Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: جُعِلَ فِي قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاء. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning qabrlariga qizil gilam solindi. Muslim dedi: Abu Jamraning ismi Nasr ibn Imron, Abut-Tayyohning ismi esa Yazid ibn Humayd boʻlib, ular Saraxsda vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг қабрларига қизил гилам солинди. Муслим деди: Абу Жамранинг исми Наср ибн Имрон, Абут-Тайёҳнинг исми эса Язид ибн Ҳумайд бўлиб, улар Сарахсда вафот этдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اللَّحْدُ لَنَا وَالشَّقُّ لغيرنا» رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه وَرَوَاهُ أَحْمَدُ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Lahad (qabrning yon tomoniga oʻyilgan oʻra) biz uchun, shaqq (qabrning oʻrtasiga qazilgan oʻra) esa bizdan boshqalar uchundir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Лаҳад (қабрнинг ён томонига ўйилган ўра) биз учун, шаққ (қабрнинг ўртасига қазилган ўра) эса биздан бошқалар учундир».

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سُلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قِبَلِ رَأْسِهِ. رَوَاهُ الشَّافِعِي

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrga bosh tomonlaridan kiritildilar. Shofiiy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрга бош томонларидан киритилдилар. Шофиий ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ قَبْرًا لَيْلًا فَأُسْرِجَ لَهُ بسراج فَأخذ مِنْ قِبَلِ الْقِبْلَةِ وَقَالَ: «رَحِمَكَ اللَّهُ إِنْ كُنْتَ لَأَوَّاهًا تَلَّاءً لِلْقُرْآنِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ فِي شرح السّنة: إِسْنَاده ضَعِيف

