حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ أَنَّ رِجَالاً يَكْرَهُونَ أَنْ يَتَخَلَّفُوا بَعْدِي وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ مَا تَخَلَّفْتُ، لَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ، ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ، ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim:) «Jonim (qoʻ)lida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar mendan keyin (jihodga chiqmay) ortda qolishni yoqtirmaydigan, lekin men ularni (ulov bilan) koʻtarib (joʻnatadigan narsa) topa olmaydigan erkaklar (mavjud) boʻlmaganida, men (hech qachon jihoddan) ortda qolmas edim; va men Alloh yoʻlida oʻldirilishimni — soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni, soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni, soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni — istardim», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим:) «Жоним (қў)лида бўлган Зот билан қасамки, агар мендан кейин (жиҳодга чиқмай) ортда қолишни ёқтирмайдиган, лекин мен уларни (улов билан) кўтариб (жўнатадиган нарса) топа олмайдиган эркаклар (мавжуд) бўлмаганида, мен (ҳеч қачон жиҳоддан) ортда қолмас эдим; ва мен Аллоҳ йўлида ўлдирилишимни — сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни, сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни, сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни — истардим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ وَدِدْتُ أَنِّي لأُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ، ثُمَّ أُحْيَا، ثُمَّ أُقْتَلُ، ثُمَّ أُحْيَا، ثُمَّ أُقْتَلُ، ثُمَّ أُحْيَا ‏"‏‏.‏ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَقُولُهُنَّ ثَلاَثًا أَشْهَدُ بِاللَّهِ‏.‏

(Aʼraj Abu Hurayradan (rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Jonim (qoʻ)lida boʻlgan Zot bilan qasamki, men Alloh yoʻlida jang qilib, oʻldirilishimni — soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni, soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni, soʻng tirilib, yana oʻldirilishimni, soʻng tirilishimni — istardim», dedilar.) Abu Hurayra bularni (oʻsha soʻzlarni) uch marta: «Alloh nomi bilan guvohlik beraman», deb (takror) aytardi.(Аъраж Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним (қў)лида бўлган Зот билан қасамки, мен Аллоҳ йўлида жанг қилиб, ўлдирилишимни — сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни, сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни, сўнг тирилиб, яна ўлдирилишимни, сўнг тирилишимни — истардим», дедилар.) Абу Ҳурайра буларни (ўша сўзларни) уч марта: «Аллоҳ номи билан гувоҳлик бераман», деб (такрор) айтарди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْ كَانَ عِنْدِي أُحُدٌ ذَهَبًا، لأَحْبَبْتُ أَنْ لاَ يَأْتِيَ ثَلاَثٌ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ، لَيْسَ شَىْءٌ أُرْصِدُهُ فِي دَيْنٍ عَلَىَّ أَجِدُ مَنْ يَقْبَلُهُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildiki,) U zot: «Agar mening huzurimda Uhud (togʻi)cha oltin boʻlsa, men — uch (kun) oʻtmasdan, undan mening huzurimda bir dinor (ham) qolmasligini xohlardim — faqat zimmamdagi qarz uchun ajratib qoʻyadiganimdan boshqa, (uni ham) qabul qiladigan kishini topsam (darrov berib yuborardim)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилдики,) У зот: «Агар менинг ҳузуримда Уҳуд (тоғи)ча олтин бўлса, мен — уч (кун) ўтмасдан, ундан менинг ҳузуримда бир динор (ҳам) қолмаслигини хоҳлардим — фақат зиммамдаги қарз учун ажратиб қўядиганимдан