Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، وَمُسْلِمُ بْنُ صُبَيْحٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَجَرِيرٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ... — Abu Avona va Jarir hadisiga oʻxshatib (rivoyat qilindi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ... — Абу Авона ва Жарир ҳадисига ўхшатиб (ривоят қилинди).

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْقِي بِهَذِهِ الرُّقْيَةِ ‏"‏ أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ بِيَدِكَ الشِّفَاءُ لاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mana shu ruqya bilan ruqya qilar edilar: «Ozorni ketkaz, ey odamlarning Rabbi, shifo Sening qoʻlingdadir, uni Oʻzingdan oʻzga ketkazuvchi yoʻq».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мана шу руқя билан руқя қилар эдилар: «Озорни кетказ, эй одамларнинг Рабби, шифо Сенинг қўлингдадир, уни Ўзингдан ўзга кетказувчи йўқ».

حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، عَنْ هِشَامِ، بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا مَرِضَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِهِ نَفَثَ عَلَيْهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ فَلَمَّا مَرِضَ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ جَعَلْتُ أَنْفُثُ عَلَيْهِ وَأَمْسَحُهُ بِيَدِ نَفْسِهِ لأَنَّهَا كَانَتْ أَعْظَمَ بَرَكَةً مِنْ يَدِي ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ بِمُعَوِّذَاتٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oila aʼzolaridan biri kasal boʻlsa, unga muavvizotni (oʻqib) puflardilar. U zot vafot etgan oʻsha kasalliklariga chalinganlarida esa men u zotga (muavvizotni oʻqib) puflar va u zotni oʻzlarining qoʻllari bilan silar edim, chunki ularning qoʻllari mening qoʻlimdan baraka jihatidan ulkanroq edi. Yahyo ibn Ayyubning rivoyatida esa «muavvizot bilan» (deyilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оила аъзоларидан бири касал бўлса, унга муаввизотни (ўқиб) пуфлардилар. У зот вафот этган ўша касалликларига чалинганларида эса мен у зотга (муаввизотни ўқиб) пуфлар ва у зотни ўзларининг қўллари билан силар эдим, чунки уларнинг қўллари менинг қўлимдан барака жиҳатидан улканроқ эди. Яҳё ибн Айюбнинг ривоятида эса «муаввизот билан» (дейилган).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اشْتَكَى يَقْرَأُ عَلَى نَفْسِهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ وَيَنْفُثُ فَلَمَّا اشْتَدَّ وَجَعُهُ كُنْتُ أَقْرَأُ عَلَيْهِ وَأَمْسَحُ عَنْهُ بِيَدِهِ رَجَاءَ بَرَكَتِهَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kasal boʻlganlarida oʻzlariga muavvizotni oʻqir va puflar edilar. Ogʻriqlari kuchayganda esa men u zotga oʻqir va barakasini umid qilib u zotni qoʻllari bilan silar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ касал бўлганларида ўзларига муаввизотни ўқир ва пуфлар эдилар. Оғриқлари кучайганда эса мен у зотга ўқир ва баракасини умид қилиб у зотни қўллари билан силар эдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ بَيْتٍ مِنَ الأَنْصَارِ فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْحُمَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir oila aʼzolariga zaharli (chaqish)dan ruqya qilishga ruxsat berganlar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир оила аъзоларига заҳарли (чақиш)дан руқя қилишга рухсат берганлар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اشْتَكَى الإِنْسَانُ الشَّىْءَ مِنْهُ أَوْ كَانَتْ بِهِ قَرْحَةٌ أَوْ جَرْحٌ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِصْبَعِهِ هَكَذَا وَوَضَعَ سُفْيَانُ سَبَّابَتَهُ بِالأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَهَا ‏"‏ بِاسْمِ اللَّهِ تُرْبَةُ أَرْضِنَا بِرِيقَةِ بَعْضِنَا لِيُشْفَى بِهِ سَقِيمُنَا بِإِذْنِ رَبِّنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي شَيْبَةَ ‏"‏ يُشْفَى ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ زُهَيْرٌ ‏"‏ لِيُشْفَى سَقِيمُنَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ inson biror narsadan shikoyat qilsa yoki unda yara yo jarohat boʻlsa, Nabiy ﷺ barmoqlari bilan mana shunday qilar edilar — Sufyon koʻrsatkich barmogʻini yerga qoʻyib, soʻng uni koʻtardi —: «Allohning nomi bilan, Robbimizning izni bilan kasalimiz shifo topishi uchun yerimizning tuprogʻi birimizning soʻlagi bilan (aralashtirildi)», (der edilar). Ibn Abu Shayba: «yushfa (shifo topadi)» dedi. Zuhayr esa: «liyushfa saqiymuno (kasalimiz shifo topishi uchun)» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ инсон бирор нарсадан шикоят қилса ёки унда яра ё жароҳат бўлса, Набий ﷺ бармоқлари билан мана шундай қилар эдилар — Суфён кўрсаткич бармоғини ерга қўйиб, сўнг уни кўтарди —: «Аллоҳнинг номи билан, Роббимизнинг изни билан касалимиз шифо топиши учун еримизнинг тупроғи биримизнинг сўлаги билан (аралаштирилди)», (дер эдилар). Ибн Абу Шайба: «юшфа (шифо топади)» деди. Зуҳайр эса: «лиюшфа сақиймуно (касалимиз шифо топиши учун)» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لَهُمَا - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُهَا أَنْ تَسْتَرْقِيَ مِنَ الْعَيْنِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga (Oishaga) koʻz (tegishi)dan ruqya qildirishni buyurar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга (Оишага) кўз (тегиши)дан руқя қилдиришни буюрар эдилар.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، شَدَّادٍ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنِي أَنْ أَسْتَرْقِيَ مِنَ الْعَيْنِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ menga koʻz (tegishi)dan ruqya qildirishimni buyurar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ менга кўз (тегиши)дан руқя қилдиришимни буюрар эдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَابْرُدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Isitma jahannamning qaynashidandir. Bas, uni suv bilan sovuting».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Иситма жаҳаннамнинг қайнашидандир. Бас, уни сув билан совутинг».