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi bir qabrga kirdilar va ular uchun chiroq yoqildi. U zot (mayyitni) qibla tomonidan oldilar va: «Alloh senga rahm qilsin, sen koʻp (Allohga) ohu nola qilib yolvoruvchi, Qurʼonni koʻp tilovat qiluvchi eding», dedilar. Va unga toʻrt (marta) takbir aytdilar. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan hadisdir. Baʼzi ilm ahli shunga (amal qilishga) borib: Mayyit qabrga qibla tomonidan kiritiladi, deganlar. Baʼzilari esa: U tortib qoʻyiladi, deganlar. Koʻpchilik ilm ahli kechasi dafn etishga ruxsat berganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси бир қабрга кирдилар ва улар учун чироқ ёқилди. У зот (маййитни) қибла томонидан олдилар ва: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, сен кўп (Аллоҳга) оҳу нола қилиб ёлворувчи, Қуръонни кўп тиловат қилувчи эдинг», дедилар. Ва унга тўрт (марта) такбир айтдилар. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Баъзи илм аҳли шунга (амал қилишга) бориб: Маййит қабрга қибла томонидан киритилади, деганлар. Баъзилари эса: У тортиб қўйилади, деганлар. Кўпчилик илм аҳли кечаси дафн этишга рухсат берганлар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ كَانَ لَهُ فرطان من متي أَدْخَلَهُ اللَّهُ بِهِمَا الْجَنَّةَ ". فَقَالَتْ عَائِشَةُ: فَمَنْ كَانَ لَهُ فَرَطٌ مَنْ أُمَّتِكَ؟ قَالَ: «وَمَنْ كَانَ لَهُ فَرَطٌ يَا مُوَفَّقَةُ» . فَقَالَتْ: فَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ فَرَطٌ مِنْ أُمَّتِكَ؟ قَالَ: «فَأَنَا فَرَطُ أُمَّتِي لَنْ يُصَابُوا بِمِثْلِي» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ: «Kimning ummatimdan ikkita (oldinga yuborgan farzandi — farat) boʻlsa, Alloh uni ular sababli jannatga kiritadi», deyayotganlarini eshitdi. Shunda Oisha (roziyalloho anho) unga: «Ummatingizdan kimning bitta farati boʻlsa-chi?» dedi. U zot: «Kimning bitta farati boʻlsa ham (jannatga kiradi), ey muvaffaqa», dedilar. U: «Ummatingizdan kimning farati boʻlmasa-chi?» dedi. U zot: «Men ummatim uchun fartman (oldinga yuborilganman), ular menga oʻxshash (musibat) bilan hech qachon musibatlanmaydilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Abdurabbih ibn Boriqning hadisidan bilamiz va undan imomlardan bir nechtasi rivoyat qilgan. Simok ibn al-Validning kunyasi Abu Zumayl al-Hanafiydir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг умматимдан иккита (олдинга юборган фарзанди — фарат) бўлса, Аллоҳ уни улар сабабли жаннатга киритади», деяётганларини эшитди. Шунда Оиша (розияллоҳо анҳо) унга: «Умматингиздан кимнинг битта фарати бўлса-чи?» деди. У зот: «Кимнинг битта фарати бўлса ҳам (жаннатга киради), эй муваффақа», дедилар. У: «Умматингиздан кимнинг фарати бўлмаса-чи?» деди. У зот: «Мен умматим учун фартман (олдинга юборилганман), улар менга ўхшаш (мусибат) билан ҳеч қачон мусибатланмайдилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Абдураббиҳ ибн Бориқнинг ҳадисидан биламиз ва ундан имомлардан бир нечтаси ривоят қилган. Симок ибн ал-Валиднинг куняси Абу Зумайл ал-Ҳанафийдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَاتَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَكَتِ النِّسَاء فَجعل عُمَرُ يَضْرِبُهُنَّ بِسَوْطِهِ فَأَخَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ وَقَالَ: «مهلا يَا عمر» ثُمَّ قَالَ: «إِيَّاكُنَّ وَنَعِيقَ الشَّيْطَانِ» ثُمَّ قَالَ: «إِنَّهُ مَهْمَا كَانَ مِنَ الْعَيْنِ وَمِنَ الْقَلْبِ فَمِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمِنَ الرَّحْمَةِ وَمَا كَانَ مِنَ الْيَدِ وَمِنَ اللِّسَانِ فَمِنَ الشَّيْطَانِ» . رَوَاهُ أَحْمد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qizlari Zaynab vafot etdi va ayollar yigʻlay boshladilar. Umar ularni qamchisi bilan ura boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ uni qoʻllari bilan orqaga surib: «Sekin, ey Umar!» dedilar. Soʻng: «Shaytonning qichqirigʻidan saqlaninglar!» dedilar. Soʻng: «Koʻzdan va qalbdan (kelib chiqadigan) narsa aziz va jalil Allohdan hamda rahmatdandir; qoʻldan va tildan (chiqadigan) narsa esa shaytondandir», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Зайнаб вафот этди ва аёллар йиғлай бошладилар. Умар уларни қамчиси билан ура бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни қўллари билан орқага суриб: «Секин, эй Умар!» дедилар. Сўнг: «Шайтоннинг қичқириғидан сақланинглар!» дедилар. Сўнг: «Кўздан ва қалбдан (келиб чиқадиган) нарса азиз ва жалил Аллоҳдан ҳамда раҳматдандир; қўлдан ва тилдан (чиқадиган) нарса эса шайтондандир», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُبُورٍ بِالْمَدِينَةِ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالَ: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الْقُبُورِ يَغْفِرُ اللَّهُ لَنَا وَلَكُمْ أَنْتُمْ سَلَفُنَا وَنَحْنُ بِالْأَثَرِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaning qabrlari yonidan oʻtdilar, soʻng ularga yuzlarini qaratib: «Assalomu alaykum, ey qabr ahli! Alloh bizni ham, sizni ham magʻfirat qilsin. Sizlar bizning oldimizdagilarsiz, biz esa ortingizdan boruvchilarmiz», dedilar. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan gʻaribdir. Abu Kudaynaning ismi Yahyo ibn al-Muhallab, Abu Zabyonning ismi esa Husayn ibn Jundubdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинанинг қабрлари ёнидан ўтдилар, сўнг уларга юзларини қаратиб: «Ассалому алайкум, эй қабр аҳли! Аллоҳ бизни ҳам, сизни ҳам мағфират қилсин. Сизлар бизнинг олдимиздагиларсиз, биз эса ортингиздан борувчилармиз», дедилар. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Абу Кудайнанинг исми Яҳё ибн ал-Муҳаллаб, Абу Забённинг исми эса Ҳусайн ибн Жундубдир.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ (وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ) كَبُرَ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ. فَقَالَ عُمَرُ أَنَا أُفَرِّجُ عَنْكُمْ فَانْطَلَقَ. فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ قد كبر على أَصْحَابك هَذِه الْآيَة. فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ لم يفْرض الزَّكَاة إِلَّا ليطيب بهَا مَا بَقِيَ مِنْ أَمْوَالِكُمْ وَإِنَّمَا فَرَضَ الْمَوَارِيثَ وَذكر كلمة لتَكون لمن بعدكم» قَالَ فَكَبَّرَ عُمَرُ. ثُمَّ قَالَ لَهُ: «أَلَا أُخْبِرُكَ بِخَيْرِ مَا يَكْنِزُ الْمَرْءُ الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ إِذَا نَظَرَ إِلَيْهَا سَرَّتْهُ وَإِذَا أَمَرَهَا أَطَاعَتْهُ وَإِذَا غَابَ عَنْهَا حفظته» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ushbu oyat: {Oltin va kumushni xazina qilib (zakotini bermay) yigʻadiganlar...} (Tavba 34) nozil boʻlganida, bu musulmonlarga ogʻir botdi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Men sizlarning gʻamingizni tarqataman», dedi-da, (Rasulullohning oldilariga) borib: «Ey Allohning Paygʻambari, bu oyat ashoblaringizga ogʻir botdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh zakotni mollaringizdan qolganini pok qilish uchungina farz qildi. Meroslarni esa, sizlardan keyin qoladiganlarga boʻlishi uchungina farz qildi», dedilar. Shunda Umar takbir aytdi. Soʻng u zot unga: «Kishi xazina qiladigan eng yaxshi narsa haqida senga xabar bermayinmi? (U) solih ayoldir: (eri) unga qaraganda uni xursand qiladi, unga buyursa itoat etadi, undan gʻoyib boʻlsa (oʻzini va molini) saqlaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ушбу оят: {Олтин ва кумушни хазина қилиб (закотини бермай) йиғадиганлар...} (Тавба 34) нозил бўлганида, бу мусулмонларга оғир ботди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Мен сизларнинг ғамингизни тарқатаман», деди-да, (Расулуллоҳнинг олдиларига) бориб: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, бу оят ашобларингизга оғир ботди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ закотни молларингиздан қолганини пок қилиш учунгина фарз қилди. Меросларни эса, сизлардан кейин қоладиганларга бўлиши учунгина фарз қилди», дедилар. Шунда Умар такбир айтди. Сўнг у зот унга: «Киши хазина қиладиган энг яхши нарса ҳақида сенга хабар бермайинми? (У) солиҳ аёлдир: (эри) унга қараганда уни хурсанд қилади, унга буюрса итоат этади, ундан ғойиб бўлса (ўзини ва молини) сақлайди», дедилар.

وَعَن ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الْفِطْرِ طُهْرَ الصِّيَامِ مِنَ اللَّغْوِ وَالرَّفَثِ وَطُعْمَةً لِلْمَسَاكِينِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ zakotul-fitrni roʻzadorni behuda va qabih (gaplardan) poklash hamda miskinlarga taom (boʻlishi) uchun farz qildilar. Kim uni (Iyd) namozidan oldin ado etsa, u qabul qilingan zakotdir, kim uni namozdan keyin ado etsa, u sadaqalardan bir sadaqadir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ закотул-фитрни рўзадорни беҳуда ва қабиҳ (гаплардан) поклаш ҳамда мискинларга таом (бўлиши) учун фарз қилдилар. Ким уни (Ийд) намозидан олдин адо этса, у қабул қилинган закотдир, ким уни намоздан кейин адо этса, у садақалардан бир садақадир.

وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ عِنْدَ مَوْتِهِ أَوْ يُعْتِقُ كَالَّذِي يُهْدِي إِذَا شَبِعَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالنَّسَائِيُّ والدارمي وَالتِّرْمِذِيّ وَصحح

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa qilib, soʻng sadaqasini qaytarib oladigan kishining misoli qusib, soʻng qaytib kelib qusgʻisini yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа қилиб, сўнг садақасини қайтариб оладиган кишининг мисоли қусиб, сўнг қайтиб келиб қусғисини ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ ك سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ كَسَا مُسْلِمًا ثَوْبًا إِلَّا كَانَ فِي حفظ من الله مادام عَلَيْهِ مِنْهُ خرقَة» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, (Husayn shunday dedi): Bir tilanchi kelib, Ibn Abbosdan (biror narsa) soʻradi. Ibn Abbos tilanchiga: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq deb guvohlik berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. «Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. «Ramazonda roʻza tutasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Ibn Abbos): «Soʻrading, tilanchining haqqi bor. Albatta senga (yaxshilik) ila bogʻlanishimiz bizning zimmamizdagi haqdir», dedi va unga bir kiyim berdi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Qaysi bir musulmon boshqa bir musulmonga kiyim kiydirsa, undan bir parcha matoh ustida turar ekan, u Allohning panohida boʻladi›, dedilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, (Ҳусайн шундай деди): Бир тиланчи келиб, Ибн Аббосдан (бирор нарса) сўради. Ибн Аббос тиланчига: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. «Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. «Рамазонда рўза тутасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Ибн Аббос): «Сўрадинг, тиланчининг ҳаққи бор. Албатта сенга (яхшилик) ила боғланишимиз бизнинг зиммамиздаги ҳақдир», деди ва унга бир кийим берди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Қайси бир мусулмон бошқа бир мусулмонга кийим кийдирса, ундан бир парча матоҳ устида турар экан, у Аллоҳнинг паноҳида бўлади›, дедилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ؟ رَجُلٌ مُمْسِكٌ بِعِنَانِ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ. أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَتْلُوهُ؟ رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ فِي غُنَيْمَةٍ لَهُ يُؤَدِّي حَقَّ اللَّهِ فِيهَا. أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ رَجُلٌ يُسْأَلُ بِاللَّهِ وَلَا يُعْطِي بِهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Sizlarga odamlarning eng yaxshisini xabar bermaymi? — Alloh yoʻlida otining jilovini ushlab turgan kishi. Sizlarga undan keyingisini xabar bermaymi? — oʻz qoʻylari bilan (xilvatga) chetlangan, ulardagi Allohning haqqini ado etadigan kishi. Sizlarga odamlarning eng yomonini xabar bermaymi? — Allohning (nomi) bilan soʻralib, Uning (nomi) bilan (hech narsa) bermaydigan kishi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Ibn Abbosdan Paygʻambar ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilinadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Сизларга одамларнинг энг яхшисини хабар бермайми? — Аллоҳ йўлида отининг жиловини ушлаб турган киши. Сизларга ундан кейингисини хабар бермайми? — ўз қўйлари билан (хилватга) четланган, улардаги Аллоҳнинг ҳаққини адо этадиган киши. Сизларга одамларнинг энг ёмонини хабар бермайми? — Аллоҳнинг (номи) билан сўралиб, Унинг (номи) билан (ҳеч нарса) бермайдиган киши», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Ибн Аббосдан Пайғамбар ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинади.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غم عَلَيْكُم فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلَاثِينَ»

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: " جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنِّي رَأَيْتُ الْهِلَالَ يَعْنِي هِلَالَ رَمَضَانَ فَقَالَ: «أَتَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؟» قَالَ: نَعَمْ قَالَ: «أَتَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ؟» قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: «يَا بِلَالُ أَذِّنْ فِي النَّاسِ أَن يَصُومُوا غَدا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir badaviy arab Nabiy ﷺning huzuriga kelib: «Men oyni koʻrdim», dedi — Hasan oʻz hadisida «yaʼni Ramazon (oyini)» dedi. Shunda u zot: «La ilaha illalloh (Allohdan oʻzga iloh yoʻq), deb guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Muhammad Allohning Rasuli, deb guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, odamlar ichida nido qil, ertaga roʻza tutsinlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир бадавий араб Набий ﷺнинг ҳузурига келиб: «Мен ойни кўрдим», деди — Ҳасан ўз ҳадисида «яъни Рамазон (ойини)» деди. Шунда у зот: «Ла илаҳа иллаллоҳ (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ), деб гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Муҳаммад Аллоҳнинг Расули, деб гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, одамлар ичида нидо қил, эртага рўза тутсинлар», дедилар.

وَعَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ قَالَ: خَرَجْنَا لِلْعُمْرَةِ فَلَمَّا نَزَلْنَا بِبَطْنِ نَخْلَةَ تَرَاءَيْنَا الْهِلَالَ. فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ. وَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ لَيْلَتَيْنِ فَلَقِينَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْنَا: إِنَّا رَأَيْنَا الْهِلَالَ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ لَيْلَتَيْنِ. فَقَالَ: أَيُّ لَيْلَةٍ رَأَيْتُمُوهُ؟ قُلْنَا: لَيْلَةَ كَذَا وَكَذَا. فَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَدَّهُ لِلرُّؤْيَةِ فَهُوَ لِلَيْلَةِ رَأَيْتُمُوهُ وَفِي رِوَايَةٍ عَنْهُ. قَالَ: أَهَلَلْنَا رَمَضَانَ وَنَحْنُ بِذَاتِ عِرْقٍ فَأَرْسَلْنَا رَجُلًا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِن الله تَعَالَى قد أَمَدَّهُ لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ أُغْمِيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Abul-Baxtariy) dedi: biz umraga chiqdik. Botni Naxlaga tushganimizda hilolga qaradik. Qavmdan baʼzilari: «U uch kechalik», dedi. Baʼzilari: «U ikki kechalik», dedi. Soʻng biz Ibn Abbos bilan uchrashib: «Biz hilolni koʻrdik, qavmdan baʼzilari ‹u uch kechalik› dedi, baʼzilari ‹u ikki kechalik› dedi», dedik. U: «Uni qaysi kechasi koʻrdingiz?» dedi. Biz: «Falon-falon kechasi», dedik. Shunda u: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹Alloh uni koʻrish uchun choʻzdi, demak u siz koʻrgan kechaga (taalluqlidir)›, dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Абул-Бахтарий) деди: биз умрага чиқдик. Ботни Нахлага тушганимизда ҳилолга қарадик. Қавмдан баъзилари: «У уч кечалик», деди. Баъзилари: «У икки кечалик», деди. Сўнг биз Ибн Аббос билан учрашиб: «Биз ҳилолни кўрдик, қавмдан баъзилари ‹у уч кечалик› деди, баъзилари ‹у икки кечалик› деди», дедик. У: «Уни қайси кечаси кўрдингиз?» деди. Биз: «Фалон-фалон кечаси», дедик. Шунда у: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ уни кўриш учун чўзди, демак у сиз кўрган кечага (тааллуқлидир)›, дедилар», деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَاحْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — ehromda ekanlarida — hijoma (qon) oldirdilar, roʻzador ekanlarida ham (hijoma qildirdilar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — эҳромда эканларида — ҳижома (қон) олдирдилар, рўзадор эканларида ҳам (ҳижома қилдирдилар).

