عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لِيُؤَذِّنْ لَكُمْ خِيَارُكُمْ وليؤمكم قراؤكم» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga eng yaxshilaringiz azon aytsin va sizlarga Qurʼonni (eng koʻp) oʻqiy oladiganlaringiz imomlik qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга энг яхшиларингиз азон айтсин ва сизларга Қуръонни (энг кўп) ўқий оладиганларингиз имомлик қилсин», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " ثَلَاثَةٌ لَا تُرْفَعُ لَهُم صلَاتهم فَوق رؤوسهم شِبْرًا: رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَأَخَوَانِ مُتَصَارِمَانِ ". رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi borki, ularning namozi boshlaridan bir qarichdan yuqoriga koʻtarilmaydi: qavmga imomlik qilib, ular esa uni yoqtirmaydigan kishi; kechani eri undan gʻazablangan holda oʻtkazgan ayol; va oʻzaro aloqani uzgan ikki aka-uka», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши борки, уларнинг намози бошларидан бир қаричдан юқорига кўтарилмайди: қавмга имомлик қилиб, улар эса уни ёқтирмайдиган киши; кечани эри ундан ғазабланган ҳолда ўтказган аёл; ва ўзаро алоқани узган икки ака-ука», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إدبار النُّجُوم الركعتان قبل الْفجْر وأدبار السُّجُود الركعتان بعد الْمغرب» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «{Yulduzlar botishi vaqtida} (Tur 49) — bu Bomdoddan oldingi ikki rakaatdir, {sajdalardan keyin} (Qof 40) — bu Shomdan keyingi ikki rakaatdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Paygʻambarga nisbat berilgan) holatda faqat shu yoʻldan, Muhammad ibn Fuzaylning Rishdin ibn Kuraybdan rivoyatidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «{Юлдузлар ботиши вақтида} (Тур 49) — бу Бомдоддан олдинги икки ракаатдир, {саждалардан кейин} (Қоф 40) — бу Шомдан кейинги икки ракаатдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни марфуъ (Пайғамбарга нисбат берилган) ҳолатда фақат шу йўлдан, Муҳаммад ибн Фузайлнинг Ришдин ибн Курайбдан ривоятидангина биламиз.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطِيلُ الْقِرَاءَةَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ حَتَّى يَتَفَرَّقَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ shomdan keyingi ikki rakatda qiroatni masjid ahli tarqalib ketguncha uzaytirar edilar.» Abu Dovud dedi: Buni Nasr al-Mujaddar Yaʼqub al-Qummiydan shunga oʻxshash tarzda rivoyat qilib, uni musnad (ulangan) holda keltirgan. Abu Dovud dedi: Buni bizga Muhammad ibn Iso ibn at-Tabboʻ soʻzlab berdi: Nasr al-Mujaddar Yaʼqubdan shunga oʻxshash tarzda rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ шомдан кейинги икки ракатда қироатни масжид аҳли тарқалиб кетгунча узайтирар эдилар.» Абу Довуд деди: Буни Наср ал-Мужаддар Яъқуб ал-Қуммийдан шунга ўхшаш тарзда ривоят қилиб, уни муснад (уланган) ҳолда келтирган. Абу Довуд деди: Буни бизга Муҳаммад ибн Исо ибн ат-Таббў сўзлаб берди: Наср ал-Мужаддар Яъқубдан шунга ўхшаш тарзда ривоят қилди.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فَتَحَدَّثَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ فَلَمَّا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ أَوْ بَعْضُهُ قَعَدَ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ فَقَرَأَ: (إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْل وَالنَّهَار لآيَات لأولي الْأَلْبَاب " حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى الْقِرْبَةِ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ صَبَّ فِي الْجَفْنَةِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا حَسَنًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ لَمْ يُكْثِرْ وَقَدْ أَبْلَغَ فَقَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ وَتَوَضَّأْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِأُذُنِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَتَامَّتْ صَلَاتُهُ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فَآذَنَهُ بِلَالٌ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَكَانَ فِي دُعَائِهِ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وتحتي نورا وأمامي نورا وَخَلْفِي نُورًا وَاجْعَلْ لِي نُورًا» وَزَادَ بَعْضُهُمْ: «وَفِي لِسَانِي نُورًا» وَذُكِرَ: " وَعَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشِعَرِي وبشري)
وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا: «وَاجْعَلْ فِي نَفْسِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا» وَفِي أُخْرَى لِمُسْلِمٍ: «اللَّهُمَّ أَعْطِنِي نورا»
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Maymuna (xolam)nikida tunadim. Paygʻambar ﷺ turib, hojatlarini bajardilar, yuzlari va qoʻllarini yuvdilar, soʻng (yana) uxladilar. Keyin turib, (suv) meshiga kelib, uning bogʻichini yechdilar va ikki tahorat orasidagi (oʻrtacha) bir tahorat qildilar — suvni koʻp ishlatmadilar, lekin (aʼzolarni) toʻliq (yuvib) yetkazdilar — soʻng namoz oʻqidilar. Men ham turib, men u zotni kuzatayotganimni sezib qolmasinlar uchun (atayin) kerishdim, soʻng tahorat qildim. U zot namozga turdilar, men esa chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qulogʻimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga aylantirib oʻtkazdilar. U zotning namozlari oʻn uch rakatga yetdi, soʻng yonboshlab, hurrak otib (xurullab) uxladilar — u zot uxlaganlarida hurrak otardilar. Keyin Bilol u zotni namozga (chaqirib) ogohlantirdi; u zot tahorat qilmasdan namoz oʻqidilar. U zot duolarida shunday der edilar: «Allohummajʼal fiy qalbiy nuran, va fiy basariy nuran, va fiy samʼiy nuran, va an yamiyniy nuran, va an yasariy nuran, va favqiy nuran, va tahtiy nuran, va amamiy nuran, va xalfiy nuran, vajʼal liy nuran» (Allohim, qalbimda nur ato et, koʻzimda nur, qulogʻimda nur, oʻng tomonimda nur, chap tomonimda nur, ustimda nur, ostimda nur, oldimda nur, ortimda nur (ato et) va menga (butun vujudimga) nur ato et). (Roviy) Kurayb: «(Yana) yetti (soʻz) ‹tobut›da (yodimdan koʻtarilgan) edi. Soʻng men Abbosning farzandlaridan bir kishiga yoʻliqdim, u menga ularni aytib berdi: u ‹asabim (paylarim), goʻshtim, qonim, sochim va terim›ni zikr qildi va yana ikki xislatni zikr qildi», dedi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Маймуна (холам)никида тунадим. Пайғамбар ﷺ туриб, ҳожатларини бажардилар, юзлари ва қўлларини ювдилар, сўнг (яна) ухладилар. Кейин туриб, (сув) мешига келиб, унинг боғичини ечдилар ва икки таҳорат орасидаги (ўртача) бир таҳорат қилдилар — сувни кўп ишлатмадилар, лекин (аъзоларни) тўлиқ (ювиб) етказдилар — сўнг намоз ўқидилар. Мен ҳам туриб, мен у зотни кузатаётганимни сезиб қолмасинлар учун (атайин) керишдим, сўнг таҳорат қилдим. У зот намозга турдилар, мен эса чап томонларида турдим. Шунда у зот қулоғимдан ушлаб, мени ўнг томонларига айлантириб ўтказдилар. У зотнинг намозлари ўн уч ракатга етди, сўнг ёнбошлаб, ҳуррак отиб (хуруллаб) ухладилар — у зот ухлаганларида ҳуррак отардилар. Кейин Билол у зотни намозга (чақириб) огоҳлантирди; у зот таҳорат қилмасдан намоз ўқидилар. У зот дуоларида шундай дер эдилар: «Аллоҳуммажъал фий қалбий нуран, ва фий басарий нуран, ва фий самъий нуран, ва ан ямийний нуран, ва ан ясарий нуран, ва фавқий нуран, ва таҳтий нуран, ва амамий нуран, ва халфий нуран, важъал лий нуран» (Аллоҳим, қалбимда нур ато эт, кўзимда нур, қулоғимда нур, ўнг томонимда нур, чап томонимда нур, устимда нур, остимда нур, олдимда нур, ортимда нур (ато эт) ва менга (бутун вужудимга) нур ато эт). (Ровий) Курайб: «(Яна) етти (сўз) ‹тобут›да (ёдимдан кўтарилган) эди. Сўнг мен Аббоснинг фарзандларидан бир кишига йўлиқдим, у менга уларни айтиб берди: у ‹асабим (пайларим), гўштим, қоним, сочим ва терим›ни зикр қилди ва яна икки хислатни зикр қилди», деди.
