حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يُصِيبُ مِنَ الْمَرْأَةِ ثُمَّ يُكْسِلُ فَقَالَ " يَغْسِلُ مَا أَصَابَهُ مِنَ الْمَرْأَةِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ dan, ayoliga yaqinlashib (jimoʼ qilib), soʻng (maniy chiqarmay) horib qolgan kishi haqida soʻradim. Shunda (u zot): «Ayolidan tekkan (narsa)ni yuvsin, soʻng tahorat qilib, namoz oʻqisin», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан, аёлига яқинлашиб (жимў қилиб), сўнг (маний чиқармай) ҳориб қолган киши ҳақида сўрадим. Шунда (у зот): «Аёлидан теккан (нарса)ни ювсин, сўнг таҳорат қилиб, намоз ўқисин», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الْمَلِيِّ، عَنِ الْمَلِيِّ، - يَعْنِي بِقَوْلِهِ الْمَلِيِّ عَنِ الْمَلِيِّ أَبُو أَيُّوبَ، - عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَأْتِي أَهْلَهُ ثُمَّ لاَ يُنْزِلُ قَالَ " يَغْسِلُ ذَكَرَهُ وَيَتَوَضَّأُ " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayoliga yaqinlashib, soʻng (maniy) chiqarmagan kishi haqida: «Zakarini (jinsiy aʼzosini) yuvsin va tahorat qilsin», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлига яқинлашиб, сўнг (маний) чиқармаган киши ҳақида: «Закарини (жинсий аъзосини) ювсин ва таҳорат қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّهُ
بَيْنَمَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي قَوْمِهِ يُذَكِّرُهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ وَأَيَّامُ اللَّهِ نَعْمَاؤُهُ وَبَلاَؤُهُ إِذْ قَالَ
مَا أَعْلَمُ فِي الأَرْضِ رَجُلاً خَيْرًا أَوْ أَعْلَمَ مِنِّي . قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنِّي أَعْلَمُ بِالْخَيْرِ
مِنْهُ أَوْ عِنْدَ مَنْ هُوَ إِنَّ فِي الأَرْضِ رَجُلاً هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ . قَالَ يَا رَبِّ فَدُلَّنِي عَلَيْهِ . قَالَ
فَقِيلَ لَهُ تَزَوَّدْ حُوتًا مَالِحًا فَإِنَّهُ حَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ . قَالَ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ حَتَّى انْتَهَيَا
إِلَى الصَّخْرَةِ فَعُمِّيَ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ وَتَرَكَ فَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمَاءِ فَجَعَلَ لاَ يَلْتَئِمُ
عَلَيْهِ صَارَ مِثْلَ الْكُوَّةِ قَالَ فَقَالَ فَتَاهُ أَلاَ أَلْحَقُ نَبِيَّ اللَّهِ فَأُخْبِرَهُ قَالَ فَنُسِّيَ . فَلَمَّا تَجَاوَزَا
قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا . قَالَ وَلَمْ يُصِبْهُمْ نَصَبٌ حَتَّى تَجَاوَزَا
. قَالَ فَتَذَكَّرَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ
أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا . قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي . فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا
قَصَصًا فَأَرَاهُ مَكَانَ الْحُوتِ قَالَ هَا هُنَا وُصِفَ لِي . قَالَ فَذَهَبَ يَلْتَمِسُ فَإِذَا هُوَ بِالْخَضِرِ
مُسَجًّى ثَوْبًا مُسْتَلْقِيًا عَلَى الْقَفَا أَوْ قَالَ عَلَى حَلاَوَةِ الْقَفَا قَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ . فَكَشَفَ
الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ قَالَ وَعَلَيْكُمُ السَّلاَمُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى . قَالَ وَمَنْ مُوسَى قَالَ
مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ . قَالَ مَجِيءٌ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا . قَالَ
إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا . شَىْءٌ أُمِرْتُ بِهِ أَنْ
أَفْعَلَهُ إِذَا رَأَيْتَهُ لَمْ تَصْبِرْ . قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا . قَالَ
فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا . فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا
فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا . قَالَ انْتَحَى عَلَيْهَا . قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ
أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا . قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي
بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا . فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ . قَالَ
فَانْطَلَقَ إِلَى أَحَدِهِمْ بَادِيَ الرَّأْىِ فَقَتَلَهُ فَذُعِرَ عِنْدَهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ذَعْرَةً مُنْكَرَةً .
قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم عِنْدَ هَذَا الْمَكَانِ " رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى مُوسَى لَوْلاَ أَنَّهُ عَجَّلَ لَرَأَى الْعَجَبَ وَلَكِنَّهُ
أَخَذَتْهُ مِنْ صَاحِبِهِ ذَمَامَةٌ . قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ
لَدُنِّي عُذْرًا . وَلَوْ صَبَرَ لَرَأَى الْعَجَبَ - قَالَ وَكَانَ إِذَا ذَكَرَ أَحَدًا مِنَ الأَنْبِيَاءِ بَدَأَ بِنَفْسِهِ
" رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى أَخِي كَذَا رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا - " فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ
لِئَامًا فَطَافَا فِي الْمَجَالِسِ فَاسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا
يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ . قَالَ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا . قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ
وَأَخَذَ بِثَوْبِهِ . قَالَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ
يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ إِلَى آخِرِ الآيَةِ . فَإِذَا جَاءَ الَّذِي يُسَخِّرُهَا وَجَدَهَا مُنْخَرِقَةً فَتَجَاوَزَهَا
فَأَصْلَحُوهَا بِخَشَبَةٍ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَطُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ قَدْ عَطَفَا عَلَيْهِ فَلَوْ
أَنَّهُ أَدْرَكَ أَرْهَقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا
. وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ " . إِلَى آخِرِ الآيَةِ .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Bir vaqtlar Muso oʻz qavmi ichida, ularga Allohning ayyomlarini (kunlarini) eslatib turardi — Allohning ayyomlari Uning neʼmatlari va sinovlaridir — shunda u: Yer yuzida mendan yaxshiroq yoki bilimdonroq bir kishini bilmayman, — dedi. Shunda Alloh unga vahiy yubordi: Men yaxshilikni undan, yoki u (yaxshilik) kimda boʻlsa, undan koʻra yaxshiroq bilaman. Albatta, yer yuzida sendan bilimdonroq bir kishi bordir. (Muso): Ey Rabbim, meni unga (qanday topishimni) koʻrsat, — dedi. (Nabiy ﷺ dedilar:) Unga: Shoʻr baliqni ozuqa qilib ol; baliqni yoʻqotgan joyingda (u boʻladi), — deyildi. So u va xizmatkori yoʻlga chiqib, nihoyat qoyaga yetib keldilar. Shunda (Muso)ga (uxlash) gʻalaba qildi (uxlab qoldi). U (uygʻonib) yoʻlga ravona boʻldi va xizmatkorini (uxlab yotgan holida) tark etdi. Baliq esa suvda qimirlab, ustiga (suv) qoʻshilmaydigan boʻldi, derazaday (boʻshliq) boʻlib qoldi. Xizmatkori: Allohning paygʻambariga yetib borib unga xabar bersammikan? — dedi. Lekin unga (bu) unuttirildi. Ular (oʻsha joydan) oʻtib ketganlaridan keyin, (Muso) xizmatkoriga: Nonushtamizni keltir, bu safarimizdan chindan ham charchadik, — dedi. Holbuki (oʻsha joydan) oʻtib ketmagunlaricha ularga charchoq yetmagan edi. Shunda (xizmatkori) esladi va: Koʻrdingmi, biz qoyaga panoh tutganimizda men baliqni unutibman — uni eslashni menga shaytondan boshqa narsa unuttirmadi; (baliq) dengizda ajoyib tarzda oʻz yoʻlini olibdi, — dedi. (Muso): Biz istab kelgan narsa shu edi-da! — dedi. So ular oʻz izlaridan qaytib yurdilar. (Xizmatkori) unga baliqning joyini koʻrsatdi: Mana shu yer menga (vasf qilinib) koʻrsatilgan edi, — dedi. So u (Muso) izlay boshladi, birdan Xizrni koʻrdi — kiyim yopinib, chalqancha — yoki: yelkasining oʻrtasiga — yotgan edi. (Muso): Assalomu alaykum, — dedi. (Xizr) kiyimni yuzidan ochib: Va alaykumus-salom! Sen kimsan? — dedi. (Muso): Men Muʼsaman, — dedi. (Xizr): Qaysi Muso? — dedi. (Muso): Bani Isroilning Musasi, — dedi. (Xizr): Seni keltirgan narsa nima? — dedi. (Muso): Senga oʻrgatilgan toʻgʻri yoʻl (ilmi)dan menga ham oʻrgatishing uchun keldim, — dedi. (Xizr): Sen men bilan birga sabr qilishga aslo qodir boʻlolmaysan; oʻzing toʻla bilib yetmagan narsaga qanday sabr qilasan? Bu — menga buyurilgan, koʻrganingda sabr qila olmaydigan bir ish, — dedi. (Muso): Alloh xohlasa, meni sabrli topasan, senga hech