бошқа, (уни ҳам) қабул қиладиган кишини топсам (дарров бериб юборардим)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا سُقْتُ الْهَدْىَ، وَلَحَلَلْتُ مَعَ النَّاسِ حِينَ حَلُّوا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Agar men ishimning oldini, keyin bilgan narsamcha, (oldindan) bilganimda edi, men hadyni (qurbonlik tuyasini) haydab kelmas edim va odamlar (ihromdan) chiqqanlarida, men ham ular bilan (birga) chiqar edim», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен ишимнинг олдини, кейин билган нарсамча, (олдиндан) билганимда эди, мен ҳадйни (қурбонлик туясини) ҳайдаб келмас эдим ва одамлар (иҳромдан) чиққанларида, мен ҳам улар билан (бирга) чиқар эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبَّيْنَا بِالْحَجِّ وَقَدِمْنَا مَكَّةَ لأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَأَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَلْنَحِلَّ، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ وَلَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِنَّا هَدْىٌ غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لَحَلَلْتُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَلَقِيَهُ سُرَاقَةُ وَهْوَ يَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَنَا هَذِهِ خَاصَّةً قَالَ ‏"‏ لاَ بَلْ لأَبَدٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَكَانَتْ عَائِشَةُ قَدِمَتْ مَكَّةَ وَهْىَ حَائِضٌ، فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَنْسُكَ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ تَطُوفُ وَلاَ تُصَلِّي حَتَّى تَطْهُرَ، فَلَمَّا نَزَلُوا الْبَطْحَاءَ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَنْطَلِقُ بِحَجَّةٍ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنْ يَنْطَلِقَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ عُمْرَةً فِي ذِي الْحَجَّةِ بَعْدَ أَيَّامِ الْحَجِّ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) edik; bas, biz haj (niyati) bilan talbiya aytdik va Zul-hijjaning toʻrtinchi kuni (oʻtganida) Makkaga yetib keldik. Paygʻambar ﷺ bizga: Baytni (Kaʼbani) va Safo bilan Marvani tavof qilishni, soʻng uni (hajni) umra qilib (oʻzgartirib), (ihromdan) chiqishni buyurdilar — faqat oʻzi bilan hadyi (qurbonlik tuyasi) boʻlgan kishidan boshqasi. (Jobir) aytdi: Bizdan hech kimning yonida hadyi yoʻq edi — Paygʻambar ﷺ va Talhadan boshqa. Ali esa Yamandan — oʻzi bilan hadyi (boʻlgan) holda — keldi-da: «Men Rasululloh ﷺ niyat qilgan (ihrom) bilan niyat qildim», dedi. (Sahobalardan baʼzilari:) «Biz Minoga — (ihromdan endigina chiqib,) birortamizning zakari (suv) tomib turgan holda — boramizmi?!» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta, men ishimning oldini, keyin bilgan narsamcha, (oldindan) bilganimda edi, men hadyi keltirmas edim; va agar yonimda hadyi boʻlmaganida, men ham (ihromdan) chiqar edim», dedilar. (Jobir) aytdi: Suroqa U zotni — U zot Aqaba jamrasini (toshini) otayotganlarida — uchratib: «Yo Rasululloh, bu (umra hajga qoʻshilishi) bizga xosmi (faqat shu yilgami)?