وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ الْوُضُوءَ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مفاصله. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yonboshlab yotib uxlagan kishiga tahorat vojib boʻladi, chunki u yonboshlab yotganda boʻgʻimlari boʻshashadi», dedilar. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёнбошлаб ётиб ухлаган кишига таҳорат вожиб бўлади, чунки у ёнбошлаб ётганда бўғимлари бўшашади», дедилар. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتِفًا ثُمَّ مَسَحَ يَده بِمِسْحٍ كَانَ تَحْتَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه وَأحمد
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yelka (goʻshti)ni yedilar, soʻng qoʻllarini ostlaridagi bir mato (kigiz)ga artdilar, soʻng turib namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ елка (гўшти)ни едилар, сўнг қўлларини остларидаги бир мато (кигиз)га артдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحدهمَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ - وَفِي رِوَايَةٍ لمُسلم: لَا يستنزه مِنَ الْبَوْلِ - وَأَمَّا الْآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ثمَّ أَخذ جَرِيدَة رطبَة فَشَقهَا نِصْفَيْنِ ثُمَّ غَرَزَ فِي كُلِّ قَبْرٍ وَاحِدَةً قَالُوا يَا رَسُول الله لم صنعت هَذَا قَالَ لَعَلَّه يُخَفف عَنْهُمَا مَا لم ييبسا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ ikki qabr yonidan oʻtib: «Bu ikkovi (saqlanishi qiyin boʻlgan) katta gunoh uchun azoblanmayapti: biri bavldan (oʻzini) saqlamas edi, ikkinchisi esa chaqimchilik qilib yurar edi», — dedilar. Soʻng u zot yashil xurmo bargini olib, uni (boʻlaklarga) boʻlib, har bir qabrga bittadan sanchdilar. Ular: «Yo Rasululloh, nega shunday qildingiz?» — dedilar. U zot: «Bular (barglar) quriguncha, ularning azobi yengillashar, deb umid qilaman», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ икки қабр ёнидан ўтиб: «Бу иккови (сақланиши қийин бўлган) катта гуноҳ учун азобланмаяпти: бири бавлдан (ўзини) сақламас эди, иккинчиси эса чақимчилик қилиб юрар эди», — дедилар. Сўнг у зот яшил хурмо баргини олиб, уни (бўлакларга) бўлиб, ҳар бир қабрга биттадан санчдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, нега шундай қилдингиз?» — дедилар. У зот: «Булар (барглар) қуригунча, уларнинг азоби енгиллашар, деб умид қиламан», — дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً مَرَّةً لَمْ يَزِدْ عَلَى هَذَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat aʼzolarini bir martadan yuvib tahorat qildilar, bundan ziyoda qilmadilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат аъзоларини бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар, бундан зиёда қилмадилар. Бухорий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ. وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ نَحْوَهُ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat qilganingda qoʻllaring va oyoqlaring barmoqlari orasini xilol qilgin», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат қилганингда қўлларинг ва оёқларинг бармоқлари орасини хилол қилгин», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ: بَاطِنَهُمَا بِالسَّبَّاحَتَيْنِ وَظَاهِرَهُمَا بإبهاميه)
(رَوَاهُ النَّسَائِيّ)
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Paygʻambar ﷺ boshlariga va quloqlariga — ularning tashqi va ichki tomoniga — mash tortdilar.
Abu Iso aytdi: Bu bobda ar-Rubayyiʼdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahih hadisdir. Koʻpchilik ilm ahli nazdida shu (hadis) bilan amal qilinib, ular quloqlarning tashqi va ichki tomoniga mash tortishni (lozim) deb koʻrishgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Пайғамбар ﷺ бошларига ва қулоқларига — уларнинг ташқи ва ички томонига — маш тортдилар.
Абу Исо айтди: Бу бобда ар-Рубаййиъдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Кўпчилик илм аҳли наздида шу (ҳадис) билан амал қилиниб, улар қулоқларнинг ташқи ва ички томонига маш тортишни (лозим) деб кўришган.
وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: إِنَّمَا الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ فِي الِاحْتِلَامِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَلَمْ أَجِدْهُ فِي الصَّحِيحَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «‹Suv faqat suvdan vojib boʻladi› degan hukm faqat ehtilom holatiga tegishlidir», dedi. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «‹Сув фақат сувдан вожиб бўлади› деган ҳукм фақат эҳтилом ҳолатига тегишлидир», деди. Термизий ривоят қилган.
عَن ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ اغْتَسَلَ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَفْنَةٍ فَأَرَادَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم إِن يَتَوَضَّأَ مِنْهُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا فَقَالَ «إِنَّ الْمَاءَ لَا يُجْنِبُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ. وَرَوَى الدَّارمِيّ نَحوه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Paygʻambar ﷺning ayollaridan biri bir tos (idish)da gʻusl qildi. Rasululloh ﷺ undan tahorat qilmoqchi boʻldilar. Shunda u (ayol): ‹Yo Rasululloh, men junub edim›, dedi. U zot: «Albatta, suv junub boʻlmaydi», dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu Sufyon as-Savriy, Molik va Shofeʼiyning soʻzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Пайғамбар ﷺнинг аёлларидан бири бир тос (идиш)да ғусл қилди. Расулуллоҳ ﷺ ундан таҳорат қилмоқчи бўлдилар. Шунда у (аёл): ‹Ё Расулуллоҳ, мен жунуб эдим›, деди. У зот: «Албатта, сув жунуб бўлмайди», дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу Суфён ас-Саврий, Молик ва Шофеъийнинг сўзидир.