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَرَّى صِيَامَ يَوْمٍ فَضَّلَهُ عَلَى غَيْرِهِ إِلَّا هَذَا الْيَوْمَ: يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَهَذَا الشَّهْرُ يَعْنِي شَهْرَ رَمَضَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning — bir kunni boshqasidan afzal koʻrib roʻza tutishga intilganini — bu kun (Ashuro kuni) va bu oy, yaʼni Ramazon oyidan boshqa — (hech qachon) koʻrmadim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг — бир кунни бошқасидан афзал кўриб рўза тутишга интилганини — бу кун (Ашуро куни) ва бу ой, яъни Рамазон ойидан бошқа — (ҳеч қачон) кўрмадим.

وَعَن ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: حِينَ صَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ يَوْمٌ يُعَظِّمُهُ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لأصومن التَّاسِع» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ashuro kuni roʻza tutgan va uni tutishga buyurgan paytlarida (sahobalar): «Yo Rasululloh! Bu yahudiylar va nasorolar ulugʻlaydigan kundir», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kelasi yil boʻlsa, in shaa Alloh, toʻqqizinchi kuni roʻza tutamiz», dedilar. (Roviy) dedi: Kelasi yil kelmasdan turib, Rasululloh ﷺ vafot etdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ашуро куни рўза тутган ва уни тутишга буюрган пайтларида (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ! Бу яҳудийлар ва насоролар улуғлайдиган кундир», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Келаси йил бўлса, ин шаа Аллоҳ, тўққизинчи куни рўза тутамиз», дедилар. (Ровий) деди: Келаси йил келмасдан туриб, Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ الْمَدِينَةِ فَوَجَدَ الْيَهُودَ صِيَامًا يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي تَصُومُونَهُ؟» فَقَالُوا: هَذَا يَوْمٌ عَظِيمٌ: أَنْجَى اللَّهُ فِيهِ مُوسَى وَقَوْمَهُ وَغَرَّقَ فِرْعَوْنَ وَقَوْمَهُ فَصَامَهُ مُوسَى شُكْرًا فَنَحْنُ نَصُومُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَنَحْنُ أَحَقُّ وَأَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ» فَصَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بصيامه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar va yahudiylarni oshuro kuni roʻza tutayotgan holda topdilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga: «Bu sizlar roʻza tutayotgan kun nima kun?» dedilar. Ular: «Bu ulugʻ kun, Alloh unda Muso va uning qavmini najot berdi hamda Firʼavn va uning qavmini gʻarq qildi. Bas, Muso shukrona qilib roʻza tutdi, biz ham uni roʻza tutamiz», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Biz Musoga sizlardan koʻra haqdorroq va haqliroqmiz», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ uni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар ва яҳудийларни ошуро куни рўза тутаётган ҳолда топдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Бу сизлар рўза тутаётган кун нима кун?» дедилар. Улар: «Бу улуғ кун, Аллоҳ унда Мусо ва унинг қавмини нажот берди ҳамда Фиръавн ва унинг қавмини ғарқ қилди. Бас, Мусо шукрона қилиб рўза тутди, биз ҳам уни рўза тутамиз», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Биз Мусога сизлардан кўра ҳақдорроқ ва ҳақлироқмиз», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни рўза тутдилар ва уни рўза тутишга буюрдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُفْطِرُ أَيَّامَ الْبيض فِي حضر وَلَا فِي سفر. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na muqim holatida, na safarda oq kunlarning roʻzasini qoldirmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на муқим ҳолатида, на сафарда оқ кунларнинг рўзасини қолдирмас эдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ: فِي تَاسِعَةٍ تَبْقَى فِي سَابِعَةٍ تَبْقَى فِي خَامِسَةٍ تَبْقَى. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qadr kechasini Ramazonning oxirgi oʻn kechasida — oxirgi oʻn kechadan toʻqqiz, yoki yetti, yoki besh kecha qolganda (yaʼni mos ravishda 21, 23, 25-kechalarda) — izlanglar», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қадр кечасини Рамазоннинг охирги ўн кечасида — охирги ўн кечадан тўққиз, ёки етти, ёки беш кеча қолганда (яъни мос равишда 21, 23, 25-кечаларда) — изланглар», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ بِالْخَيْرِ وَكَانَ أَجْوَدَ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَان وَكَانَ جِبْرِيلُ يَلْقَاهُ كُلَّ لَيْلَةٍ فِي رَمَضَانَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقُرْآنَ فَإِذَا لَقِيَهُ جِبْرِيلُ كَانَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنَ الرّيح الْمُرْسلَة