bir ishda osiy boʻlmayman, — dedi. (Xizr): Agar menga ergashsang, men oʻzim senga (uning) zikrini boshlamagunimcha hech narsa haqida soʻrama, — dedi. So ular yoʻlga chiqdilar. Nihoyat kemaga minganlarida, (Xizr) uni teshdi. (Rovin) dedi: Unga (taxtaga) qarab (sindirdi). Muso unga: Ahlini gʻarq qilmoq uchun uni teshdingmi? Chindan ogʻir bir ish qilding, — dedi. (Xizr): Sen men bilan birga sabr qilishga aslo qodir boʻlolmaysan, demabmidim? — dedi. (Muso): Unutganim sababli meni tutma va ishimda menga qiyinchilik solma, — dedi. So ular yoʻlga chiqdilar. Nihoyat oʻynab yurgan bolalarni uchratdilar. (Rovin) dedi: (Xizr) ularning biriga qarab, oʻylab oʻtirmasdan uni oʻldirdi. Shunda Muso bundan dahshatli darajada qoʻrqib (taajjublanib) ketdi. (Muso): Hech bir jonni (oʻldirmagan) begunoh bir jonni oʻldirdingmi? Chindan ham yomon bir ish qilding, — dedi. Rasululloh ﷺ bu yerga kelganda: «Allohning rahmati bizga va Musoga boʻlsin! Agar u shoshilmaganida edi, ajoyibotlarni koʻrardi. Lekin uni hamrohidan (boʻlgan) uyat (xijolat) tutib qoldi», — dedilar. (Muso): Agar bundan keyin sendan biror narsa soʻrasam, menga hamroh boʻlma; mening tarafimdan (uzr soʻrashga) uzr (huquqi)ga yetib qolding, — dedi. (Nabiy ﷺ dedilar:) Agar u sabr qilganida, ajoyibotlarni koʻrardi. (Rovin) dedi: U zot paygʻambarlardan birini zikr qilsalar, avval oʻzlaridan boshlar edilar: «Allohning rahmati bizga va falon birodarimga boʻlsin; Allohning rahmati bizga boʻlsin», (deb). «So ular yoʻlga chiqdilar. Nihoyat pastkash (xasis) bir qishloq ahliga yetib keldilar; majlislarni aylanib, uning ahlidan taom soʻradilar, ammo ular bularni mehmon qilishdan bosh tortdilar. So ular u yerda qulamoqchi boʻlib turgan bir devorni topdilar; (Xizr) uni tikladi. (Muso): Agar xohlaganingda, buning evaziga haq olar eding, — dedi. (Xizr): Bu — men bilan sening orangdagi ajralishdir, — dedi va uning kiyimidan ushladi. (Xizr): Men senga, oʻzing sabr qila olmagan narsalarning taʼvilini xabar beraman. Kemaga kelsak, u dengizda ishlaydigan kambagʻallarniki edi — oyatning oxirigacha (… men uni nuqsonli qilmoqchi boʻldim). Chunki uni zoʻrlik bilan tortib oluvchi (podshoh) kelsa, uni teshilgan holda topib, undan oʻtib ketardi; keyin ular uni yogʻoch bilan tuzatib oldilar. Bolaga kelsak, u yaratilgan kuni kofir qilib yaratilgan edi, ota-onasi unga juda mehribon edilar. Agar u (ulgʻayib) yetganida, ularni tugʻyon (haddan oshish) va kufrga koʻmib qoʻyardi. So biz, Rabbilari ularga uning oʻrniga unisidan poklikda yaxshiroq va mehrda yaqinroqini almashtirib berishini istadik. Devorga kelsak, u shaharda ikki yetim bolaniki edi, ostida (xazina) bor edi…» — oyatning oxirigacha.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Бир вақтлар Мусо ўз қавми ичида, уларга Аллоҳнинг айёмларини (кунларини) эслатиб турарди — Аллоҳнинг айёмлари Унинг неъматлари ва синовларидир — шунда у: Ер юзида мендан яхшироқ ёки билимдонроқ бир кишини билмайман, — деди. Шунда Аллоҳ унга ваҳий юборди: Мен яхшиликни ундан, ёки у (яхшилик) кимда бўлса, ундан кўра яхшироқ биламан. Албатта, ер юзида сендан билимдонроқ бир киши бордир. (Мусо): Эй Раббим, мени унга (қандай топишимни) кўрсат, — деди. (Набий ﷺ дедилар:) Унга: Шўр балиқни озуқа қилиб ол; балиқни йўқотган жойингда (у бўлади), — дейилди. Со у ва хизматкори йўлга чиқиб, ниҳоят қояга етиб келдилар. Шунда (Мусо)га (ухлаш) ғалаба қилди (ухлаб қолди). У (уйғониб) йўлга равона бўлди ва хизматкорини (ухлаб ётган ҳолида) тарк этди. Балиқ эса сувда қимирлаб, устига (сув) қўшилмайдиган бўлди, деразадай (бўшлиқ) бўлиб қолди. Хизматкори: Аллоҳнинг пайғамбарига етиб бориб унга хабар берсаммикан? — деди. Лекин унга (бу) унуттирилди. Улар (ўша жойдан) ўтиб кетганларидан кейин, (Мусо) хизматкорига: Нонуштамизни келтир, бу сафаримиздан чиндан ҳам чарчадик, — деди. Ҳолбуки (ўша жойдан) ўтиб