وَفِي شَرْحِ السُّنَّةِ عَنْهُ عَنْ مَيْمُونَةَ بِلَفْظِ المصابيح
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning ayollaridan biri bir idishda gʻusl qildi. Rasululloh ﷺ oʻsha suvdan tahorat olmoqchi boʻlganlarida, u ayol: «Ey Allohning Rasuli, men junub edim», dedi. U zot ﷺ: «Suv nopok boʻlmaydi», dedilar. Termiziy, Abu Dovud va Ibn Moja rivoyat qilgan, Dorimiyda ham shunga oʻxshash keladi. Sharh as-sunnada undan, Maymunadan, al-Masobiyh lafzi bilan keltirilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг аёлларидан бири бир идишда ғусл қилди. Расулуллоҳ ﷺ ўша сувдан таҳорат олмоқчи бўлганларида, у аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен жунуб эдим», деди. У зот ﷺ: «Сув нопок бўлмайди», дедилар. Термизий, Абу Довуд ва Ибн Можа ривоят қилган, Доримийда ҳам шунга ўхшаш келади. Шарҳ ас-суннада ундан, Маймунадан, ал-Масобийҳ лафзи билан келтирилган.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «إِذَا دُبِغَ الْإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning: «Teri oshlansa, demak, pok boʻladi», — deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Тери ошланса, демак, пок бўлади», — деганларини эшитдим.
وَعَن ابْن عبَّاس قَالَ: تُصُدِّقَ عَلَى مَوْلَاةٍ لِمَيْمُونَةَ بِشَاةٍ فَمَاتَتْ فَمَرَّ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «هَلَّا أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا فَدَبَغْتُمُوهُ فَانْتَفَعْتُمْ بِهِ» فَقَالُوا: إِنَّهَا مَيْتَةٌ فَقَالَ: «إِنَّمَا حُرِّمَ أكلهَا»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymunaning bir choʻri (ozod qilgan) ayoliga sadaqa qilib bir qoʻy berilgan edi, u (qoʻy) oʻlib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ uning yonidan oʻtib qoldilar va: «Uning terisini olib, oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?» — dedilar. Ular: «U oʻlimtik-ku», — deyishdi. U zot: «Faqat uni yeyishgina harom qilingan», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймунанинг бир чўри (озод қилган) аёлига садақа қилиб бир қўй берилган эди, у (қўй) ўлиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ёнидан ўтиб қолдилар ва: «Унинг терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?» — дедилар. Улар: «У ўлимтик-ку», — дейишди. У зот: «Фақат уни ейишгина ҳаром қилинган», — дедилар.
عَن عِكْرِمَة: إِنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ جَاءُوا فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَتَرَى الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبًا قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ أَطْهَرُ وَخَيْرٌ لِمَنِ اغْتَسَلَ وَمَنْ لَمْ يَغْتَسِلْ فَلَيْسَ عَلَيْهِ بِوَاجِبٍ. وَسَأُخْبِرُكُمْ كَيْفَ بَدْءُ الْغُسْلِ: كَانَ النَّاسُ مَجْهُودِينَ يَلْبَسُونَ الصُّوفَ وَيَعْمَلُونَ عَلَى ظُهُورِهِمْ وَكَانَ مَسْجِدُهُمْ ضَيِّقًا مُقَارِبَ السَّقْفِ إِنَّمَا هُوَ عَرِيشٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمٍ حَارٍّ وَعَرِقَ النَّاسُ فِي ذَلِكَ الصُّوفِ حَتَّى ثَارَتْ مِنْهُمْ رِيَاحٌ آذَى بِذَلِكَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا. فَلَمَّا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الرّيح قَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ إِذَا كَانَ هَذَا الْيَوْمُ فَاغْتَسِلُوا وَلْيَمَسَّ أَحَدُكُمْ أَفْضَلَ مَا يَجِدُ مِنْ دُهْنِهِ وَطِيبِهِ» . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: ثُمَّ جَاءَ اللَّهُ بِالْخَيْرِ وَلَبِسُوا غَيْرَ الصُّوفِ وَكُفُوا الْعَمَلَ وَوُسِّعَ مَسْجِدُهُمُ وَذَهَبَ بَعْضُ الَّذِي كَانَ يُؤْذِي بَعْضُهُمْ بَعْضًا مِنَ الْعَرَقِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Iroq ahlidan baʼzi kishilar kelib: «Ey Ibn Abbos, juma kuni gʻusl qilishni vojib deb bilasizmi?» dedilar. U (Ibn Abbos roziyallohu anhumo): «Yoʻq, lekin u (gʻusl) gʻusl qilgan kishi uchun pokrok va yaxshiroqdir. Kim gʻusl qilmasa, unga vojib emas. Men sizlarga gʻusl(ning boshlanishi) qanday boshlanganini xabar beraman: odamlar mashaqqatda edilar, jun (kiyim) kiyar va yelkalarida (yuk koʻtarib) ishlar edilar. Ularning masjidi tor, shifti past edi — u faqat (uzum) chayladek edi. Issiq bir