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yaxshilik (xayr) qilishda odamlarning eng saxiysi edilar, ramazon oyida esa eng saxiy boʻlar edilar. Albatta, Jibril alayhissalom u zot bilan har yili ramazonda, u (oy) tugaguncha uchrashar edi va Rasululloh ﷺ unga Qurʼonni (yodlab) oʻqib berar edilar. Jibril u zot bilan uchrashganda, Rasululloh ﷺ yaxshilik qilishda esuvchi shamoldan ham saxiyroq boʻlar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яхшилик (хайр) қилишда одамларнинг энг сахийси эдилар, рамазон ойида эса энг сахий бўлар эдилар. Албатта, Жибрил алайҳиссалом у зот билан ҳар йили рамазонда, у (ой) тугагунча учрашар эди ва Расулуллоҳ ﷺ унга Қуръонни (ёдлаб) ўқиб берар эдилар. Жибрил у зот билан учрашганда, Расулуллоҳ ﷺ яхшилик қилишда эсувчи шамолдан ҳам сахийроқ бўлар эдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الْمُعْتَكَفِ: «هُوَ يَعْتَكِفُ الذُّنُوبَ وَيُجْرَى لَهُ مِنَ الْحَسَنَاتِ كَعَامِلِ الْحَسَنَات كلهَا» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iʼtikofdagi kishi haqida: «U gunohlardan tiyilib turadi va unga barcha yaxshiliklarni qilgan kishiday savob yoziladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иътикофдаги киши ҳақида: «У гуноҳлардан тийилиб туради ва унга барча яхшиликларни қилган кишидай савоб ёзилади», дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: بَيْنَمَا جِبْرِيلُ قَاعِدٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ نَقِيضًا مِنْ فَوْقِهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ: «هَذَا بَابٌ مِنَ السَّمَاءِ فُتِحَ الْيَوْمَ لَمْ يُفْتَحْ قَطُّ إِلَّا الْيَوْمَ فَنَزَلَ مِنْهُ مَلَكٌ فَقَالَ هَذَا مَلَكٌ نَزَلَ إِلَى الْأَرْضِ لَمْ يَنْزِلْ قَطُّ إِلَّا الْيَوْمَ فَسَلَّمَ وَقَالَ أَبْشِرْ بِنُورَيْنِ أُوتِيتَهُمَا لَمْ يُؤْتَهُمَا نَبِيٌّ قَبْلَكَ فَاتِحَةُ الْكِتَابِ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ لَنْ تَقْرَأَ بِحَرْفٍ مِنْهُمَا إِلَّا أَعْطيته» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Jibril Nabiy ﷺ ning huzurlarida oʻtirgan paytida ustidan bir gʻijirlash (eshik ochilish) ovozini eshitdi, soʻng boshini koʻtarib: «Bu — bugun ochilgan osmon eshigidir; u hech qachon ochilmagan, faqat bugun ochildi», dedi. Soʻng undan bir farishta tushib keldi, (Jibril): «Bu — yerga tushgan farishta; u hech qachon tushmagan, faqat bugun tushdi», dedi. (Farishta) salom berib dedi: «Senga berilgan ikki nur bilan suyungin; ular sendan oldingi hech bir paygʻambarga berilmagan: Fotihatul Kitob va Baqara surasining oxiri (oyatlari). Ulardan bir harfni oʻqimaysanki, magar senga (savobi) berilmasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Жибрил Набий ﷺ нинг ҳузурларида ўтирган пайтида устидан бир ғижирлаш (эшик очилиш) овозини эшитди, сўнг бошини кўтариб: «Бу — бугун очилган осмон эшигидир; у ҳеч қачон очилмаган, фақат бугун очилди», деди. Сўнг ундан бир фаришта тушиб келди, (Жибрил): «Бу — ерга тушган фаришта; у ҳеч қачон тушмаган, фақат бугун тушди», деди. (Фаришта) салом бериб деди: «Сенга берилган икки нур билан суюнгин; улар сендан олдинги ҳеч бир пайғамбарга берилмаган: Фотиҳатул Китоб ва Бақара сурасининг охири (оятлари). Улардан бир ҳарфни ўқимайсанки, магар сенга (савоби) берилмасин».

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الَّذِي لَيْسَ فِي جَوْفِهِ شَيْءٌ مِنَ الْقُرْآنِ كَالْبَيْتِ الْخَرِبِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ صَحِيح

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta ichida (qalbida) Qurʼondan biror narsa boʻlmagan kishi vayron uy kabidir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта ичида (қалбида) Қуръондан бирор нарса бўлмаган киши вайрон уй кабидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: ضَرَبَ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِبَاءَهُ عَلَى قَبْرٍ وَهُوَ لَا يَحْسَبُ أَنَّهُ قَبْرٌ فَإِذَا فِيهِ إِنْسَان يَقْرَأُ سُورَةَ (تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ) حَتَّى خَتَمَهَا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هِيَ الْمَانِعَةُ هِيَ الْمُنْجِيَةُ تُنْجِيهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْر» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيث غَرِيب

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning sahobalaridan biri qabr ustiga chodirini tikdi, u uning qabr ekanini bilmasdi. Birdan chodir ichida bir kishi ‹Tabaarakallaziy biyadihil-mulk› surasini oxirigacha oʻqib turganini eshitdi. U Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, men chodirimni bir qabr ustiga tikdim, uning qabr ekanini bilmagandim. Birdan chodir ichida bir kishi ‹Tabaarakal-mulk› surasini oxirigacha oʻqiyotganini eshitdim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U (sura) toʻsuvchidir, u qutqaruvchidir, uni qabr azobidan qutqaradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири қабр устига чодирини тикди, у унинг қабр эканини билмасди. Бирдан чодир ичида бир киши ‹Табааракаллазий биядиҳил-мулк› сурасини охиригача ўқиб турганини эшитди. У Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен чодиримни бир қабр устига тикдим, унинг қабр эканини билмагандим. Бирдан чодир ичида бир киши ‹Табааракал-мулк› сурасини охиригача ўқиётганини эшитдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У (сура) тўсувчидир, у қутқарувчидир, уни қабр азобидан қутқаради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.

وَعَن ابْن عَبَّاس وَأنس بن مَالك رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (إِذا زلزلت) تعدل نصف الْقُرْآن (قل هُوَ الله أحد) تعدل ثلث الْقُرْآن و (قل يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ) تَعْدِلُ رُبْعَ الْقُرْآنِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «{Izaa zulzilat} Qurʼonning yarmiga teng boʻladi, {Qul huvallohu ahad} Qurʼonning uchdan biriga teng boʻladi va {Qul yaa ayyuhal-kaafiruun} Qurʼonning chorak qismiga teng boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Yamon ibn Mugʻiyra hadisi orqaligina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «{Изаа зулзилат} Қуръоннинг ярмига тенг бўлади, {Қул ҳуваллоҳу аҳад} Қуръоннинг учдан бирига тенг бўлади ва {Қул яа айюҳал-каафируун} Қуръоннинг чорак қисмига тенг бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ямон ибн Муғийра ҳадиси орқалигина биламиз.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَقْرَأَنِي جِبْرِيل على حرف فَرَاجعه فَلم أزل استزيده ويزيدني حَتَّى انْتهى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ» . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: بَلَغَنِي أَنَّ تِلْكَ السَّبْعَةَ الْأَحْرُفَ إِنَّمَا هِيَ فِي الْأَمْرِ تَكُونُ وَاحِدًا لَا تَخْتَلِفُ فِي حَلَالٍ وَلَا حرَام