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki abadiy(dir)», dedilar. (Jobir) aytdi: Oisha Makkaga hayzli holda kelgan edi; bas, Paygʻambar ﷺ unga — toki u poklanguncha tavof qilmasligi va namoz oʻqimasligidan boshqa — barcha manosik (haj amallari)ni bajarishni buyurdilar. Ular Bathoga tushganlarida, Oisha: «Yo Rasululloh, sizlar haj va umra bilan (qaytib) ketasizlar-u, men (faqat) haj bilan ketamanmi?» dedi. (Jobir) aytdi: Soʻng U zot Abdurahmon ibn Abu Bakr Siddiqqa — u bilan (birga) Tanʼimga borishni buyurdilar; bas, u (Oisha) haj kunlaridan keyin, Zul-hijjada bir umra qildi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) эдик; бас, биз ҳаж (нияти) билан талбия айтдик ва Зул-ҳижжанинг тўртинчи куни (ўтганида) Маккага етиб келдик. Пайғамбар ﷺ бизга: Байтни (Каъбани) ва Сафо билан Марвани тавоф қилишни, сўнг уни (ҳажни) умра қилиб (ўзгартириб), (иҳромдан) чиқишни буюрдилар — фақат ўзи билан ҳадйи (қурбонлик туяси) бўлган кишидан бошқаси. (Жобир) айтди: Биздан ҳеч кимнинг ёнида ҳадйи йўқ эди — Пайғамбар ﷺ ва Талҳадан бошқа. Али эса Ямандан — ўзи билан ҳадйи (бўлган) ҳолда — келди-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ният қилган (иҳром) билан ният қилдим», деди. (Саҳобалардан баъзилари:) «Биз Минога — (иҳромдан эндигина чиқиб,) бирортамизнинг закари (сув) томиб турган ҳолда — борамизми?!» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен ишимнинг олдини, кейин билган нарсамча, (олдиндан) билганимда эди, мен ҳадйи келтирмас эдим; ва агар ёнимда ҳадйи бўлмаганида, мен ҳам (иҳромдан) чиқар эдим», дедилар. (Жобир) айтди: Суроқа У зотни — У зот Ақаба жамрасини (тошини) отаётганларида — учратиб: «Ё Расулуллоҳ, бу (умра ҳажга қўшилиши) бизга хосми (фақат шу йилгами)?» деди. У зот: «Йўқ, балки абадий(дир)», дедилар. (Жобир) айтди: Оиша Маккага ҳайзли ҳолда келган эди; бас, Пайғамбар ﷺ унга — токи у поклангунча тавоф қилмаслиги ва намоз ўқимаслигидан бошқа — барча маносик (ҳаж амаллари)ни бажаришни буюрдилар. Улар Батҳога тушганларида, Оиша: «Ё Расулуллоҳ, сизлар ҳаж ва умра билан (қайтиб) кетасизлар-у, мен (фақат) ҳаж билан кетаманми?» деди. (Жобир) айтди: Сўнг У зот Абдураҳмон ибн Абу Бакр Сиддиққа — у билан (бирга) Танъимга боришни буюрдилар; бас, у (Оиша) ҳаж кунларидан кейин, Зул-ҳижжада бир умра қилди.

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ أَرِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ ‏"‏ لَيْتَ رَجُلاً صَالِحًا مِنْ أَصْحَابِي يَحْرُسُنِي اللَّيْلَةَ ‏"‏‏.‏ إِذْ سَمِعْنَا صَوْتَ السِّلاَحِ قَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قِيلَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ جِئْتُ أَحْرُسُكَ‏.‏ فَنَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَمِعْنَا غَطِيطَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ بِلاَلٌ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir kecha uyqusiz (bedor) qoldilar-da: «Qaniydi, sahobalarimdan biror solih kishi bu kecha meni qoʻriqlasa edi!» dedilar. Shu payt biz qurol (yarogʻ) ovozini eshitdik. U zot: «Bu kim?» dedilar. «Saʼd, yo Rasululloh; men Sizni qoʻriqlagani keldim», deyildi. Bas, Paygʻambar ﷺ uxladilar — hatto biz ularning xurragini eshitdik. (Abu Abdulloh (Buxoriy) aytdi: Oisha aytdiki, Bilol (sheʼr aytib): ‹Eh, qaniydi, bilsam — men biron kecha bir vodiyda, atrofimda izxir va jalil (oʻtlari) boʻlgan holda tunaymikinman?› dedi. Bas, men (buni) Paygʻambar ﷺga aytdim.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир кеча уйқусиз (бедор) қолдилар-да: «Қанийди, саҳобаларимдан бирор солиҳ киши бу кеча мени қўриқласа эди!» дедилар. Шу пайт биз қурол (яроғ) овозини эшитдик. У зот: «Бу ким?» дедилар. «Саъд, ё Расулуллоҳ; мен Сизни қўриқлагани келдим», дейилди. Бас, Пайғамбар ﷺ ухладилар — ҳатто биз уларнинг хуррагини эшитдик. (Абу Абдуллоҳ (Бухорий) айтди: Оиша айтдики, Билол (шеър айтиб): ‹Эҳ, қанийди, билсам — мен бирон кеча бир водийда, атрофимда изхир ва жалил (ўтлари) бўлган ҳолда тунаймикинман?› деди. Бас, мен (буни) Пайғамбар ﷺга айтдим.)