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ أَبِي، عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَدَدْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَرَضِهِ فَأَشَارَ أَنْ لاَ تَلُدُّونِي ‏.‏ فَقُلْنَا كَرَاهِيَةُ الْمَرِيضِ لِلدَّوَاءِ ‏.‏ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ ‏"‏ لاَ يَبْقَى أَحَدٌ مِنْكُمْ إِلاَّ لُدَّ غَيْرُ الْعَبَّاسِ فَإِنَّهُ لَمْ يَشْهَدْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: biz Rasululloh ﷺ ga kasalliklari paytida ogʻizlarining yon tomonidan dori quyduk. Shunda u zot: «Menga dori quymanglar», — deb ishora qildilar. Biz: «Bemorning dorini yoqtirmasligidan», — dedik. Sogʻaygan paytlarida: «Ichingizdan Abbosdan boshqa hech kim qolmasin, hammasining ogʻizlariga dori quyilsin, chunki u sizlarning oldingizda yoʻq edi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: биз Расулуллоҳ ﷺ га касалликлари пайтида оғизларининг ён томонидан дори қуйдук. Шунда у зот: «Менга дори қуйманглар», — деб ишора қилдилар. Биз: «Беморнинг дорини ёқтирмаслигидан», — дедик. Соғайган пайтларида: «Ичингиздан Аббосдан бошқа ҳеч ким қолмасин, ҳаммасининг оғизларига дори қуйилсин, чунки у сизларнинг олдингизда йўқ эди», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ يَحْيَى، بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْكُهَّانَ كَانُوا يُحَدِّثُونَنَا بِالشَّىْءِ فَنَجِدُهُ حَقًّا قَالَ ‏"‏ تِلْكَ الْكَلِمَةُ الْحَقُّ يَخْطَفُهَا الْجِنِّيُّ فَيَقْذِفُهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ وَيَزِيدُ فِيهَا مِائَةَ كَذْبَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men: «Yo Rasululloh! Kohinlar bizga biror narsani aytib berishar edi, biz esa uni haq (chin) chiqqanini koʻrar edik», — dedim. U zot: «U — haq soʻz boʻlib, uni jin (osmondan) oʻgʻirlab oladi-da, oʻzining doʻsti (kohin)ning qulogʻiga tashlaydi va unga yuztacha yolgʻon qoʻshadi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен: «Ё Расулуллоҳ! Коҳинлар бизга бирор нарсани айтиб беришар эди, биз эса уни ҳақ (чин) чиққанини кўрар эдик», — дедим. У зот: «У — ҳақ сўз бўлиб, уни жин (осмондан) ўғирлаб олади-да, ўзининг дўсти (коҳин)нинг қулоғига ташлайди ва унга юзтача ёлғон қўшади», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَتْلِ ذِي الطُّفْيَتَيْنِ فَإِنَّهُ يَلْتَمِسُ الْبَصَرَ وَيُصِيبُ الْحَبَلَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ orqasida ikki oq chiziq bor ilonni oʻldirishga buyurdilar, chunki u koʻzni (koʻrlikka) uchratadi va homilani tushiradi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ орқасида икки оқ чизиқ бор илонни ўлдиришга буюрдилар, чунки у кўзни (кўрликка) учратади ва ҳомилани туширади».

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِلْوَزَغِ ‏"‏ الْفُوَيْسِقُ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ حَرْمَلَةُ قَالَتْ وَلَمْ أَسْمَعْهُ أَمَرَ بِقَتْلِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kaltakesak haqida «fuvaysiq (ziyonkor jonivor)» dedilar. Harmala (rivoyatida) shuni ziyoda qildi: U (Oisha): «Men u zotning uni oʻldirishga buyurganlarini eshitmaganman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ калтакесак ҳақида «фувайсиқ (зиёнкор жонивор)» дедилар. Ҳармала (ривоятида) шуни зиёда қилди: У (Оиша): «Мен у зотнинг уни ўлдиришга буюрганларини эшитмаганман», деди.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ، عَنْ عَائِشَةَ، مِثْلَهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning ikki muazzini bor edi — Bilol va koʻzi ojiz Ibn Ummi Maktum.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг икки муаззини бор эди — Билол ва кўзи ожиз Ибн Умми Мактум.

حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ يُؤَذِّنُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ أَعْمَى ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ibn Ummi Maktum koʻzi ojiz boʻlsa-da, Rasululloh ﷺ ga azon aytar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ибн Умми Мактум кўзи ожиз бўлса-да, Расулуллоҳ ﷺ га азон айтар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا ‏.‏ فَجَلَسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ betob boʻlib qoldilar. Bas, sahobalaridan bir necha kishi u zotni koʻrgani kirishdi. Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, ular esa u zotning namozlariga ergashib tik turib oʻqishdi. Shunda u zot ularga oʻtiringlar, deb ishora qildilar. Bas, ular oʻtirishdi. Namozdan boʻshaganlarida: «Albatta, imom unga ergashilishi uchun (tayinlangan). Bas, u rukuʼ qilsa, sizlar ham rukuʼ qilinglar; (boshini) koʻtarsa, sizlar ham koʻtaringlar; oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham oʻtirib namoz oʻqinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бетоб бўлиб қолдилар. Бас, саҳобаларидан бир неча киши у зотни кўргани киришди. Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, улар эса у зотнинг намозларига эргашиб тик туриб ўқишди. Шунда у зот уларга ўтиринглар, деб ишора қилдилар. Бас, улар ўтиришди. Намоздан бўшаганларида: «Албатта, имом унга эргашилиши учун (тайинланган). Бас, у рукуъ қилса, сизлар ҳам рукуъ қилинглар; (бошини) кўтарса, сизлар ҳам кўтаринглар; ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ўтириб намоз ўқинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ، أَوَّلُ مَا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْـتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِهَا وَأَذِنَّ لَهُ - قَالَتْ - فَخَرَجَ وَيَدٌ لَهُ عَلَى الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَيَدٌ لَهُ عَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَهُوَ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ فِي الأَرْضِ ‏.‏ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ هُوَ عَلِيٌّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ilk bor kasal boʻlganlarida Maymunaning uyida edilar. Soʻng (Oishaning) uyida kasal yotishlari uchun (boshqa) ayollaridan ruxsat soʻradilar, ular u zotga ruxsat berishdi. U zot bir qoʻllari Fazl ibn Abbosning ustida, bir qoʻllari boshqa bir kishining ustida (suyanib) chiqdilar, oyoqlari yer bilan sudralib borardi. Ubaydulloh dedi: Men buni Ibn Abbosga aytib berdim. U: «Oisha ismini aytmagan kishi kimligini bilasanmi? U Ali edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ илк бор касал бўлганларида Маймунанинг уйида эдилар. Сўнг (Оишанинг) уйида касал ётишлари учун (бошқа) аёлларидан рухсат сўрадилар, улар у зотга рухсат беришди. У зот бир қўллари Фазл ибн Аббоснинг устида, бир қўллари бошқа бир кишининг устида (суяниб) чиқдилар, оёқлари ер билан судралиб борарди. Убайдуллоҳ деди: Мен буни Ибн Аббосга айтиб бердим. У: «Оиша исмини айтмаган киши кимлигини биласанми? У Али эди», деди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ تَخُطُّ رِجْلاَهُ فِي الأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَبَيْنَ رَجُلٍ آخَرَ ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَأَخْبَرْتُ عَبْدَ اللَّهِ بِالَّذِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَلْ تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قَالَ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ عَلِيٌّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning (kasalliklari) ogʻirlashib, dardlari kuchaygach, mening uyimda kasal yotishlari uchun (boshqa) ayollaridan ruxsat soʻradilar, ular u zotga ruxsat berishdi. Shunda u zot ikki kishining — Abbos ibn Abdulmuttalib bilan boshqa bir kishining — oʻrtasida (suyanib) chiqdilar, oyoqlari yer bilan sudralib borardi. Ubaydulloh dedi: Men Oisha aytgan narsani Abdullohga xabar berdim. Shunda Abdulloh ibn Abbos menga: «Oisha ismini aytmagan boshqa kishi kimligini bilasanmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. Ibn Abbos: «U Ali edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг (касалликлари) оғирлашиб, дардлари кучайгач, менинг уйимда касал ётишлари учун (бошқа) аёлларидан рухсат сўрадилар, улар у зотга рухсат беришди. Шунда у зот икки кишининг — Аббос ибн Абдулмутталиб билан бошқа бир кишининг — ўртасида (суяниб) чиқдилар, оёқлари ер билан судралиб борарди. Убайдуллоҳ деди: Мен Оиша айтган нарсани Абдуллоҳга хабар бердим. Шунда Абдуллоҳ ибн Аббос менга: «Оиша исмини айтмаган бошқа киши кимлигини биласанми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. Ибн Аббос: «У Али эди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَقَدْ رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ وَمَا حَمَلَنِي عَلَى كَثْرَةِ مُرَاجَعَتِهِ إِلاَّ أَنَّهُ لَمْ يَقَعْ فِي قَلْبِي أَنْ يُحِبَّ النَّاسُ بَعْدَهُ رَجُلاً قَامَ مَقَامَهُ أَبَدًا وَإِلاَّ أَنِّي كُنْتُ أَرَى أَنَّهُ لَنْ يَقُومَ مَقَامَهُ أَحَدٌ إِلاَّ تَشَاءَمَ النَّاسُ بِهِ فَأَرَدْتُ أَنْ يَعْدِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men bu (masala) borasida Rasululloh ﷺ ga (bir necha bor) qaytib (eʼtiroz bildirib) murojaat qildim. Meni u zotga koʻp marta qaytib murojaat qilishimga faqat shu narsa undagan: u zotdan keyin u zotning oʻrnida turadigan kishini odamlar hech qachon yaxshi koʻrmasligi koʻnglimga sigʻmasdi; va men u zotning oʻrnida hech kim tursa, odamlar undan shumlanadi, deb oʻylardim. Shu sababli men Rasululloh ﷺ buni Abu Bakrdan boshqasiga oʻtkazishlarini istardim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен бу (масала) борасида Расулуллоҳ ﷺ га (бир неча бор) қайтиб (эътироз билдириб) мурожаат қилдим. Мени у зотга кўп марта қайтиб мурожаат қилишимга фақат шу нарса ундаган: у зотдан кейин у зотнинг ўрнида турадиган кишини одамлар ҳеч қачон яхши кўрмаслиги кўнглимга сиғмасди; ва мен у зотнинг ўрнида ҳеч ким турса, одамлар ундан шумланади, деб ўйлардим. Шу сабабли мен Расулуллоҳ ﷺ буни Абу Бакрдан бошқасига ўтказишларини истардим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا بِي إِلاَّ كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا فَقَالَ ‏"‏ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening uyimga kirganlarida: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqib bersin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr koʻngli yumshoq kishi, Qurʼon oʻqisa, koʻz yoshini tutib turolmaydi; Abu Bakrdan boshqaga buyursangiz (boʻlmasmi)», dedim. Vallohi, mening (bu soʻzimga) faqat odamlar Rasululloh ﷺ ning oʻrnida birinchi turadigan kishidan shumlanishini yoqtirmasligimdan boshqa narsa sabab boʻlmagan edi. Men u zotga ikki yoki uch marta qaytib murojaat qildim. Shunda u zot: «Abu Bakr odamlarga namoz oʻqib bersin. Albatta, sizlar Yusufning (huzuridagi) ayollarisiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимга кирганларида: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб берсин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр кўнгли юмшоқ киши, Қуръон ўқиса, кўз ёшини тутиб туролмайди; Абу Бакрдан бошқага буюрсангиз (бўлмасми)», дедим. Валлоҳи, менинг (бу сўзимга) фақат одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг ўрнида биринчи турадиган кишидан шумланишини ёқтирмаслигимдан бошқа нарса сабаб бўлмаган эди. Мен у зотга икки ёки уч марта қайтиб мурожаат қилдим. Шунда у зот: «Абу Бакр одамларга намоз ўқиб берсин. Албатта, сизлар Юсуфнинг (ҳузуридаги) аёлларисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ إِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لاَ يُسْمِعِ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ ‏.‏ فَقَالَتْ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ‏.‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ - قَالَتْ - فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ - قَالَتْ - فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُمْ مَكَانَكَ ‏.‏ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ - قَالَتْ - فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning (kasalliklari) ogʻirlashganida, Bilol u zotni namozga chaqirish uchun keldi. U zot: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr koʻngli nozik kishi; Sizning oʻrningizda tursa, odamlarga (ovozini) eshittira olmaydi; Umarga buyursangiz (boʻlmasmi)», dedim. U zot: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Men Hafsaga: «Unga ayt: Abu Bakr koʻngli nozik kishi, Sizning oʻrningizda tursa, odamlarga (ovozini) eshittira olmaydi; Umarga buyursangiz (boʻlmasmi)», dedim. (Hafsa) buni u zotga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlar Yusufning (huzuridagi) ayollarisiz. Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Shunda Abu Bakrga buyurishdi, u odamlarga namoz oʻqib berdi. U namozni boshlagach, Rasululloh ﷺ oʻzlarida yengillik sezdilar va ikki kishining oʻrtasida (suyanib) turib chiqdilar, oyoqlari yer bilan sudralib borardi. U zot masjidga kirganlarida, Abu Bakr u zotning shabadasini sezib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Joyingda tur», deb ishora qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib, Abu Bakrning chap tomoniga oʻtirdilar. Rasululloh ﷺ odamlarga oʻtirib namoz oʻqib berar, Abu Bakr esa tik turib (turardi); Abu Bakr Nabiy ﷺ ning namoziga ergashar, odamlar esa Abu Bakrning namoziga ergashishardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг (касалликлари) оғирлашганида, Билол у зотни намозга чақириш учун келди. У зот: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр кўнгли нозик киши; Сизнинг ўрнингизда турса, одамларга (овозини) эшиттира олмайди; Умарга буюрсангиз (бўлмасми)», дедим. У зот: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Мен Ҳафсага: «Унга айт: Абу Бакр кўнгли нозик киши, Сизнинг ўрнингизда турса, одамларга (овозини) эшиттира олмайди; Умарга буюрсангиз (бўлмасми)», дедим. (Ҳафса) буни у зотга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизлар Юсуфнинг (ҳузуридаги) аёлларисиз. Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Шунда Абу Бакрга буюришди, у одамларга намоз ўқиб берди. У намозни бошлагач, Расулуллоҳ ﷺ ўзларида енгиллик сездилар ва икки кишининг ўртасида (суяниб) туриб чиқдилар, оёқлари ер билан судралиб борарди. У зот масжидга кирганларида, Абу Бакр у зотнинг шабадасини сезиб, орқага чекинмоқчи бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Жойингда тур», деб ишора қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб, Абу Бакрнинг чап томонига ўтирдилар. Расулуллоҳ ﷺ одамларга ўтириб намоз ўқиб берар, Абу Бакр эса тик туриб (турарди); Абу Бакр Набий ﷺ нинг намозига эргашар, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига эргашишарди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ قَالَتْ أُنْزِلَ هَذَا فِي الدُّعَاءِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jallaning: {Namozingni baland ovozda oʻqima va uni past ovozda ham oʻqima} (Isro 110) degan soʻzi haqida u dedi: Bu (oyat) duo haqida nozil boʻlgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалланинг: {Намозингни баланд овозда ўқима ва уни паст овозда ҳам ўқима} (Исро 110) деган сўзи ҳақида у деди: Бу (оят) дуо ҳақида нозил бўлган.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏ يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz rukuʼlari va sajdalarida: «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, allohumma-gʻfir liy (Ey Allohim, Robbimiz, Sen poksan va Senga hamd boʻlsin, ey Allohim, meni magʻfirat qil)», deb koʻp aytar, shu (oyat) bilan Qurʼonga amal qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз рукуълари ва саждаларида: «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, аллоҳумма-ғфир лий (Эй Аллоҳим, Роббимиз, Сен поксан ва Сенга ҳамд бўлсин, эй Аллоҳим, мени мағфират қил)», деб кўп айтар, шу (оят) билан Қуръонга амал қилардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ ‏"‏ سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذِهِ الْكَلِمَاتُ الَّتِي أَرَاكَ أَحْدَثْتَهَا تَقُولُهَا قَالَ ‏"‏ جُعِلَتْ لِي عَلاَمَةٌ فِي أُمَّتِي إِذَا رَأَيْتُهَا قُلْتُهَا ‏{‏ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ إِلَى آخِرِ السُّورَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafotlaridan oldin: «Subhonaka va bihamdik, astagʻfiruka va atubu ilayk (Sen poksan va Senga hamd boʻlsin, Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman)», deb koʻp aytardilar. (Oisha) dedi: «Yo Rasululloh! Siz oʻzingiz yangidan oʻqiy boshlaganingizni koʻrayotgan bu kalimalar nima?» dedim. (U zot): «Ummatim ichida menga bir alomat qoʻyildi; uni koʻrganimda shularni aytaman», dedilar: {Allohning nusrati va fath kelganda} — sura oxirigacha.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан олдин: «Субҳонака ва биҳамдик, астағфирука ва атубу илайк (Сен поксан ва Сенга ҳамд бўлсин, Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан)», деб кўп айтардилар. (Оиша) деди: «Ё Расулуллоҳ! Сиз ўзингиз янгидан ўқий бошлаганингизни кўраётган бу калималар нима?» дедим. (У зот): «Умматим ичида менга бир аломат қўйилди; уни кўрганимда шуларни айтаман», дедилар: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда} — сура охиригача.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مُنْذُ نَزَلَ عَلَيْهِ ‏{‏ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ يُصَلِّي صَلاَةً إِلاَّ دَعَا أَوْ قَالَ فِيهَا ‏"‏ سُبْحَانَكَ رَبِّي وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zotga {Allohning nusrati va fath kelganda} (oyati) nozil boʻlganidan beri Nabiy ﷺ ni biror namozni, unda duo qilmasdan yoki unda: «Subhonaka robbiy va bihamdik, allohumma-gʻfir liy (Sen poksan, ey Robbim, Senga hamd boʻlsin, ey Allohim, meni magʻfirat qil)», demasdan oʻqiganlarini koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зотга {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда} (ояти) нозил бўлганидан бери Набий ﷺ ни бирор намозни, унда дуо қилмасдан ёки унда: «Субҳонака роббий ва биҳамдик, аллоҳумма-ғфир лий (Сен поксан, эй Роббим, Сенга ҳамд бўлсин, эй Аллоҳим, мени мағфират қил)», демасдан ўқиганларини кўрмадим.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ مِنْ قَوْلِ ‏"‏ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَاكَ تُكْثِرُ مِنْ قَوْلِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ خَبَّرَنِي رَبِّي أَنِّي سَأَرَى عَلاَمَةً فِي أُمَّتِي فَإِذَا رَأَيْتُهَا أَكْثَرْتُ مِنْ قَوْلِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ ‏.