالَ الآخَرُ بَيْعِ السِّنِينَ ثُمَّ اتَّفَقُوا - وَعَنِ الثُّنْيَا وَرَخَّصَ فِي الْعَرَايَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muzobana, muxobara va muovamadan qaytardilar. Hammoddan (rivoyatda) aytishicha, ikkisidan biri «muovama» dedi, boshqasi esa «yillab (oldindan) sotish» dedi, soʻng (roviylar) bir fikrga keldilar — yana sunyo (mahsulotning maʼlum qismini istisno qilib sotish)dan ham qaytardilar va aroyoga ruxsat berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, музобана, мухобара ва муовамадан қайтардилар. Ҳаммоддан (ривоятда) айтишича, иккисидан бири «муовама» деди, бошқаси эса «йиллаб (олдиндан) сотиш» деди, сўнг (ровийлар) бир фикрга келдилар — яна сунё (маҳсулотнинг маълум қисмини истисно қилиб сотиш)дан ҳам қайтардилар ва ароёга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عُمَرُ بْنُ يَزِيدَ السَّيَّارِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَعَنِ الثُّنْيَا إِلاَّ أَنْ يُعْلَمَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobana, muhoqala va sunyo (mahsulotning maʼlum qismini istisno qilib sotish)dan qaytardilar, magar u maʼlum (aniq) boʻlsa (mustasno).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобана, муҳоқала ва сунё (маҳсулотнинг маълум қисмини истисно қилиб сотиш)дан қайтардилар, магар у маълум (аниқ) бўлса (мустасно).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ رَجَاءٍ، - يَعْنِي الْمَكِّيَّ - قَالَ ابْنُ خُثَيْمٍ حَدَّثَنِي عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ لَمْ يَذَرِ الْمُخَابَرَةَ فَلْيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Kim muxobarani tark etmasa, Alloh va Uning Rasuli tarafidan boʻladigan urushdan ogoh boʻlsin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Ким мухобарани тарк этмаса, Аллоҳ ва Унинг Расули тарафидан бўладиган урушдан огоҳ бўлсин».
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ خَيْبَرَ فَأَقَرَّهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا كَانُوا وَجَعَلَهَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمْ فَبَعَثَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ فَخَرَصَهَا عَلَيْهِمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Alloh Oʻz Paygʻambariga ﷺ Xaybarni fay (jangsiz qoʻlga kirgan oʻlja) qilib berdi. Rasululloh ﷺ ularni (yahudiylarni) avvalgidek (yerda) qoldirdilar va uni oʻzlari bilan ularning oʻrtasida (sherik) qildilar. Soʻng Abdulloh ibn Ravohani yubordilar, u esa ular ustidagi (hosilni) chama bilan oʻlchab chiqdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Аллоҳ Ўз Пайғамбарига ﷺ Хайбарни фай (жангсиз қўлга кирган ўлжа) қилиб берди. Расулуллоҳ ﷺ уларни (яҳудийларни) аввалгидек (ерда) қолдирдилар ва уни ўзлари билан уларнинг ўртасида (шерик) қилдилар. Сўнг Абдуллоҳ ибн Равоҳани юбордилар, у эса улар устидаги (ҳосилни) чама билан ўлчаб чиқди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ خَرَصَهَا ابْنُ رَوَاحَةَ أَرْبَعِينَ أَلْفَ وَسْقٍ وَزَعَمَ أَنَّ الْيَهُودَ لَمَّا خَيَّرَهُمُ ابْنُ رَوَاحَةَ أَخَذُوا الثَّمَرَ وَعَلَيْهِمْ عِشْرُونَ أَلْفَ وَسْقٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Ravoha uni (Xaybar hosilini) qirq ming vasq deb chama bilan oʻlchadi. (Rivoyat qiluvchi) Ibn Ravoha yahudiylarni ixtiyorli qilganda, ular mevalarni oʻzlarida olib qolib, zimmalariga yigirma ming vasq (xurmo musulmonlarga berish majburiyati) yuklandi, deb gumon qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Равоҳа уни (Хайбар ҳосилини) қирқ минг васқ деб чама билан ўлчади. (Ривоят қилувчи) Ибн Равоҳа яҳудийларни ихтиёрли қилганда, улар меваларни ўзларида олиб қолиб, зиммаларига йигирма минг васқ (хурмо мусулмонларга бериш мажбурияти) юкланди, деб гумон қилди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، حَدَّثَنِي مَنْ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim moli boʻlgan bir qulni sotsa, uning moli sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni (oʻziga) shart qilib qoʻysa, (boshqa gap).»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким моли бўлган бир қулни сотса, унинг моли сотувчига тегишлидир, магар харидор уни (ўзига) шарт қилиб қўйса, (бошқа гап).»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَبِعْ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَذَرُوا النَّاسَ يَرْزُقِ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ " .
Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Shaharlik sahroyi uchun savdo qilmasin. Odamlarni qoʻyib bering, Alloh ularning baʼzisini baʼzisi orqali rizqlantiradi.»Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Шаҳарлик саҳройи учун савдо қилмасин. Одамларни қўйиб беринг, Аллоҳ уларнинг баъзисини баъзиси орқали ризқлантиради.»
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، - الْمَعْنَى - أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، أَخْبَرَهُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنْ بِعْتَ مِنْ أَخِيكَ تَمْرًا فَأَصَابَتْهَا جَائِحَةٌ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا بِمَ تَأْخُذُ مَالَ أَخِيكَ بِغَيْرِ حَقٍّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Agar sen birodaringga xurmo sotsang-u, unga ofat yetsa, undan biror narsa olishing senga halol boʻlmaydi. Birodaringning molini nohaq ravishda nimaga olasan?!»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Агар сен биродарингга хурмо сотсанг-у, унга офат етса, ундан бирор нарса олишинг сенга ҳалол бўлмайди. Биродарингнинг молини ноҳақ равишда нимага оласан?!»
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عِيسَى، وَقَالَ، إِبْرَاهِيمُ أَخْبَرَنَا عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَالسِّنَّوْرِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ it va mushukning narxidan (ularni sotib pul olishdan) qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ ит ва мушукнинг нархидан (уларни сотиб пул олишдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ زَيْدٍ الصَّنْعَانِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْهِرَّةِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ mushukning narxidan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ мушукнинг нархидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَامَ الْفَتْحِ وَهُوَ بِمَكَّةَ " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ بَيْعَ الْخَمْرِ وَالْمَيْتَةِ وَالْخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ شُحُومَ الْمَيْتَةِ فَإِنَّهُ يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ وَيُدْهَنُ بِهَا الْجُلُودُ وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ فَقَالَ " لاَ هُوَ حَرَامٌ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْهِمْ شُحُومَهَا أَجْمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, u zot Rasululloh ﷺ Fath yili Makkada turib: «Albatta, Alloh xamr (aroq), oʻlimtik, choʻchqa va butlarni sotishni harom qildi», deganlarini eshitgan. Shunda: «Yo Rasululloh, oʻlimtikning yogʻi haqida nima deysiz? Zero, u bilan kemalar moylanadi, terilar yogʻlanadi va odamlar undan chiroq yoqadilar», deyildi. U zot: «Yoʻq, u haromdir», dedilar. Soʻngra Rasululloh ﷺ shu asnoda: «Alloh yahudiylarni halok qilsin! Albatta, Alloh ularga (oʻlimtikning) yogʻini harom qilganida, uni eritib, soʻng sotdilar va uning pulini yedilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, у зот Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили Маккада туриб: «Албатта, Аллоҳ хамр (ароқ), ўлимтик, чўчқа ва бутларни сотишни ҳаром қилди», деганларини эшитган. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, ўлимтикнинг ёғи ҳақида нима дейсиз? Зеро, у билан кемалар мойланади, терилар ёғланади ва одамлар ундан чироқ ёқадилар», дейилди. У зот: «Йўқ, у ҳаромдир», дедилар. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ шу аснода: «Аллоҳ яҳудийларни ҳалок қилсин! Албатта, Аллоҳ уларга (ўлимтикнинг) ёғини ҳаром қилганида, уни эритиб, сўнг сотдилар ва унинг пулини едилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ زَكَرِيَّا، حَدَّثَنَا عَامِرٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بِعْتُهُ - يَعْنِي بَعِيرَهُ - مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَاشْتَرَطْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي قَالَ فِي آخِرِهِ " تُرَانِي إِنَّمَا مَاكَسْتُكَ لأَذْهَبَ بِجَمَلِكَ خُذْ جَمَلَكَ وَثَمَنَهُ فَهُمَا لَكَ " .
