حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ لِي عُرْوَةُ إِنَّ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ لَتَعْلَمُ يَهُودُ أَنَّ فِي دِينِنَا فُسْحَةً إِنِّي أُرْسِلْتُ بِحَنِيفِيَّةٍ سَمْحَةٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻsha kuni: «Yahudiylar bilib qoʻyishsinki, dinimizda kenglik bor; men hanif va yengil (din) bilan yuborilganman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўша куни: «Яҳудийлар билиб қўйишсинки, динимизда кенглик бор; мен ҳаниф ва енгил (дин) билан юборилганман», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ هَذَا جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ فَقُلْتُ عَلَيْكَ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ تَرَى مَا لَا نَرَى يَا رَسُولَ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Oisha, mana bu Jibril (alayhissalom), u senga salom yoʻllamoqda», dedilar. Men: «Sizga ham, unga ham Allohning salomi, rahmati va barakotlari boʻlsin. Siz biz koʻrmaydigan narsani koʻrasiz, yo Rasululloh», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Оиша, мана бу Жибрил (алайҳиссалом), у сенга салом йўлламоқда», дедилар. Мен: «Сизга ҳам, унга ҳам Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракотлари бўлсин. Сиз биз кўрмайдиган нарсани кўрасиз, ё Расулуллоҳ», дедим.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ وَعَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَا أَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ مَعْمَرٍ وَيُونُسَ وَعَلِيِّ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاشْتَدَّ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ فِي أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ
Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning holi ogʻirlashib, ogʻriqlari kuchayganda, u zot mening uyimda parvarish qilinishlari uchun zavjalaridan izn soʻradilar, ular esa izn berdilar.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳоли оғирлашиб, оғриқлари кучайганда, у зот менинг уйимда парвариш қилинишлари учун завжаларидан изн сўрадилар, улар эса изн бердилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ وَعَلِيٌّ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ قَالَ عَلِيٌّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ يُونُسَ قَالَ عَلِيٌّ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا مَعَهُ وَكَانَ يَقْسِمُ لِكُلِّ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ يَوْمَهَا وَلَيْلَتَهَا غَيْرَ أَنَّ سَوْدَةَ بِنْتَ زَمْعَةَ كَانَتْ وَهَبَتْ يَوْمَهَا وَلَيْلَتَهَا لِعَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبْتَغِي بِذَلِكَ رِضَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ safarga chiqmoqchi boʻlgan har safar, u zot zavjalari orasida qurʼa (chek) tashlar va kimning nomi chiqsa, oʻshani oʻzi bilan olib ketar edi. U zot ularning har biriga (ham) bir kun va bir kechani belgilab qoʻygan edi; lekin Savda bint Zamʼa oʻz (navbati) kuni va kechasini — Allohning Rasuli ﷺ ning roziligini istab — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi Oishaga berdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ сафарга чиқмоқчи бўлган ҳар сафар, у зот завжалари орасида қуръа (чек) ташлар ва кимнинг номи чиқса, ўшани ўзи билан олиб кетар эди. У зот уларнинг ҳар бирига (ҳам) бир кун ва бир кечани белгилаб қўйган эди; лекин Савда бинт Замъа ўз (навбати) куни ва кечасини — Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг розилигини истаб — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси Оишага берди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ وَمَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ الْمُؤَذِّنُ إِذَا سَكَتَ مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muʼazzin subh (azonidan) jim boʻlganida u zot ikki yengil rakat oʻqir edilar — yaʼni Nabiy ﷺ ni nazarda tutdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муъаззин субҳ (азонидан) жим бўлганида у зот икки енгил ракат ўқир эдилар — яъни Набий ﷺ ни назарда тутди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْزَمٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي كَرِيمَةُ ابْنَةُ هَمَّامٍ قَالَتْدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ فَأَخْلَوْهُ لِعَائِشَةَ فَسَأَلَتْهَا امْرَأَةٌ مَا تَقُولِي يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ فِي الْحِنَّاءِ فَقَالَتْ كَانَ حَبِيبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ لَوْنُهُ وَيَكْرَهُ رِيحَهُ وَلَيْسَ بِمُحَرَّمٍ عَلَيْكُنَّ بَيْنَ كُلِّ حَيْضَتَيْنِ أَوْ عِنْدَ كُلِّ حَيْضَةٍ