кетмагунларича уларга чарчоқ етмаган эди. Шунда (хизматкори) эслади ва: Кўрдингми, биз қояга паноҳ тутганимизда мен балиқни унутибман — уни эслашни менга шайтондан бошқа нарса унуттирмади; (балиқ) денгизда ажойиб тарзда ўз йўлини олибди, — деди. (Мусо): Биз истаб келган нарса шу эди-да! — деди. Со улар ўз изларидан қайтиб юрдилар. (Хизматкори) унга балиқнинг жойини кўрсатди: Мана шу ер менга (васф қилиниб) кўрсатилган эди, — деди. Со у (Мусо) излай бошлади, бирдан Хизрни кўрди — кийим ёпиниб, чалқанча — ёки: елкасининг ўртасига — ётган эди. (Мусо): Ассалому алайкум, — деди. (Хизр) кийимни юзидан очиб: Ва алайкумус-салом! Сен кимсан? — деди. (Мусо): Мен Муъсаман, — деди. (Хизр): Қайси Мусо? — деди. (Мусо): Бани Исроилнинг Мусаси, — деди. (Хизр): Сени келтирган нарса нима? — деди. (Мусо): Сенга ўргатилган тўғри йўл (илми)дан менга ҳам ўргатишинг учун келдим, — деди. (Хизр): Сен мен билан бирга сабр қилишга асло қодир бўлолмайсан; ўзинг тўла билиб етмаган нарсага қандай сабр қиласан? Бу — менга буюрилган, кўрганингда сабр қила олмайдиган бир иш, — деди. (Мусо): Аллоҳ хоҳласа, мени сабрли топасан, сенга ҳеч бир ишда осий бўлмайман, — деди. (Хизр): Агар менга эргашсанг, мен ўзим сенга (унинг) зикрини бошламагунимча ҳеч нарса ҳақида сўрама, — деди. Со улар йўлга чиқдилар. Ниҳоят кемага минганларида, (Хизр) уни тешди. (Ровин) деди: Унга (тахтага) қараб (синдирди). Мусо унга: Аҳлини ғарқ қилмоқ учун уни тешдингми? Чиндан оғир бир иш қилдинг, — деди. (Хизр): Сен мен билан бирга сабр қилишга асло қодир бўлолмайсан, демабмидим? — деди. (Мусо): Унутганим сабабли мени тутма ва ишимда менга қийинчилик солма, — деди. Со улар йўлга чиқдилар. Ниҳоят ўйнаб юрган болаларни учратдилар. (Ровин) деди: (Хизр) уларнинг бирига қараб, ўйлаб ўтирмасдан уни ўлдирди. Шунда Мусо бундан даҳшатли даражада қўрқиб (таажжубланиб) кетди. (Мусо): Ҳеч бир жонни (ўлдирмаган) бегуноҳ бир жонни ўлдирдингми? Чиндан ҳам ёмон бир иш қилдинг, — деди. Расулуллоҳ ﷺ бу ерга келганда: «Аллоҳнинг раҳмати бизга ва Мусога бўлсин! Агар у шошилмаганида эди, ажойиботларни кўрарди. Лекин уни ҳамроҳидан (бўлган) уят (хижолат) тутиб қолди», — дедилар. (Мусо): Агар бундан кейин сендан бирор нарса сўрасам, менга ҳамроҳ бўлма; менинг тарафимдан (узр сўрашга) узр (ҳуқуқи)га етиб қолдинг, — деди. (Набий ﷺ дедилар:) Агар у сабр қилганида, ажойиботларни кўрарди. (Ровин) деди: У зот пайғамбарлардан бирини зикр қилсалар, аввал ўзларидан бошлар эдилар: «Аллоҳнинг раҳмати бизга ва фалон биродаримга бўлсин; Аллоҳнинг раҳмати бизга бўлсин», (деб). «Со улар йўлга чиқдилар. Ниҳоят пасткаш (хасис) бир қишлоқ аҳлига етиб келдилар; мажлисларни айланиб, унинг аҳлидан таом сўрадилар, аммо улар буларни меҳмон қилишдан бош тортдилар. Со улар у ерда қуламоқчи бўлиб турган бир деворни топдилар; (Хизр) уни тиклади. (Мусо): Агар хоҳлаганингда, бунинг эвазига ҳақ олар эдинг, — деди. (Хизр): Бу — мен билан сенинг орангдаги ажралишдир, — деди ва унинг кийимидан ушлади. (Хизр): Мен сенга, ўзинг сабр қила олмаган нарсаларнинг таъвилини хабар бераман. Кемага келсак, у денгизда ишлайдиган камбағалларники эди — оятнинг охиригача (… мен уни нуқсонли қилмоқчи бўлдим). Чунки уни зўрлик билан тортиб олувчи (подшоҳ) келса, уни тешилган ҳолда топиб, ундан ўтиб кетарди; кейин улар уни ёғоч билан тузатиб олдилар. Болага келсак, у яратилган куни кофир қилиб яратилган эди, ота-онаси унга жуда меҳрибон эдилар. Агар у (улғайиб) етганида, уларни туғён (ҳаддан ошиш) ва куфрга кўмиб қўярди. Со биз, Раббилари уларга унинг ўрнига унисидан покликда яхшироқ ва меҳрда яқинроқини алмаштириб беришини истадик. Деворга келсак, у шаҳарда икки етим боланики эди, остида (хазина) бор эди…» — оятнинг охиригача.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَقَبَةَ،
بْنِ مَسْقَلَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْغُلاَمَ الَّذِي قَتَلَهُ الْخَضِرُ طُبِعَ كَافِرًا وَلَوْ عَاشَ