وَعَنْهُ: أَنَّهُ رَقَدَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَيْقَظَ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ وَهُوَ يَقُول: (إِن فِي خلق السَّمَاوَات وَالْأَرْض. . .)
حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَطَالَ فِيهِمَا الْقِيَامَ وَالرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ سِتَّ رَكَعَاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَسْتَاكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيَقْرَأُ هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ ثُمَّ أَوْتَرَ بِثَلَاثٍ. رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning huzurlarida uxlagan edi. (Rasululloh ﷺ) uygʻonib, misvok qilib, tahorat oldilar va: {Albatta, osmonlaru yerning yaratilishida hamda kecha va kunduzning almashinib turishida aql egalari uchun (Allohning borligi va qudratiga) oyat-belgilar bordir} (Oli Imron 190) deyar edilar. Bu oyatlarni surani tugatgunlarigacha oʻqidilar. Soʻng turib, ikki rakaat namoz oʻqidilar va ularda qiyomni, rukuni va sajdani uzaytirdilar. Soʻng (namozdan) chiqib, xurrak otib uxlagunlaricha uxladilar. Soʻng buni uch marta, oltita rakaatni shu (tarzda) qildilar; har safar misvok qilar, tahorat olar va bu oyatlarni oʻqir edilar. Soʻng uch (rakaat) bilan vitr oʻqidilar. Soʻng muazzin azon aytdi va u (zot) namozga chiqayotib: «Allohim! Qalbimga nur ato et, tilimga nur ato et, qulogʻimga nur ato et, koʻzimga nur ato et, orqamga nur ato et, oldimga nur ato et, ustimga nur ato et va tagimga nur ato et. Allohim! Menga nur ato et», deyar edilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида ухлаган эди. (Расулуллоҳ ﷺ) уйғониб, мисвок қилиб, таҳорат олдилар ва: {Албатта, осмонлару ернинг яратилишида ҳамда кеча ва кундузнинг алмашиниб туришида ақл эгалари учун (Аллоҳнинг борлиги ва қудратига) оят-белгилар бордир} (Оли Имрон 190) деяр эдилар. Бу оятларни сурани тугатгунларигача ўқидилар. Сўнг туриб, икки ракаат намоз ўқидилар ва уларда қиёмни, рукуни ва саждани узайтирдилар. Сўнг (намоздан) чиқиб, хуррак отиб ухлагунларича ухладилар. Сўнг буни уч марта, олтита ракаатни шу (тарзда) қилдилар; ҳар сафар мисвок қилар, таҳорат олар ва бу оятларни ўқир эдилар. Сўнг уч (ракаат) билан витр ўқидилар. Сўнг муаззин азон айтди ва у (зот) намозга чиқаётиб: «Аллоҳим! Қалбимга нур ато эт, тилимга нур ато эт, қулоғимга нур ато эт, кўзимга нур ато эт, орқамга нур ато эт, олдимга нур ато эт, устимга нур ато эт ва тагимга нур ато эт. Аллоҳим! Менга нур ато эт», деяр эдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَتْ قِرَاءَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَدْرِ مَا يَسْمَعُهُ مَنْ فِي الْحُجْرَةِ وَهُوَ فِي الْبَيْتِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Paygʻambar ﷺ uyda boʻlganlarida, qiroatlari hujrada boʻlgan kishi eshitadigan darajada (ovozda) boʻlar edi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Пайғамбар ﷺ уйда бўлганларида, қироатлари ҳужрада бўлган киши эшитадиган даражада (овозда) бўлар эди.»