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَحَاسُدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ، فَهْوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ يَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا لَفَعَلْتُ كَمَا يَفْعَلُ، وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً يُنْفِقُهُ فِي حَقِّهِ فَيَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ لَفَعَلْتُ كَمَا يَفْعَلُ ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، بِهَذَا‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki (narsa)dagina hasad (gʻibta) (joiz)dir: bir kishiki, Alloh unga Qurʼon bergan-da, u uni kecha-kunduz tilovat qiladi; (boshqasi) uni (eshitib): ‹Qaniydi, menga ham mana bunga berilgan (narsa)dek berilsa, men ham u qilayotgandek qilardim›, deydi; va bir kishiki, Alloh unga mol bergan-da, u uni oʻz haqida (toʻgʻri yoʻlda) sarflaydi; (boshqasi): ‹Qaniydi, menga ham berilgan (narsa)dek berilsa, men ham u qilayotgandek qilardim›, deydi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки (нарса)дагина ҳасад (ғибта) (жоиз)дир: бир кишики, Аллоҳ унга Қуръон берган-да, у уни кеча-кундуз тиловат қилади; (бошқаси) уни (эшитиб): ‹Қанийди, менга ҳам мана бунга берилган (нарса)дек берилса, мен ҳам у қилаётгандек қилардим›, дейди; ва бир кишики, Аллоҳ унга мол берган-да, у уни ўз ҳақида (тўғри йўлда) сарфлайди; (бошқаси): ‹Қанийди, менга ҳам берилган (нарса)дек берилса, мен ҳам у қилаётгандек қилардим›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ ‏"‏ لَتَمَنَّيْتُ‏.‏

(Nazr ibn Anas aytdi: Anas (roziyallohu anhu): «Agar men Paygʻambar ﷺning: ‹Oʻlimni orzu qilmanglar›, deganlarini eshitmaganimda edi, men (uni) orzu qilardim», dedi.)(Назр ибн Анас айтди: Анас (розияллоҳу анҳу): «Агар мен Пайғамбар ﷺнинг: ‹Ўлимни орзу қилманглар›, деганларини эшитмаганимда эди, мен (уни) орзу қилардим», деди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ أَتَيْنَا خَبَّابَ بْنَ الأَرَتِّ نَعُودُهُ وَقَدِ اكْتَوَى سَبْعًا فَقَالَ لَوْلاَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ لَدَعَوْتُ بِهِ‏.‏

(Qays aytdi: Biz Xabbob ibn Aratning oldiga — uni koʻrgani (yoʻqlagani) — keldik; u (kasalligi tufayli) yetti marta (dogʻ bilan) kuydirilgan (davolangan) edi. U: «Agar Rasululloh ﷺ bizni oʻlimni (duo qilib) chaqirishdan qaytarmaganlarida edi, men uni (oʻlimni) chaqirardim», dedi.)(Қайс айтди: Биз Хаббоб ибн Аратнинг олдига — уни кўргани (йўқлагани) — келдик; у (касаллиги туфайли) етти марта (доғ билан) куйдирилган (даволанган) эди. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺ бизни ўлимни (дуо қилиб) чақиришдан қайтармаганларида эди, мен уни (ўлимни) чақирардим», деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ ـ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَزْهَرَ ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّى أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ يَزْدَادُ، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ يَسْتَعْتِبُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻlimni orzu qilmasin: yo u — yaxshilik qiluvchidir, bas, ehtimol u (yaxshiligini) ziyoda qilar; yo u — yomonlik qiluvchidir, bas, ehtimol u (tavba qilib, Allohni) rozi qilishni talab qilar (oʻzini tuzatar)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўлимни орзу қилмасин: ё у — яхшилик қилувчидир, бас, эҳтимол у (яхшилигини) зиёда қилар; ё у — ёмонлик қилувчидир, бас, эҳтимол у (тавба қилиб, Аллоҳни) рози қилишни талаб қилар (ўзини тузатар)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ يَوْمَ الأَحْزَابِ، وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَارَى التُّرَابُ بَيَاضَ بَطْنِهِ يَقُولُ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا نَحْنُ، وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا، فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا، إِنَّ الأُلَى وَرُبَّمَا قَالَ الْمَلاَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا، إِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا ‏"‏ أَبَيْنَا يَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ‏.‏

(Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Ahzob (Xandaq) kuni biz bilan (birga) tuproq tashir edilar; men U zotni — tuproq qornilarining oqligini bekitgan (koʻmib yuborgan) holda — koʻrganman; U zot (shu rajazni) aytar edilar: «Agar Sen (boʻlmaganing)da edi, biz hidoyat topmas edik, sadaqa ham bermas edik, namoz ham oʻqimas edik; bas, bizning ustimizga sakinat (xotirjamlik) nozil qil; albatta, ana ular (dushman) — baʼzan ‹mala (jamoa)› der edilar — bizga qarshi tajovuz (bagʻy) qildilar; ular bir fitna (yomonlik) istasalar, biz (unga) boʻyin egmadik!» — «boʻyin egmadik» (degan soʻz)ni U zot ovozini koʻtarib (aytardilar).(Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Аҳзоб (Хандақ) куни биз билан (бирга) тупроқ ташир эдилар; мен У зотни — тупроқ қорниларининг оқлигини бекитган (кўмиб юборган) ҳолда — кўрганман; У зот (шу ражазни) айтар эдилар: «Агар Сен (бўлмаганинг)да эди, биз ҳидоят топмас эдик, садақа ҳам бермас эдик, намоз ҳам ўқимас эдик; бас, бизнинг устимизга сакинат (хотиржамлик) нозил қил; албатта, ана улар (душман) — баъзан ‹мала (жамоа)› дер эдилар — бизга қарши тажовуз (бағй) қилдилар; улар бир фитна (ёмонлик) истасалар, биз (унга) бўйин эгмадик!» — «бўйин эгмадик» (деган сўз)ни У зот овозини кўтариб (айтардилар).

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ ـ وَكَانَ كَاتِبًا لَهُ ـ قَالَ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَتَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ، وَسَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ ‏"‏‏.‏

(Salim Abu Nazr — Umar ibn Ubaydullohning mavlosi va uning kotibi — aytdi: Abdulloh ibn Abu Avfo unga (xat) yozdi; men uni oʻqidim, mana, unda shu bor edi:) Rasululloh ﷺ: «Dushman bilan uchrashuvni (jangni) orzu qilmanglar va Allohdan ofiyat (salomatlik) soʻranglar», dedilar.(Салим Абу Назр — Умар ибн Убайдуллоҳнинг мавлоси ва унинг котиби — айтди: Абдуллоҳ ибн Абу Авфо унга (хат) ёзди; мен уни ўқидим, мана, унда шу бор эди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Душман билан учрашувни (жангни) орзу қилманглар ва Аллоҳдан офият (саломатлик) сўранглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ ذَكَرَ ابْنُ عَبَّاسٍ الْمُتَلاَعِنَيْنِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ كُنْتُ رَاجِمًا امْرَأَةً مِنْ غَيْرِ بَيِّنَةٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ، تِلْكَ امْرَأَةٌ أَعْلَنَتْ‏.‏

(al-Qosim ibn Muhammad aytdi: Ibn Abbos muloana qiluvchi (qasamlashuvchi) er-xotinni zikr qildi. Shunda Abdulloh ibn Shaddod: ‹Rasululloh ﷺ: «Agar men biror ayolni — bayyina (dalil)siz — toshboʻron qiladigan boʻlsam, (mana shu ayolni qilardim)», degan oʻsha (ayol) shumi?› dedi. (Ibn Abbos): ‹Yoʻq, u — (fahshini) oshkor qilgan ayol edi (bu boshqasi)›, dedi.)(ал-Қосим ибн Муҳаммад айтди: Ибн Аббос мулоана қилувчи (қасамлашувчи) эр-хотинни зикр қилди. Шунда Абдуллоҳ ибн Шаддод: ‹Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен бирор аёлни — баййина (далил)сиз — тошбўрон қиладиган бўлсам, (мана шу аёлни қилардим)», деган ўша (аёл) шуми?› деди. (Ибн Аббос): ‹Йўқ, у — (фаҳшини) ошкор қилган аёл эди (бу бошқаси)›, деди.)