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril — alayhissalom — menga bir harf (qiroat) ustida oʻqitdi, men unga (yana qaytib) murojaat qildim va undan koʻproq (harf) soʻrayverdim, u esa menga koʻpaytiraverdi — toki yetti harfga yetdi», — dedilar. Ibn Shihob dedi: menga yetishishicha, oʻsha yetti harf faqatgina bitta boʻladigan, halol va haromda ixtilof qilinmaydigan ishlarda (xilma-xil tarzlarda) keladi, xolos.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил — алайҳиссалом — менга бир ҳарф (қироат) устида ўқитди, мен унга (яна қайтиб) мурожаат қилдим ва ундан кўпроқ (ҳарф) сўрайвердим, у эса менга кўпайтираверди — токи етти ҳарфга етди», — дедилар. Ибн Шиҳоб деди: менга етишишича, ўша етти ҳарф фақатгина битта бўладиган, ҳалол ва ҳаромда ихтилоф қилинмайдиган ишларда (хилма-хил тарзларда) келади, холос.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَعْرِفُ فَصْلَ السُّورَةِ حَتَّى يَنْزِلَ عَلَيْهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (bir) suraning qayerda tugashini, unga {Bismillahir rohmanir rohiym} nozil boʻlmagunicha bilmas edilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (бир) суранинг қаерда тугашини, унга {Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм} нозил бўлмагунича билмас эдилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قلت لعُثْمَان بن عَفَّان مَا حملكم أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنَ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٍ وَهِيَ مِنَ الْمَئِينِ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلم تكْتبُوا بَينهمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبع الطول مَا حملكم على ذَلِك فَقَالَ عُثْمَانُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَان وَهُوَ تنزل عَلَيْهِ السُّور ذَوَات الْعدَد فَكَانَ إِذا نزل عَلَيْهِ الشَّيْء دَعَا بعض من كَانَ يَكْتُبُ فَيَقُولُ: «ضَعُوا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا» فَإِذَا نَزَلَتْ عَلَيْهِ الْآيَةُ فَيَقُولُ: «ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا» . وَكَانَتِ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا نَزَلَتْ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَة من آخر الْقُرْآن وَكَانَت قصَّتهَا شَبيهَة بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْت أَنَّهَا مِنْهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يبين لنا أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلِمَ أكتب بَينهمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Usmon ibn Affonga: «Anfol — masoniydan (yuz oyatdan kam suralardan) boʻla turib, Baroatni (Tavbani) esa — u miʼundan (yuz atrofidagi suralardan) boʻla turib, ikkisini qoʻshib, oralariga ‹Bismillahir-Rohmanir-Rohiym› satrini yozmasdan, ikkisini yetti uzun (sura) qatoriga qoʻyishingizga nima sabab boʻldi? Sizlarni bunga nima undadi?» dedim. Shunda Usmon aytdi: «Rasululloh ﷺning ustlariga uzoq vaqt oʻtar va u zotga sanoqli (oyatli) suralar nozil boʻlar edi. U zotga biron narsa nozil boʻlsa, yozadiganlardan birini chaqirib: ‹Bu oyatlarni falon-falon (narsa) zikr qilinadigan suraga qoʻyinglar›, derdilar. Unga bir oyat nozil boʻlsa: ‹Bu oyatni falon-falon (narsa) zikr qilinadigan suraga qoʻyinglar›, derdilar. Anfol Madinada nozil boʻlganlarning birinchilaridan edi, Baroat esa Qurʼonning oxirida nozil boʻlganlardan edi. Uning qissasi uning (Anfolning) qissasiga oʻxshash edi, shuning uchun men uni undan (Anfoldan) deb gumon qildim. Soʻng Rasululloh ﷺ vafot etdilar va bizga uning undan ekanini bayon qilmadilar. Mana shu sababdan men ikkisini qoʻshdim va oralariga ‹Bismillahir-Rohmanir-Rohiym› satrini yozmadim, hamda uni yetti uzun (sura) qatoriga qoʻydim». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Avfning Yazid al-Forisiydan, u Ibn Abbosdan (qilgan) rivoyatidangina bilamiz. Yazid al-Forisiy Ibn Abbosdan bittadan koʻp hadis rivoyat qilgan, uni Yazid ibn Hurmuz ham deyiladi. Yazid ar-Raqoshiy esa — u Yazid ibn Abon ar-Raqoshiydir — Ibn Abbosga yetishmagan, faqat Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan. Ikkalasi ham basralik tobeʼinlardandir, Yazid al-Forisiy Yazid ar-Raqoshiydan qadimroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Усмон ибн Аффонга: «Анфол — масонийдан (юз оятдан кам суралардан) бўла туриб, Бароатни (Тавбани) эса — у миъундан (юз атрофидаги суралардан) бўла туриб, иккисини қўшиб, ораларига ‹Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм› сатрини ёзмасдан, иккисини етти узун (сура) қаторига қўйишингизга нима сабаб бўлди? Сизларни бунга нима ундади?» дедим. Шунда Усмон айтди: «Расулуллоҳ ﷺнинг устларига узоқ вақт ўтар ва у зотга саноқли (оятли) суралар нозил бўлар эди. У зотга бирон нарса нозил бўлса, ёзадиганлардан бирини чақириб: ‹Бу оятларни фалон-фалон (нарса) зикр қилинадиган сурага қўйинглар›, дердилар. Унга бир оят нозил бўлса: ‹Бу оятни фалон-фалон (нарса) зикр қилинадиган сурага қўйинглар›, дердилар. Анфол Мадинада нозил бўлганларнинг биринчиларидан эди, Бароат эса Қуръоннинг охирида нозил бўлганлардан эди. Унинг қиссаси унинг (Анфолнинг) қиссасига ўхшаш эди, шунинг учун мен уни ундан (Анфолдан) деб гумон қилдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар ва бизга унинг ундан эканини баён қилмадилар. Мана шу сабабдан мен иккисини қўшдим ва ораларига ‹Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм› сатрини ёзмадим, ҳамда уни етти узун (сура) қаторига қўйдим». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Авфнинг Язид ал-Форисийдан, у Ибн Аббосдан (қилган) ривоятидангина биламиз. Язид ал-Форисий Ибн Аббосдан биттадан кўп ҳадис ривоят қилган, уни Язид ибн Ҳурмуз ҳам дейилади. Язид ар-Рақоший эса — у Язид ибн Абон ар-Рақошийдир — Ибн Аббосга етишмаган, фақат Анас ибн Моликдан ривоят қилган. Иккаласи ҳам басралик тобеъинлардандир, Язид ал-Форисий Язид ар-Рақошийдан қадимроқдир.