Karima bint Hammom aytdi: Men Masjidul Haromga kirdim, (odamlar) uni Oisha (roziyallohu anho) uchun boʻshatishdi. Bir ayol undan: «Ey moʼminlarning onasi, xina haqida nima deysiz?» deb soʻradi. U: «Habibim ﷺ uning rangini yoqtirar, hidini esa yoqtirmas edilar. U sizlarga harom emas — har ikki hayz orasida yoki har bir hayzda (qoʻyishingiz mumkin)», dedi.Карима бинт Ҳаммом айтди: Мен Масжидул Ҳаромга кирдим, (одамлар) уни Оиша (розияллоҳу анҳо) учун бўшатишди. Бир аёл ундан: «Эй мўминларнинг онаси, хина ҳақида нима дейсиз?» деб сўради. У: «Ҳабибим ﷺ унинг рангини ёқтирар, ҳидини эса ёқтирмас эдилар. У сизларга ҳаром эмас — ҳар икки ҳайз орасида ёки ҳар бир ҳайзда (қўйишингиз мумкин)», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ مَنْصُورِ ابْنِ صَفِيَّةَ أَنَّ أُمَّهُ صَفِيَّةَ بِنْتَ شَيْبَةَ حَدَّثَتْهُ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَّكِئُ فِي حِجْرِي وَأَنَا حَائِضٌ ثُمَّ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ men hayzli holimda tizzamga suyanar, soʻng Qurʼon oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мен ҳайзли ҳолимда тиззамга суянар, сўнг Қуръон ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَتَيَمَّمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُسَجًّى بِبُرْدِ حِبَرَةٍ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ بِأَبِي وَأُمِّي وَاللَّهِ لَا يَجْمَعُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ أَبَدًا أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي قَدْ كُتِبَتْ عَلَيْكَ فَقَدْ مِتَّهَا
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilar: Abu Bakr Siddiq uning huzuriga kirdi va Paygʻambar ﷺ tomon yoʻnaldi — u zot naqshli hibara choyshab bilan yopilgan edilar. Abu Bakr u zotning yuzlarini ochdi, soʻng u zotga engashib, oʻpdi va yigʻladi. Soʻng: «Otam-onam sizga fido boʻlsin! Allohga qasamki, Alloh azza va jalla sizga hech qachon ikki oʻlimni jamlamaydi. Sizga yozilgan oʻlimga kelsak, siz uni topdingiz», — dedi.Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердилар: Абу Бакр Сиддиқ унинг ҳузурига кирди ва Пайғамбар ﷺ томон йўналди — у зот нақшли ҳибара чойшаб билан ёпилган эдилар. Абу Бакр у зотнинг юзларини очди, сўнг у зотга энгашиб, ўпди ва йиғлади. Сўнг: «Отам-онам сизга фидо бўлсин! Аллоҳга қасамки, Аллоҳ азза ва жалла сизга ҳеч қачон икки ўлимни жамламайди. Сизга ёзилган ўлимга келсак, сиз уни топдингиз», — деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا مُجَالِدٌ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ذَكَرَ خَدِيجَةَ أَثْنَى عَلَيْهَا فَأَحْسَنَ الثَّنَاءَ قَالَتْ فَغِرْتُ يَوْمًا فَقُلْتُ مَا أَكْثَرَ مَا تَذْكُرُهَا حَمْرَاءَ الشِّدْقِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا خَيْرًا مِنْهَا قَالَ مَا أَبْدَلَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرًا مِنْهَا قَدْ آمَنَتْ بِي إِذْ كَفَرَ بِي النَّاسُ وَصَدَّقَتْنِي إِذْ كَذَّبَنِي النَّاسُ وَوَاسَتْنِي بِمَالِهَا إِذْ حَرَمَنِي النَّاسُ وَرَزَقَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَدَهَا إِذْ حَرَمَنِي أَوْلَادَ النِّسَاءِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Xadijani zikr qilsalar, uni maqtar va maqtovni chiroyli qilar edilar. (Oisha) dedi: Bir kuni men rashk qilib: «Uni shunchalik koʻp zikr qilasizmi — lunji qizargan (kampir edi-ku)! Alloh azza va jalla sizga uning oʻrniga undan yaxshiroqni berdi-ku», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla menga uning oʻrniga undan yaxshiroqni bermadi. Odamlar menga kufr keltirganda, u menga iymon keltirdi; odamlar meni yolgʻonchiga chiqarganda, u meni tasdiqladi; odamlar meni mahrum qilganda, u oʻz moli bilan menga hamdardlik qildi; Alloh azza va jalla meni (boshqa) ayollarning farzandlaridan mahrum qilganda, menga undan farzand berdi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Хадижани зикр қилсалар, уни мақтар ва мақтовни чиройли қилар эдилар. (Оиша) деди: Бир куни мен рашк қилиб: «Уни шунчалик кўп зикр қиласизми — лунжи қизарган (кампир эди-ку)! Аллоҳ азза ва жалла сизга унинг ўрнига ундан яхшироқни берди-ку», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла менга унинг ўрнига ундан яхшироқни бермади. Одамлар менга куфр келтирганда, у менга иймон келтирди; одамлар мени ёлғончига чиқарганда, у мени тасдиқлади; одамлар мени маҳрум қилганда, у ўз моли билан менга ҳамдардлик қилди; Аллоҳ азза ва жалла мени (бошқа) аёлларнинг фарзандларидан маҳрум қилганда, менга ундан фарзанд берди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْأَلَا يُعْجِبُكَ أَبُو هُرَيْرَةَ جَاءَ فَجَلَسَ إِلَى جَانِبِ حُجْرَتِي يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْمِعُنِي ذَلِكَ وَكُنْتُ أُسَبِّحُ فَقَامَ قَبْلَ أَنْ أَقْضِيَ سُبْحَتِي وَلَوْ أَدْرَكْتُهُ لَرَدَدْتُ عَلَيْهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَسْرُدُ الْحَدِيثَ كَسَرْدِكُمْ
