حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَحَرَّى صَوْمَ الاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dushanba va payshanba kunlari roʻza tutishni qoʻllab, gʻamxoʻrlik bilan kuzatar edilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Hafsa, Abu Qatoda, Abu Hurayra va Usoma ibn Zayddan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi shu yoʻldan hasan gʻarib hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ душанба ва пайшанба кунлари рўза тутишни қўллаб, ғамхўрлик билан кузатар эдилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ҳафса, Абу Қатода, Абу Ҳурайра ва Усома ибн Зайддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси шу йўлдан ҳасан ғариб ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، وَمُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، قَالا: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ السَّبْتَ وَالأَحَدَ وَالاثْنَيْنَ، وَمِنَ الشَّهْرِ الآخَرِ الثُّلاثَاءَ وَالأَرْبَعَاءَ وَالْخَمِيسَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oyda shanba, yakshanba va dushanba kunlari, keyingi oyda esa seshanba, chorshanba va payshanba kunlari roʻza tutar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Abdurrahmon ibn Mahdiy bu hadisni Sufyondan rivoyat qilgan, ammo uni marfuʼ qilmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ойда шанба, якшанба ва душанба кунлари, кейинги ойда эса сешанба, чоршанба ва пайшанба кунлари рўза тутар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Абдурраҳмон ибн Маҳдий бу ҳадисни Суфёндан ривоят қилган, аммо уни марфуъ қилмаган.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدِينِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: مَا كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ مِنْ صِيَامِهِ فِي شَعْبَانَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech bir oyda Shaʼbondagidan koʻra koʻproq roʻza tutmasdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч бир ойда Шаъбондагидан кўра кўпроқ рўза тутмасдилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَانَ عَاشُورَاءُ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُهُ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ، فَلَمَّا افْتُرِضَ رَمَضَانُ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةُ وَتُرِكَ عَاشُورَاءُ، فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Oshuro Quraysh johiliyatda roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham uni roʻza tutardilar. Madinaga kelganlarida uni roʻza tutdilar va odamlarni uni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon farz qilingach, Ramazon farz boʻldi va Oshuroni tark etdilar. Endi kim xohlasa uni roʻza tutadi, kim xohlasa tark etadi». Abu Iso aytdi: Ilm ahli nazdida amal Oisha hadisi boʻyichadir va u sahih hadisdir. Ular Oshuro kunining roʻzasini vojib deb hisoblamaydilar, faqat unda zikr etilgan fazilat tufayli uni roʻza tutishni xohlagan kishi (tutadi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Ошуро Қурайш жоҳилиятда рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни рўза тутардилар. Мадинага келганларида уни рўза тутдилар ва одамларни уни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон фарз қилингач, Рамазон фарз бўлди ва Ошурони тарк этдилар. Энди ким хоҳласа уни рўза тутади, ким хоҳласа тарк этади». Абу Исо айтди: Илм аҳли наздида амал Оиша ҳадиси бўйичадир ва у саҳиҳ ҳадисдир. Улар Ошуро кунининг рўзасини вожиб деб ҳисобламайдилар, фақат унда зикр этилган фазилат туфайли уни рўза тутишни хоҳлаган киши (тутади).
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدِي امْرَأَةٌ، فَقَالَ: مَنْ هَذِهِ؟ قُلْتُ: فُلانَةُ لا تَنَامُ اللَّيْلَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: عَلَيْكُمْ مِنَ الأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ، فَوَاللَّهِ لا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا، وَكَانَ أَحَبَّ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, oldimda bir ayol bor edi. U zot: «Bu kim?» — deb soʻradilar. Men: «Falon ayol, u kechasi uxlamaydi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Amallardan qodir boʻlganingizni oʻz zimmangizga oling. Zero, Allohga qasamki, siz (ibodatdan) charchamaguningizcha Alloh (savob berishdan) toʻxtamaydi», dedilar. Rasululloh ﷺga eng maqbul (amal) — sohibi bardavom qiladigan amal edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, олдимда бир аёл бор эди. У зот: «Бу ким?» — деб сўрадилар. Мен: «Фалон аёл, у кечаси ухламайди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллардан қодир бўлганингизни ўз зиммангизга олинг. Зеро, Аллоҳга қасамки, сиз (ибодатдан) чарчамагунингизча Аллоҳ (савоб беришдан) тўхтамайди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺга энг мақбул (амал) — соҳиби бардавом қиладиган амал эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللهِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَبَّلَ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ وَهُوَ مَيِّتٌ وَهُوَ يَبْكِي أَوْ قَالَ: عَيْنَاهُ تَهْرَاقَانِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Usmon ibn Mazʼunni vafot etgan holida oʻpdilar va yigʻladilar. Yoki (rovi): «Koʻzlaridan yosh oqdi», dedi. Bu bobda Ibn Abbos, Jobir va Oishadan ham (rivoyat) bor. Ular: «Abu Bakr Nabiy ﷺni vafot etgan holatlarida oʻpdi», deganlar. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Усмон ибн Мазъунни вафот этган ҳолида ўпдилар ва йиғладилар. Ёки (рови): «Кўзларидан ёш оқди», деди. Бу бобда Ибн Аббос, Жобир ва Оишадан ҳам (ривоят) бор. Улар: «Абу Бакр Набий ﷺни вафот этган ҳолатларида ўпди», деганлар. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَ: إِنَّمَا كَانَ فِرَاشُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، الَّذِي يَنَامُ عَلَيْهِ مِنْ أَدَمٍ، حَشْوُهُ لِيفٌ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uxlaydigan toʻshaklari xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan (qilingan) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ухлайдиган тўшаклари хурмо толаси билан тўлдирилган теридан (қилинган) эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ الْجَدَلِيِّ وَاسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ: لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَاحِشًا، وَلا مُتَفَحِّشًا وَلا صَخَّابًا فِي الأَسْوَاقِ، وَلا يَجْزِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ، وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning xulqlari haqida soʻralganida: «U zot fohish (gapiruvchi) ham, behayolik qiluvchi ham, bozorlarda baqiruvchi ham emas edilar, yomonlikka yomonlik bilan javob qaytarmas, balki avf etib, kechirar edilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг хулқлари ҳақида сўралганида: «У зот фоҳиш (гапирувчи) ҳам, беҳаёлик қилувчи ҳам, бозорларда бақирувчи ҳам эмас эдилар, ёмонликка ёмонлик билан жавоб қайтармас, балки авф этиб, кечирар эдилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: مَا ضَرَبَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، بِيَدِهِ شَيْئًا قَطُّ، إِلا أَنْ يُجَاهِدَ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَلا ضَرَبَ خَادِمًا َوِلا امْرَأَةً.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon na xizmatkorlarini, na ayollarini urganlar, na qoʻllari bilan biror narsani urganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон на хизматкорларини, на аёлларини урганлар, на қўллари билан бирор нарсани урганлар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم مُنْتَصِرًا مِنْ مَظْلَمَةٍ ظُلِمَهَا قَطُّ، مَا لَمْ يُنْتَهَكْ مِنْ مَحَارِمِ اللهِ تَعَالَى شَيْءٌ، فَإِذَا انْتُهِكَ مِنْ مَحَارِمِ اللهِ شَيْءٌ كَانَ مِنْ أَشَدِّهِمْ فِي ذَلِكَ غَضَبًا، وَمَا خُيِّرَ بَيْنَ أَمْرَيْنِ، إِلا اخْتَارَ أَيْسَرَهُمَا، مَا لَمْ يَكُنْ مَأْثَمًا.
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Men Rasululloh ﷺning tungi namozning birortasida oʻtirgan holatda qiroat qilganlarini, u zot keksayib qolgunlariga qadar, aslo koʻrmaganman. Bas, u zot keksayganlaridan keyin namozda oʻtirib qiroat qiladigan, qachonki qirq yoki oʻttiz oyat qolganida, tik turib oʻsha oyatlarni oʻqiydigan, soʻng sajda qiladigan boʻldilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг тунги намознинг бирортасида ўтирган ҳолатда қироат қилганларини, у зот кексайиб қолгунларига қадар, асло кўрмаганман. Бас, у зот кексайганларидан кейин намозда ўтириб қироат қиладиган, қачонки қирқ ёки ўттиз оят қолганида, тик туриб ўша оятларни ўқийдиган, сўнг сажда қиладиган бўлдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ: اسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنَا عِنْدَهُ، فَقَالَ: بِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ أَوْ أَخُو الْعَشِيرَةِ، ثُمَّ أَذِنَ لَهُ، فَأَلانَ لَهُ الْقَوْلَ، فَلَمَّا خَرَجَ، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، قُلْتَ مَا قُلْتَ ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ الْقَوْلَ؟ فَقَالَ: يَا عَائِشَةُ، إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ أَوْ وَدَعَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradi, men u zotning yonlarida edim. Shunda u zot: «Qabilaning yomon farzandi yoki qabilaning yomon birodari (keldi)», dedilar. Soʻng unga izn berdilar va u bilan muloyim soʻzlashdilar. U chiqib ketgach, men: «Yo Rasululloh, siz unga aytadiganingizni aytdingiz, soʻng u bilan muloyim soʻzlashdingiz?» dedim. Shunda u zot: «Ey Oisha, odamlarning eng yomoni — yomon (qoʻpol) soʻzidan qoʻrqib, odamlar undan ajralib (uni tark etib) ketgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўради, мен у зотнинг ёнларида эдим. Шунда у зот: «Қабиланинг ёмон фарзанди ёки қабиланинг ёмон биродари (келди)», дедилар. Сўнг унга изн бердилар ва у билан мулойим сўзлашдилар. У чиқиб кетгач, мен: «Ё Расулуллоҳ, сиз унга айтадиганингизни айтдингиз, сўнг у билан мулойим сўзлашдингиз?» дедим. Шунда у зот: «Эй Оиша, одамларнинг энг ёмони — ёмон (қўпол) сўзидан қўрқиб, одамлар ундан ажралиб (уни тарк этиб) кетган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، وَغَيْرُ وَاحِدٍ، قَالُوا: حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، كَانَ يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ، وَيُثِيبُ عَلَيْهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hadyani qabul qilar va uning evaziga (boshqa narsa) berar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan, gʻarib, sahihdir. Biz uni faqat Iso ibn Yunusning Hishomdan (rivoyat qilgan) hadisi orqali marfuʼ holda bilamiz. Bu bobda Abu Hurayra, Anas, Ibn Umar va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳадяни қабул қилар ва унинг эвазига (бошқа нарса) берар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан, ғариб, саҳиҳдир. Биз уни фақат Исо ибн Юнуснинг Ҳишомдан (ривоят қилган) ҳадиси орқали марфуъ ҳолда биламиз. Бу бобда Абу Ҳурайра, Анас, Ибн Умар ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ يَزِيدَ الْخَطْمِيِّ، عَنْ مَوْلًى لِعَائِشَةَ، قَالَ: قَالَتْ عَائِشَةُ: مَا نَظَرْتُ إِلَى فَرْجِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ فَرْجَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning avratlariga aslo qaramadim — yoki koʻrmadim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг авратларига асло қарамадим — ёки кўрмадим», деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: إِنْ كُنَّا آلَ مُحَمَّدٍ نَمكُثُ شَهْرًا مَا نَسْتَوْقِدُ بِنَارٍ، إِنْ هُوَ إِلا التَّمْرُ وَالْمَاءُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Biz, Muhammad ﷺning oilasi, bir oygacha turardik, hech qanday olov yoqmasdik. Bizning yeganimiz faqat suv bilan xurmo edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Биз, Муҳаммад ﷺнинг оиласи, бир ойгача турардик, ҳеч қандай олов ёқмасдик. Бизнинг еганимиз фақат сув билан хурмо эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، مَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oltmish uch yoshlarida vafot etdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni az-Zuhriyning jiyani ham az-Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan shunga oʻxshash rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олтмиш уч ёшларида вафот этдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни аз-Зуҳрийнинг жияни ҳам аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан шунга ўхшаш ривоят қилган.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَصْرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كُنْتُ مُسْنِدَةً النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، إِلَى صَدْرِي أَوْ قَالَتْ: إِلَى حِجْرِي فَدَعَا بِطَسْتٍ لِيَبُولَ فِيهِ، ثُمَّ بِالَ، فَمَاتَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, yonlarida mendan boshqa hech kim yoʻq edi». U kishi: «U zot tos keltirishni buyurdilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, ёнларида мендан бошқа ҳеч ким йўқ эди». У киши: «У зот тос келтиришни буюрдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ , حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ سَرْجِسَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَهُوَ بِالْمَوْتِ وَعِنْدَهُ قَدَحٌ فِيهِ مَاءٌ، وَهُوَ يُدْخِلُ يَدَهُ فِي الْقَدَحِ، ثُمَّ يَمْسَحُ وَجْهَهُ بِالْمَاءِ، ثُمَّ يَقُولُ: اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى مُنْكَرَاتِ أَوْ قَالَ: عَلَى سَكَرَاتِ الْمَوْتِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺni oʻlim holatlarida koʻrdim. Yonlarida ichida suv boʻlgan idish bor edi. U zot qoʻllarini idishga solib, soʻng suv bilan yuzlarini siypar, soʻng: ‹Allohim, oʻlim qiyinchiliklarida menga yordam ber›, yoki: ‹oʻlim talvasalarida (yordam ber)›, der edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu — gʻarib hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺни ўлим ҳолатларида кўрдим. Ёнларида ичида сув бўлган идиш бор эди. У зот қўлларини идишга солиб, сўнг сув билан юзларини сийпар, сўнг: ‹Аллоҳим, ўлим қийинчиликларида менга ёрдам бер›, ёки: ‹ўлим талвасаларида (ёрдам бер)›, дер эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу — ғариб ҳадисдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْعَلاءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: لا أَغْبِطُ أَحَدًا بَهَوْنِ مَوْتٍ بَعْدَ الَّذِي رَأَيْتُ مِنْ شِدَّةِ مَوْتِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم.
قال أبو عيسى: سألت أبا زرعه فقلت له: من عبد الرحمن بن العلاء هذا؟
فقال: هو عبد الرحمن بن العلاء اللجلاج.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺning vafotidagi qattiqlikni koʻrganimdan keyin, biror kishining osongina vafot etganiga havas qilmadim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺнинг вафотидаги қаттиқликни кўрганимдан кейин, бирор кишининг осонгина вафот этганига ҳавас қилмадим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ الْمُلَيْكِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، اخْتَلَفُوا فِي دَفْنِهِ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، شَيْئًا مَا نَسِيتُهُ، قَالَ: مَا قَبَضَ اللَّهُ نَبِيًّا إِلا فِي الْمَوْضِعِ الَّذِي يُحِبُّ أَنْ يُدْفَنَ فِيهِ، ادْفِنُوهُ فِي مَوْضِعِ فِرَاشِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, ularni qayerga dafn qilish haqida ixtilof qildilar. Shunda Abu Bakr: ‹Men Rasululloh ﷺdan bir narsani eshitganman, uni unutmaganman. U zot: «Alloh biror paygʻambarni faqat oʻzi dafn etilishni xohlagan joyida vafot ettiradi», degandilar›, dedi. Bas, uni toʻshagi joyiga dafn qildilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Abdurrahmon ibn Abu Bakr al-Mulaykiy yodlashi jihatidan zaif sanaladi. Bu hadis boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan: uni Ibn Abbos Abu Bakr Siddiqdan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, уларни қаерга дафн қилиш ҳақида ихтилоф қилдилар. Шунда Абу Бакр: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺдан бир нарсани эшитганман, уни унутмаганман. У зот: «Аллоҳ бирор пайғамбарни фақат ўзи дафн этилишни хоҳлаган жойида вафот эттиради», дегандилар›, деди. Бас, уни тўшаги жойига дафн қилдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ал-Мулайкий ёдлаши жиҳатидан заиф саналади. Бу ҳадис бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган: уни Ибн Аббос Абу Бакр Сиддиқдан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилган.