kunda Rasululloh ﷺ (masjidga) chiqdilar, odamlar oʻsha jun (kiyim)larida terlab ketdilar, hatto ulardan (yoqimsiz) hidlar koʻtarildi va baʼzilari baʼzilariga ozor yetkazdi. Rasululloh ﷺ oʻsha hidni sezgach: ‹Ey odamlar, shunday (issiq) kun boʻlganda gʻusl qilinglar va har biringiz topadigan eng yaxshi yogʻ va atiridan surtsin›, dedilar», dedi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Soʻng Alloh yaxshilikni keltirdi, ular jundan boshqa (kiyim) kiya boshladilar, (ogʻir) ishdan qutuldilar, masjidlari kengaytirildi va ularning baʼzilari baʼzilariga ozor yetkazadigan ter (hidi)ning baʼzisi ketdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ироқ аҳлидан баъзи кишилар келиб: «Эй Ибн Аббос, жума куни ғусл қилишни вожиб деб биласизми?» дедилар. У (Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо): «Йўқ, лекин у (ғусл) ғусл қилган киши учун покрок ва яхшироқдир. Ким ғусл қилмаса, унга вожиб эмас. Мен сизларга ғусл(нинг бошланиши) қандай бошланганини хабар бераман: одамлар машаққатда эдилар, жун (кийим) кияр ва елкаларида (юк кўтариб) ишлар эдилар. Уларнинг масжиди тор, шифти паст эди — у фақат (узум) чайладек эди. Иссиқ бир кунда Расулуллоҳ ﷺ (масжидга) чиқдилар, одамлар ўша жун (кийим)ларида терлаб кетдилар, ҳатто улардан (ёқимсиз) ҳидлар кўтарилди ва баъзилари баъзиларига озор етказди. Расулуллоҳ ﷺ ўша ҳидни сезгач: ‹Эй одамлар, шундай (иссиқ) кун бўлганда ғусл қилинглар ва ҳар бирингиз топадиган энг яхши ёғ ва атиридан суртсин›, дедилар», деди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Сўнг Аллоҳ яхшиликни келтирди, улар жундан бошқа (кийим) кия бошладилар, (оғир) ишдан қутулдилар, масжидлари кенгайтирилди ва уларнинг баъзилари баъзиларига озор етказадиган тер (ҳиди)нинг баъзиси кетди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وَقَعَ الرَّجُلُ بِأَهْلِهِ وَهِيَ حَائِضٌ فَلْيَتَصَدَّقْ بِنِصْفِ دِينَارٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد النَّسَائِيّ والدارمي وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilsa, yarim dinor sadaqa bersin», dedilar. Termiziy, Abu Dovud, Nasoiy, Dorimiy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилса, ярим динор садақа берсин», дедилар. Термизий, Абу Довуд, Насоий, Доримий ва Ибн Можа ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qizil qon boʻlsa — bir dinor, sariq qon boʻlsa — yarim dinor (sadaqa qilinsin)», dedilar. Abu Iso aytdi: Hayzli ayolga yaqinlik qilishdagi kafforat hadisi Ibn Abbosdan mavquf (oʻz soʻzi sifatida) ham, marfuʼ (Paygʻambarga nisbatan) ham rivoyat qilingan. Bu — baʼzi ilm ahlining soʻzidir; Ahmad va Ishoq ham shuni aytadi. Ibn Muborak esa: «Robbidan magʻfirat soʻraydi, unga kafforat lozim emas», dedi. Ibn Muborakning soʻziga oʻxshash (gap) baʼzi tobeinlardan, jumladan Said ibn Jubayr va Ibrohim an-Naxaiydan ham rivoyat qilingan; bu — shaharlar olimlarining umumiy soʻzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қизил қон бўлса — бир динор, сариқ қон бўлса — ярим динор (садақа қилинсин)», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳайзли аёлга яқинлик қилишдаги каффорат ҳадиси Ибн Аббосдан мавқуф (ўз сўзи сифатида) ҳам, марфуъ (Пайғамбарга нисбатан) ҳам ривоят қилинган. Бу — баъзи илм аҳлининг сўзидир; Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтади. Ибн Муборак эса: «Роббидан мағфират сўрайди, унга каффорат лозим эмас», деди. Ибн Муборакнинг сўзига ўхшаш (гап) баъзи тобеинлардан, жумладан Саид ибн Жубайр ва Иброҳим ан-Нахаийдан ҳам ривоят қилинган; бу — шаҳарлар олимларининг умумий сўзидир.