Musaddad bizga rivoyat qildi: Bizga Yahyo — yaʼni Ibn Said — rivoyat qildi, u Zakariyodan, bizga Omir rivoyat qildi, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Men uni — yaʼni tuyamni — Nabiy ﷺga sotdim va uni ahlimga (uyimga) yetkazib olishni shart qildim. U zot oxirida: «Sen meni tuyangni olib qoʻyish uchun senga narx tortishyapti deb oʻylaysanmi? Tuyangni ham, narxini ham ol, ikkisi ham senga tegishli», dedilar.Мусаддад бизга ривоят қилди: Бизга Яҳё — яъни Ибн Саид — ривоят қилди, у Закариёдан, бизга Омир ривоят қилди, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У айтди: Мен уни — яъни туямни — Набий ﷺга сотдим ва уни аҳлимга (уйимга) етказиб олишни шарт қилдим. У зот охирида: «Сен мени туянгни олиб қўйиш учун сенга нарх тортишяпти деб ўйлайсанми? Туянгни ҳам, нархини ҳам ол, иккиси ҳам сенга тегишли», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شِرْكٍ رَبْعَةٍ أَوْ حَائِطٍ لاَ يَصْلُحُ أَنْ يَبِيعَ حَتَّى يُؤْذِنَ شَرِيكَهُ فَإِنْ بَاعَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ حَتَّى يُؤْذِنَهُ " .
Ahmad ibn Hanbal bizga rivoyat qildi: Bizga Ismoil ibn Ibrohim rivoyat qildi, u Ibn Jurayjdan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Shufʼa (sotib olishda ustunlik huquqi) har bir sherikchilik boʻlgan narsada — uy boʻladimi yoki bogʻ — boʻladi. Sherigiga xabar bermaguncha sotishi durust emas. Agar (xabar bermay) sotsa, sherigi unga (sotib olishga) eng haqlidir, toki unga xabar berilmaguncha», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга ривоят қилди: Бизга Исмоил ибн Иброҳим ривоят қилди, у Ибн Журайждан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Шуфъа (сотиб олишда устунлик ҳуқуқи) ҳар бир шерикчилик бўлган нарсада — уй бўладими ёки боғ — бўлади. Шеригига хабар бермагунча сотиши дуруст эмас. Агар (хабар бермай) сотса, шериги унга (сотиб олишга) энг ҳақлидир, токи унга хабар берилмагунча», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَالٍ لَمْ يُقْسَمْ فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi: Abdurrazzoq bizga aytib berdi: Maʼmar bizga az-Zuhriydan, u Abu Salama ibn Abdurrahmondan, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ shufʼani faqat boʻlinmagan har bir mol-mulkda joriy qildilar. Qachonki chegaralar belgilansa va yoʻllar ajratilsa, shufʼa boʻlmaydi.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди: Абдурраззоқ бизга айтиб берди: Маъмар бизга аз-Зуҳрийдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ шуфъани фақат бўлинмаган ҳар бир мол-мулкда жорий қилдилар. Қачонки чегаралар белгиланса ва йўллар ажратилса, шуфъа бўлмайди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْجَارُ أَحَقُّ بِشُفْعَةِ جَارِهِ يُنْتَظَرُ بِهَا وَإِنْ كَانَ غَائِبًا إِذَا كَانَ طَرِيقُهُمَا وَاحِدًا " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi: Hushaym bizga aytib berdi: Abdulmalik bizga Atodan, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan xabar berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshni oʻz qoʻshnisining shufʼasiga haqliroqdir, agar u (qoʻshni) gʻoyib boʻlsa ham, ikkovining yoʻli bitta boʻlsa, uning (qaytishi) kutiladi», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди: Ҳушайм бизга айтиб берди: Абдулмалик бизга