حدثنا نصر بن علي الجهضمي، حدثنا مرحوم بن عبد العزيز العطار، عن يزيد بن بابنوس، عن عائشة أن أبا بكر دخل على النبي صلى الله عليه وسلم بعد وفاته فوضع فمه بين عينيه، ووضع يديه على ساعديه، وقال: وانبياه , واصفياه، واخليلاه.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺning huzurlariga u zot vafot etganlaridan soʻng kirib, ogʻzini u zotning ikki koʻzlari orasiga qoʻydi, qoʻllarini esa u zotning bilaklariga qoʻyib: «Voy Nabiyim! Voy pokiza doʻstim! Voy jonajon doʻstim!» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺнинг ҳузурларига у зот вафот этганларидан сўнг кириб, оғзини у зотнинг икки кўзлари орасига қўйди, қўлларини эса у зотнинг билакларига қўйиб: «Вой Набийим! Вой покиза дўстим! Вой жонажон дўстим!» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: تُوُفِّيَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الاثْنَيْنِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vafot etdilar, huzurimizda esa bir oz arpa bor edi. Biz undan Alloh xohlagancha yedik. Soʻng men joriyaga: ‹Buni oʻlchab koʻr› dedim, u oʻlchadi va koʻp oʻtmay tugab qoldi». U: «Agar uni oʻz holiga qoʻyganimizda, undan bundan koʻproq yegan boʻlardik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Uning «shatr» degan soʻzining maʼnosi «oz miqdor (arpa)» demakdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар, ҳузуримизда эса бир оз арпа бор эди. Биз ундан Аллоҳ хоҳлаганча едик. Сўнг мен жорияга: ‹Буни ўлчаб кўр› дедим, у ўлчади ва кўп ўтмай тугаб қолди». У: «Агар уни ўз ҳолига қўйганимизда, ундан бундан кўпроқ еган бўлардик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Унинг «шатр» деган сўзининг маъноси «оз миқдор (арпа)» демакдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ ابْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: مَا تَرَكَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم دِينَارًا وَلا دِرْهَمًا وَلا شَاةً وَلا بَعِيرًا، قَالَ: وَأَشُكُّ فِي الْعَبْدِ وَالأَمَةِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir qoʻy, na bir tuya qoldirdilar va hech narsa haqida vasiyat qilmadilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир қўй, на бир туя қолдирдилар ва ҳеч нарса ҳақида васият қилмадилар».
عَن عَائِشَة أم الْمُؤمنِينَ قَالَتْ: «دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِنَازَةِ صَبِيٍّ مِنَ الْأَنْصَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ طُوبَى لِهَذَا عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ لَمْ يَعْمَلِ السُّوءُ وَلَمْ يُدْرِكْهُ قَالَ أَوَ غَيْرُ ذَلِكِ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ لِلْجَنَّةِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ فِي أَصْلَابِ آبَائِهِمْ وَخَلَقَ لِلنَّارِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وهم فِي أصلاب آبَائِهِم» . رَوَاهُ مُسلم
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir bolaning janozasiga chaqirildilar. Men: ‹Yo Rasululloh, bunga xush boʻlsin, u jannat qushchalaridan bir qushcha; u yomonlik qilmadi va (yomonlik qiladigan yoshga) yetmadi ham›, dedim. U zot: ‹Yoxud undan boshqacha boʻlsa-chi, ey Oisha? Albatta, Alloh jannat uchun bir ahlni yaratgan, ular otalarining pushtida ekan, ularni oʻsha (jannat) uchun yaratgan. Va doʻzax uchun bir ahlni yaratgan, ular otalarining pushtida ekan, ularni oʻsha (doʻzax) uchun yaratgan›, dedilar».Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир боланинг жанозасига чақирилдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, бунга хуш бўлсин, у жаннат қушчаларидан бир қушча; у ёмонлик қилмади ва (ёмонлик қиладиган ёшга) етмади ҳам›, дедим. У зот: ‹Ёхуд ундан бошқача бўлса-чи, эй Оиша? Албатта, Аллоҳ жаннат учун бир аҳлни яратган, улар оталарининг пуштида экан, уларни ўша (жаннат) учун яратган. Ва дўзах учун бир аҳлни яратган, улар оталарининг пуштида экан, уларни ўша (дўзах) учун яратган›, дедилар».