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمَّنِي جِبْرِيلُ عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى بِيَ الظُّهْرَ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ وَكَانَتْ قَدْرَ الشِّرَاكِ وَصَلَّى بِيَ الْعَصْرَ حِين كَانَ ظلّ كل شَيْء مثله وَصلى بِي يَعْنِي الْمغرب حِين أفطر الصَّائِم وَصلى بِي الْعشَاء حِينَ غَابَ الشَّفَقُ وَصَلَّى بِيَ الْفَجْرَ حِينَ حَرُمَ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ عَلَى الصَّائِمِ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ صَلَّى بِيَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّهُ مِثْلَهُ وَصَلَّى بِيَ الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّهُ مِثْلَيْهِ وَصَلَّى بِيَ الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَصَلَّى بِيَ الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ وَصَلَّى بِيَ الْفَجْرَ فَأَسَفَرَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ مَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jibril (alayhissalom) menga Baytulloh (Kaʼba) yonida ikki marta imom boʻldi. U menga peshin namozini quyosh ogʻib, soya (oyoq kiyimning) tasmasi miqdoricha boʻlganida oʻqidi; va menga asr namozini har bir narsaning soyasi oʻzicha boʻlganida oʻqidi; va menga — yaʼni shom namozini — roʻzador iftor qiladigan paytda oʻqidi; va menga xufton namozini shafaq gʻoyib boʻlganida oʻqidi; va menga bomdod namozini roʻzadorga taom va ichimlik harom boʻladigan paytda oʻqidi. Ertasi kun boʻlganida esa, menga peshin namozini har bir narsaning soyasi oʻzicha boʻlganida oʻqidi; va menga asr namozini har bir narsaning soyasi oʻzining ikki barobaricha boʻlganida oʻqidi; va menga shom namozini roʻzador iftor qiladigan paytda oʻqidi; va menga xufton namozini kechaning uchdan biri (oʻtgunicha) oʻqidi; va menga bomdod namozini yorishganida oʻqidi. Soʻng menga yuzlanib: ‹Ey Muhammad, mana shu sendan oldingi paygʻambarlarning vaqtidir, vaqt esa mana shu ikki vaqt orasidadir›, dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жибрил (алайҳиссалом) менга Байтуллоҳ (Каъба) ёнида икки марта имом бўлди. У менга пешин намозини қуёш оғиб, соя (оёқ кийимнинг) тасмаси миқдорича бўлганида ўқиди; ва менга аср намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзича бўлганида ўқиди; ва менга — яъни шом намозини — рўзадор ифтор қиладиган пайтда ўқиди; ва менга хуфтон намозини шафақ ғойиб бўлганида ўқиди; ва менга бомдод намозини рўзадорга таом ва ичимлик ҳаром бўладиган пайтда ўқиди. Эртаси кун бўлганида эса, менга пешин намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзича бўлганида ўқиди; ва менга аср намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзининг икки баробарича бўлганида ўқиди; ва менга шом намозини рўзадор ифтор қиладиган пайтда ўқиди; ва менга хуфтон намозини кечанинг учдан бири (ўтгунича) ўқиди; ва менга бомдод намозини ёришганида ўқиди. Сўнг менга юзланиб: ‹Эй Муҳаммад, мана шу сендан олдинги пайғамбарларнинг вақтидир, вақт эса мана шу икки вақт орасидадир›, деди».
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «من أذن سبع سِنِين محتسبا كتبت لَهُ بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim savobni umid qilib yetti yil azon aytsa, unga doʻzaxdan najot (poklik) yoziladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Masʼud, Savbon, Muoviya, Anas, Abu Hurayra va Abu Saiddan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi gʻarib hadisdir. Abu Tumaylaning ismi Yahyo ibn Vozihdir. Abu Hamza as-Sukkariyning ismi Muhammad ibn Maymundir. Jobir ibn Yazid al-Juʼfiyni esa (muhaddislar) zaif sanaganlar; Yahyo ibn Said va Abdurahmon ibn Mahdiy uni tark qilganlar. Abu Iso aytdi: Men Joruddan eshitdim, u Vakiʼdan eshitganini aytdiki: «Agar Jobir al-Juʼfiy boʻlmaganida, kufaliklar hadissiz qolgan boʻlardilar; agar Hammod boʻlmaganida, kufaliklar fiqhsiz qolgan boʻlardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким савобни умид қилиб етти йил азон айтса, унга дўзахдан нажот (поклик) ёзилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуд, Савбон, Муовия, Анас, Абу Ҳурайра ва Абу Саиддан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ғариб ҳадисдир. Абу Тумайланинг исми Яҳё ибн Возиҳдир. Абу Ҳамза ас-Суккарийнинг исми Муҳаммад ибн Маймундир. Жобир ибн Язид ал-Жуъфийни эса (муҳаддислар) заиф санаганлар; Яҳё ибн Саид ва Абдураҳмон ибн Маҳдий уни тарк қилганлар. Абу Исо айтди: Мен Жоруддан эшитдим, у Вакиъдан эшитганини айтдики: «Агар Жобир ал-Жуъфий бўлмаганида, куфаликлар ҳадиссиз қолган бўлардилар; агар Ҳаммод бўлмаганида, куфаликлар фиқҳсиз қолган бўлардилар».