Атодан, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан хабар берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшни ўз қўшнисининг шуфъасига ҳақлироқдир, агар у (қўшни) ғойиб бўлса ҳам, икковининг йўли битта бўлса, унинг (қайтиши) кутилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَتِ امْرَأَةُ بَشِيرٍ انْحَلِ ابْنِي غُلاَمَكَ وَأَشْهِدْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ ابْنَةَ فُلاَنٍ سَأَلَتْنِي أَنْ أَنْحَلَ ابْنَهَا غُلاَمًا وَقَالَتْ لِي أَشْهِدْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ " لَهُ إِخْوَةٌ " . فَقَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَكُلَّهُمْ أَعْطَيْتَ مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَهُ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَلَيْسَ يَصْلُحُ هَذَا وَإِنِّي لاَ أَشْهَدُ إِلاَّ عَلَى حَقٍّ " .
Jobir (roziyallohu anhu) shunday dedi: Bashirning xotini (eriga): «Oʻgʻlimga qulingni inʼom qil va men uchun bunga Rasulullohni ﷺ guvoh qil», dedi. Shunda (Bashir) Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Falonchining qizi mendan oʻgʻliga bir qulni inʼom qilishimni soʻradi va menga: ‹Bunga Rasulullohni ﷺ guvoh qil›, dedi», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Uning aka-ukalari bormi?» dedilar. (Bashir): «Ha», dedi. (U zot): «Unga berganingdek, ularning hammasiga ham shunday berdingmi?» dedilar. (Bashir): «Yoʻq», dedi. (U zot): «Unda bu toʻgʻri boʻlmaydi, men esa faqat haqqa guvoh boʻlaman», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Баширнинг хотини (эрига): «Ўғлимга қулингни инъом қил ва мен учун бунга Расулуллоҳни ﷺ гувоҳ қил», деди. Шунда (Башир) Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Фалончининг қизи мендан ўғлига бир қулни инъом қилишимни сўради ва менга: ‹Бунга Расулуллоҳни ﷺ гувоҳ қил›, деди», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Унинг ака-укалари борми?» дедилар. (Башир): «Ҳа», деди. (У зот): «Унга берганингдек, уларнинг ҳаммасига ҳам шундай бердингми?» дедилар. (Башир): «Йўқ», деди. (У зот): «Унда бу тўғри бўлмайди, мен эса фақат ҳаққа гувоҳ бўламан», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " الْعُمْرَى لِمَنْ وُهِبَتْ لَهُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Umro (umrbod berilgan inʼom) kimga sovgʻa qilingan boʻlsa, oʻshaniki boʻladi», deb aytar edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Умро (умрбод берилган инъом) кимга совға қилинган бўлса, ўшаники бўлади», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، أَخْبَرَنِي الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أُعْمِرَ عُمْرَى فَهِيَ لَهُ وَلِعَقِبِهِ يَرِثُهَا مَنْ يَرِثُهُ مِنْ عَقِبِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kimga umro (umrbod inʼom) berilgan boʻlsa, u oʻshaniki va uning avlodlariniki boʻladi; uning avlodidan unga voris boʻladiganlar undan meros oladilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Кимга умро (умрбод инъом) берилган бўлса, у ўшаники ва унинг авлодлариники бўлади; унинг авлодидан унга ворис бўладиганлар ундан мерос оладилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، - يَعْنِي ابْنَ أَنَسٍ - عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir kishiga oʻzi va avlodlari uchun umro (umrbod inʼom) berilsa, u (inʼom) kimga berilgan