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ: «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ وَقَوْلُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ وَمُحَمَّدٌ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَلَا إِلَهَ غَيْرك»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kechasi tahajjud namozi uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamd. Anta qoyyimus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, laka mulkus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, anta nuurus-samavaati val-arz. Va lakal-hamd, antal-haqq, va vaʼdukal-haqq, va liqoouka haqq, va qovluka haqq, val-jannatu haqq, van-naaru haqq, van-nabiyyuuna haqq. Va Muhammadun (sallallohu alayhi va sallam) haqq, vas-saaʼatu haqq. Allohumma laka aslamtu, va bika aamantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xoosamtu, va ilayka haakamtu, fagʻfir lii maa qoddamtu va maa axxortu, va maa asrortu va maa aʼlantu. Antal-muqoddim va antal-muaxxir, laa ilaaha illaa anta (yoki: laa ilaaha gʻayruka). (Allohim, barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsani tutib turuvchisan. Barcha hamd Senga xosdir; osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsaning mulki Senga xosdir. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning nurisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning podshohisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — Haqsan, vaʼdang — haq, Senga roʻbaroʻ kelish — haq, soʻzing — haq, jannat — haq, doʻzax — haq va paygʻambarlar — haq. Muhammad ﷺ — haq va Soat (Qiyomat) — haq. Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga (tavba bilan) qaytdim, Sen (yordaming) bilan (kofirlar bilan) bahslashdim, Seni hakam qildim. Bas, mening avval qilgan va keyin qiladigan, yashirin va oshkora (gunoh)larimni magʻfirat qil. Sen — (baʼzilarni) oldinga oʻtkazuvchi va Sen — (baʼzilarni) orqaga suruvchisan; Sendan boshqa haq maʼbud yoʻq)», — der edilar. Sufyon: «Abdulkarim Abu Umayya yuqoridagiga: ‹Va laa havla va laa quvvata illaa billaah (Allohdan boshqa (gunohlardan saqlovchi) kuch va (toatga) quvvat yoʻq)›, — deganini qoʻshdi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ кечаси таҳажжуд намози учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамд. Анта қоййимус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, лака мулкус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, анта нуурус-самаваати вал-арз. Ва лакал-ҳамд, антал-ҳаққ, ва ваъдукал-ҳаққ, ва лиқооука ҳаққ, ва қовлука ҳаққ, вал-жаннату ҳаққ, ван-наару ҳаққ, ван-набийюуна ҳаққ. Ва Муҳаммадун (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳаққ, вас-сааъату ҳаққ. Аллоҳумма лака асламту, ва бика ааманту, ва алайка таваккалту, ва илайка анабту, ва бика хоосамту, ва илайка ҳаакамту, фағфир лии маа қоддамту ва маа аххорту, ва маа асрорту ва маа аъланту. Антал-муқоддим ва антал-муаххир, лаа илааҳа иллаа анта (ёки: лаа илааҳа ғайрука). (Аллоҳим, барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсани тутиб турувчисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсанинг мулки Сенга хосдир. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг нурисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг подшоҳисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — Ҳақсан, ваъданг — ҳақ, Сенга рўбарў келиш — ҳақ, сўзинг — ҳақ, жаннат — ҳақ, дўзах — ҳақ ва пайғамбарлар — ҳақ. Муҳаммад ﷺ — ҳақ ва Соат (Қиёмат) — ҳақ. Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга (тавба билан) қайтдим, Сен (ёрдаминг) билан (кофирлар билан) баҳслашдим, Сени ҳакам қилдим. Бас, менинг аввал қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкора (гуноҳ)ларимни мағфират қил. Сен — (баъзиларни) олдинга ўтказувчи ва Сен — (баъзиларни) орқага сурувчисан; Сендан бошқа ҳақ маъбуд йўқ)», — дер эдилар. Суфён: «Абдулкарим Абу Умайя юқоридагига: ‹Ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳ (Аллоҳдан бошқа (гуноҳлардан сақловчи) куч ва (тоатга) қувват йўқ)›, — деганини қўшди», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَشْرَافُ أُمَّتَيْ حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَأَصْحَابُ اللَّيْلِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَان
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning ashroflari (eng sharaflilari) — Qurʼonni yod olganlar va tun ahli (kechalari namoz oʻqiydiganlar)dir», dedilar. Bayhaqiy Shuʼabul-iymonda rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг ашрофлари (энг шарафлилари) — Қуръонни ёд олганлар ва тун аҳли (кечалари намоз ўқийдиганлар)дир», дедилар. Байҳақий Шуъабул-иймонда ривоят қилган.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا مُتَتَابِعًا فِي الظّهْر وَالْعصر وَالْمغْرب وَالْعشَاء وَصَلَاة الصُّبْح إِذا قَالَ: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» مِنَ الرَّكْعَةِ الْآخِرَة يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مَنْ بَنِي سُلَيْمٍ: عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ وَيُؤَمِّنُ مَنْ خَلْفَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ bir oy ketma-ket peshin, asr, shom, xufton va bomdod namozlarida, har namozning oxirida, oxirgi rakatda «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida qunut oʻqir, Banu Sulaymdan boʻlgan baʼzi qabilalarga — Riʼl, Zakvon va Usayyaga (qarshi) duo qilar, orqasidagilar esa omin der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ бир ой кетма-кет пешин, аср, шом, хуфтон ва бомдод намозларида, ҳар намознинг охирида, охирги ракатда «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида қунут ўқир, Бану Сулаймдан бўлган баъзи қабилаларга — Риъл, Заквон ва Усайяга (қарши) дуо қилар, орқасидагилар эса омин дер эдилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: لِلْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ: " يَا عَبَّاسُ يَا عَمَّاهُ أَلَا أُعْطِيكَ؟ أَلَا أَمْنَحُكَ؟ أَلا أحبوك؟ أَلَا أَفْعَلُ بِكَ عَشْرَ خِصَالٍ إِذَا أَنْتَ فَعَلْتَ ذَلِكَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ ذَنْبَكَ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ قَدِيمَهُ وَحَدِيثَهُ خَطَأَهُ وَعَمْدَهُ صَغِيرَهُ وَكَبِيرَهُ سِرَّهُ وَعَلَانِيَتَهُ: أَنْ تُصَلِّيَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ تَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً. فَإِذَا فَرَغْتَ مِنَ الْقِرَاءَةِ فِي أَوَّلِ رَكْعَةٍ وَأَنْتَ قَائِمٌ قُلْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ تَرْكَعُ فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ رَاكِعٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ الرُّكُوعِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَهْوِي سَاجِدًا فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ سَاجِدٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَسْجُدُ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ فَتَقُولُهَا عَشْرًا فَذَلِكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ تَفْعَلُ ذَلِكَ فِي أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ إِنِ اسْتَطَعْت أَن تصليها فِي كل يَوْم فَافْعَلْ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ جُمُعَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ شَهْرٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ سَنَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي عُمْرِكَ مَرَّةً ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير
وروى التِّرْمِذِيّ عَن أبي رَافع نَحوه
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abbos ibn Abdulmuttalibga shunday dedilar: «Ey Abbos, ey amakijonim! Senga bir narsa bermaymi? Senga inʼom qilmaymi? Senga ato etmaymi? Sen uchun oʻnta xislatni qilmaymi? Agar sen buni qilsang, Alloh sening gunohingni — avvalgisini ham, oxirgisini ham, qadimgisini ham, yangisini ham, xatosini ham, qasdligini ham, kichigini ham, kattasini ham, yashirinini ham, oshkorasini ham — kechiradi. Bu oʻnta xislat shuki: toʻrt rakat namoz oʻqiysan, har rakatda Fotihatul-kitobni va bir surani oʻqiysan. Birinchi rakatda qiroatni tugatgach, hali tik turgan holingda oʻn besh marta ‹Subhanalloh, val-hamdu lillah, va la ilaha illalloh, vallohu akbar› deysan. Soʻng rukuga egilasan-da, ruku holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni rukudan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng sajdaga egilasan-da, sajda holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni sajdadan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng (yana) sajda qilasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Mana shu har rakatda yetmish besh boʻladi. Buni toʻrt rakatda qilasan. Agar har kuni bir marta oʻqishga qodir boʻlsang, shunday qil. Agar (buni) qilmasang, har jumada bir marta (oʻqi). Agar qilmasang, har oyda bir marta. Agar qilmasang, har yili bir marta. Agar qilmasang, umringda bir marta (oʻqi).»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Аббос ибн Абдулмутталибга шундай дедилар: «Эй Аббос, эй амакижоним! Сенга бир нарса бермайми? Сенга инъом қилмайми? Сенга ато этмайми? Сен учун ўнта хислатни қилмайми? Агар сен буни қилсанг, Аллоҳ сенинг гуноҳингни — аввалгисини ҳам, охиргисини ҳам, қадимгисини ҳам, янгисини ҳам, хатосини ҳам, қасдлигини ҳам, кичигини ҳам, каттасини ҳам, яширинини ҳам, ошкорасини ҳам — кечиради. Бу ўнта хислат шуки: тўрт ракат намоз ўқийсан, ҳар ракатда Фотиҳатул-китобни ва бир сурани ўқийсан. Биринчи ракатда қироатни тугатгач, ҳали тик турган ҳолингда ўн беш марта ‹Субҳаналлоҳ, вал-ҳамду лиллаҳ, ва ла илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар› дейсан. Сўнг рукуга эгиласан-да, руку ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни рукудан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг саждага эгиласан-да, сажда ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни саждадан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг (яна) сажда қиласан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Мана шу ҳар ракатда етмиш беш бўлади. Буни тўрт ракатда қиласан. Агар ҳар куни бир марта ўқишга қодир бўлсанг, шундай қил. Агар (буни) қилмасанг, ҳар жумада бир марта (ўқи). Агар қилмасанг, ҳар ойда бир марта. Агар қилмасанг, ҳар йили бир марта. Агар қилмасанг, умрингда бир марта (ўқи).»
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَافَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَفَرًا فَأَقَامَ تِسْعَةَ عَشَرَ يَوْمًا يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَنَحْنُ نُصَلِّي فِيمَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ مَكَّةَ تِسْعَةَ عَشَرَ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فَإِذَا أَقَمْنَا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِك صلينَا أَرْبعا. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ bir safar qildilar va oʻn toʻqqiz kun ikki rakaatdan oʻqidilar», dedi. Ibn Abbos: «Biz ham oʻn toʻqqiz (kun)gacha boʻlgan muddatda ikki rakaatdan oʻqiymiz, agar bundan koʻproq tursak, toʻrt (rakaat) oʻqiymiz», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ бир сафар қилдилар ва ўн тўққиз кун икки ракаатдан ўқидилар», деди. Ибн Аббос: «Биз ҳам ўн тўққиз (кун)гача бўлган муддатда икки ракаатдан ўқиймиз, агар бундан кўпроқ турсак, тўрт (ракаат) ўқиймиз», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَين الظُّهْرِ وَالْعَصْر إِذَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ سَيْرٍ وَيجمع بَين الْمغرب وَالْعشَاء. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarlarda peshin va asr namozlarini birga oʻqir, shuningdek shom va xufton namozlarini ham birga oʻqir edilar. Anas ibn Molik rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ safarlarda shom va xufton namozlarini birga oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарларда пешин ва аср намозларини бирга ўқир, шунингдек шом ва хуфтон намозларини ҳам бирга ўқир эдилар. Анас ибн Молик ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ сафарларда шом ва хуфтон намозларини бирга ўқир эдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: فَرَضَ اللَّهُ الصَّلَاةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْف رَكْعَة. رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Alloh namozni Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali muqimlikda toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ намозни Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали муқимликда тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди».
وَعَن ابْن عَبَّاس وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَا: سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا تَمَامٌ غَيْرُ قَصْرٍ وَالْوِتْرُ فِي السَّفَرِ سنة. رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ safar namozini ikki rakat qilib sunnat etdilar, ular qasr emas, balki toʻliqdir. Safarda vitr esa sunnatdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сафар намозини икки ракат қилиб суннат этдилар, улар қаср эмас, балки тўлиқдир. Сафарда витр эса суннатдир», деди.
وَعَن مَالك بَلَغَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يَقْصُرُ فِي الصَّلَاة فِي مثل مَا يكون بَين مَكَّة والطائف وَفِي مثل مَا يكون بَيْنَ مَكَّةَ وَعُسْفَانَ وَفَى مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَجُدَّةَ قَالَ مَالِكٌ: وَذَلِكَ أَرْبَعَةُ بُرُدٍ. رَوَاهُ فِي الْمُوَطَّأ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, u Makka bilan Toif orasi, Makka bilan Usfon orasi va Makka bilan Judda orasidagi kabi (masofa)larda namozni qasr qilardi. Molik: «Bu toʻrt burd (masofa)dir», dedi. Molik uni Muvattoʻda rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, у Макка билан Тоиф ораси, Макка билан Усфон ораси ва Макка билан Жудда орасидаги каби (масофа)ларда намозни қаср қиларди. Молик: «Бу тўрт бурд (масофа)дир», деди. Молик уни Муваттўда ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَرَأَ: (الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لكم دينكُمْ)
الْآيَةَ وَعِنْدَهُ يَهُودِيٌّ فَقَالَ: لَوْ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عَلَيْنَا لَاتَّخَذْنَاهَا عِيدًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَإِنَّهَا نزلت فِي يَوْم عيدين فِي وَيَوْم جُمُعَةٍ وَيَوْمِ عَرَفَةَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u {Bugun sizlar uchun diningizni kamolga yetkazdim} (Moida 3) oyatini oʻqidi, uning yonida esa bir yahudiy bor edi. U (yahudiy): «Agar bu oyat bizga nozil boʻlganida, biz uni bayram qilib olardik», dedi. Ibn Abbos: «U (oyat) ikki bayram jam boʻlgan kunda — juma kuni va Arafa kunida nozil boʻlgan», dedi. Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu hasan-gʻarib hadis», degan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у {Бугун сизлар учун динингизни камолга етказдим} (Моида 3) оятини ўқиди, унинг ёнида эса бир яҳудий бор эди. У (яҳудий): «Агар бу оят бизга нозил бўлганида, биз уни байрам қилиб олардик», деди. Ибн Аббос: «У (оят) икки байрам жам бўлган кунда — жума куни ва Арафа кунида нозил бўлган», деди. Термизий ривоят қилган ва: «Бу ҳасан-ғариб ҳадис», деган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَكَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَهُوَ كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا وَالَّذِي يَقُولُ لَهُ أَنْصِتْ لَيْسَ لَهُ جُمُعَة» . رَوَاهُ أَحْمد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni imom xutba oʻqiyotgan paytda gapirsa, u kitoblarni koʻtargan eshakka oʻxshaydi. Unga: ‹Jim boʻl!