وَعَنْ مَالِكِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا سَأَلْتُمُ اللَّهَ فَاسْأَلُوهُ بِبُطُونِ أَكُفِّكُمْ وَلَا تَسْأَلُوهُ بِظُهُورِهَا» وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: «سَلُوا اللَّهَ بِبُطُونِ أَكُفِّكُمْ وَلَا تَسْأَلُوهُ بِظُهُورِهَا فَإِذَا فَرَغْتُمْ فامسحوا بهَا وُجُوهكُم» . رَوَاهُ دَاوُد

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Devorlarni (mato bilan) bezamanglar. Kim birodarining maktubiga uning iznisiz qarasa, u faqat oʻtga qaragan boʻladi. Allohdan kaftlaringizning ichi bilan soʻranglar, Undan ularning orqasi bilan soʻramanglar. Soʻrab boʻlganingizdan keyin ular bilan yuzlaringizni siypanglar». Abu Dovud aytdi: Bu hadis Muhammad ibn Kaʼbdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan, ularning hammasi zaifdir; bu yoʻl ular orasidagi eng yaxshisidir, lekin u ham zaifdir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Деворларни (мато билан) безаманглар. Ким биродарининг мактубига унинг изнисиз қараса, у фақат ўтга қараган бўлади. Аллоҳдан кафтларингизнинг ичи билан сўранглар, Ундан уларнинг орқаси билан сўраманглар. Сўраб бўлганингиздан кейин улар билан юзларингизни сийпанглар». Абу Довуд айтди: Бу ҳадис Муҳаммад ибн Каъбдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган, уларнинг ҳаммаси заифдир; бу йўл улар орасидаги энг яхшисидир, лекин у ҳам заифдир.

وَعَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: الْمَسْأَلَةُ أَنْ تَرْفَعَ يَدَيْكَ حَذْوَ مَنْكِبَيْكَ أَوْ نَحْوِهِمَا وَالِاسْتِغْفَارُ أَنْ تُشِيرَ بِأُصْبُعٍ وَاحِدَةٍ وَالِابْتِهَالُ أَنْ تَمُدَّ يَدَيْكَ جَمِيعًا وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: والابتهالُ هَكَذَا وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَجَعَلَ ظُهُورَهُمَا مِمَّا يَلِي وَجْهَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Soʻrash (masʼala) — qoʻllaringni yelkalaring roʻparasiga yoki shunga yaqin koʻtarishingdir. Istigʻfor (magʻfirat soʻrash) — bir barmoq bilan ishora qilishingdir. Ibtihol (jon-dildan iltijo qilish) esa — ikki qoʻlingni birga choʻzishingdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Сўраш (масъала) — қўлларингни елкаларинг рўпарасига ёки шунга яқин кўтаришингдир. Истиғфор (мағфират сўраш) — бир бармоқ билан ишора қилишингдир. Ибтиҳол (жон-дилдан илтижо қилиш) эса — икки қўлингни бирга чўзишингдир», деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ " خَمْسُ دَعَوَاتٍ يُسْتَجَابُ لَهُنَّ: دَعْوَةُ الْمَظْلُومِ حَتَّى يَنْتَصِرَ وَدَعْوَةُ الْحَاجِّ حَتَّى يَصْدُرَ وَدَعْوَةُ الْمُجَاهِدِ حَتَّى يَقْعُدَ وَدَعْوَةُ الْمَرِيضِ حَتَّى يَبْرَأَ وَدَعْوَةُ الْأَخِ لِأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ ". ثُمَّ قَالَ: «وَأَسْرَعُ هَذِهِ الدَّعْوَات إِجَابَة دَعْوَة الْأَخ لِأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعَوَاتِ الْكَبِيرِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Besh duo ijobat qilinadi: mazlumning nusrat topguniga qadar duosi, hojining (uyiga) qaytguniga qadar duosi, mujohidning (jangdan) toʻxtaguniga qadar duosi, bemorning sogʻayguniga qadar duosi va kishining birodari uchun uning yoʻqligida qilgan duosi», dedilar. Soʻng: «Bu duolarning eng tez ijobat qilinadigani — kishining birodari uchun uning yoʻqligida qilgan duosidir», dedilar. Bayhaqiy ‹ad-Daʼavot al-kabir›da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Беш дуо ижобат қилинади: мазлумнинг нусрат топгунига қадар дуоси, ҳожининг (уйига) қайтгунига қадар дуоси, мужоҳиднинг (жангдан) тўхтагунига қадар дуоси, беморнинг соғайгунига қадар дуоси ва кишининг биродари учун унинг йўқлигида қилган дуоси», дедилар. Сўнг: «Бу дуоларнинг энг тез ижобат қилинадигани — кишининг биродари учун унинг йўқлигида қилган дуосидир», дедилар. Байҳақий ‹ад-Даъавот ал-кабир›да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الشَّيْطَانُ جَاثِمٌ عَلَى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ فَإِذَا ذَكَرَ اللَّهَ خَنَسَ وَإِذا غفَلَ وسوس» . رَوَاهُ البُخَارِيّ تَعْلِيقا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shayton odam bolasining qalbiga qoʻnib oladi. (Banda) Allohni zikr qilsa, u chekinadi; gʻofil boʻlsa, vasvasa qiladi», dedilar. Buxoriy taʼliq tariqasida rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шайтон одам боласининг қалбига қўниб олади. (Банда) Аллоҳни зикр қилса, у чекинади; ғофил бўлса, васваса қилади», дедилар. Бухорий таълиқ тариқасида ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَوَّلُ مَنْ يُدْعَى إِلَى الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ» . رَوَاهُمَا الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni jannatga birinchi boʻlib chaqiriladigan kishilar — farovonlikda ham, musibatda ham Allohga hamd aytadiganlardir», dedilar. Bu ikkala (hadis)ni Bayhaqiy ‹Shuʼab al-iymon›da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни жаннатга биринчи бўлиб чақириладиган кишилар — фаровонликда ҳам, мусибатда ҳам Аллоҳга ҳамд айтадиганлардир», дедилар. Бу иккала (ҳадис)ни Байҳақий ‹Шуъаб ал-иймон›да ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ لَزِمَ الِاسْتِغْفَارَ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجًا وَمِنْ كُلِّ هَمٍّ فَرَجًا وَرَزَقَهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ» . رَوَاهُ أحمدُ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim istigʻforni lozim tutsa, Alloh unga har bir tang holatdan chiqish yoʻlini, har bir gʻamdan halovat (yengillik) ato etadi va uni oʻylamagan tomonidan rizqlantiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким истиғфорни лозим тутса, Аллоҳ унга ҳар бир танг ҳолатдан чиқиш йўлини, ҳар бир ғамдан ҳаловат (енгиллик) ато этади ва уни ўйламаган томонидан ризқлантиради», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا الْمَيِّتُ فِي الْقَبْرِ إِلَّا كَالْغَرِيقِ الْمُتَغَوِّثِ يَنْتَظِرُ دَعْوَةً تَلْحَقُهُ مِنْ أَبٍ أَوْ أُمٍّ أَوْ أَخٍ أَوْ صَدِيقٍ فَإِذَا لَحِقَتْهُ كَانَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيُدْخِلُ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ مِنْ دُعَاءِ أَهْلِ الْأَرْضِ أَمْثَالَ الْجِبَالِ وَإِنَّ هَدِيَّةَ الْأَحْيَاءِ إِلَى الْأَمْوَاتِ الِاسْتِغْفَارُ لَهُمْ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqasini qaytarib oluvchining misoli qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақасини қайтариб олувчининг мисоли қусуғига қайтиб, уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الحسناتِ والسيِّئاتِ: فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لهُ عندَهُ حَسَنَة كَامِلَة فَإِن هم بعملها كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ وَمَنْ هَمَّ بسيئة فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً فَإِن هُوَ هم بعملها كتبهَا الله لَهُ سَيِّئَة وَاحِدَة "