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: لَمَّا دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيْتَ دَعَا فِي نَوَاحِيهِ كُلِّهَا وَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى خَرَجَ مِنْهُ فَلَمَّا خَرَجَ رَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي قُبُلِ الْكَعْبَةِ وَقَالَ: «هَذِه الْقبْلَة» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
وَرَوَاهُ مُسْلِمٌ عَنْهُ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Kaʼbaga kirganlarida, uning har bir tomonida Allohga duo qildilar, lekin (ichida) namoz oʻqimadilar; (Kaʼbadan) chiqgach, Kaʼbaga yuzlanib ikki rakat namoz oʻqidilar va: «Mana shu — qibla», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Каъбага кирганларида, унинг ҳар бир томонида Аллоҳга дуо қилдилар, лекин (ичида) намоз ўқимадилар; (Каъбадан) чиқгач, Каъбага юзланиб икки ракат намоз ўқидилар ва: «Мана шу — қибла», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا أَمَرْتُ بِتَشْيِيدِ الْمَسَاجِدِ» . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: لَتُزَخْرِفُنَّهَا كَمَا زَخْرَفَتِ الْيَهُود وَالنَّصَارَى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men masjidlarni baland qilib bezashga buyurilmadim», dedilar. Ibn Abbos: «Albatta siz ularni yahudiylar va nasroniylar bezagani kabi bezaysizlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен масжидларни баланд қилиб безашга буюрилмадим», дедилар. Ибн Аббос: «Албатта сиз уларни яҳудийлар ва насронийлар безагани каби безайсизлар», деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاذِ بْنِ جبل وَزَادَ فِيهِ: قَالَ: يَا مُحَمَّدُ {هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى؟ قُلْتُ: نَعَمْ فِي الْكَفَّارَاتِ. وَالْكَفَّارَاتُ: الْمُكْثُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَالْمَشْيِ عَلَى الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِبْلَاغِ الْوَضُوءِ فِي الْمَكَارِهِ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ} إِذَا صَلَّيْتَ فَقُلِ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَإِذَا أَرَدْتَ بِعِبَادِكَ فِتْنَةً فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ غَيْرَ مَفْتُونٍ. قَالَ: وَالدَّرَجَاتُ: إِفْشَاءُ السَّلَامِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ. وَلَفْظُ هَذَا الْحَدِيثِ كَمَا فِي الْمَصَابِيحِ لَمْ أَجِدْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَن إِلَّا فِي شرح السّنة.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bu kecha Robbim — tabaraka va taolo — eng goʻzal suratda oldimga keldi» — (roviy) aytdi: Oʻylaymanki, u zot: «tushda», dedilar. — «Bas, U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa (farishtalar) nima haqida bahslashayotganini bilasanmi?› dedi. Men: ‹Yoʻq›, dedim. Bas, U qoʻlini ikki kuragim orasiga qoʻydi, hatto uning salqinligini ikki koʻkragim orasida — yoki: koʻkragimda — his qildim. Shunda osmonlardagi va yerdagi narsalarni bilib oldim. U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa nima haqida bahslashayotganini bilasanmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Kaffaratlar haqida. Kaffaratlar — namozlardan keyin masjidlarda turish, jamoatlarga oyoq bilan yurib borish va yoqimsiz holatlarda tahoratni mukammal qilishdir. Kim shularni qilsa, yaxshilik bilan yashaydi va yaxshilik bilan vafot etadi, gunohlaridan onasi uni tuqqan kunidek (pok) boʻladi. Ey Muhammad, namoz oʻqiganingda ayt: Allohumma, men Sendan yaxshi ishlarni qilishni, yomon ishlarni tark etishni va miskinlarni sevishni soʻrayman. Bandalaringga bir fitnani iroda qilsang, meni fitnaga uchratmagan holda Oʻzingga olgin. Darajalar esa — salomni oshkor qilish, taom yedirish va odamlar uxlab yotganda kechasi namoz oʻqishdir›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бу кеча Роббим — табарака ва таоло — энг гўзал суратда олдимга келди» — (ровий) айтди: Ўйлайманки, у зот: «тушда», дедилар. — «Бас, У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа (фаришталар) нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми?› деди. Мен: ‹Йўқ›, дедим. Бас, У қўлини икки курагим орасига қўйди, ҳатто унинг салқинлигини икки кўкрагим орасида — ёки: кўкрагимда — ҳис қилдим. Шунда осмонлардаги ва ердаги нарсаларни билиб олдим. У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Каффаратлар ҳақида. Каффаратлар — намозлардан кейин масжидларда туриш, жамоатларга оёқ билан юриб бориш ва ёқимсиз ҳолатларда таҳоратни мукаммал қилишдир. Ким шуларни қилса, яхшилик билан яшайди ва яхшилик билан вафот этади, гуноҳларидан онаси уни туққан кунидек (пок) бўлади. Эй Муҳаммад, намоз ўқиганингда айт: Аллоҳумма, мен Сендан яхши ишларни қилишни, ёмон ишларни тарк этишни ва мискинларни севишни сўрайман. Бандаларингга бир фитнани ирода қилсанг, мени фитнага учратмаган ҳолда Ўзингга олгин. Даражалар эса — саломни ошкор қилиш, таом едириш ва одамлар ухлаб ётганда кечаси намоз ўқишдир›, деди», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ziyorat qiluvchi ayollarni, ular ustiga masjidlar quruvchilarni va chiroqlar oʻrnatuvchilarni laʼnatladilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни зиёрат қилувчи аёлларни, улар устига масжидлар қурувчиларни ва чироқлар ўрнатувчиларни лаънатладилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَين يَدي الصَّفّ فَنزلت فَأرْسلت الْأَتَانَ تَرْتَعُ وَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِك عَليّ أحد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men bir urgʻochi eshakka minib keldim, oʻsha kunlari balogʻatga yetay deb qolgan edim. Rasululloh ﷺ esa Minoda odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqitayotgan edilar. Men saf oldidan oʻtdim, soʻng (eshakdan) tushib, eshakni oʻtlagani qoʻyib yubordim va safga kirdim. Hech kim buni menga (qilib) inkor qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен бир урғочи эшакка миниб келдим, ўша кунлари балоғатга етай деб қолган эдим. Расулуллоҳ ﷺ эса Минода одамларга (имом бўлиб) намоз ўқитаётган эдилар. Мен саф олдидан ўтдим, сўнг (эшакдан) тушиб, эшакни ўтлагани қўйиб юбордим ва сафга кирдим. Ҳеч ким буни менга (қилиб) инкор қилмади.