›, degan kishiga esa juma (savobi) yoʻqdir», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни имом хутба ўқиётган пайтда гапирса, у китобларни кўтарган эшакка ўхшайди. Унга: ‹Жим бўл!›, деган кишига эса жума (савоби) йўқдир», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى يَوْمَ الْفِطْرِ رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهُمَا وَلَا بَعْدَهُمَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Iyd-ul-fitr kuni ikki rakat namoz oʻqidilar va undan oldin ham, keyin ham (nafl) namoz oʻqimadilar. Soʻng Bilol bilan birga ayollar tomonga borib, ularga sadaqa berishni buyurdilar; bas, ular (sadaqaga) sirgʻa va marjonlarini bera boshladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ийд-ул-фитр куни икки ракат намоз ўқидилар ва ундан олдин ҳам, кейин ҳам (нафл) намоз ўқимадилар. Сўнг Билол билан бирга аёллар томонга бориб, уларга садақа беришни буюрдилар; бас, улар (садақага) сирға ва маржонларини бера бошлади.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهِنَّ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ الْعَشَرَةِ» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ؟ قَالَ: «وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ushbu kunlardagi solih amaldan koʻra Allohga sevimliroq boʻlgan amal qilinadigan boshqa kunlar yoʻq», dedilar — yaʼni (Zulhijjaning) oʻn kunini (nazarda tutdilar). (Sahobalar): «Yo Rasululloh, Alloh yoʻlidagi jihod ham emasmi?» dedilar. U zot: «Alloh yoʻlidagi jihod ham emas, magar bir kishi oʻz joni va moli bilan (jihodga) chiqib, ulardan biror narsani (qaytarib) olib kelmasa (— shumi mustasno)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ушбу кунлардаги солиҳ амалдан кўра Аллоҳга севимлироқ бўлган амал қилинадиган бошқа кунлар йўқ», дедилар — яъни (Зулҳижжанинг) ўн кунини (назарда тутдилар). (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмасми?» дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмас, магар бир киши ўз жони ва моли билан (жиҳодга) чиқиб, улардан бирор нарсани (қайтариб) олиб келмаса (— шуми мустасно)», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ الْأَضْحَى فَاشْتَرَكْنَا فِي الْبَقَرَةِ سَبْعَةٌ وَفِي الْبَعِيرِ عَشَرَةٌ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غريبٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik, Qurbonlik (kuni) yetib keldi. Shunda biz bir mol (sigir)da yetti kishi, bir tuyada oʻn kishi sherik boʻldik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abul-Asvad as-Sulamiyning otasidan, uning bobosidan (rivoyat qilgani) va Abu Ayyubdan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan gʻaribdir; uni faqat Fazl ibn Musoning hadisidan bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик, Қурбонлик (куни) етиб келди. Шунда биз бир мол (сигир)да етти киши, бир туяда ўн киши шерик бўлдик», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Абул-Асвад ас-Суламийнинг отасидан, унинг бобосидан (ривоят қилгани) ва Абу Айюбдан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан ғарибдир; уни фақат Фазл ибн Мусонинг ҳадисидан биламиз.
عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: انْخَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثمَّ انْصَرف وَقد تجلت الشَّمْس فَقَالَ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ» . قَالُوا: يَا رَسُولَ الله رَأَيْنَاك تناولت شَيْئا فِي مقامك ثمَّ رَأَيْنَاك تكعكعت؟ قَالَ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِنِّي أريت الْجنَّة فتناولت عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وأريت النَّار فَلم أر منْظرًا كَالْيَوْمِ قَطُّ أَفْظَعَ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ» . قَالُوا: بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «بِكُفْرِهِنَّ» . قِيلَ: يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ؟ . قَالَ: " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَو أَحْسَنت إِلَى أحداهن الدَّهْر كُله ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ مِنْك خيرا قطّ "
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ tutilish namozini oʻqidilar va — kishi Baqara surasini oʻqib ulguradigan (qadar) — uzoq turdilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq (yana) rukuʼ qildilar; soʻng ikki marta sajda qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar; soʻng avvalgisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng (ikki marta) sajda qilib, namozni tugatdilar. Oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. Paygʻambar ﷺ soʻng: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular birovning oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi. Bas, ularni koʻrganingizda, Allohni yodga olinglar», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni joyingizdan biror narsa olayotgan holda, soʻng orqaga chekinayotgan holda koʻrdik», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men jannatni koʻrdim va uning (mevasi) shoxiga qoʻlimni choʻzdim; agar uni olganimda edi, dunyo turguncha undan yer edingiz. Men doʻzaxni ham koʻrdim va bunchalik dahshatli manzarani hech koʻrmagan edim. Men uning aholisining koʻpchiligi ayollar (ekanini) koʻrdim», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, nega shunday?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ularning nankoʻrligi sababli», — dedilar. «Ular Allohga nankoʻrlik qiladimi?» — deb soʻraldi. Paygʻambar ﷺ: «Ular oʻz umrdoshlariga (erlariga) nankoʻrlik qiladi va yaxshilikka nankoʻrlik qiladi. Agar sen ulardan biriga butun umr yaxshilik qilsang-u, u sendan biror (yoqimsiz) narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech yaxshilik koʻrmadim›, — der», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ тутилиш намозини ўқидилар ва — киши Бақара сурасини ўқиб улгурадиган (қадар) — узоқ турдилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ (яна) рукуъ қилдилар; сўнг икки марта сажда қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар; сўнг аввалгисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг (икки марта) сажда қилиб, намозни тугатдилар. Ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. Пайғамбар ﷺ сўнг: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бировнинг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди. Бас, уларни кўрганингизда, Аллоҳни ёдга олинглар», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни жойингиздан бирор нарса олаётган ҳолда, сўнг орқага чекинаётган ҳолда кўрдик», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен жаннатни кўрдим ва унинг (меваси) шохига қўлимни чўздим; агар уни олганимда эди, дунё тургунча ундан ер эдингиз. Мен дўзахни ҳам кўрдим ва бунчалик даҳшатли манзарани ҳеч кўрмаган эдим. Мен унинг аҳолисининг кўпчилиги аёллар (эканини) кўрдим», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, нега шундай?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уларнинг нанкўрлиги сабабли», — дедилар. «Улар Аллоҳга нанкўрлик қиладими?» — деб сўралди. Пайғамбар ﷺ: «Улар ўз умрдошларига (эрларига) нанкўрлик қилади ва яхшиликка нанкўрлик қилади. Агар сен улардан бирига бутун умр яхшилик қилсанг-у, у сендан бирор (ёқимсиз) нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч яхшилик кўрмадим›, — дер», — дедилар.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: صلى الله عَلَيْهِ وَسلم حِين كسفت الشَّمْس ثَمَان رَكْعَات فِي أَربع سَجدَات
وَعَن عَليّ مثل ذَلِك. رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh tutilganda toʻrt sajda bilan sakkiz rukuʼ (qilib) namoz oʻqidilar. Ali (ibn Abu Tolib)dan ham xuddi shunday (rivoyat qilingan).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилганда тўрт сажда билан саккиз рукуъ (қилиб) намоз ўқидилар. Али (ибн Абу Толиб)дан ҳам худди шундай (ривоят қилинган).