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan — u zot Robbi (azza va jalla)dan rivoyat qilgan (narsa)da — (rivoyat qiladi):) U zot: «Albatta Alloh yaxshiliklar va yomonliklarni yozdi, soʻng buni (shunday) bayon qildi: kim bir yaxshilikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik (savob) qilib yozadi; agar uni niyat qilib, soʻng qilsa, Alloh uni Oʻz huzurida oʻnta yaxshilikdan to yetti yuz barobargacha, undan-da koʻp barobarga (savob qilib) yozadi. Kim bir yomonlikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik qilib yozadi; agar uni niyat qilib, soʻng qilsa, Alloh uni bitta yomonlik (gunoh) qilib yozadi», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан — у зот Робби (азза ва жалла)дан ривоят қилган (нарса)да — (ривоят қилади):) У зот: «Албатта Аллоҳ яхшиликлар ва ёмонликларни ёзди, сўнг буни (шундай) баён қилди: ким бир яхшиликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик (савоб) қилиб ёзади; агар уни ният қилиб, сўнг қилса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида ўнта яхшиликдан то етти юз баробаргача, ундан-да кўп баробарга (савоб қилиб) ёзади. Ким бир ёмонликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик қилиб ёзади; агар уни ният қилиб, сўнг қилса, Аллоҳ уни битта ёмонлик (гуноҳ) қилиб ёзади», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ: (فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ ولهُ الحمدُ فِي السمواتِ والأرضِ وعشيَّاً وحينَ تُظهرون) إِلى قَوْله: (وَكَذَلِكَ تُخْرَجونَ) أَدْرَكَ مَا فَاتَهُ فِي يَوْمِهِ ذَلِكَ وَمَنْ قَالَهُنَّ حِينَ يُمْسِي أَدْرَكَ مَا فَاتَهُ فِي ليلتِهِ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ: «Kim tongga yetganida {Bas, kechqurun va tongga kirganingizda Allohni (poklab) yod eting. Osmonlaru yerdagi hamdu sano hamda kun yarmida va peshinga kirganingizda ham Unga xosdir} (Rum 17-18) oyatini ‹va shu zaylda (qabrlaringizdan) chiqarilursizlar› (Rum 19) gacha aytsa, oʻsha kunida qoʻldan boy berganini topib oladi; kim ularni kechga yetganida aytsa, oʻsha kechasida qoʻldan boy berganini topib oladi», dedilar. Ar-Robiʼ buni al-Laysdan rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким тонгга етганида {Бас, кечқурун ва тонгга кирганингизда Аллоҳни (поклаб) ёд этинг. Осмонлару ердаги ҳамду сано ҳамда кун ярмида ва пешинга кирганингизда ҳам Унга хосдир} (Рум 17-18) оятини ‹ва шу зайлда (қабрларингиздан) чиқарилурсизлар› (Рум 19) гача айтса, ўша кунида қўлдан бой берганини топиб олади; ким уларни кечга етганида айтса, ўша кечасида қўлдан бой берганини топиб олади», дедилар. Ар-Робиъ буни ал-Лайсдан ривоят қилди.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ قَالَ: بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَإِنَّهُ إِنْ يُقَدَّرْ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ فِي ذَلِكَ لَمْ يَضُرَّهُ شَيْطَانٌ أَبَدًا "

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Agar biringiz oʻz ahli (xotini)ga yaqinlashmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah; allohumma jannibnash-shaytona, va jannibish-shaytona ma razaqtana (Alloh nomi bilan; Allohim, bizni shaytondan yiroq qil va bizga ato qiladigan (farzand)ingni shaytondan yiroq qil)› desa, bas, agar ular ikkovi orasida bir farzand taqdir qilinsa, unga shayton hech qachon zarar yetkaza olmaydi», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирингиз ўз аҳли (хотини)га яқинлашмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ; аллоҳумма жаннибнаш-шайтона, ва жаннибиш-шайтона ма разақтана (Аллоҳ номи билан; Аллоҳим, бизни шайтондан йироқ қил ва бизга ато қиладиган (фарзанд)ингни шайтондан йироқ қил)› деса, бас, агар улар иккови орасида бир фарзанд тақдир қилинса, унга шайтон ҳеч қачон зарар етказа олмайди», дедилар.