وَعَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَرَبُّ الْأَرْضِ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيم»
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aziymul-Haliym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samavati va Robbul-arz, va Robbul-Arshil-Kariym» (Ulugʻ, Halim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlarning Robbi, yerning Robbi va karamli Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq). (Vahb Shuʼbadan, u Qatodadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.)(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Азиймул-Ҳалийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати ва Роббул-арз, ва Роббул-Аршил-Карийм» (Улуғ, Ҳалим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонларнинг Робби, ернинг Робби ва карамли Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ). (Ваҳб Шуъбадан, у Қатодадан шунга ўхшашини ривоят қилди.)
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يموتون»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkul qildim, Senga qaytdim (tavba qildim) va Sen (bergan dalil) bilan (xusumat qilganlarga) qarshi kurashdim. Allohim, izzating bilan panoh soʻrayman — Sendan oʻzga iloh yoʻq — meni adashtirib qoʻyishingdan. Sen oʻlmaydigan Tirik (Zot)san, jin va inson esa oʻladi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккул қилдим, Сенга қайтдим (тавба қилдим) ва Сен (берган далил) билан (хусумат қилганларга) қарши курашдим. Аллоҳим, иззатинг билан паноҳ сўрайман — Сендан ўзга илоҳ йўқ — мени адаштириб қўйишингдан. Сен ўлмайдиган Тирик (Зот)сан, жин ва инсон эса ўлади.»
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو يَقُولُ: «رَبِّ أَعِنِّي وَلَا تُعِنْ عَلَيَّ وَانْصُرْنِي وَلَا تَنْصُرْ عَلَيَّ وَامْكُرْ لِي وَلَا تَمْكُرْ عَلَيَّ وَاهْدِنِي وَيَسِّرِ الْهُدَى لِي وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ بَغَى عَلَيَّ ربِّ اجعَلني لكَ شَاكِرًا لَكَ ذَاكِرًا لَكَ رَاهِبًا لَكَ مِطْوَاعًا لَكَ مُخْبِتًا إِلَيْكَ أَوَّاهًا مُنِيبًا رَبِّ تَقَبَّلْ تَوْبَتِي وَاغْسِلْ حَوْبَتِي وَأَجِبْ دَعْوَتِي وَثَبِّتْ حُجَّتِي وَسَدِّدْ لِسَانِي وَاهْدِ قَلْبِي وَاسْلُلْ سَخِيمَةَ صَدْرِي» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday deb duo qilar edilar: «Rabbim, menga yordam ber, menga qarshi (boshqaga) yordam berma; menga nusrat ber, menga qarshi nusrat berma; men uchun tadbir qil, menga qarshi tadbir qilma; meni hidoyat qil va hidoyatni menga oson qil; menga zulm qilganlar ustidan menga nusrat ber. Rabbim, meni Senga koʻp shukr qiluvchi, Seni koʻp zikr qiluvchi, Sendan koʻp qoʻrquvchi, Senga koʻp itoat qiluvchi, Senga tavozeʼ koʻrsatuvchi, koʻp ohu-nola qilib (Senga) qaytuvchi qilgin. Rabbim, tavbamni qabul qil, gunohimni yuv, duomni ijobat qil, hujjatimni sobit qil, tilimni toʻgʻri qil, qalbimni hidoyat qil va koʻksimdagi gʻillu-gʻashlikni sugʻurib ol», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай деб дуо қилар эдилар: «Раббим, менга ёрдам бер, менга қарши (бошқага) ёрдам берма; менга нусрат бер, менга қарши нусрат берма; мен учун тадбир қил, менга қарши тадбир қилма; мени ҳидоят қил ва ҳидоятни менга осон қил; менга зулм қилганлар устидан менга нусрат бер. Раббим, мени Сенга кўп шукр қилувчи, Сени кўп зикр қилувчи, Сендан кўп қўрқувчи, Сенга кўп итоат қилувчи, Сенга тавозеъ кўрсатувчи, кўп оҳу-нола қилиб (Сенга) қайтувчи қилгин. Раббим, тавбамни қабул қил, гуноҳимни юв, дуомни ижобат қил, ҳужжатимни собит қил, тилимни тўғри қил, қалбимни ҳидоят қил ва кўксимдаги ғиллу-ғашликни суғуриб ол», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِن عمْرَة فِي رَمَضَان تعدل حجَّة»
وَعَنْهُ قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِيَ رَكْبًا بِالرَّوْحَاءِ فَقَالَ: «مَنِ الْقَوْمُ؟» قَالُوا: الْمُسْلِمُونَ. فَقَالُوا: مَنْ أَنْتَ؟ قَالَ: «رَسُولُ اللَّهِ» فَرَفَعَتْ إِلَيْهِ امْرَأَةٌ صَبِيًّا فَقَالَتْ: أَلِهَذَا حَجٌّ؟ قَالَ: «نَعَمْ وَلَكِ أَجَرٌ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Nabiy ﷺ) Ravhoʼda bir guruh otliqlarni uchratib: «Bu qavm kimlar?» dedilar. Ular: «Musulmonlar», dedilar. Soʻng ular: «Sen kimsan?» dedilar. (U zot): «Rasululloh (Allohning elchisi)man», dedilar. Shunda bir ayol unga bir bolani koʻtarib: «Buning ham haji boʻladimi?» dedi. (U zot): «Ha, senga esa ajr (bor)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Набий ﷺ) Равҳўда бир гуруҳ отлиқларни учратиб: «Бу қавм кимлар?» дедилар. Улар: «Мусулмонлар», дедилар. Сўнг улар: «Сен кимсан?» дедилар. (У зот): «Расулуллоҳ (Аллоҳнинг элчиси)ман», дедилар. Шунда бир аёл унга бир болани кўтариб: «Бунинг ҳам ҳажи бўладими?» деди. (У зот): «Ҳа, сенга эса ажр (бор)», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: إِنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ قَالَتْ: يَا رَسُول الله إِن فَرِيضَة الله عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَثْبُتُ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ: «نعم» ذَلِك حجَّة الْوَدَاع