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي فِي الِاسْتِسْقَاءِ مُتَبَذِّلًا مُتَوَاضِعًا مُتَخَشِّعًا مُتَضَرِّعًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafotlariga sabab boʻlgan kasalliklarida boshlariga bir parcha mato bogʻlab chiqdilar va minbarga oʻtirdilar. Allohga hamdu sano aytgach: «Abu Bakr ibn Abu Quhofadan koʻra menga moli va joni bilan koʻp ehson qilgan hech kim yoʻq. Agar (insonlardan) biror xalil tutadigan boʻlganimda, albatta Abu Bakrni tutgan boʻlardim; lekin Islom birodarligi afzalroq. Bu masjiddagi barcha kichik eshiklarni — Abu Bakrniki(dan) boshqa — yopinglar», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафотларига сабаб бўлган касалликларида бошларига бир парча мато боғлаб чиқдилар ва минбарга ўтирдилар. Аллоҳга ҳамду сано айтгач: «Абу Бакр ибн Абу Қуҳофадан кўра менга моли ва жони билан кўп эҳсон қилган ҳеч ким йўқ. Агар (инсонлардан) бирор халил тутадиган бўлганимда, албатта Абу Бакрни тутган бўлардим; лекин Ислом биродарлиги афзалроқ. Бу масжиддаги барча кичик эшикларни — Абу Бакрники(дан) бошқа — ёпинглар», — дедилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَاد بالدبور»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga sabo (sharq) shamoli bilan nusrat berildi, Od (qavmi) esa dabur (gʻarb) shamoli bilan halok qilindi», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга сабо (шарқ) шамоли билан нусрат берилди, Од (қавми) эса дабур (ғарб) шамоли билан ҳалок қилинди», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَجُلًا لَعَنَ الرِّيحَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «لَا تَلْعَنُوا الرِّيحَ فَإِنَّهَا مَأْمُورَةٌ وَأَنَّهُ مَنْ لَعَنَ شَيْئًا لَيْسَ لَهُ بِأَهْلٍ رَجَعَتِ اللَّعْنَةُ عَلَيْهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurida shamolni laʼnatladi. Shunda u zot: «Shamolni laʼnatlama, chunki u (Allohning) amriga boʻysunadi. Kim biror narsani u (laʼnatga) loyiq boʻlmagani holda laʼnatlasa, laʼnat oʻziga qaytadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir; uni Bishr ibn Umardan boshqa birortasi musnad qilib rivoyat qilganini bilmaymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурида шамолни лаънатлади. Шунда у зот: «Шамолни лаънатлама, чунки у (Аллоҳнинг) амрига бўйсунади. Ким бирор нарсани у (лаънатга) лойиқ бўлмагани ҳолда лаънатласа, лаънат ўзига қайтади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир; уни Бишр ибн Умардан бошқа бирортаси муснад қилиб ривоят қилганини билмаймиз.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَا هَبَّتْ رِيحٌ قَطُّ إِلَّا جَثَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم على رُكْبَتَيْهِ وَقَالَ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رَحْمَةً وَلَا تَجْعَلْهَا عَذَابًا اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رِيَاحًا وَلَا تَجْعَلْهَا رِيحًا» . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى: (إِنَّا أرسلنَا عَلَيْهِم ريحًا صَرْصَرًا)
و (أرسلنَا عَلَيْهِم الرّيح الْعَقِيم)
(وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاح لَوَاقِح)
و (أَن يُرْسل الرِّيَاح مُبَشِّرَات)
رَوَاهُ الشَّافِعِي وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qachon shamol essa, Nabiy ﷺ tizzalari ustiga choʻkib: «Allohumma, uni rahmat qilgin, azob qilmagin. Allohumma, uni (foydali) shamollar qilgin, (halokatli) yakka shamol qilmagin», der edilar. Ibn Abbos: Alloh taoloning Kitobida (shunday kelgan): {Biz ularning ustiga sovuq, gʻuvillagan shamolni yubordik} (Qamar 19), {Ularning ustiga barakasiz shamolni yubordik} (Zoriyot 41), {Biz shamollarni urugʻlantiruvchi qilib yubordik} (Hijr 22) va {shamollarni xushxabar eltuvchi qilib yuborishi} (Rum 46), dedi. Shofiiy va Bayhaqiy «ad-Daʼavot al-kabir»da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қачон шамол эсса, Набий ﷺ тиззалари устига чўкиб: «Аллоҳумма, уни раҳмат қилгин, азоб қилмагин. Аллоҳумма, уни (фойдали) шамоллар қилгин, (ҳалокатли) якка шамол қилмагин», дер эдилар. Ибн Аббос: Аллоҳ таолонинг Китобида (шундай келган): {Биз уларнинг устига совуқ, ғувиллаган шамолни юбордик} (Қамар 19), {Уларнинг устига баракасиз шамолни юбордик} (Зориёт 41), {Биз шамолларни уруғлантирувчи қилиб юбордик} (Ҳижр 22) ва {шамолларни хушхабар элтувчи қилиб юбориши} (Рум 46), деди. Шофиий ва Байҳақий «ад-Даъавот ал-кабир»да ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَى أَعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ وَكَانَ إِذَا دَخَلَ عَلَى مَرِيضٍ يَعُودُهُ قَالَ: «لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» فَقَالَ لَهُ: «لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» . قَالَ: كَلَّا بَلْ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ تزيره الْقُبُور. فَقَالَ: «فَنعم إِذن» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kasal bir badaviyni ziyorat qildi. Paygʻambar ﷺ bemorni ziyorat qilganda: «Zarari yoʻq! Alloh seni shifo bersin! Alloh seni shifo bersin!» — derdi. Bas, Paygʻambar ﷺ badaviyga: «Zarari yoʻq. Alloh seni shifo bersin!» — dedi. Badaviy: «Sen ‹Alloh meni shifo bersin› deysanmi? Yoʻq — chunki bu — keksa kishining (tanasida) qaynaydigan va uni qabrga olib boradigan isitmadir», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha, unday boʻlsa, sen aytgandek boʻlsin», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ касал бир бадавийни зиёрат қилди. Пайғамбар ﷺ беморни зиёрат қилганда: «Зарари йўқ! Аллоҳ сени шифо берсин! Аллоҳ сени шифо берсин!» — дерди. Бас, Пайғамбар ﷺ бадавийга: «Зарари йўқ. Аллоҳ сени шифо берсин!» — деди. Бадавий: «Сен ‹Аллоҳ мени шифо берсин› дейсанми? Йўқ — чунки бу — кекса кишининг (танасида) қайнайдиган ва уни қабрга олиб борадиган иситмадир», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, ундай бўлса, сен айтгандек бўлсин», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يعوذ الْحسن وَالْحسن: «أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ» وَيَقُولُ: «إِنَّ أَبَاكُمَا كَانَ يعوذ بهما إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَفِي أَكْثَرِ نُسَخِ المصابيح: «بهما» على لفظ التَّثْنِيَة