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، قَالَ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْعِشَاءِ فَخَرَجَ عُمَرُ فَقَالَ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَقَدَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ، فَخَرَجَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ يَقُولُ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي ـ أَوْ عَلَى النَّاسِ، وَقَالَ سُفْيَانُ أَيْضًا، عَلَى أُمَّتِي ـ لأَمَرْتُهُمْ بِالصَّلاَةِ هَذِهِ السَّاعَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَخَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَذِهِ الصَّلاَةَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَقَدَ النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ‏.‏ فَخَرَجَ وَهْوَ يَمْسَحُ الْمَاءَ عَنْ شِقِّهِ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّهُ لَلْوَقْتُ، لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا عَطَاءٌ لَيْسَ فِيهِ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ رَأْسُهُ يَقْطُرُ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ يَمْسَحُ الْمَاءَ عَنْ شِقِّهِ‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ إِنَّهُ لَلْوَقْتُ، لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي‏.‏ وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Ato aytdi:) Paygʻambar ﷺ xufton (namozi)ni kech qoldirdilar (qorongʻi tushgancha). Shunda Umar chiqib: «Namoz, yo Rasululloh! Ayollar va bolalar uxlab qoldilar», dedi. Bas, U zot — boshlaridan suv tomib turgan holda — chiqdilar-da: «Agar men ummatimga — yoki: odamlarga (Sufyon: ‹ummatimga› ham dedi) — mashaqqat soladigan boʻlmaganimda edi, men ularni mana shu soat (vaqt)da namoz oʻqishga buyurardim», dedilar. (Ibn Jurayj Atodan, (u) Ibn Abbosdan (rivoyat qildi): Paygʻambar ﷺ mana shu namozni kechiktirdilar; bas, Umar kelib: ‹Yo Rasululloh, ayollar va bolalar uxlab qoldi›, dedi. U zot — bir tarafidan (yuzidan) suvni artib turgan holda — chiqib: ‹Albatta, bu — (asl) vaqtdir; agar men ummatimga mashaqqat soladigan boʻlmaganimda edi (— shu vaqtda buyurardim)›, der edilar.) Amr: ‹Bizga Ato (rivoyat qildi)›, dedi — unda Ibn Abbos yoʻq; Amr esa: ‹boshlaridan suv tomar edi›, dedi. Ibn Jurayj esa: ‹bir tarafidan suvni artar edi›, dedi. Amr: ‹agar men ummatimga mashaqqat soladigan boʻlmaganimda edi›, dedi; Ibn Jurayj: ‹albatta, bu — vaqtdir; agar men ummatimga mashaqqat soladigan boʻlmaganimda edi›, dedi. Ibrohim ibn Munzir aytdi: Bizga Maʼn, (unga) Muhammad ibn Muslim, (u) Amrdan, (u) Atodan, (u) Ibn Abbosdan, (u) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi).(Ато айтди:) Пайғамбар ﷺ хуфтон (намози)ни кеч қолдирдилар (қоронғи тушганча). Шунда Умар чиқиб: «Намоз, ё Расулуллоҳ! Аёллар ва болалар ухлаб қолдилар», деди. Бас, У зот — бошларидан сув томиб турган ҳолда — чиқдилар-да: «Агар мен умматимга — ёки: одамларга (Суфён: ‹умматимга› ҳам деди) — машаққат соладиган бўлмаганимда эди, мен уларни мана шу соат (вақт)да намоз ўқишга буюрардим», дедилар. (Ибн Журайж Атодан, (у) Ибн Аббосдан (ривоят қилди): Пайғамбар ﷺ мана шу намозни кечиктирдилар; бас, Умар келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, аёллар ва болалар ухлаб қолди›, деди. У зот — бир тарафидан (юзидан) сувни артиб турган ҳолда — чиқиб: ‹Албатта, бу — (асл) вақтдир; агар мен умматимга машаққат соладиган бўлмаганимда эди (— шу вақтда буюрардим)›, дер эдилар.) Амр: ‹Бизга Ато (ривоят қилди)›, деди — унда Ибн Аббос йўқ; Амр эса: ‹бошларидан сув томар эди›, деди. Ибн Журайж эса: ‹бир тарафидан сувни артар эди›, деди. Амр: ‹агар мен умматимга машаққат соладиган бўлмаганимда эди›, деди; Ибн