لأَرْهَقَ أَبَوَيْهِ طُغْيَانًا وَكُفْرًا " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xizr oʻldirgan oʻsha yigit kofir (boʻlib qolishi) yozilgan edi; agar tirik qolganida, ota-onasini ham tugʻyon (haddan oshish) va kufrga giriftor qilgan boʻlardi», — dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хизр ўлдирган ўша йигит кофир (бўлиб қолиши) ёзилган эди; агар тирик қолганида, ота-онасини ҳам туғён (ҳаддан ошиш) ва куфрга гирифтор қилган бўларди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ لاَ أَعْلَمُ رَجُلاً أَبْعَدَ مِنَ الْمَسْجِدِ مِنْهُ وَكَانَ لاَ تُخْطِئُهُ صَلاَةٌ - قَالَ - فَقِيلَ لَهُ أَوْ قُلْتُ لَهُ لَوِ اشْتَرَيْتَ حِمَارًا تَرْكَبُهُ فِي الظَّلْمَاءِ وَفِي الرَّمْضَاءِ . قَالَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ مَنْزِلِي إِلَى جَنْبِ الْمَسْجِدِ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ يُكْتَبَ لِي مَمْشَاىَ إِلَى الْمَسْجِدِ وَرُجُوعِي إِذَا رَجَعْتُ إِلَى أَهْلِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ جَمَعَ اللَّهُ لَكَ ذَلِكَ كُلَّهُ " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi bor edi, men masjiddan undan koʻra uzoqroqda turadigan boshqa bir kishini bilmasdim. Uning birorta namozi (jamoatdan) qolmasdi. (Ubay) dedi: Unga aytildi yoki men unga dedim: «Zulmatda va qizigan qumda minib yurish uchun bir eshak sotib olsang boʻlmasmidi?» (U) dedi: «Uyim masjidning yonida boʻlishi meni xursand qilmaydi. Men masjidga yurib borishim va oilamga qaytib kelganimda qaytishim (savobi) menga yozilishini istayman». Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh sen uchun bularning hammasini jamlab qoʻyibdi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши бор эди, мен масжиддан ундан кўра узоқроқда турадиган бошқа бир кишини билмасдим. Унинг бирорта намози (жамоатдан) қолмасди. (Убай) деди: Унга айтилди ёки мен унга дедим: «Зулматда ва қизиган қумда миниб юриш учун бир эшак сотиб олсанг бўлмасмиди?» (У) деди: «Уйим масжиднинг ёнида бўлиши мени хурсанд қилмайди. Мен масжидга юриб боришим ва оиламга қайтиб келганимда қайтишим (савоби) менга ёзилишини истайман». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сен учун буларнинг ҳаммасини жамлаб қўйибди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ بَيْتُهُ أَقْصَى بَيْتٍ فِي الْمَدِينَةِ فَكَانَ لاَ تُخْطِئُهُ الصَّلاَةُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَتَوَجَّعْنَا لَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا فُلاَنُ لَوْ أَنَّكَ اشْتَرَيْتَ حِمَارًا يَقِيكَ مِنَ الرَّمْضَاءِ وَيَقِيكَ مِنْ هَوَامِّ الأَرْضِ . قَالَ أَمَا وَاللَّهِ مَا أُحِبُّ أَنَّ بَيْتِي مُطَنَّبٌ بِبَيْتِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَحَمَلْتُ بِهِ حِمْلاً حَتَّى أَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ - قَالَ - فَدَعَاهُ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ وَذَكَرَ لَهُ أَنَّهُ يَرْجُو فِي أَثَرِهِ الأَجْرَ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ مَا احْتَسَبْتَ " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi bor edi, uning uyi Madinadagi eng chekka uy edi. Shunday boʻlsa-da, uning Rasululloh ﷺ bilan birga (oʻqiladigan) birorta namozi qolmasdi. (Ubay) dedi: Biz unga achindik. Men unga: «Ey falonchi! Qizigan qumdan va yerning hasharotlaridan saqlaydigan bir eshak sotib olsang boʻlmasmidi?» dedim. (U) dedi: «Yoʻq, Allohga qasamki, uyim Muhammad ﷺ ning uyiga yondosh boʻlishini ham istamayman». (Ubay) dedi: Shunda men bundan ogʻir ranjib, Allohning Paygʻambari ﷺ huzuriga keldim va u zotga (buni) xabar qildim. (Ubay) dedi: U zot (haligi kishini) chaqirib, unga ham xuddi shunday (eshak haqida) dedilar. (U kishi) qadamlari (izlari) savobini umid qilishini aytdi. Shunda Paygʻambar ﷺ unga: «Sen umid qilgan narsa albatta senga (beriladi)», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши бор эди, унинг уйи Мадинадаги энг чекка уй эди. Шундай бўлса-да, унинг Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (ўқиладиган) бирорта намози қолмасди. (Убай) деди: Биз унга ачиндик. Мен унга: «Эй фалончи! Қизиган қумдан ва ернинг ҳашаротларидан сақлайдиган бир эшак сотиб олсанг бўлмасмиди?» дедим. (У) деди: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, уйим Муҳаммад ﷺ нинг уйига ёндош бўлишини ҳам истамайман». (Убай) деди: Шунда мен бундан оғир ранжиб, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ ҳузурига келдим ва у зотга (буни) хабар қилдим. (Убай) деди: У зот (ҳалиги кишини) чақириб, унга ҳам худди шундай (эшак ҳақида) дедилар. (У киши) қадамлари (излари) савобини умид қилишини айтди. Шунда Пайғамбар ﷺ унга: «Сен умид қилган нарса албатта сенга (берилади)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ
عَزْرَةَ، عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أُبَىِّ،
بْنِ كَعْبٍ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الأَكْبَرِ} قَالَ مَصَائِبُ
الدُّنْيَا وَالرُّومُ وَالْبَطْشَةُ أَوِ الدُّخَانُ . شُعْبَةُ الشَّاكُّ فِي الْبَطْشَةِ أَوِ الدُّخَانِ .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jallaning «Albatta Biz ularga eng katta azobdan oldin eng kichik azobdan totdiramiz» (Sajda 21) degan soʻzi haqida (Ubay): «(Bu) dunyo musibatlari, Rum va tutish — yoki tutun (totdiramiz, degani)», dedi. Tutish yoki tutunda shubha qilgan Shuʼbadir.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалланинг «Албатта Биз уларга энг катта азобдан олдин энг кичик азобдан тотдирамиз» (Сажда 21) деган сўзи ҳақида (Убай): «(Бу) дунё мусибатлари, Рум ва тутиш — ёки тутун (тотдирамиз, дегани)», деди. Тутиш ёки тутунда шубҳа қилган Шуъбадир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَةَ بْنَ أَبِي لُبَابَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ أُبَىٌّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُهَا وَأَكْثَرُ عِلْمِي هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ - وَإِنَّمَا شَكَّ شُعْبَةُ فِي هَذَا الْحَرْفِ - هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ وَحَدَّثَنِي بِهَا صَاحِبٌ لِي عَنْهُ .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ubay Laylatul-qadr haqida: «Alloh bilan qasamki, men uni bilaman. Bilganimning eng (ishonchlisi) shuki, u Rasululloh ﷺ bizni qiyomida turishga buyurgan kechadir, u yigirma yettinchi kechadir», dedi. — Shuʼba bu jumlada (faqat) shubha qildi — «u Rasululloh ﷺ bizni (qiyomiga) buyurgan kechadir». (Roviy) dedi: Buni menga doʻstlarimdan biri undan (Ubaydan rivoyat qilib) hadis aytdi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Убай Лайлатул-қадр ҳақида: «Аллоҳ билан қасамки, мен уни биламан. Билганимнинг энг (ишончлиси) шуки, у Расулуллоҳ ﷺ бизни қиёмида туришга буюрган кечадир, у йигирма еттинчи кечадир», деди. — Шуъба бу жумлада (фақат) шубҳа қилди — «у Расулуллоҳ ﷺ бизни (қиёмига) буюрган кечадир». (Ровий) деди: Буни менга дўстларимдан бири ундан (Убайдан ривоят қилиб) ҳадис айтди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي السَّلِيلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَىُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَىُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ . قَالَ فَضَرَبَ فِي صَدْرِي وَقَالَ " وَاللَّهِ لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ " .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi (yodlagan) Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. (Ubay) dedi: men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedim. (Rasululloh) yana: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. Men: {Alloh — Undan oʻzga iloh yoʻq; (U) tirik va (hamma narsani) idora qilib turuvchidir} (Baqara 255) dedim. Shunda (Rasululloh) koʻkragimga (yengilgina) urib: «Vallohi, ilm senga muborak boʻlsin, ey Abul-Munzir!» — dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги (ёдлаган) Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. (Убай) деди: мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедим. (Расулуллоҳ) яна: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. Мен: {Аллоҳ — Ундан ўзга илоҳ йўқ; (У) тирик ва (ҳамма нарсани) идора қилиб турувчидир} (Бақара 255) дедим. Шунда (Расулуллоҳ) кўкрагимга (енгилгина) уриб: «Валлоҳи, илм сенга муборак бўлсин, эй Абул-Мунзир!» — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ يُصَلِّي فَقَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ قِرَاءَةً سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَلَمَّا قَضَيْنَا الصَّلاَةَ دَخَلْنَا جَمِيعًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ هَذَا قَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ وَدَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَءَا فَحَسَّنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَأْنَهُمَا فَسُقِطَ فِي نَفْسِي مِنَ التَّكْذِيبِ وَلاَ إِذْ كُنْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا قَدْ غَشِيَنِي ضَرَبَ فِي صَدْرِي فَفِضْتُ عَرَقًا وَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَرَقًا فَقَالَ لِي " يَا أُبَىُّ أُرْسِلَ إِلَىَّ أَنِ اقْرَإِ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men masjidda edim. Bir kishi kirib namoz oʻqidi va men inkor qilgan (notanish) bir qiroat bilan oʻqidi. Soʻng boshqa biri kirib, oʻrtogʻining qiroatidan oʻzga bir qiroat bilan oʻqidi. Namozni tugatganimizdan keyin biz hammamiz Rasululloh ﷺ huzuriga kirdik. Men: «Bu kishi men inkor qilgan bir qiroat bilan oʻqidi, boshqa biri ham kirib, oʻrtogʻining qiroatidan oʻzgacha oʻqidi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ ularning ikkoviga buyurdilar, ular oʻqishdi. Nabiy ﷺ ularning ikkovining ishini yaxshi (toʻgʻri) deb topdilar. Shunda mening qalbimga (vahiyni) yolgʻonga chiqarishdan bir narsa — hatto johiliyatda boʻlganimda ham boʻlmagan (darajada) tushdi. Rasululloh ﷺ meni qoplab olgan (holatni) koʻrgach, koʻkragimga (qoʻllari bilan) urdilar. Shunda men terga gʻarq boʻldim va goʻyo qoʻrquvdan Allohga — azza va jallaga — qarab turgandek boʻldim. Soʻng menga: «Ey Ubay! Menga: ‹Qurʼonni bir harf (qiroat) ustida oʻqi›, deb (xabar) yuborildi. Men unga: ‹Ummatimga yengil qil›, deb javob qaytardim. Menga ikkinchi marta: ‹Uni ikki harf ustida oʻqi›, deb (xabar) qaytarildi. Men yana unga: ‹Ummatimga yengil qil›, deb javob qaytardim. Menga uchinchi marta: ‹Yetti harf ustida oʻqi›, deb (xabar) qaytarildi. (Yana menga): ‹Men senga qaytargan har bir javob (oʻrniga) sen Mendan soʻraydigan bir tilak bor›, (deyildi). Men: ‹Ey Alloh! Ummatimni kechir, ummatimni kechir›, dedim. Uchinchisini esa butun xaloyiq — hatto Ibrohim (alayhissalom) ham — menga (shafoat soʻrab) yuz buradigan kunga qoldirdim», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен масжидда эдим. Бир киши кириб намоз ўқиди ва мен инкор қилган (нотаниш) бир қироат билан ўқиди. Сўнг бошқа бири кириб, ўртоғининг қироатидан ўзга бир қироат билан ўқиди. Намозни тугатганимиздан кейин биз ҳаммамиз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кирдик. Мен: «Бу киши мен инкор қилган бир қироат билан ўқиди, бошқа бири ҳам кириб, ўртоғининг қироатидан ўзгача ўқиди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларнинг икковига буюрдилар, улар ўқишди. Набий ﷺ уларнинг икковининг ишини яхши (тўғри) деб топдилар. Шунда менинг қалбимга (ваҳийни) ёлғонга чиқаришдан бир нарса — ҳатто жоҳилиятда бўлганимда ҳам бўлмаган (даражада) тушди. Расулуллоҳ ﷺ мени қоплаб олган (ҳолатни) кўргач, кўкрагимга (қўллари билан) урдилар. Шунда мен терга ғарқ бўлдим ва гўё қўрқувдан Аллоҳга — азза ва жаллага — қараб тургандек бўлдим. Сўнг менга: «Эй Убай! Менга: ‹Қуръонни бир ҳарф (қироат) устида ўқи›, деб (хабар) юборилди. Мен