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) shunday dedilar: «Abu Hurayraga taajjub qilmaysizmi? U kelib, hujram yonida oʻtirib oldi-da, menga eshittirib, Rasululloh ﷺ dan hadis aytib turdi. Men esa (nafl namozda) tasbeh aytayotgan edim. U mening tasbehimni tugatishimdan oldin turib ketdi. Agar uni topganimda, unga (gapini) qaytargan boʻlardim. Albatta, Rasululloh ﷺ sizlar shoshib-pildirab gapirganday hadisni ketma-ket shoshib aytmas edilar».Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: «Абу Ҳурайрага таажжуб қилмайсизми? У келиб, ҳужрам ёнида ўтириб олди-да, менга эшиттириб, Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадис айтиб турди. Мен эса (нафл намозда) тасбеҳ айтаётган эдим. У менинг тасбеҳимни тугатишимдан олдин туриб кетди. Агар уни топганимда, унга (гапини) қайтарган бўлардим. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ сизлар шошиб-пилдираб гапиргандай ҳадисни кетма-кет шошиб айтмас эдилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ يُبَادِرُنِي وَأُبَادِرُهُ وَأَقُولُ دَعْ لِي دَعْ لِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilar edik. U zot mendan oldinlashar, men u zotdan oldinlashardim va men: «Menga qoldiring, menga qoldiring», der edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилар эдик. У зот мендан олдинлашар, мен у зотдан олдинлашардим ва мен: «Менга қолдиринг, менга қолдиринг», дер эдим.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُتَزَوَّجَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا ابْنَةُ سِتِّ سِنِينَ بِمَكَّةَ مُتَوَفَّى خَدِيجَةَ وَدَخَلَ بِي وَأَنَا ابْنَةُ تِسْعِ سِنِينَ بِالْمَدِينَةِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkada, Xadija vafot etgan (chogʻda) menga uylandilar — men olti yoshli qiz edim; Madinada esa men bilan qoʻshildilar — men toʻqqiz yoshli qiz edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккада, Хадижа вафот этган (чоғда) менга уйландилар — мен олти ёшли қиз эдим; Мадинада эса мен билан қўшилдилар — мен тўққиз ёшли қиз эдим.
قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْإِنْ كَانَ لَيُوحَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَتَضْرِبُ بِجِرَانِهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ulovlari ustida boʻlganlarida u zotga vahiy nozil qilinar edi, shunda (ulov) boʻynini yerga urar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уловлари устида бўлганларида у зотга ваҳий нозил қилинар эди, шунда (улов) бўйнини ерга урар эди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْإِنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ لَهَا يَا بُنَيَّةُ أَيُّ يَوْمٍ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ قَالَ فِي كَمْ كَفَّنْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا أَبَتِ كَفَّنَّاهُ فِي ثَلَاثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سُحُولِيَّةٍ جُدُدٍ يَمَانِيَةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلَا عِمَامَةٌ أُدْرِجَ فِيهَا إِدْرَاجًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr unga: «Ey qizginam, Rasululloh ﷺ qaysi kuni vafot etdilar?» dedi. Men: «Dushanba kuni», dedim. U: «Rasululloh ﷺ ni nechta (mato)ga kafanladingiz?» dedi. Men: «Ey otajon, u zotni yamanlik, ‹Suhul›dan (toʻqilgan) uchta yangi oq matoga kafanladik; ularda na koʻylak, na salla bor edi, u zot ularga oʻrab qoʻyilgan edi», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр унга: «Эй қизгинам, Расулуллоҳ ﷺ қайси куни вафот этдилар?» деди. Мен: «Душанба куни», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ни нечта (мато)га кафанладингиз?» деди. Мен: «Эй отажон, у зотни яманлик, ‹Суҳул›дан (тўқилган) учта янги оқ матога кафанладик; уларда на кўйлак, на салла бор эди, у зот уларга ўраб қўйилган эди», дедим.