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husaynga panoh tilab (taʼviz oʻqib): «Sizlar ikkovingizni har bir shayton, zaharli hasharot va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», derdilar. Va u zot: «Ibrohim Ishoq va Ismoilga (alayhimus-salom) ana shunday panoh tilar edi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайнга паноҳ тилаб (таъвиз ўқиб): «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтон, заҳарли ҳашарот ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дердилар. Ва у зот: «Иброҳим Ишоқ ва Исмоилга (алайҳимус-салом) ана шундай паноҳ тилар эди», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَعُودُ مُسْلِمًا فَيَقُولُ سَبْعَ مَرَّاتٍ: أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ إِلَّا شُفِيَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ قَدْ حَضَرَ أَجَلُهُ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Qaysi bir musulmon banda ajali yetib kelmagan bemorni ziyorat qilib, yetti marta ‹Asʼalullohal-azim Rabbal-arshil-azim an yashfiyak› (Men Buyuk Allohdan, Buyuk Arshning Robbidan, seni shifo berishini soʻrayman) desa, albatta u (bemor) shifo topadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Biz uni faqat Minhol ibn Amrning hadisidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Қайси бир мусулмон банда ажали етиб келмаган беморни зиёрат қилиб, етти марта ‹Асъалуллоҳал-азим Раббал-аршил-азим ан яшфияк› (Мен Буюк Аллоҳдан, Буюк Аршнинг Роббидан, сени шифо беришини сўрайман) деса, албатта у (бемор) шифо топади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Биз уни фақат Минҳол ибн Амрнинг ҳадисидангина биламиз.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَانَ يعلمهُمْ من الْحمى وم الأوجاع كلهَا أَن يَقُولُوا: «بِسم الله الْكَبِيرِ أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ كُلِّ عرق نعار وَمن شَرّ حر النَّارِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا يُعْرَفُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ وَهُوَ يضعف فِي الحَدِيث
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ularga isitma va barcha ogʻriqlardan (shifo uchun) bunday deyishni oʻrgatardilar: «Bismillahil kabir, aʼuzu billahil aziymi min sharri kulli irqin naʼʼor, va min sharri harrin nor (Ulugʻ Alloh nomi bilan. Buyuk Allohdan har bir otilib (qon) chiqaruvchi tomirning yomonligidan va olovning issigʻining yomonligidan panoh soʻrayman)». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Ibrohim ibn Ismoil ibn Abu Habibaning hadisi orqaligina bilamiz. Ibrohim esa hadisda zaif (sanaladi). «Irqin yaʼʼor» (shaklida) ham rivoyat qilinadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ уларга иситма ва барча оғриқлардан (шифо учун) бундай дейишни ўргатардилар: «Бисмиллаҳил кабир, аъузу биллаҳил азийми мин шарри кулли ирқин наъъор, ва мин шарри ҳаррин нор (Улуғ Аллоҳ номи билан. Буюк Аллоҳдан ҳар бир отилиб (қон) чиқарувчи томирнинг ёмонлигидан ва оловнинг иссиғининг ёмонлигидан паноҳ сўрайман)». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабибанинг ҳадиси орқалигина биламиз. Иброҳим эса ҳадисда заиф (саналади). «Ирқин яъъор» (шаклида) ҳам ривоят қилинади.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مِنَ السُّنَّةِ تَخْفِيفُ الْجُلُوسِ وَقِلَّةُ الصَّخَبِ فِي الْعِيَادَةِ عِنْدَ الْمَرِيضِ قَالَ: وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا كَثُرَ لَغَطُهُمْ وَاخْتِلَافُهُمْ: «قُومُوا عَنِّي» رَوَاهُ رزين
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kasalni ziyorat qilganda uning oldida ozroq oʻtirish va kam shovqin qilish sunnatdandir. U dedi: Ularning shovqini va ixtilofi koʻpayganda Rasululloh ﷺ: «Mendan turib keting», dedilar. Razin rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Касални зиёрат қилганда унинг олдида озроқ ўтириш ва кам шовқин қилиш суннатдандир. У деди: Уларнинг шовқини ва ихтилофи кўпайганда Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан туриб кетинг», дедилар. Разин ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَادَ رَجُلًا فَقَالَ لَهُ: «مَا تستهي؟» قَالَ: أشتهي خبز بر. قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَانَ عِنْدَهُ خُبْزُ بُرٍّ فَلْيَبْعَثْ إِلَى أَخِيهِ» . ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اشْتَهَى مَرِيضُ أحدكُم شَيْئا فليطعمه» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishini yoʻqlab: «Nimani istaysan?» deb soʻradilar. U: «Bugʻdoy nonini istayman», dedi. Nabiy ﷺ: «Kimda bugʻdoy noni boʻlsa, birodariga yuborsin», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Biringizning kasalingiz biror narsani istasa, unga taomlantirsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишини йўқлаб: «Нимани истайсан?» деб сўрадилар. У: «Буғдой нонини истайман», деди. Набий ﷺ: «Кимда буғдой нони бўлса, биродарига юборсин», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Бирингизнинг касалингиз бирор нарсани истаса, унга таомлантирсин», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَوْتُ غُرْبَةٍ شَهَادَةٌ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻariblikda oʻlish shahidlikdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғарибликда ўлиш шаҳидликдир», дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَقَصَتْهُ نَاقَتُهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَمَاتَ ن فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلَا تَمَسُّوهُ بِطِيبٍ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْم الْقِيَامَة ملبيا»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ bilan birga edi va — u ehromda ekan — oʻz urgʻochi tuyasi uning boʻynini sindirdi va u vafot etdi. Allohning Rasuli ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar va uning ikki (ehrom) kiyimi bilan kafanlanglar; unga atir surmanglar va boshini yopmanglar — chunki u Qiyomat kuni talbiya aytgan holda qayta tiriladi», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ билан бирга эди ва — у эҳромда экан — ўз урғочи туяси унинг бўйнини синдирди ва у вафот этди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар ва унинг икки (эҳром) кийими билан кафанланглар; унга атир сурманглар ва бошини ёпманглар — чунки у Қиёмат куни талбия айтган ҳолда қайта тирилади», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا مَنْ خَيْرِ ثِيَابِكُمْ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَمِنْ خَيْرِ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ فَإِنَّهُ يُنْبِتُ الشّعْر ويجلوا الْبَصَر» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kiyimlaringizdan oq (rangini) kiyinglar, chunki u kiyimlaringizning eng yaxshisidir va oʻliklaringizni ham unda kafanlanglar. Surmalaringizning eng yaxshisi ismiddir: u koʻzni tiniqlashtiradi va kipriklarni oʻstiradi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кийимларингиздан оқ (рангини) кийинглар, чунки у кийимларингизнинг энг яхшисидир ва ўликларингизни ҳам унда кафанланглар. Сурмаларингизнинг энг яхшиси исмиддир: у кўзни тиниқлаштиради ва киприкларни ўстиради».