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ إِلَى غَيْرِ السُّتْرَةِ فَإِنَّهُ يَقْطَعُ صَلَاتَهُ الْحِمَارُ وَالْخِنْزِيرُ وَالْيَهُودِيُّ وَالْمَجُوسِيُّ وَالْمَرْأَةُ وَتُجْزِئُ عَنْهُ إِذَا مَرُّوا بَيْنَ يَدَيْهِ عَلَى قَذْفَةٍ بِحَجَرٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ Jibrilga: «Seni bizni — bizni ziyorat qilganingdan koʻ proq — ziyorat qilishdan nima toʻ sadi?» dedilar. Shunda ‹Va biz faqat Robbingning amri bilan tushamiz; oldimizdagi, orqamizdagi va shularning orasidagi (narsa) Unga xosdir› (Maryam surasi, 64) (oyati) nozil boʻ ldi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Жибрилга: «Сени бизни — бизни зиёрат қилганингдан кў проқ — зиёрат қилишдан нима тў сади?» дедилар. Шунда ‹Ва биз фақат Роббингнинг амри билан тушамиз; олдимиздаги, орқамиздаги ва шуларнинг орасидаги (нарса) Унга хосдир› (Марям сураси, 64) (ояти) нозил бў лди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يقْرَأ فِي رَكْعَتي الْفَجْرِ: (قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا)
وَالَّتِي فِي آلِ عِمْرَانَ (قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ)
رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida (sunnatida): {Aytinglar: ‹Biz Allohga va bizga nozil qilingan narsaga iymon keltirdik›} (Baqara 136) (oyatini) va Oli Imrondagi: {Bizning va sizning oramizdagi bir xil (boʻlgan) soʻzga keling!} (Oli Imron 64) (oyatini) oʻqirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида (суннатида): {Айтинглар: ‹Биз Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсага иймон келтирдик›} (Бақара 136) (оятини) ва Оли Имрондаги: {Бизнинг ва сизнинг орамиздаги бир хил (бўлган) сўзга келинг!} (Оли Имрон 64) (оятини) ўқирдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَا إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ» . رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ pardani koʻtardilar, odamlar esa Abu Bakr ortida saf-saf (turgan) edilar. Shunda u zot: «Ey odamlar! Darhaqiqat, paygʻambarlik bashoratlaridan faqat solih tush qoldi, uni musulmon koʻradi yoki uning (haqida) koʻrsatiladi. Ogoh boʻlinglar! Men rukuʼ yoki sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda aziz va ulugʻ Robbni ulugʻlanglar; sajdaga kelsak, unda duoga astoydil berilinglar, zero (duolaringiz) ijobat boʻlishga loyiqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пардани кўтардилар, одамлар эса Абу Бакр ортида саф-саф (турган) эдилар. Шунда у зот: «Эй одамлар! Дарҳақиқат, пайғамбарлик башоратларидан фақат солиҳ туш қолди, уни мусулмон кўради ёки унинг (ҳақида) кўрсатилади. Огоҳ бўлинглар! Мен рукуъ ёки саждада Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда азиз ва улуғ Роббни улуғланглар; саждага келсак, унда дуога астойдил берилинглар, зеро (дуоларингиз) ижобат бўлишга лойиқдир», дедилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ عَلَى الْجَبْهَةِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ وَلَا نَكْفِتَ الثِّيَاب وَلَا الشّعْر»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga yetti suyak ustiga — peshana (burun uchi bilan birga)» — Paygʻambar ﷺ burunlariga ishora qildilar — «ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoq (panjalari) ustiga — sajda qilishga va kiyim yoki sochni yigʻmaslikka buyurildi», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга етти суяк устига — пешана (бурун учи билан бирга)» — Пайғамбар ﷺ бурунларига ишора қилдилар — «икки қўл, икки тизза ва икки оёқ (панжалари) устига — сажда қилишга ва кийим ёки сочни йиғмасликка буюрилди», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي وَعَافِنِي وَارْزُقْنِي» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki sajda orasida: «Allohim, meni magʻfirat qil, menga rahm qil, meni hidoyatga boshla, menga ofiyat ber va menga rizq ber», deb aytar edilar. Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки сажда орасида: «Аллоҳим, мени мағфират қил, менга раҳм қил, мени ҳидоятга бошла, менга офият бер ва менга ризқ бер», деб айтар эдилар. Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.
وَعَن طلق بن عَليّ الْحَنَفِيّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى صَلَاةِ عَبْدٍ لَا يُقِيمُ فِيهَا صُلْبَهُ بَيْنَ ركوعها وسجودها» . رَوَاهُ أَحْمد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh erkak yoki ayolga orqa (dubur)dan kelgan kishiga (rahmat nazari bilan) qaramaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu hadisni Vakiʼ ham rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ эркак ёки аёлга орқа (дубур)дан келган кишига (раҳмат назари билан) қарамайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Вакиъ ҳам ривоят қилган.