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُيَا ابْنَ أُخْتِي لَقَدْ رَأَيْتُ مِنْ تَعْظِيمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَمَّهُ أَمْرًا عَجِيبًا وَذَلِكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ تَأْخُذُهُ الْخَاصِرَةُ فَيَشْتَدُّ بِهِ جِدًّا فَكُنَّا نَقُولُ أَخَذَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِرْقُ الْكُلْيَةِ لَا نَهْتَدِي أَنْ نَقُولَ الْخَاصِرَةَ ثُمَّ أَخَذَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فَاشْتَدَّتْ بِهِ جِدًّا حَتَّى أُغْمِيَ عَلَيْهِ وَخِفْنَا عَلَيْهِ وَفَزِعَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَظَنَنَّا أَنَّ بِهِ ذَاتَ الْجَنْبِ فَلَدَدْنَاهُ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَفَاقَ فَعَرَفَ أَنَّهُ قَدْ لُدَّ وَوَجَدَ أَثَرَ اللَّدُودِ فَقَالَ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ سَلَّطَهَا عَلَيَّ مَا كَانَ اللَّهُ يُسَلِّطُهَا عَلَيَّ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَبْقَى فِي الْبَيْتِ أَحَدٌ إِلَّا لُدَّ إِلَّا عَمِّي فَرَأَيْتُهُمْ يَلُدُّونَهُمْ رَجُلًا رَجُلًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَمَنْ فِي الْبَيْتِ يَوْمَئِذٍ فَتَذْكُرُ فَضْلَهُمْ فَلُدَّ الرِّجَالُ أَجْمَعُونَ وَبَلَغَ اللَّدُودُ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلُدِدْنَ امْرَأَةٌ امْرَأَةٌ حَتَّى بَلَغَ اللَّدُودُ امْرَأَةً مِنَّا قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ لَا أَعْلَمُهَا إِلَّا مَيْمُونَةَ قَالَ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ صَائِمَةٌ فَقُلْنَا بِئْسَمَا ظَنَنْتِ أَنْ نَتْرُكَكِ وَقَدْ أَقْسَمَ رَسُولُ
Oisha (roziyallohu anho) unga shunday dedi: «Ey jiyanim, men Rasululloh ﷺ ning oʻz amakilarini ulugʻlaganlaridan ajoyib bir ishni koʻrdim. Bu shundayki, Rasululloh ﷺ ni yon ogʻriq tutar va u zotga juda qattiq (taʼsir) qilar edi. Biz ‹yon ogʻrigʻi› deyishga botinolmay: ‹Rasululloh ﷺ ni buyrak tomiri tutdi›, der edik. Bir kuni u (ogʻriq) Rasululloh ﷺ ni tutdi va shu qadar kuchaydiki, u zot hushlaridan ketdilar; biz u zotdan qoʻrqib qoldik, odamlar ham u zotning oldilariga shoshildilar. Biz u zotda zotul-janb bor deb oʻyladik va u zotning ogʻizlariga dori tomizdik. Soʻng Rasululloh ﷺ dan (ogʻriq) koʻtarilib, oʻzlariga keldilar; ogʻizlariga dori tomizilganini bildilar va dorining asarini sezdilar. Shunda: ‹Alloh azza va jalla uni menga musallat qilgan deb oʻyladingizmi? Alloh uni menga musallat qilmagan edi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, bu uyda amakimdan boshqa hech kim qolmasin — hammasining ogʻziga dori tomizilsin!› dedilar. Men ularning birma-bir (ogʻziga) dori tomizganlarini koʻrdim». Oisha oʻsha kuni uyda kimlar boʻlganini (aytib), ularning fazlini zikr qildi. Bas, erkaklarning barchasiga dori tomizildi; dori Nabiy ﷺ ning zavjalariga ham yetib bordi va ularga birma-bir tomizildi, nihoyat dori bizdan bir ayolga yetdi. Ibn Abuz-Zinod aytdi: Men uni Maymunadan boshqa deb bilmayman. Baʼzi kishilar esa: Umm Salama, dedilar. U: «Allohga qasamki, men roʻzadorman», dedi. Biz: «Yomon oʻyladingiz; Rasululloh ﷺ qasam ichgan turib, sizni tark etamizmi?» dedik.Оиша (розияллоҳу анҳо) унга шундай деди: «Эй жияним, мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ўз амакиларини улуғлаганларидан ажойиб бир ишни кўрдим. Бу шундайки, Расулуллоҳ ﷺ ни ён оғриқ тутар ва у зотга жуда қаттиқ (таъсир) қилар эди. Биз ‹ён оғриғи› дейишга ботинолмай: ‹Расулуллоҳ ﷺ ни буйрак томири тутди›, дер эдик. Бир куни у (оғриқ) Расулуллоҳ ﷺ ни тутди ва шу қадар кучайдики, у зот ҳушларидан кетдилар; биз у зотдан қўрқиб қолдик, одамлар ҳам у зотнинг олдиларига шошилдилар. Биз у зотда зотул-жанб бор деб ўйладик ва у зотнинг оғизларига дори томиздик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ дан (оғриқ) кўтарилиб, ўзларига келдилар; оғизларига дори томизилганини билдилар ва дорининг асарини сездилар. Шунда: ‹Аллоҳ азза ва жалла уни менга мусаллат қилган деб ўйладингизми? Аллоҳ уни менга мусаллат қилмаган эди. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, бу уйда амакимдан бошқа ҳеч ким қолмасин — ҳаммасининг оғзига дори томизилсин!› дедилар. Мен уларнинг бирма-бир (оғзига) дори томизганларини кўрдим». Оиша ўша куни уйда кимлар бўлганини (айтиб), уларнинг фазлини зикр қилди. Бас, эркакларнинг барчасига дори томизилди; дори Набий ﷺ нинг завжаларига ҳам етиб борди ва уларга бирма-бир томизилди, ниҳоят дори биздан бир аёлга етди. Ибн Абуз-Зинод айтди: Мен уни Маймунадан бошқа деб билмайман. Баъзи кишилар эса: Умм Салама, дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, мен рўзадорман», деди. Биз: «Ёмон ўйладингиз; Расулуллоҳ ﷺ қасам ичган туриб, сизни тарк этамизми?» дедик.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دُونَ الْجَمَّةِ وَفَوْقَ الْوَفْرَةِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ning sochlari yelkalariga tushadigan darajada uzun ham, quloq yumshogʻidan qisqa ham emas edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ нинг сочлари елкаларига тушадиган даражада узун ҳам, қулоқ юмшоғидан қисқа ҳам эмас эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ وَيَشْرَبَ قَالَتْ يَغْسِلُ يَدَيْهِ ثُمَّ يَأْكُلُ وَيَشْرَبُحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا صَالِحُ بْنُ أَبِي الْأَخْضَرِ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَعُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ
Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ junub holatlarida uxlamoqchi boʻlsalar, namozga qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar edilar; yemoqchi va ichmoqchi boʻlsalar, ikki qoʻllarini yuvar, soʻng yer va ichar edilar. Yana bir sanad bilan ham Yunusning hadisi kabi rivoyat qilinadi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолатларида ухламоқчи бўлсалар, намозга қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар эдилар; емоқчи ва ичмоқчи бўлсалар, икки қўлларини ювар, сўнг ер ва ичар эдилар. Яна бир санад билан ҳам Юнуснинг ҳадиси каби ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ غَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ أَكَلَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ junub holatlarida uxlamoqchi boʻlsalar, namozga qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar edilar; yemoqchi boʻlsalar, ikki qoʻllarini yuvar, soʻng yer edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолатларида ухламоқчи бўлсалар, намозга қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар эдилар; емоқчи бўлсалар, икки қўлларини ювар, сўнг ер эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ مِخْرَاقٍ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَيَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ نَاسًا يَقْرَأُ أَحَدُهُمْ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَقَالَتْ أُولَئِكَ قَرَءُوا وَلَمْ يَقْرَءُوا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ اللَّيْلَةَ التَّمَامَ فَيَقْرَأُ سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَسُورَةَ آلِ عِمْرَانَ وَسُورَةَ النِّسَاءِ ثُمَّ لَا يَمُرُّ بِآيَةٍ فِيهَا اسْتِبْشَارٌ إِلَّا دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَرَغِبَ وَلَا يَمُرُّ بِآيَةٍ فِيهَا تَخْوِيفٌ إِلَّا دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَاسْتَعَاذَ
Muslim ibn Mixroq aytdi: Men Oishaga: «Ey moʻminlar onasi, baʼzi kishilar bir kechada Qurʼonni ikki yoki uch marta oʻqib chiqadi», dedim. U: «Ular oʻqidilar, (aslida) oʻqimadilar. Rasululloh ﷺ butun kechani qiyomda oʻtkazar va Baqara surasini, Oli Imron surasini hamda Niso surasini oʻqir edilar. Ichida xushxabar boʻlgan biror oyatdan oʻtsalar, albatta Alloh azza va jallaga duo qilib, (Undan) umid qilar; ichida qoʻrqitish boʻlgan biror oyatdan oʻtsalar, albatta Alloh azza va jallaga duo qilib, (Undan) panoh soʻrar edilar», dedi.Муслим ибн Михроқ айтди: Мен Оишага: «Эй мўминлар онаси, баъзи кишилар бир кечада Қуръонни икки ёки уч марта ўқиб чиқади», дедим. У: «Улар ўқидилар, (аслида) ўқимадилар. Расулуллоҳ ﷺ бутун кечани қиёмда ўтказар ва Бақара сурасини, Оли Имрон сурасини ҳамда Нисо сурасини ўқир эдилар. Ичида хушхабар бўлган бирор оятдан ўтсалар, албатта Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилиб, (Ундан) умид қилар; ичида қўрқитиш бўлган бирор оятдан ўтсалар, албатта Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилиб, (Ундан) паноҳ сўрар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَعْمَرُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَأَهْدَى فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ وَلَمْ يُهْدِ فَلْيَحِلَّ وَمَنْ أَهَلَّ فَأَهْدَى فَلَا يَحِلَّ وَمَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلْيُتِمَّ حَجَّهُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَكُنْتُ مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʻ hajjida chiqdik. Bizdan kimdir haj uchun, kimdir umra uchun talbiya aytdi va hadya olib keldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Kim umraga niyat qilib, hadya olib kelmagan boʻlsa, ihromdan chiqsin. Kim (umraga) niyat qilib, hadya olib kelgan boʻlsa, ihromdan chiqmasin. Kim hajga niyat qilgan boʻlsa, hajini toʻliq ado etsin», dedilar. Oisha: «Men umraga niyat qilganlardan edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажжида чиқдик. Биздан кимдир ҳаж учун, кимдир умра учун талбия айтди ва ҳадя олиб келди. Шунда Набий ﷺ: «Ким умрага ният қилиб, ҳадя олиб келмаган бўлса, иҳромдан чиқсин. Ким (умрага) ният қилиб, ҳадя олиб келган бўлса, иҳромдан чиқмасин. Ким ҳажга ният қилган бўлса, ҳажини тўлиқ адо этсин», дедилар. Оиша: «Мен умрага ният қилганлардан эдим», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَأَى الْمَطَرَ قَالَ اللَّهُمَّ صَيِّبًا هَنِيئًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yomgʻirni koʻrganlarida: «Allohim, (buni) foydali, sertomchi yomgʻir qilgin», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёмғирни кўрганларида: «Аллоҳим, (буни) фойдали, сертомчи ёмғир қилгин», дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ وَيُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ لَا أُرَاهُ يُحْدِثُ وُضُوءًا بَعْدَ الْغُسْلِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻusl qilar va ikki rakat namoz oʻqir edilar; men u zotni gʻusldan keyin (yangidan) tahorat qilar edilar deb oʻylamayman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғусл қилар ва икки ракат намоз ўқир эдилар; мен у зотни ғуслдан кейин (янгидан) таҳорат қилар эдилар деб ўйламайман.