Журайж: ‹албатта, бу — вақтдир; агар мен умматимга машаққат соладиган бўлмаганимда эди›, деди. Иброҳим ибн Мунзир айтди: Бизга Маън, (унга) Муҳаммад ибн Муслим, (у) Амрдан, (у) Атодан, (у) Ибн Аббосдан, (у) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Agar men ummatimga mashaqqat soladigan boʻlmaganimda edi, ularni misvok (tish tozalash) bilan (har namozda) buyurardim», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен умматимга машаққат соладиган бўлмаганимда эди, уларни мисвок (тиш тозалаш) билан (ҳар намозда) буюрардим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ وَاصَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم آخِرَ الشَّهْرِ، وَوَاصَلَ أُنَاسٌ، مِنَ النَّاسِ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ لَوْ مُدَّ بِيَ الشَّهْرُ لَوَاصَلْتُ وِصَالاً يَدَعُ الْمُتَعَمِّقُونَ تَعَمُّقَهُمْ، إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ، إِنِّي أَظَلُّ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مُغِيرَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oyning oxirida (iftorsiz ravishda) visol qilar edilar; odamlardan baʼzilari ham visol (uzluksiz roʻza) qildilar. Bu Paygʻambar ﷺga yetganida, U zot: «Agar menga oy (yana) choʻzilganida (uzaytirilganida) edi, men shunday visol qilardimki, (toki) chuqur ketuvchilar oʻz chuqurlashishini (qattiqkashligini) tark qilardilar. Albatta, men sizlarga oʻxshash emasman; albatta, men — Robbim meni taomlantirib, ichiradigan holda tunayman», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ойнинг охирида (ифторсиз равишда) висол қилар эдилар; одамлардан баъзилари ҳам висол (узлуксиз рўза) қилдилар. Бу Пайғамбар ﷺга етганида, У зот: «Агар менга ой (яна) чўзилганида (узайтирилганида) эди, мен шундай висол қилардимки, (токи) чуқур кетувчилар ўз чуқурлашишини (қаттиқкашлигини) тарк қилардилар. Албатта, мен сизларга ўхшаш эмасман; албатта, мен — Роббим мени таомлантириб, ичирадиган ҳолда тунайман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَقَالَ اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوِصَالِ، قَالُوا فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَيُّكُمْ مِثْلِي، إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا أَبَوْا أَنْ يَنْتَهُوا وَاصَلَ بِهِمْ يَوْمًا ثُمَّ يَوْمًا ثُمَّ رَأَوُا الْهِلاَلَ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ تَأَخَّرَ لَزِدْتُكُمْ ‏"‏‏.‏ كَالْمُنَكِّلِ لَهُمْ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ visoldan (uzluksiz roʻza tutishdan) qaytardilar. (Sahobalar): «Lekin Siz visol qilasiz-ku», dedilar. U zot: «Qaysingiz menga oʻxshaydi?! Albatta, men — Robbim meni taomlantirib, ichiradigan holda tunayman», dedilar. Ular (visoldan) toʻxtashdan bosh tortganlarida, U zot ular bilan (birga) bir kun, soʻng yana bir kun visol qildilar; soʻng ular (yangi oy) hilolini koʻrdilar. Shunda U zot: «Agar u (hilol) kechikkanida edi, men sizlarga (yana) ziyoda qilardim», dedilar — goʻyo ularni (qattiq roʻza tutishdan) tiyib (jazolab) qoʻygandek.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ висолдан (узлуксиз рўза тутишдан) қайтардилар. (Саҳобалар): «Лекин Сиз висол қиласиз-ку», дедилар. У зот: «Қайсингиз менга ўхшайди?! Албатта, мен — Роббим мени таомлантириб, ичирадиган ҳолда тунайман», дедилар. Улар (висолдан) тўхташдан бош тортганларида, У зот улар билан (бирга) бир кун, сўнг яна бир кун висол қилдилар; сўнг улар (янги ой) ҳилолини кўрдилар. Шунда У зот: «Агар у (ҳилол) кечикканида эди, мен сизларга (яна) зиёда қилардим», дедилар — гўё уларни (қаттиқ рўза тутишдан) тийиб (жазолаб) қўйгандек.