وَعَن عبد الله بن عَبَّاس أَنَّهُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ فَكَانَ يَقُولُ: «التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَلَمْ أَجِدْ فِي الصَّحِيحَيْنِ وَلَا فِي الْجَمْعِ بَين الصَّحِيحَيْنِ: «سَلام عَلَيْك» و «سَلام عَلَيْنَا» بِغَيْرِ أَلْفٍ وَلَامٍ وَلَكِنْ رَوَاهُ صَاحِبُ الْجَامِع عَن التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan suʼra oʻrgatganday oʻrgatar edilar. U zot shunday der edilar: ‹At-tahiyyotul-muborakotus-salavotut-toyyibotu lillah. Assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh. Assalomu alayno va alo ibodillohis-solihin. Ash-hadu an lo ilaha illalloh va ash-hadu anna Muhammadan Rasululloh›». Ibn Rumhning rivoyatida: «xuddi bizga Qurʼonni oʻrgatganday», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан суъра ўргатгандай ўргатар эдилар. У зот шундай дер эдилар: ‹Ат-таҳийётул-муборакотус-салавотут-тоййиботу лиллаҳ. Ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ. Ассалому алайно ва ало ибодиллоҳис-солиҳин. Аш-ҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ ва аш-ҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ›». Ибн Румҳнинг ривоятида: «худди бизга Қуръонни ўргатгандай», дейилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ: «قُولُوا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ularga Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek, ushbu duoni ham oʻrgatar va: «Allohumma, men Sendan jahannam azobidan panoh soʻrayman, Sendan qabr azobidan panoh soʻrayman, Sendan Masih Dajjol fitnasidan panoh soʻrayman va Sendan hayot hamda mamot fitnasidan panoh soʻrayman», deb aytar edilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уларга Қуръондан бир сурани ўргатганларидек, ушбу дуони ҳам ўргатар ва: «Аллоҳумма, мен Сендан жаҳаннам азобидан паноҳ сўрайман, Сендан қабр азобидан паноҳ сўрайман, Сендан Масиҳ Дажжол фитнасидан паноҳ сўрайман ва Сендан ҳаёт ҳамда мамот фитнасидан паноҳ сўрайман», деб айтар эдилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كُنْتُ أَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بِالتَّكْبِيرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning namozi tugaganini takbirni eshitib tanir edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг намози тугаганини такбирни эшитиб танир эдим.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَلْحَظُ فِي الصَّلَاةِ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda oʻng va chap tomonga qarab qoʻyar, biroq boʻynini orqasiga buramas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Vakiy bu rivoyatda Fazl ibn Musoga muxolif boʻlgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда ўнг ва чап томонга қараб қўяр, бироқ бўйнини орқасига бурамас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Вакий бу ривоятда Фазл ибн Мусога мухолиф бўлган.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بِالنَّجْمِ وَسَجَدَ مَعَهُ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Najm (surasi)da sajda qildilar; u zot bilan birga musulmonlar, mushriklar, jinlar va inslar (ham) sajda qildi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Нажм (сураси)да сажда қилдилар; у зот билан бирга мусулмонлар, мушриклар, жинлар ва инслар (ҳам) сажда қилди.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: (سَجْدَةُ (ص)
لَيْسَ مِنْ عَزَائِمِ السُّجُودِ وَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يسْجد فِيهَا
وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ مُجَاهِدٌ: قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ: أَأَسْجُدُ فِي (ص)
فَقَرَأَ: (وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسليمَان)
حَتَّى أَتَى (فبهداهم اقتده)
فَقَالَ: نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ أَمر أَن يَقْتَدِي بهم. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sod (surasi)ning sajdasi vojib (sajda) emas; lekin men Paygʻambar ﷺ ni uni oʻqiyotib sajda qilayotgan holda koʻrdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сод (сураси)нинг саждаси вожиб (сажда) эмас; лекин мен Пайғамбар ﷺ ни уни ўқиётиб сажда қилаётган ҳолда кўрдим.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَسْجُدْ فِي شَيْءٍ مِنَ الْمُفَصَّلِ مُنْذُ تَحَوَّلَ إِلَى الْمَدِينَةِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Madinaga koʻchib oʻtganlaridan beri mufassal (suralar)dan birortasida sajda qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Мадинага кўчиб ўтганларидан бери муфассал (суралар)дан бирортасида сажда қилмадилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ وَأَنَا نَائِمٌ كَأَنِّي أُصَلِّي خَلْفَ شَجَرَةٍ فَسَجَدْتُ فَسَجَدَتِ الشَّجَرَةُ لِسُجُودِي فَسَمِعْتُهَا تَقُولُ: اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَةً ثُمَّ سَجَدَ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يَقُولُ مِثْلَ مَا أَخْبَرَهُ الرَّجُلُ عَنْ قَوْلِ الشَّجَرَةِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men