‏ فَقَدْ رَأَيْتُهَا ‏{‏ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ فَتْحُ مَكَّةَ ‏{‏ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Subhonalloh va bihamdih, astagʻfirulloh va atubu ilayh (Allohni poklab yodga olaman va Unga hamd aytaman, Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman)», deb koʻp aytardilar. (Oisha) dedi: «Yo Rasululloh! Siz ‹subhonalloh va bihamdih, astagʻfirulloh va atubu ilayh› deb koʻp aytayotganingizni koʻraman», dedim. Shunda (u zot): «Robbim menga, men ummatim ichida bir alomatni koʻrishimni xabar berdi; men uni koʻrganimda ‹subhonalloh va bihamdih, astagʻfirulloh va atubu ilayh› deb koʻp aytaman, dedi. Mana, men uni koʻrdim: {Allohning nusrati va fath kelganda} — Makka fathi (boʻldi) — {va odamlarni Alloh dinida toʻp-toʻp boʻlib kirayotganlarini koʻrganingda, Robbingga hamd aytib, Uni poklagin va Undan magʻfirat soʻragin. Albatta, U tavbalarni koʻp qabul qilguvchidir} (Nasr surasi 1-3)», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Субҳоналлоҳ ва биҳамдиҳ, астағфируллоҳ ва атубу илайҳ (Аллоҳни поклаб ёдга оламан ва Унга ҳамд айтаман, Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан)», деб кўп айтардилар. (Оиша) деди: «Ё Расулуллоҳ! Сиз ‹субҳоналлоҳ ва биҳамдиҳ, астағфируллоҳ ва атубу илайҳ› деб кўп айтаётганингизни кўраман», дедим. Шунда (у зот): «Роббим менга, мен умматим ичида бир аломатни кўришимни хабар берди; мен уни кўрганимда ‹субҳоналлоҳ ва биҳамдиҳ, астағфируллоҳ ва атубу илайҳ› деб кўп айтаман, деди. Мана, мен уни кўрдим: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда} — Макка фатҳи (бўлди) — {ва одамларни Аллоҳ динида тўп-тўп бўлиб кираётганларини кўрганингда, Роббингга ҳамд айтиб, Уни поклагин ва Ундан мағфират сўрагин. Албатта, У тавбаларни кўп қабул қилгувчидир} (Наср сураси 1-3)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً مِنَ الْفِرَاشِ فَالْتَمَسْتُهُ فَوَقَعَتْ يَدِي عَلَى بَطْنِ قَدَمَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ وَهُمَا مَنْصُوبَتَانِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Rasululloh ﷺ ni oʻrindan topmadim va u zotni qidirdim. Qoʻlim u zotning tovonlariga tegib qoldi; u zot masjidda edilar, ikki oyoqlari tik turgan, oʻzlari: «Allohumma, men Sening gʻazabingdan rizolingga, jazoingdan avfingga panoh soʻrayman va Sendan Senga panoh soʻrayman. Senga aytadigan maqtovlarni sanab adoga yetkaza olmayman. Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, shundaysan», deyayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ ни ўриндан топмадим ва у зотни қидирдим. Қўлим у зотнинг товонларига тегиб қолди; у зот масжидда эдилар, икки оёқлари тик турган, ўзлари: «Аллоҳумма, мен Сенинг ғазабингдан ризолингга, жазоингдан авфингга паноҳ сўрайман ва Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Сенга айтадиган мақтовларни санаб адога етказа олмайман. Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, шундайсан», деяётган эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، نَبَّأَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz rukuʼlari va sajdalarida: «Subbuhun quddusun, robbul-malaikati var-ruh (Tasbeh aytilguvchi, eng pok Zot, farishtalar va Ruhning Robbi)», derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз рукуълари ва саждаларида: «Суббуҳун қуддусун, роббул-малаикати вар-руҳ (Тасбеҳ айтилгувчи, энг пок Зот, фаришталар ва Руҳнинг Робби)», дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدَّثَنِي هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺ dan ushbu hadisni boshqa sanad bilan rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺ дан ушбу ҳадисни бошқа санад билан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي الأَحْمَرَ - عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَفْتِحُ الصَّلاَةَ بِالتَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةَ بِـ ‏{‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‏}‏ وَكَانَ إِذَا رَكَعَ لَمْ يُشْخِصْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَوِّبْهُ وَلِكَنْ بَيْنَ ذَلِكَ وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِمًا وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًا وَكَانَ يَقُولُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ التَّحِيَّةَ وَكَانَ يَفْرِشُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَيَنْصِبُ رِجْلَهُ الْيُمْنَى وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عُقْبَةِ الشَّيْطَانِ وَيَنْهَى أَنْ يَفْتَرِشَ الرَّجُلُ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ السَّبُعِ وَكَانَ يَخْتِمُ الصَّلاَةَ بِالتَّسْلِيمِ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عَقِبِ الشَّيْطَانِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozni takbir bilan, qiroatni esa {Alhamdu lillohi robbil-olamiyn} (Olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) bilan boshlar edilar. Rukuʼ qilganlarida boshlarini (yuqoriga) koʻtarmas, (pastga) egmas, balki ular orasida (tekis) tutar edilar. Rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida tik turib rostlanmaguncha sajdaga bormas edilar. Sajdadan boshlarini koʻtarganlarida tik oʻtirib rostlanmaguncha (ikkinchi) sajdaga bormas edilar. Har ikki rakaʼatda tahiyyatni (tashahhud) aytar edilar. Chap oyoqlarini (yerga) yozib, oʻng oyoqlarini tikka qoʻyar edilar. Shaytonning oʻtirishidan (tovonlar ustiga oʻtirishdan) qaytarar va kishining qoʻllarini yirtqich hayvon yozganidek yoyib (sajda qilishi)dan qaytarar edilar. Namozni salom bilan tugatar edilar», dedi. Ibn Numayrning Abu Xoliddan qilgan rivoyatida: «Shaytonning tovonidan (tovon ustiga oʻtirishdan) qaytarar edilar», deyilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозни такбир билан, қироатни эса {Алҳамду лиллоҳи роббил-оламийн} (Оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) билан бошлар эдилар. Рукуъ қилганларида бошларини (юқорига) кўтармас, (пастга) эгмас, балки улар орасида (текис) тутар эдилар. Рукуъдан бошларини кўтарганларида тик туриб ростланмагунча саждага бормас эдилар. Саждадан бошларини кўтарганларида тик ўтириб ростланмагунча (иккинчи) саждага бормас эдилар. Ҳар икки ракаъатда таҳийятни (ташаҳҳуд) айтар эдилар. Чап оёқларини (ерга) ёзиб, ўнг оёқларини тикка қўяр эдилар. Шайтоннинг ўтиришидан (товонлар устига ўтиришдан) қайтарар ва кишининг қўлларини йиртқич ҳайвон ёзганидек ёйиб (сажда қилиши)дан қайтарар эдилар. Намозни салом билан тугатар эдилар», деди. Ибн Нумайрнинг Абу Холиддан қилган ривоятида: «Шайтоннинг товонидан (товон устига ўтиришдан) қайтарар эдилар», дейилган.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ سُتْرَةِ الْمُصَلِّي فَقَالَ ‏"‏ مِثْلُ مُؤْخِرَةِ الرَّحْلِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dan namoz oʻquvchining sutrasi haqida soʻralgan edi, u zot: ‹Egar orqasiday (boʻlsin)›, — dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дан намоз ўқувчининг сутраси ҳақида сўралган эди, у зот: ‹Эгар орқасидай (бўлсин)›, — дедилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ عَنْ سُتْرَةِ الْمُصَلِّي فَقَالَ ‏"‏ كَمُؤْخِرَةِ الرَّحْلِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan Tabuk gʻazotida namoz oʻquvchining sutrasi haqida soʻralgan edi, u zot: «Egar orqasiday (boʻlsin)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан Табук ғазотида намоз ўқувчининг сутраси ҳақида сўралган эди, у зот: «Эгар орқасидай (бўлсин)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ كَاعْتِرَاضِ الْجِنَازَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi namoz oʻqir, men esa janoza (oʻlik solingan tobut) koʻndalang qoʻyilgani kabi, u zot bilan qibla orasida koʻndalang yotgan boʻlar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси намоз ўқир, мен эса жаноза (ўлик солинган тобут) кўндаланг қўйилгани каби, у зот билан қибла орасида кўндаланг ётган бўлар эдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَتَهُ مِنَ اللَّيْلِ كُلَّهَا وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُوتِرَ أَيْقَظَنِي فَأَوْتَرْتُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi butun namozini oʻqir, men esa u zot bilan qibla orasida koʻndalang yotgan boʻlardim. U zot vitr (oʻqishni) iroda qilsalar, meni uygʻotardilar, men ham vitr oʻqirdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси бутун намозини ўқир, мен эса у зот билан қибла орасида кўндаланг ётган бўлардим. У зот витр (ўқишни) ирода қилсалар, мени уйғотардилар, мен ҳам витр ўқирдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِجْلاَىَ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا سَجَدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلَىَّ وَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهُمَا - قَالَتْ - وَالْبُيُوتُ يَوْمَئِذٍ لَيْسَ فِيهَا مَصَابِيحُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning oldilarida uxlardim, oyoqlarim esa u zotning qiblalarida boʻlardi. U zot sajda qilganlarida, meni turtardilar, men oyoqlarimni yigʻib olardim, u zot qoʻzgʻolganlarida (turganlarida) esa ularni yoyardim. (Oisha) dedi: U kunlarda uylarda chiroqlar yoʻq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларида ухлардим, оёқларим эса у зотнинг қиблаларида бўларди. У зот сажда қилганларида, мени туртардилар, мен оёқларимни йиғиб олардим, у зот қўзғолганларида (турганларида) эса уларни ёярдим. (Оиша) деди: У кунларда уйларда чироқлар йўқ эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُهُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ وَأَنَا إِلَى جَنْبِهِ وَأَنَا حَائِضٌ وَعَلَىَّ مِرْطٌ وَعَلَيْهِ بَعْضُهُ إِلَى جَنْبِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi namoz oʻqirdilar, men esa hayzli holda u zotning yonlarida boʻlardim, ustimda esa bir koʻrpa-choyshab boʻlib, uning bir qismi u zotning ustlarida, yonlarida boʻlardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси намоз ўқирдилар, мен эса ҳайзли ҳолда у зотнинг ёнларида бўлардим, устимда эса бир кўрпа-чойшаб бўлиб, унинг бир қисми у зотнинг устларида, ёнларида бўларди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، كِلاَهُمَا عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ خَبُثَتْ نَفْسِي ‏.‏ وَلَكِنْ لِيَقُلْ لَقِسَتْ نَفْسِي ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ أَبِي كُرَيْبٍ وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ ‏"‏ لَكِنْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz ‹xabusat nafsiy (jonim yomonlashdi)› demasin, balki ‹laqisat nafsiy (koʻnglim aynidi)› desin».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз ‹хабусат нафсий (жоним ёмонлашди)› демасин, балки ‹лақисат нафсий (кўнглим айниди)› десин».