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " سِتَّةٌ لَعَنْتُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ وَكُلُّ نَبِيٍّ يُجَابُ: الزَّائِدُ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَالْمُكَذِّبُ بِقَدَرِ اللَّهِ وَالْمُتَسَلِّطُ بِالْجَبَرُوتِ لِيُعِزَّ مَنْ أَذَلَّهُ اللَّهُ وَيُذِلَّ مَنْ أَعَزَّهُ اللَّهُ وَالْمُسْتَحِلُّ لِحَرَمِ اللَّهِ وَالْمُسْتَحِلُّ مِنْ عِتْرَتِي مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَالتَّارِكُ لِسُنَّتِي ". رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي الْمدْخل ورزين فِي كِتَابه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olti (toifa) borki, ularni men ham, har bir nabiy ham laʼnatlaganman, Alloh ham ularni laʼnatlagan: Allohning Kitobiga (biror narsa) qoʻshuvchi; Allohning taqdirini yolgʻonga chiqaruvchi; zoʻravonlik bilan hukmronlik qilib, shu yoʻl bilan Alloh xor qilgan kimsani azizlamoqchi va Alloh aziz qilgan kimsani xor qilmoqchi boʻlgan kishi; Allohning haramini (harom qilgan narsasini) halol sanaguvchi; mening ahli baytim borasida Alloh harom qilgan narsani halol sanaguvchi; va mening sunnatimni tark etuvchi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abdurrahmon ibn Abul-Mavoliy bu hadisni shunday, yaʼni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Amradan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan deb rivoyat qilgan. Sufyon as-Savriy, Hafs ibn Gʻiyos va bir nechta (rovi) esa buni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Ali ibn Husayndan, u Nabiy ﷺdan mursal (tarzda) rivoyat qilishgan boʻlib, bu (rivoyat) sahihroqdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олти (тоифа) борки, уларни мен ҳам, ҳар бир набий ҳам лаънатлаганман, Аллоҳ ҳам уларни лаънатлаган: Аллоҳнинг Китобига (бирор нарса) қўшувчи; Аллоҳнинг тақдирини ёлғонга чиқарувчи; зўравонлик билан ҳукмронлик қилиб, шу йўл билан Аллоҳ хор қилган кимсани азизламоқчи ва Аллоҳ азиз қилган кимсани хор қилмоқчи бўлган киши; Аллоҳнинг ҳарамини (ҳаром қилган нарсасини) ҳалол санагувчи; менинг аҳли байтим борасида Аллоҳ ҳаром қилган нарсани ҳалол санагувчи; ва менинг суннатимни тарк этувчи», дедилар. Абу Исо айтди: Абдурраҳмон ибн Абул-Маволий бу ҳадисни шундай, яъни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Амрадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан деб ривоят қилган. Суфён ас-Саврий, Ҳафс ибн Ғиёс ва бир нечта (рови) эса буни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Али ибн Ҳусайндан, у Набий ﷺдан мурсал (тарзда) ривоят қилишган бўлиб, бу (ривоят) саҳиҳроқдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَرَارِيُّ الْمُؤْمِنِينَ؟ قَالَ: «مِنْ آبَائِهِمْ» . فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ بِلَا عَمَلٍ؟ قَالَ: «اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ» . قُلْتُ فذاراري الْمُشْرِكِينَ؟ قَالَ: «مِنْ آبَائِهِمْ» . قُلْتُ: بِلَا عَمَلٍ؟ قَالَ: «اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U (Oisha) dediki: «Yo Rasululloh, moʼminlarning bolalari-chi?» dedim. U zot: «Ular ota-onalaridan (ularga qoʻshiladi)», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, hech qanday amal (qilmasa)-yu?» dedim. U zot: «Alloh ularning nima qiluvchi boʻlganlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, unda mushriklarning bolalari-chi?» dedim. U zot: «Ular ota-onalaridan (ularga qoʻshiladi)», dedilar. Men: «Hech qanday amal (qilmasa)-yu?» dedim. U zot: «Alloh ularning nima qiluvchi boʻlganlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У (Оиша) дедики: «Ё Расулуллоҳ, мўминларнинг болалари-чи?» дедим. У зот: «Улар ота-оналаридан (уларга қўшилади)», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, ҳеч қандай амал (қилмаса)-ю?» дедим. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима қилувчи бўлганларини яхшироқ билувчидир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, унда мушрикларнинг болалари-чи?» дедим. У зот: «Улар ота-оналаридан (уларга қўшилади)», дедилар. Мен: «Ҳеч қандай амал (қилмаса)-ю?» дедим. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима қилувчи бўлганларини яхшироқ билувчидир», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ تَكَلَّمَ فِي شَيْءٍ مِنَ الْقَدَرِ سُئِلَ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ لم يسْأَل عَنهُ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qadar borasida biror soʻz aytsa, qiyomat kuni undan soʻraladi. Kim u haqda biror narsa aytmasa, undan soʻralmaydi», deganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қадар борасида бирор сўз айтса, қиёмат куни ундан сўралади. Ким у ҳақда бирор нарса айтмаса, ундан сўралмайди», деганларини эшитдим.
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رد»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizning bu ishimizda (dinimizda) undan boʻlmagan bir narsani paydo qilsa (yangilik kiritsa), u (narsa) rad etilgandir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг бу ишимизда (динимизда) ундан бўлмаган бир нарсани пайдо қилса (янгилик киритса), у (нарса) рад этилгандир», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَرَخَّصَ فِيهِ فَتَنَزَّهَ عَنْهُ قَوْمٌ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَطَبَ فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ: «مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَتَنَزَّهُونَ عَنِ الشَّيْءِ أَصْنَعُهُ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأعلمهم بِاللَّه وأشدهم لَهُ خشيَة»