bu kecha uyqumda oʻzimni bir daraxt ortida namoz oʻqiyotgandek koʻrdim. Men sajda qilganimda daraxt ham mening sajdamga (qoʻshilib) sajda qildi va men uning: ‹Allohumma-ktub li biha indaka ajran, va daʼ anni biha vizran, vaj-alha li indaka zuxron, va taqobbalha minni kama taqobbaltaha min abdika Dovud (Ey Allohim, buning sababli huzuringda menga ajr yozgil, buning sababli mendan bir gunohni soqit qilgil, buni huzuringda menga zaxira qilgil va buni bandang Dovuddan qabul qilganing kabi mendan qabul qilgil)› deb aytayotganini eshitdim», dedi. Ibn Abbos aytdi: Paygʻambar ﷺ bir sajdali (oyatni) oʻqib, soʻng sajda qildilar. Ibn Abbos aytdi: Men u zotning, xuddi haligi kishi daraxtning soʻzi haqida xabar bergani kabi (soʻzlarni) aytayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Bu bobda Abu Saiddan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бу кеча уйқумда ўзимни бир дарахт ортида намоз ўқиётгандек кўрдим. Мен сажда қилганимда дарахт ҳам менинг саждамга (қўшилиб) сажда қилди ва мен унинг: ‹Аллоҳумма-ктуб ли биҳа индака ажран, ва даъ анни биҳа визран, важ-алҳа ли индака зухрон, ва тақоббалҳа минни кама тақоббалтаҳа мин абдика Довуд (Эй Аллоҳим, бунинг сабабли ҳузурингда менга ажр ёзгил, бунинг сабабли мендан бир гуноҳни соқит қилгил, буни ҳузурингда менга захира қилгил ва буни банданг Довуддан қабул қилганинг каби мендан қабул қилгил)› деб айтаётганини эшитдим», деди. Ибн Аббос айтди: Пайғамбар ﷺ бир саждали (оятни) ўқиб, сўнг сажда қилдилар. Ибн Аббос айтди: Мен у зотнинг, худди ҳалиги киши дарахтнинг сўзи ҳақида хабар бергани каби (сўзларни) айтаётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Бу бобда Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ فِي (ص)
وَقَالَ: سَجَدَهَا دَاوُدُ تَوْبَةً وَنَسْجُدُهَا شُكْرًا. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {Sod} surasida sajda qildilar va: «Buni Dovud tavba qilib sajda etgan edi, biz esa uni shukr qilib sajda etamiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {Сод} сурасида сажда қилдилар ва: «Буни Довуд тавба қилиб сажда этган эди, биз эса уни шукр қилиб сажда этамиз», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «من سمع الْمُنَادِي فَلَمْ يَمْنَعْهُ مِنِ اتِّبَاعِهِ عُذْرٌ» قَالُوا وَمَا الْعُذْرُ؟ قَالَ: «خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ الصَّلَاةُ الَّتِي صَلَّى» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim azon aytuvchini eshitsa-yu, unga ergashishdan biror uzr toʻsmasa, (lekin u jamoatga kelmasa), oʻqigan namozi undan qabul qilinmaydi». Ular: «Uzr nima?» dedilar. U zot: «Qoʻrquv yoki kasallik», dedilar. Abu Dovud aytadi: Magʻrodan Abu Ishoq ham rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким азон айтувчини эшитса-ю, унга эргашишдан бирор узр тўсмаса, (лекин у жамоатга келмаса), ўқиган намози ундан қабул қилинмайди». Улар: «Узр нима?» дедилар. У зот: «Қўрқув ёки касаллик», дедилар. Абу Довуд айтади: Мағродан Абу Ишоқ ҳам ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَا صَلَاةَ لَهُ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kimki azonni eshitsayu, unga (jamoatga) kelmasa, uzri boʻlmagan holda uning namozi (mukammal) boʻlmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кимки азонни эшитсаю, унга (жамоатга) келмаса, узри бўлмаган ҳолда унинг намози (мукаммал) бўлмайди», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خِيَارُكُمْ أَلْيَنُكُمْ مَنَاكِبَ فِي الصَّلَاة» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz namozda yelkasi eng yumshoq boʻlganlaringizdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Jaʼfar ibn Yahyo Makka ahlidandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз намозда елкаси энг юмшоқ бўлганларингиздир», дедилар. Абу Довуд айтди: Жаъфар ибн Яҳё Макка аҳлидандир.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: بِتُّ فِي بَيت خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِهِ فَعَدَلَنِي كَذَلِكَ مِنْ وَرَاءِ ظَهره إِلَى الشق الْأَيْمن
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men xolam Maymunaning uyida tunadim. Bas, Rasululloh ﷺ kechasi turib, meshning ogʻzini ochib taharat oldilar, soʻng meshni bogʻladilar va namozga turdilar. Men ham turib, u zot taharat olganidek taharat oldim, soʻng kelib u zotning chap tomonlariga turdim. Shunda u zot meni oʻng qoʻllari bilan ushlab, orqalaridan aylantirib, oʻng tomonlariga turgʻazdilar va men u zot bilan birga namoz oʻqidim.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен холам Маймунанинг уйида тунадим. Бас, Расулуллоҳ ﷺ кечаси туриб, мешнинг оғзини очиб таҳарат олдилар, сўнг мешни боғладилар ва намозга турдилар. Мен ҳам туриб, у зот таҳарат олганидек таҳарат олдим, сўнг келиб у зотнинг чап томонларига турдим. Шунда у зот мени ўнг қўллари билан ушлаб, орқаларидан айлантириб, ўнг томонларига турғаздилар ва мен у зот билан бирга намоз ўқидим.