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَدْرِ أَمِنَ الْبَيْتِ هُوَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ لَمْ يُدْخِلُوهُ فِي الْبَيْتِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ قَوْمَكِ قَصَّرَتْ بِهِمُ النَّفَقَةُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَمَا شَأْنُ بَابِهِ مُرْتَفِعًا قَالَ ‏"‏ فَعَلَ ذَاكِ قَوْمُكِ، لِيُدْخِلُوا مَنْ شَاءُوا، وَيَمْنَعُوا مَنْ شَاءُوا، لَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِالْجَاهِلِيَّةِ، فَأَخَافُ أَنْ تُنْكِرَ قُلُوبُهُمْ أَنْ أُدْخِلَ الْجَدْرَ فِي الْبَيْتِ، وَأَنْ أُلْصِقَ بَابَهُ فِي الأَرْضِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺdan al-jadr (Hijr — Kaʼba yonidagi yarim doira devor) haqida: ‹U Baytdan (Kaʼbadan)mi?› deb soʻradim. U zot: «Ha», dedilar. Men: «Unda nega ular uni Baytning ichiga kiritmaganlar?» dedim. U zot: «Albatta, sening qavmingning nafaqasi (puli) kamlik qilgan (yetmagan)», dedilar. Men: «Unda nega uning eshigi baland (qilingan)?» dedim. U zot: «Buni sening qavming — istagan kishini kiritib, istagan kishini man qilish uchun — qilgan. Agar sening qavming — johiliyatga yaqin (yangi chiqqan) boʻlmaganida edi va men ularning qalblari (buni) inkor qilishidan qoʻrqmaganimda edi, men al-jadrni Baytga kiritib, uning eshigini yerga (tutash qilib) qoʻyardim», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺдан ал-жадр (Ҳижр — Каъба ёнидаги ярим доира девор) ҳақида: ‹У Байтдан (Каъбадан)ми?› деб сўрадим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен: «Унда нега улар уни Байтнинг ичига киритмаганлар?» дедим. У зот: «Албатта, сенинг қавмингнинг нафақаси (пули) камлик қилган (етмаган)», дедилар. Мен: «Унда нега унинг эшиги баланд (қилинган)?» дедим. У зот: «Буни сенинг қавминг — истаган кишини киритиб, истаган кишини ман қилиш учун — қилган. Агар сенинг қавминг — жоҳилиятга яқин (янги чиққан) бўлмаганида эди ва мен уларнинг қалблари (буни) инкор қилишидан қўрқмаганимда эди, мен ал-жадрни Байтга киритиб, унинг эшигини ерга (туташ қилиб) қўярдим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ، وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتِ الأَنْصَارُ وَادِيًا ـ أَوْ شِعْبًا ـ لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ أَوْ شِعْبَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlardim; va agar odamlar bir vodiydan yursa-yu, ansorlar (boshqa) bir vodiydan — yoki bir togʻ yoʻlidan — yursa, men albatta ansorlarning vodiysidan — yoki ansorlarning togʻ yoʻlidan — yurardim», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлардим; ва агар одамлар бир водийдан юрса-ю, ансорлар (бошқа) бир водийдан — ёки бир тоғ йўлидан — юрса, мен албатта ансорларнинг водийсидан — ёки ансорларнинг тоғ йўлидан — юрардим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ، وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ وَشِعْبَهَا ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الشِّعْبِ‏.‏

(Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildiki,) U zot: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlardim; va agar odamlar bir vodiydan yoki bir togʻ yoʻlidan yursa, men albatta ansorlarning vodiysidan va ularning togʻ yoʻlidan yurardim», dedilar.) Unga Abu Tayyoh Anasdan, (u) Paygʻambar ﷺdan — togʻ yoʻli (shiʼb) haqida mutobaʼat qildi.(Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилдики,) У зот: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлардим; ва агар одамлар бир водийдан ёки бир тоғ йўлидан юрса, мен албатта ансорларнинг водийсидан ва уларнинг тоғ йўлидан юрардим», дедилар.) Унга Абу Тайёҳ Анасдан, (у) Пайғамбар ﷺдан — тоғ йўли (шиъб) ҳақида мутобаъат қилди.