(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi.) Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ bir ishni qildilar va unda ruxsat (yengillik) berdilar; ammo baʼzi qavm undan tiyildi (uzoqlashdi). Bu Paygʻambar ﷺga yetgach, (u zot) xutba qilib, Allohga hamd aytdilar, soʻng: «Men qiladigan biror narsadan tiyiladigan qavmlarga nima boʻldi? Vallohi, men ularning Allohni eng (yaxshi) biluvchilari va Undan eng qattiq qoʻrquvchilariman» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади.) Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ бир ишни қилдилар ва унда рухсат (енгиллик) бердилар; аммо баъзи қавм ундан тийилди (узоқлашди). Бу Пайғамбар ﷺга етгач, (у зот) хутба қилиб, Аллоҳга ҳамд айтдилар, сўнг: «Мен қиладиган бирор нарсадан тийиладиган қавмларга нима бўлди? Валлоҳи, мен уларнинг Аллоҳни энг (яхши) билувчилари ва Ундан энг қаттиқ қўрқувчилариман» дедилар.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: تَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَات محكمات)
وَقَرَأَ إِلَى: (وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ)
قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " فَإِذَا رَأَيْتَ وَعِنْدَ مُسْلِمٍ: رَأَيْتُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ الله فاحذروهم "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {U senga Kitobni nozil qildi. Uning baʼzi oyatlari muhkam (maʼnosi aniq) boʻlib, ular Kitobning asosidir, boshqalari esa mutashobih (maʼnosi koʻp)dir. Qalblarida ogʻish (egrilik) boʻlganlar fitna izlab va uni (oʻzicha) taʼvil qilish istagida undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar. Holbuki, uning taʼvilini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. Ilmda barqaror boʻlganlar esa: ‹Biz unga iymon keltirdik, hammasi Robbimiz huzuridandir›, deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina ibrat oladilar} (Oli Imron 7) (oyatini) tilovat qildilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ: «Undagi mutashobih (oyat)larga ergashadiganlarni koʻrsangiz, bilingki, ular Alloh (oyatda) zikr qilgan kishilardir. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {У сенга Китобни нозил қилди. Унинг баъзи оятлари муҳкам (маъноси аниқ) бўлиб, улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (маъноси кўп)дир. Қалбларида оғиш (эгрилик) бўлганлар фитна излаб ва уни (ўзича) таъвил қилиш истагида ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда барқарор бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир›, дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина ибрат оладилар} (Оли Имрон 7) (оятини) тиловат қилдилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадиганларни кўрсангиз, билингки, улар Аллоҳ (оятда) зикр қилган кишилардир. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَوْحَى إِلَيَّ أَنَّهُ مَنْ سَلَكَ مَسْلَكًا فِي طَلَبِ الْعِلْمِ سَهَّلْتُ لَهُ طَرِيقَ الْجَنَّةِ وَمَنْ سَلَبْتُ كَرِيمَتَيْهِ أَثَبْتُهُ عَلَيْهِمَا الْجَنَّةَ. وَفَضْلٌ فِي عِلْمٍ خَيْرٌ مِنْ فَضْلٍ فِي عِبَادَةٍ وَمِلَاكُ الدِّينِ الْوَرَعُ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Alloh azza va jalla menga vahiy qildi: kim ilm talabida bir yoʻlni tutsa, unga jannat yoʻlini oson qilaman; kimning ikki (suyukli) koʻzini tortib olsam, ularning evaziga unga jannatni beraman. Ilmdagi fazl ibodatdagi fazldan yaxshiroqdir, dinning asosi esa — varadir (taqvodir)». Bayhaqiy uni «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ азза ва жалла менга ваҳий қилди: ким илм талабида бир йўлни тутса, унга жаннат йўлини осон қиламан; кимнинг икки (суюкли) кўзини тортиб олсам, уларнинг эвазига унга жаннатни бераман. Илмдаги фазл ибодатдаги фазлдан яхшироқдир, диннинг асоси эса — варадир (тақводир)». Байҳақий уни «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ بَعْضَ أَزْوَاجِهِ ثُمَّ يُصَلِّي وَلَا يَتَوَضَّأُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: لَا يَصِحُّ عِنْدَ أَصْحَابِنَا بِحَالٍ إِسْنَادُ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَأَيْضًا إِسْنَادُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْهَا
وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ: هَذَا مُرْسل وَإِبْرَاهِيم التَّيْمِيّ لم يسمع من عَائِشَة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ayollaridan birini oʻpar, soʻng tahorat qilmasdan namoz oʻqir edilar. Abu Dovud, Termiziy, Nasoiy va Ibn Mojja rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аёлларидан бирини ўпар, сўнг таҳорат қилмасдан намоз ўқир эдилар. Абу Довуд, Термизий, Насоий ва Ибн Можжа ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ قَالَ «غفرانك» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه والدارمي
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonadan chiqqanlarida: «Gʻufronaka (Ey Alloh, Sening magʻfiratingni soʻrayman)», der edilar.
Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadis boʻlib, uni faqat Isroil(ning) Yusuf ibn Abu Burdadan (qilgan) rivoyati orqaligina bilamiz. Abu Burda ibn Abu Musoning ismi Omir ibn Abdulloh ibn Qays al-Ashʼariydir. Bu bobda Oisha (roziyallohu anho)ning Paygʻambar ﷺ dan (qilgan) hadisidan boshqasini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонадан чиққанларида: «Ғуфронака (Эй Аллоҳ, Сенинг мағфиратингни сўрайман)», дер эдилар.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадис бўлиб, уни фақат Исроил(нинг) Юсуф ибн Абу Бурдадан (қилган) ривояти орқалигина биламиз. Абу Бурда ибн Абу Мусонинг исми Омир ибн Абдуллоҳ ибн Қайс ал-Ашъарийдир. Бу бобда Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг Пайғамбар ﷺ дан (қилган) ҳадисидан бошқасини билмаймиз.
وَعَن عمر قَالَ: رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ: «يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا» فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ مُحْيِي السّنة : قد صَحَّ:
عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سباطة قوم فَبَال قَائِما. . قيل: كَانَ ذَلِك لعذر
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Kim sizlarga Paygʻambar ﷺ tik turib bavl qilar edilar, deb (rivoyat) qilsa, uni tasdiqlamanglar; u zot faqat oʻtirib bavl qilar edilar».