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلَى أُحُدٍ أَنْ ينْزع عَنْهُم الْحَدِيدُ وَالْجُلُودُ وَأَنْ يُدْفَنُوا بِدِمَائِهِمْ وَثِيَابِهِمْ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Uhud shahidlaridan temir (qurol-yarogʻ) va terilarni yechib olishni hamda ular qonlari va kiyimlari bilan koʻmilishlarini buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларидан темир (қурол-яроғ) ва териларни ечиб олишни ҳамда улар қонлари ва кийимлари билан кўмилишларини буюрдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِقَبْرٍ دُفِنَ لَيْلًا فَقَالَ: «مَتَى دُفِنَ هَذَا؟» قَالُوا: الْبَارِحَةَ. قَالَ: «أَفَلَا آذَنْتُمُونِي؟» قَالُوا: دَفَنَّاهُ فِي ظُلْمَةِ اللَّيْلِ فَكَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ فَقَامَ فَصَفَفْنَا خَلفه فصلى عَلَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi dafn etilgan bir mayyitning qabri yonidan oʻtdilar. U zot: «Bu (mayyit) qachon dafn etildi?» — dedilar. Odamlar: «Kecha», — dedi. U zot: «Nega menga xabar bermadingiz?» — dedilar. Ular: «Biz uni qorongʻi (paytda) dafn qildik; shuning uchun sizni uygʻotishni yoqtirmadik», — dedi. U zot turdilar va biz u zot orqasida saf tortdik. (Ibn Abbos dedi:) Men ulardan biri edim va Paygʻambar ﷺ janoza namozini oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси дафн этилган бир маййитнинг қабри ёнидан ўтдилар. У зот: «Бу (маййит) қачон дафн этилди?» — дедилар. Одамлар: «Кеча», — деди. У зот: «Нега менга хабар бермадингиз?» — дедилар. Улар: «Биз уни қоронғи (пайтда) дафн қилдик; шунинг учун сизни уйғотишни ёқтирмадик», — деди. У зот турдилар ва биз у зот орқасида саф тортдик. (Ибн Аббос деди:) Мен улардан бири эдим ва Пайғамбар ﷺ жаноза намозини ўқидилар.
وَعَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ مَاتَ لَهُ ابْنٌ بِقُدَيْدٍ أَوْ بِعُسْفَانَ فَقَالَ: يَا كُرَيْبُ انْظُرْ مَا اجْتَمَعَ لَهُ مِنَ النَّاسِ. قَالَ: فَخَرَجْتُ فَإِذَا نَاسٌ قَدِ اجْتَمَعُوا لَهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ: تَقُولُ: هُمْ أَرْبَعُونَ؟ قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: أَخْرِجُوهُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يَمُوتُ فَيَقُومُ عَلَى جَنَازَتِهِ أَرْبَعُونَ رَجُلًا لَا يُشْرِكُونَ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلَّا شَفَّعَهُمُ اللَّهُ فِيهِ» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: uning bir oʻgʻli Qudayd yoki Usfonda vafot etdi. Shunda (Ibn Abbos): «Yo Kurayb, uning uchun odamlardan qancha (kishi) toʻplanganini koʻrib kel», dedi. (Kurayb) dedi: «Men chiqdim, qarasam, odamlar uning uchun toʻplanibdilar. Buni unga xabar berdim. U: ‹Ular qirqta deysanmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Uni (janozani) olib chiqinglar, chunki men Rasululloh ﷺ ning: ‹Qaysi bir musulmon kishi vafot etib, uning janozasiga Allohga hech narsani sherik qilmaydigan qirq kishi tursa, albatta Alloh ularni u haqida shafoatchi qiladi› deyayotganlarini eshitganman›, dedi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унинг бир ўғли Қудайд ёки Усфонда вафот этди. Шунда (Ибн Аббос): «Ё Курайб, унинг учун одамлардан қанча (киши) тўпланганини кўриб кел», деди. (Курайб) деди: «Мен чиқдим, қарасам, одамлар унинг учун тўпланибдилар. Буни унга хабар бердим. У: ‹Улар қирқта дейсанми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Уни (жанозани) олиб чиқинглар, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Қайси бир мусулмон киши вафот этиб, унинг жанозасига Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган қирқ киши турса, албатта Аллоҳ уларни у ҳақида шафоатчи қилади› деяётганларини эшитганман›, деди».
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ عَلَى الْجَنَازَةِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ janoza ustida Fotihatul-kitobni oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ummu Sharikdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisining isnodi unchalik kuchli emas. Ibrohim ibn Usmon — u Abu Shayba al-Vositiy boʻlib, munkarul-hadisdir. Ibn Abbosdan sahih boʻlgani esa uning oʻz soʻzidir: «Janoza ustida Fotihatul-kitobni oʻqish sunnatdandir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ жаноза устида Фотиҳатул-китобни ўқидилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умму Шарикдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадисининг исноди унчалик кучли эмас. Иброҳим ибн Усмон — у Абу Шайба ал-Воситий бўлиб, мункарул-ҳадисдир. Ибн Аббосдан саҳиҳ бўлгани эса унинг ўз сўзидир: «Жаноза устида Фотиҳатул-китобни ўқиш суннатдандир».