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّ سَلَمَةَ بِنْتَ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو اسْتُحِيضَتْ فَأَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَتْهُ عَنْ ذَلِكَ فَأَمَرَهَا بِالْغُسْلِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ فَلَمَّا جَهَدَهَا ذَلِكَ أَمَرَهَا أَنْ تَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِغُسْلٍ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِغُسْلٍ وَالصُّبْحَ بِغُسْلٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Salama binti Suhayl ibn Amr istihoza boʻldi va Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib, bu haqda soʻradi. U zot unga har namozda gʻusl qilishni buyurdilar. Bu unga ogʻir kelganda, peshin bilan asrni bir gʻusl bilan, shom bilan xuftonni bir gʻusl bilan jamlashni, bomdodni esa (alohida) bir gʻusl bilan (oʻqishni) buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Салама бинти Суҳайл ибн Амр истиҳоза бўлди ва Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб, бу ҳақда сўради. У зот унга ҳар намозда ғусл қилишни буюрдилар. Бу унга оғир келганда, пешин билан асрни бир ғусл билан, шом билан хуфтонни бир ғусл билан жамлашни, бомдодни эса (алоҳида) бир ғусл билан (ўқишни) буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ عَنْ أَبِيهِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدِمَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِلْيَةٌ مِنْ عِنْدِ النَّجَاشِيِّ أَهْدَاهَا لَهُ فِيهَا خَاتَمٌ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ فَصٌّ حَبَشِيٌّ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُودٍ بِبَعْضِ أَصَابِعِهِ مُعْرِضًا عَنْهُ ثُمَّ دَعَا أُمَامَةَ بِنْتَ أَبِي الْعَاصِ ابْنَةَ ابْنَتِهِ فَقَالَ تَحَلَّيْ بِهَذَا يَا بُنَيَّةُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ ga Najoshiy tomonidan hadya qilingan zeb-ziynat keldi; uning ichida koʻzi habashiy (toshdan) boʻlgan oltin uzuk bor edi. Nabiy ﷺ undan yuz oʻgirgan holda uni bir tayoqcha bilan, barmoqlarining biri orqali oldilar. Soʻng qizlarining qizi Umoma binti Abul-Osni chaqirib: «Buni taqib ol, ey qizginam», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ га Нажоший томонидан ҳадя қилинган зеб-зийнат келди; унинг ичида кўзи ҳабаший (тошдан) бўлган олтин узук бор эди. Набий ﷺ ундан юз ўгирган ҳолда уни бир таёқча билан, бармоқларининг бири орқали олдилар. Сўнг қизларининг қизи Умома бинти Абул-Осни чақириб: «Буни тақиб ол, эй қизгинам», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَّامُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ عَنْ عَامِرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ غَسَّلَ مَيِّتًا فَأَدَّى فِيهِ الْأَمَانَةَ وَلَمْ يُفْشِ عَلَيْهِ مَا يَكُونُ مِنْهُ عِنْدَ ذَلِكَ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ قَالَ لِيَلِهِ أَقْرَبُكُمْ مِنْهُ إِنْ كَانَ يَعْلَمُ فَإِنْ كَانَ لَا يَعْلَمُ فَمَنْ تَرَوْنَ أَنَّ عِنْدَهُ حَظًّا مِنْ وَرَعٍ وَأَمَانَةٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir mayyitni gʻusl qildirib, unda omonatni ado etsa va oʻshanda undan sodir boʻlgan narsani oshkor qilmasa, onasi uni tugʻgan kundagidek gunohlaridan chiqadi», dedilar. Yana: «Uni sizlardan unga eng yaqini — agar (bu ishni) bilsa — bajarsin; agar bilmasa, sizlar nazdingizda taqvo va omonatdan nasibasi bor deb bilingan kishi bajarsin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир маййитни ғусл қилдириб, унда омонатни адо этса ва ўшанда ундан содир бўлган нарсани ошкор қилмаса, онаси уни туғган кундагидек гуноҳларидан чиқади», дедилар. Яна: «Уни сизлардан унга энг яқини — агар (бу ишни) билса — бажарсин; агар билмаса, сизлар наздингизда тақво ва омонатдан насибаси бор деб билинган киши бажарсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ أَبَا عَمْرٍو مَوْلَى عَائِشَةَ أَخْبَرَهُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَكُونُ جُنُبًا فَيُرِيدُ الرُّقَادَ فَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَرْقُدُ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilarki, Nabiy