(Rovi) aytdi: Bu bobda Umar, Burayda va Abdurrahmon ibn Hasanadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Umarning hadisi esa faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq(ning) Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan, (u) Umardan (qilgan rivoyati) orqali kelgan: Umar: «Paygʻambar ﷺ meni tik turib bavl qilayotganimni koʻrib: ‹Ey Umar, tik turib bavl qilma›, dedilar; shundan keyin men hech tik turib bavl qilmadim», degan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni marfuʼ (Paygʻambarga bogʻlangan) holda faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq rivoyat qilgan; u esa hadis ahli nazdida zaif boʻlib, Ayyub as-Saxtiyoniy uni zaif sanagan va u haqida (tanqidiy) gapirgan. Ubaydulloh esa Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan rivoyat qilib: «Umar (roziyallohu anhu): ‹Islom keltirganimdan beri tik turib bavl qilmadim›, dedi», degan. Bu Abdulkarimning hadisidan sahihroqdir. Buraydaning bu boradagi hadisi esa mahfuz (ishonchli) emas. Tik turib bavl qilishdan qaytarishning maʼnosi taqiq (harom) maʼnosida emas, balki odob (yaxshi xulq) maʼnosidadir. Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u: «Tik turib bavl qilishing — qoʻpollik (jafo)dandir», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Ким сизларга Пайғамбар ﷺ тик туриб бавл қилар эдилар, деб (ривоят) қилса, уни тасдиқламанглар; у зот фақат ўтириб бавл қилар эдилар».
(Рови) айтди: Бу бобда Умар, Бурайда ва Абдурраҳмон ибн Ҳасанадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Умарнинг ҳадиси эса фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ(нинг) Нофеъдан, (у) Ибн Умардан, (у) Умардан (қилган ривояти) орқали келган: Умар: «Пайғамбар ﷺ мени тик туриб бавл қилаётганимни кўриб: ‹Эй Умар, тик туриб бавл қилма›, дедилар; шундан кейин мен ҳеч тик туриб бавл қилмадим», деган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни марфуъ (Пайғамбарга боғланган) ҳолда фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ ривоят қилган; у эса ҳадис аҳли наздида заиф бўлиб, Айюб ас-Сахтиёний уни заиф санаган ва у ҳақида (танқидий) гапирган. Убайдуллоҳ эса Нофеъдан, (у) Ибн Умардан ривоят қилиб: «Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Ислом келтирганимдан бери тик туриб бавл қилмадим›, деди», деган. Бу Абдулкаримнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бурайданинг бу борадаги ҳадиси эса маҳфуз (ишончли) эмас. Тик туриб бавл қилишдан қайтаришнинг маъноси тақиқ (ҳаром) маъносида эмас, балки одоб (яхши хулқ) маъносидадир. Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у: «Тик туриб бавл қилишинг — қўполлик (жафо)дандир», деган.
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: «مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُول إِلَّا قَاعِدا» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Kim sizlarga Paygʻambar ﷺ tik turib bavl qilar edilar, deb (rivoyat) qilsa, uni tasdiqlamanglar; u zot faqat oʻtirib bavl qilar edilar».
(Rovi) aytdi: Bu bobda Umar, Burayda va Abdurrahmon ibn Hasanadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Umarning hadisi esa faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq(ning) Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan, (u) Umardan (qilgan rivoyati) orqali kelgan: Umar: «Paygʻambar ﷺ meni tik turib bavl qilayotganimni koʻrib: ‹Ey Umar, tik turib bavl qilma›, dedilar; shundan keyin men hech tik turib bavl qilmadim», degan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni marfuʼ (Paygʻambarga bogʻlangan) holda faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq rivoyat qilgan; u esa hadis ahli nazdida zaif boʻlib, Ayyub as-Saxtiyoniy uni zaif sanagan va u haqida (tanqidiy) gapirgan. Ubaydulloh esa Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan rivoyat qilib: «Umar (roziyallohu anhu): ‹Islom keltirganimdan beri tik turib bavl qilmadim›, dedi», degan. Bu Abdulkarimning hadisidan sahihroqdir. Buraydaning bu boradagi hadisi esa mahfuz (ishonchli) emas. Tik turib bavl qilishdan qaytarishning maʼnosi taqiq (harom) maʼnosida emas, balki odob (yaxshi xulq) maʼnosidadir. Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u: «Tik turib bavl qilishing — qoʻpollik (jafo)dandir», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Ким сизларга Пайғамбар ﷺ тик туриб бавл қилар эдилар, деб (ривоят) қилса, уни тасдиқламанглар; у зот фақат ўтириб бавл қилар эдилар».