boʻlsa, oʻshaniki boʻladi, uni bergan kishiga qaytmaydi; chunki u shunday bir berishni berdiki, unga merosxoʻrlik (qoidalari) joriy boʻldi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир кишига ўзи ва авлодлари учун умро (умрбод инъом) берилса, у (инъом) кимга берилган бўлса, ўшаники бўлади, уни берган кишига қайтмайди; чунки у шундай бир беришни бердики, унга меросхўрлик (қоидалари) жорий бўлди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا الْعُمْرَى الَّتِي أَجَازَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ هِيَ لَكَ وَلِعَقِبِكَ . فَأَمَّا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ مَا عِشْتَ . فَإِنَّهَا تَرْجِعُ إِلَى صَاحِبِهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ joiz qilgan umro faqat shuki, (beruvchi): ‹U sen uchun va avlodlaring uchundir›, deb aytishidir. Ammo: ‹U sen tirik ekansan, sen uchundir›, deb aytsa, u (inʼom) egasiga qaytadi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ жоиз қилган умро фақат шуки, (берувчи): ‹У сен учун ва авлодларинг учундир›, деб айтишидир. Аммо: ‹У сен тирик экансан, сен учундир›, деб айтса, у (инъом) эгасига қайтади».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُرْقِبُوا وَلاَ تُعْمِرُوا فَمَنْ أُرْقِبَ شَيْئًا أَوْ أُعُمِرَهُ فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ruqbo qilmanglar va umro qilmanglar. Kimga biror narsa ruqbo qilib yoki umro qilib berilsa, u (oxir-oqibatda) uning vorislariga tegishli boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Руқбо қилманглар ва умро қилманглар. Кимга бирор нарса руқбо қилиб ёки умро қилиб берилса, у (охир-оқибатда) унинг ворисларига тегишли бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَبِيبٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي ثَابِتٍ - عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، عَنْ طَارِقٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي امْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ أَعْطَاهَا ابْنُهَا حَدِيقَةً مِنْ نَخْلٍ فَمَاتَتْ فَقَالَ ابْنُهَا إِنَّمَا أَعْطَيْتُهَا حَيَاتَهَا . وَلَهُ إِخْوَةٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هِيَ لَهَا حَيَاتَهَا وَمَوْتَهَا " . قَالَ كُنْتُ تَصَدَّقْتُ بِهَا عَلَيْهَا . قَالَ " ذَلِكَ أَبْعَدُ لَكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir ayol haqida hukm chiqardilar. Uning oʻgʻli unga bir xurmozor bogʻni hadya qilgan edi, soʻng u ayol vafot etdi. Oʻgʻli: «Men uni faqat tirikligi muddatigagina bergan edim», dedi (uning aka-ukalari ham bor edi). Shunda Rasululloh ﷺ: «U (bogʻ) ayolning tirikligida ham, oʻlimidan keyin ham oʻzining mulki boʻlib qoladi», dedilar. Oʻgʻli: «Men uni unga sadaqa qilgan edim», dedi. U zot: «Bu sen uchun (uni qaytarib olishdan) yanada uzoqroqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир аёл ҳақида ҳукм чиқардилар. Унинг ўғли унга бир хурмозор боғни ҳадя қилган эди, сўнг у аёл вафот этди. Ўғли: «Мен уни фақат тириклиги муддатигагина берган эдим», деди (унинг ака-укалари ҳам бор эди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У (боғ) аёлнинг тириклигида ҳам, ўлимидан кейин ҳам ўзининг мулки бўлиб қолади», дедилар. Ўғли: «Мен уни унга садақа қилган эдим», деди. У зот: «Бу сен учун (уни қайтариб олишдан) янада узоқроқдир», дедилар.