ﷺ junub boʻlganlarida uxlamoqchi boʻlsalar, namozga qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar, soʻng uxlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердиларки, Набий ﷺ жунуб бўлганларида ухламоқчи бўлсалар, намозга қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар, сўнг ухлар эдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ عَمَرَ أَرْضًا لَيْسَتْ لِأَحَدٍ فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim hech kimga tegishli boʻlmagan bir yerni obod qilsa, u oʻsha (yer)ga haqliroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳеч кимга тегишли бўлмаган бир ерни обод қилса, у ўша (ер)га ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُصِيبَةٍ يُصَابُ بِهَا مُسْلِمٌ إِلَّا كُفِّرَ عَنْهُ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonga yetgan har qanday musibat — hatto unga sanchilgan tikan ham — sababli, albatta, (gunohlari) kechiriladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга етган ҳар қандай мусибат — ҳатто унга санчилган тикан ҳам — сабабли, албатта, (гуноҳлари) кечирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَأَيْتُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام مُنْهَبِطًا قَدْ مَلَأَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَعَلَيْهِ ثِيَابُ سُنْدُسٍ مُعَلَّقًا بِهِ اللُّؤْلُؤُ وَالْيَاقُوتُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Jibril alayhissalomni osmon bilan yer orasini toʻldirgan holda tushayotganini koʻrdim; egnida sundus kiyimlar boʻlib, ularga durru yoqut osilgan edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Жибрил алайҳиссаломни осмон билан ер орасини тўлдирган ҳолда тушаётганини кўрдим; эгнида сундус кийимлар бўлиб, уларга дурру ёқут осилган эди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ أَنَّ مُعَاذَةَ حَدَّثَتْهُ قَالَتْ قُلْتُ لِعَائِشَةَأَتُجْزِئُ إِحْدَانَا صَلَاتَهَا إِذَا طَهُرَتْ فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ كُنَّا نَحِيضُ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا نَفْعَلُ ذَلِكَ أَوْ قَالَتْ لَمْ يَأْمُرْنَا بِذَلِكَقَالَ حَدَّثَنَاه بَهْزٌ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَتْنِي مُعَاذَةُ وَقَالَ عَنْ وَعَنْ
Muoza aytdi: Men Oishadan: «Bizdan biri (hayzdan) poklangach, namozini qazo qiladimi?» deb soʻradim. U: «Sen haruriyamisan? Biz Rasululloh ﷺ bilan birga (boʻlgan chogʻimizda) hayz koʻrar edik, lekin buni qilmas edik», — dedi. Yoki: «U zot bizga buni buyurmagan edilar», dedi.Муоза айтди: Мен Оишадан: «Биздан бири (ҳайздан) поклангач, намозини қазо қиладими?» деб сўрадим. У: «Сен ҳаруриямисан? Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (бўлган чоғимизда) ҳайз кўрар эдик, лекин буни қилмас эдик», — деди. Ёки: «У зот бизга буни буюрмаган эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ أَبِي رَائِطَةَ الْمُجَاشِعِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمَّتِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ عَنْ خَالَتِهَا عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِهَادُ النِّسَاءِ حَجُّ هَذَا الْبَيْتِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayollarning jihodi — shu Baytning hajidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларнинг жиҳоди — шу Байтнинг ҳажидир», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ قَالَتْ سَأَلْتُ عَائِشَةَكَمْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى قَالَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَيَزِيدُ مَا شَاءَ اللَّهُ
Muoza aytdi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺ zuho namozini necha (rakat) oʻqir edilar?» deb soʻradim. U: «Toʻrt rakat, Alloh xohlaganicha (undan) ziyoda ham qilardilar», dedi.Муоза айтди: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини неча (ракат) ўқир эдилар?» деб сўрадим. У: «Тўрт ракат, Аллоҳ хоҳлаганича (ундан) зиёда ҳам қилардилар», деди.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَغْسِلُوا عَنْهُمْ أَثَرَ الْخَلَاءِ وَالْبَوْلِ فَإِنَّا نَسْتَحْيِي أَنْ نَنْهَاهُمْ عَنْ ذَلِكَ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Erlaringizga najosat va siydik asarini yuvishni buyuringlar; biz ularni bundan qaytarishga uyalamiz. Albatta, Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Эрларингизга нажосат ва сийдик асарини ювишни буюринглар; биз уларни бундан қайтаришга уяламиз. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا مَرِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذْتُ يَدَهُ فَجَعَلْتُ أُمِرُّهَا عَلَى صَدْرِهِ وَدَعَوْتُ بِهَذِهِ الْكَلِمَاتِ أَذْهِبْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ فَانْتَزَعَ يَدَهُ مِنْ يَدِي وَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ الرَّفِيقَ الْأَعْلَى الْأَسْعَدَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ kasal boʻlganlarida, men u zotning qoʻllarini olib, koʻkraklariga surar va shu kalimalar bilan: «Ey odamlarning Robbi, kasallikni ketkaz», deb duo qilar edim. Shunda u zot qoʻllarini mening qoʻlimdan tortib olib: «Men Allohdan eng oliy, eng saodatli Rafiqni soʻrayman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ касал бўлганларида, мен у зотнинг қўлларини олиб, кўкракларига сурар ва шу калималар билан: «Эй одамларнинг Робби, касалликни кетказ», деб дуо қилар эдим. Шунда у зот қўлларини менинг қўлимдан тортиб олиб: «Мен Аллоҳдан энг олий, энг саодатли Рафиқни сўрайман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُدْعَانَ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ يَقْرِي الضَّيْفَ وَيَفُكُّ الْعَانِيَ وَيَصِلُ الرَّحِمَ وَيُحْسِنُ الْجِوَارَ فَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ فَهَلْ يَنْفَعُهُ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا إِنَّهُ لَمْ يَقُلْ يَوْمًا قَطُّ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي يَوْمَ الدِّينِ وَقَالَ عَفَّانُ مَرَّةً فَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, Abdulloh ibn Judʼon johiliyatda mehmon kutar, asirni ozod qilar, qarindoshlik rishtasini ular va qoʻshnichilikni yaxshi qilar edi», deb uni maqtadim. «Shu unga foyda beradimi?» (dedim). Rasululloh ﷺ: «Yoʻq. U bir kun ham: ‹Allohim, qiyomat kuni meni magʻfirat qil›, demagan», dedilar. Affon bir marta: «deb uni maqtadim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абдуллоҳ ибн Жудъон жоҳилиятда меҳмон кутар, асирни озод қилар, қариндошлик риштасини улар ва қўшничиликни яхши қилар эди», деб уни мақтадим. «Шу унга фойда берадими?» (дедим). Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ. У бир кун ҳам: ‹Аллоҳим, қиёмат куни мени мағфират қил›, демаган», дедилар. Аффон бир марта: «деб уни мақтадим», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْنَى عَلَيَّ فَقَالَ إِنَّكُنَّ لَأَهَمُّ مَا أَتْرُكُ إِلَى وَرَاءِ ظَهْرِي وَاللَّهِ لَا يَعْطِفُ عَلَيْكُنَّ إِلَّا الصَّابِرُونَ أَوْ الصَّادِقُونَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ menga mehribonlik bilan engashib: «Sizlar mening ortimda qoldiradiganlarimning eng muhimisiz. Allohga qasamki, sizlarga faqat sabrlilar — yoki rostgoʻylar — mehribonlik qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга меҳрибонлик билан энгашиб: «Сизлар менинг ортимда қолдирадиганларимнинг энг муҳимисиз. Аллоҳга қасамки, сизларга фақат сабрлилар — ёки ростгўйлар — меҳрибонлик қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَى الرِّيحَ قَدْ اشْتَدَّتْ تَغَيَّرَ وَجْهُهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ shamol kuchayganini koʻrsalar, yuzlari oʻzgarar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шамол кучайганини кўрсалар, юзлари ўзгарар эди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي لَمْ يَقُمْ مِنْهُ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ قَالَ قُلْتُ وَلَوْلَا ذَلِكَ أُبْرِزَ قَبْرُهُ غَيْرَ أَنَّهُ خَشِيَ أَنْ يُتَّخَذَ مَسْجِدًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari (shifo topmay) turolmay yotgan kasalliklarida: «Alloh yahudiylar va nasoroga laʼnat qilsin, ular oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjid tutib oldilar», dedilar. (Oisha) dedi: Agar shu (xavf) boʻlmaganida, u zotning qabrlari ochiq (joyda) qilingan boʻlar edi, faqat (qabri) masjid tutib olinishidan qoʻrqilgani uchungina (shunday qilinmadi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари (шифо топмай) туролмай ётган касалликларида: «Аллоҳ яҳудийлар ва насорога лаънат қилсин, улар ўз пайғамбарларининг қабрларини масжид тутиб олдилар», дедилар. (Оиша) деди: Агар шу (хавф) бўлмаганида, у зотнинг қабрлари очиқ (жойда) қилинган бўлар эди, фақат (қабри) масжид тутиб олинишидан қўрқилгани учунгина (шундай қилинмади).
حَدَّثَنَا عَفَّانُ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Valo (meros haqi) ozod qilgan kishiga tegishlidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Вало (мерос ҳақи) озод қилган кишига тегишлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِنَحْوِ الصَّاعِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bir mudd (suv) bilan tahorat qilar, bir soʻ chamasi (suv) bilan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир мудд (сув) билан таҳорат қилар, бир сў чамаси (сув) билан ғусл қилар эдилар.