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ، اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ، تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَهُوَ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ أَصْحَابِهِ ‏"‏ إِنِّي عَلَى الْحَوْضِ أَنْتَظِرُ مَنْ يَرِدُ عَلَىَّ مِنْكُمْ فَوَاللَّهِ لَيُقْتَطَعَنَّ دُونِي رِجَالٌ فَلأَقُولَنَّ أَىْ رَبِّ مِنِّي وَمِنْ أُمَّتِي ‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا عَمِلُوا بَعْدَكَ مَا زَالُوا يَرْجِعُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning sahobalari orasida turib shunday deganlarini eshitdim: «Men Havz boshida boʻlaman, sizlardan kim oldimga kelishini kutaman. Vallohi, baʼzi kishilar mendan (uzoqda) ajratib olinadi. Shunda men albatta: ‹Ey Rabbim! (Bular) mendan va mening ummatimdan›, deyman. Shunda U: ‹Sen ularning sendan keyin nima qilganini bilmaysan, ular orqalariga qaytaverdilar›, deydi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари орасида туриб шундай деганларини эшитдим: «Мен Ҳавз бошида бўламан, сизлардан ким олдимга келишини кутаман. Валлоҳи, баъзи кишилар мендан (узоқда) ажратиб олинади. Шунда мен албатта: ‹Эй Раббим! (Булар) мендан ва менинг умматимдан›, дейман. Шунда У: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима қилганини билмайсан, улар орқаларига қайтавердилар›, дейди».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا أَتُقَبِّلُونَ صِبْيَانَكُمْ فَقَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَقَالُوا لَكِنَّا وَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأَمْلِكُ إِنْ كَانَ اللَّهُ نَزَعَ مِنْكُمُ الرَّحْمَةَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ ‏"‏ مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aʼrobiylardan (sahroyi arablardan) bir necha kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi va: «Sizlar bolalaringizni oʻpasizlarmi?» dedilar. (Sahobalar): «Ha», dedilar. Ular: «Lekin biz, Allohga qasamki, (oʻz bolalarimizni) oʻpmaymiz», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar Alloh sizlarning (qalbingizdan) rahmatni sugʻurib olgan boʻlsa, men nima ham qila olaman?» dedilar. Ibn Numayr (rivoyatida): «(Alloh) qalbingdan rahmatni (sugʻurib olgan boʻlsa)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аъробийлардан (саҳройи араблардан) бир неча киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди ва: «Сизлар болаларингизни ўпасизларми?» дедилар. (Саҳобалар): «Ҳа», дедилар. Улар: «Лекин биз, Аллоҳга қасамки, (ўз болаларимизни) ўпмаймиз», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Аллоҳ сизларнинг (қалбингиздан) раҳматни суғуриб олган бўлса, мен нима ҳам қила оламан?» дедилар. Ибн Нумайр (ривоятида): «(Аллоҳ) қалбингдан раҳматни (суғуриб олган бўлса)», деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ، يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ مَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَمْرَيْنِ إِلاَّ أَخَذَ أَيْسَرَهُمَا مَا لَمْ يَكُنْ إِثْمًا فَإِنْ كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ وَمَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِنَفْسِهِ إِلاَّ أَنْ تُنْتَهَكَ حُرْمَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning xotini Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki ish orasida ixtiyor (tanlash) qilishga qoʻyilsalar, agar gunoh boʻlmasa, albatta ulardan osonrogʻini olardilar. Agar (biri) gunoh boʻlsa, odamlar ichida undan eng yiroq turuvchi edilar. Rasululloh ﷺ oʻzlari uchun hech qachon intiqom olmaganlar, faqat Alloh azza va jallaning hurmati buzilgan vaqtda (intiqom olganlar).Набий ﷺ нинг хотини Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки иш орасида ихтиёр (танлаш) қилишга қўйилсалар, агар гуноҳ бўлмаса, албатта улардан осонроғини олардилар. Агар (бири) гуноҳ бўлса, одамлар ичида ундан энг йироқ турувчи эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари учун ҳеч қачон интиқом олмаганлар, фақат Аллоҳ азза ва жалланинг ҳурмати бузилган вақтда (интиқом олганлар).