(Рови) айтди: Бу бобда Умар, Бурайда ва Абдурраҳмон ибн Ҳасанадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Умарнинг ҳадиси эса фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ(нинг) Нофеъдан, (у) Ибн Умардан, (у) Умардан (қилган ривояти) орқали келган: Умар: «Пайғамбар ﷺ мени тик туриб бавл қилаётганимни кўриб: ‹Эй Умар, тик туриб бавл қилма›, дедилар; шундан кейин мен ҳеч тик туриб бавл қилмадим», деган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни марфуъ (Пайғамбарга боғланган) ҳолда фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ ривоят қилган; у эса ҳадис аҳли наздида заиф бўлиб, Айюб ас-Сахтиёний уни заиф санаган ва у ҳақида (танқидий) гапирган. Убайдуллоҳ эса Нофеъдан, (у) Ибн Умардан ривоят қилиб: «Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Ислом келтирганимдан бери тик туриб бавл қилмадим›, деди», деган. Бу Абдулкаримнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бурайданинг бу борадаги ҳадиси эса маҳфуз (ишончли) эмас. Тик туриб бавл қилишдан қайтаришнинг маъноси тақиқ (ҳаром) маъносида эмас, балки одоб (яхши хулқ) маъносидадир. Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у: «Тик туриб бавл қилишинг — қўполлик (жафо)дандир», деган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " عَشْرَ مِنَ الْفِطْرَةِ: قَصُّ الشَّارِبِ وَإِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ وَالسِّوَاكُ وَاسْتِنْشَاقُ الْمَاءِ وَقَصُّ الْأَظْفَارِ وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ وَنَتْفُ الْإِبِطِ وَحَلْقُ الْعَانَةِ وَانْتِقَاصُ الْمَاءِ)
يَعْنِي الِاسْتِنْجَاءَ - قَالَ الرَّاوِي: ونسيت الْعَاشِرَة إِلَّا أَن تكون الْمَضْمَضَة. رَوَاهُ مُسلم
وَفِي رِوَايَةٍ «الْخِتَانُ» بَدَلَ «إِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ» لَمْ أَجِدْ هَذِهِ الرِّوَايَةَ فِي «الصَّحِيحَيْنِ» وَلَا فِي كِتَابِ الْحُمَيْدِيِّ
وَلَكِنْ ذَكَرَهَا صَاحِبُ «الْجَامِعِ» وَكَذَا الْخطابِيّ فِي «معالم السّنَن» :
عَن أبي دَاوُد بِرِوَايَة عمار بن يَاسر
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻntasi fitratdandir: moʻylovni qisqartirish, soqolni qoʻyib yuborish, misvok, burunga suv tortish, tirnoqlarni olish, barmoq boʻgʻimlarini (bujmaklarini) yuvish, qoʻltiq tukini yulish, uyat joy tukini qirqish va suv bilan tozalanish (istinjo)», dedilar. Zakariyo dedi: Musʼab dedi: «Va men oʻninchisini unutdim — magar u ogʻiz chayish boʻlmasa (yaʼni ehtimol oʻninchisi mazmaza edi)». Qutayba ziyoda qildi: Vakiʼ dedi: «‹Suvni kamaytirish (intiqosul-mo)› — istinjoni (nazarda tutadi)».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўнтаси фитратдандир: мўйловни қисқартириш, соқолни қўйиб юбориш, мисвок, бурунга сув тортиш, тирноқларни олиш, бармоқ бўғимларини (бужмакларини) ювиш, қўлтиқ тукини юлиш, уят жой тукини қирқиш ва сув билан тозаланиш (истинжо)», дедилар. Закариё деди: Мусъаб деди: «Ва мен ўнинчисини унутдим — магар у оғиз чайиш бўлмаса (яъни эҳтимол ўнинчиси мазмаза эди)». Қутайба зиёда қилди: Вакиъ деди: «‹Сувни камайтириш (интиқосул-мо)› — истинжони (назарда тутади)».
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرْقُدُ مِنْ لَيْلٍ وَلَا نَهَارٍ فَيَسْتَيْقِظُ إِلَّا يَتَسَوَّكُ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ. رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi yoki kunduzi uxlab uygʻonganlarida, albatta tahorat qilishdan oldin misvok qilar edilar. Ahmad va Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси ёки кундузи ухлаб уйғонганларида, албатта таҳорат қилишдан олдин мисвок қилар эдилар. Аҳмад ва Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَاكُ فَيُعْطِينِي السِّوَاكَ لِأَغْسِلَهُ فَأَبْدَأُ بِهِ فَأَسْتَاكُ ثُمَّ أَغْسِلُهُ وَأَدْفَعُهُ إِلَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Paygʻambari ﷺ misvok ishlatar, soʻng uni yuvishim uchun menga berar edilar. Men avval oʻzim u bilan (tishlarimni) tozalar, soʻng uni yuvib, u zotga qaytarar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ мисвок ишлатар, сўнг уни ювишим учун менга берар эдилар. Мен аввал ўзим у билан (тишларимни) тозалар, сўнг уни ювиб, у зотга қайтарар эдим.
وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَفْضُلُ الصَّلَاةُ الَّتِي يُسْتَاكُ لَهَا عَلَى الصَّلَاةِ الَّتِي لَا يُسْتَاكُ لَهَا سَبْعِينَ ضعفا» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Misvok ishlatib oʻqilgan namoz misvoksiz oʻqilgan namozdan yetmish barobar afzaldir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мисвок ишлатиб ўқилган намоз мисвоксиз ўқилган намоздан етмиш баробар афзалдир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ: فِي طهوره وَترَجله وتنعله
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — imkon boʻlgan har bir ishida — har narsani oʻng (tomon)dan boshlashni yoqtirar edilar: yuvinish, soch tarash, kovush kiyishda (ham shunday qilar edilar).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — имкон бўлган ҳар бир ишида — ҳар нарсани ўнг (томон)дан бошлашни ёқтирар эдилар: ювиниш, соч тараш, ковуш кийишда (ҳам шундай қилар эдилар).
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِرْقَةٌ يُنَشِّفُ بِهَا أَعْضَاءَهُ بَعْدَ الْوُضُوءِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِالْقَائِمِ وَأَبُو مُعَاذٍ الرَّاوِي ضَعِيف عِنْد أهل الحَدِيث
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning tahoratdan soʻng aʼzolarini artadigan bir lattalari bor edi. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратдан сўнг аъзоларини артадиган бир латталари бор эди. Термизий ривоят қилган.