унга: ‹Умматимга енгил қил›, деб жавоб қайтардим. Менга иккинчи марта: ‹Уни икки ҳарф устида ўқи›, деб (хабар) қайтарилди. Мен яна унга: ‹Умматимга енгил қил›, деб жавоб қайтардим. Менга учинчи марта: ‹Етти ҳарф устида ўқи›, деб (хабар) қайтарилди. (Яна менга): ‹Мен сенга қайтарган ҳар бир жавоб (ўрнига) сен Мендан сўрайдиган бир тилак бор›, (дейилди). Мен: ‹Эй Аллоҳ! Умматимни кечир, умматимни кечир›, дедим. Учинчисини эса бутун халойиқ — ҳатто Иброҳим (алайҳиссалом) ҳам — менга (шафоат сўраб) юз бурадиган кунга қолдирдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي، خَالِدٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، أَخْبَرَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى فَقَرَأَ قِرَاءَةً وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U masjidda oʻtirgan edi. Shu vaqtda bir kishi kirib namoz oʻqidi va bir qiroat bilan oʻqidi... — va hadis yuqoridagi (Ibn Numayrning) hadisi misli (kabi) davom ettirildi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У масжидда ўтирган эди. Шу вақтда бир киши кириб намоз ўқиди ва бир қироат билан ўқиди... — ва ҳадис юқоридаги (Ибн Нумайрнинг) ҳадиси мисли (каби) давом эттирилди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَ أَضَاةِ بَنِي غِفَارٍ - قَالَ - فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ . فَقَالَ " أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ " . ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ " أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ " . ثُمَّ جَاءَهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى ثَلاَثَةِ أَحْرُفٍ . فَقَالَ " أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ " . ثُمَّ جَاءَهُ الرَّابِعَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَأَيُّمَا حَرْفٍ قَرَءُوا عَلَيْهِ فَقَدْ أَصَابُوا .
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Bani Gʻifor (qabilasining) hovuzi yonida edilar. Shunda u zotning huzurlariga Jabroil (alayhissalom) kelib: «Alloh senga ummating Qurʼonni bir harf ustida oʻqishini buyuradi», dedi. U zot: «Allohdan Uning ofiyatini va magʻfiratini soʻrayman, ammo ummatim bunga toqat qila olmaydi», dedilar. Soʻng (Jabroil) u zotning huzurlariga ikkinchi marta kelib: «Alloh senga ummating Qurʼonni ikki harf ustida oʻqishini buyuradi», dedi. U zot: «Allohdan Uning ofiyatini va magʻfiratini soʻrayman, ammo ummatim bunga toqat qila olmaydi», dedilar. Soʻng (Jabroil) u zotning huzurlariga uchinchi marta kelib: «Alloh senga ummating Qurʼonni uch harf ustida oʻqishini buyuradi», dedi. U zot: «Allohdan Uning ofiyatini va magʻfiratini soʻrayman, ammo ummatim bunga toqat qila olmaydi», dedilar. Soʻng (Jabroil) u zotning huzurlariga toʻrtinchi marta kelib: «Alloh senga ummating Qurʼonni yetti harf ustida oʻqishini buyuradi. Ular qaysi harf ustida oʻqishsa, toʻgʻri (oʻqigan) boʻladilar», dedi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Бани Ғифор (қабиласининг) ҳовузи ёнида эдилар. Шунда у зотнинг ҳузурларига Жаброил (алайҳиссалом) келиб: «Аллоҳ сенга умматинг Қуръонни бир ҳарф устида ўқишини буюради», деди. У зот: «Аллоҳдан Унинг офиятини ва мағфиратини сўрайман, аммо умматим бунга тоқат қила олмайди», дедилар. Сўнг (Жаброил) у зотнинг ҳузурларига иккинчи марта келиб: «Аллоҳ сенга умматинг Қуръонни икки ҳарф устида ўқишини буюради», деди. У зот: «Аллоҳдан Унинг офиятини ва мағфиратини сўрайман, аммо умматим бунга тоқат қила олмайди», дедилар. Сўнг (Жаброил) у зотнинг ҳузурларига учинчи марта келиб: «Аллоҳ сенга умматинг Қуръонни уч ҳарф устида ўқишини буюради», деди. У зот: «Аллоҳдан Унинг офиятини ва мағфиратини сўрайман, аммо умматим бунга тоқат қила олмайди», дедилар. Сўнг (Жаброил) у зотнинг ҳузурларига тўртинчи марта келиб: «Аллоҳ сенга умматинг Қуръонни етти ҳарф устида ўқишини буюради. Улар қайси ҳарф устида ўқишса, тўғри (ўқиган) бўладилар», деди.