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Fazl (uning ukasi) Rasululloh ﷺ ning ortida (tuyada) minib borar edi va Xasʼam qabilasidan bir ayol keldi; Fazl unga qaray boshladi va u (ayol) ham unga qaray boshladi. Paygʻambar ﷺ Fazlning yuzini boshqa tomonga burdilar. Ayol: «Yo Rasululloh, Allohning oʻz bandalariga farz qilgan haji otam(ning zimmasi)ga vojib boʻlib qoldi — u keksa va kuchsiz; u ulovda mahkam oʻtira olmaydi. Men uning nomidan haj qilsam (boʻladimi)?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha, qila olasan», — deb javob berdilar. Bu — (Paygʻambar ﷺ ning) Vidoʼ hajida (soʻnggi hajida) boʻldi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Фазл (унинг укаси) Расулуллоҳ ﷺ нинг ортида (туяда) миниб борар эди ва Хасъам қабиласидан бир аёл келди; Фазл унга қарай бошлади ва у (аёл) ҳам унга қарай бошлади. Пайғамбар ﷺ Фазлнинг юзини бошқа томонга бурдилар. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ўз бандаларига фарз қилган ҳажи отам(нинг зиммаси)га вожиб бўлиб қолди — у кекса ва кучсиз; у уловда маҳкам ўтира олмайди. Мен унинг номидан ҳаж қилсам (бўладими)?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, қила оласан», — деб жавоб бердилар. Бу — (Пайғамбар ﷺ нинг) Видў ҳажида (сўнгги ҳажида) бўлди.
وَعَنْهُ قَالَ: أَتَى رَجُلٌ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنَّ أُخْتِي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ وَإِنَّهَا مَاتَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ كَانَ عَلَيْهَا دَيْنٌ أَكَنْتَ قَاضِيَهُ؟» قَالَ: نَعَمْ قَالَ: «فَاقْضِ دَيْنَ اللَّهِ فَهُوَ أَحَقُّ بِالْقَضَاءِ»
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Mening singlim haj qilishni nazr qilgan edi, ammo u vafot etdi», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar uning zimmasida qarz boʻlsa, sen uni ado etarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, Allohning (haqqini) ado et; chunki U ado etilishga (boshqalardan) haqliroqdir», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Менинг синглим ҳаж қилишни назр қилган эди, аммо у вафот этди», деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар унинг зиммасида қарз бўлса, сен уни адо этармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, Аллоҳнинг (ҳаққини) адо эт; чунки У адо этилишга (бошқалардан) ҳақлироқдир», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ وَلَا تُسَافِرَنَّ امْرَأَةٌ إِلَّا وَمَعَهَا مَحْرَمٌ» . فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ اكْتُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا وَخَرَجَتِ امْرَأَتِي حَاجَّةً قَالَ: «اذهبْ فاحجُجْ مَعَ امرأتِكَ»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdi: «Bir kishining (begona) ayol bilan yolgʻiz qolishi joiz emas; va ayol — mahrami (yaʼni eri yoki abadiy turmushga chiqishi mumkin boʻlmagan kishi, masalan, otasi, akasi va boshqa) bilan boʻlmasa — safar qilmasin». Shunda bir kishi (oʻrnidan) turib: «Yo Rasululloh! Men falon gʻazotga (qoʻshinga) yozildim va xotinim haj uchun (safarga) chiqyapti», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Bor, xotining bilan haj qil», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитди: «Бир кишининг (бегона) аёл билан ёлғиз қолиши жоиз эмас; ва аёл — маҳрами (яъни эри ёки абадий турмушга чиқиши мумкин бўлмаган киши, масалан, отаси, акаси ва бошқа) билан бўлмаса — сафар қилмасин». Шунда бир киши (ўрнидан) туриб: «Ё Расулуллоҳ! Мен фалон ғазотга (қўшинга) ёзилдим ва хотиним ҳаж учун (сафарга) чиқяпти», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бор, хотининг билан ҳаж қил», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ: ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلِأَهْلِ الشَّامِ: الْجُحْفَةَ وَلِأَهْلِ نَجْدٍ: قَرْنَ الْمَنَازِلِ وَلِأَهْلِ الْيَمَنِ: يَلَمْلَمَ فَهُنَّ لَهُنَّ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ لِمَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَمَنْ كَانَ دُونَهُنَّ فَمُهَلُّهُ مِنْ أَهْلِهِ وَكَذَاكَ وَكَذَاكَ حَتَّى أهل مَكَّة يهلون مِنْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahliga Zulhulayfani, Shom ahliga Juhfani, Najd ahliga Qarnul-Manozilni va Yaman ahliga Yalamlamni miqot qilib belgiladi. Bas, bu (yuqorida zikr qilingan) — oʻsha joylarda yashovchilar uchun mavoqit, va ulardan tashqari — haj hamda umra qilish niyatida oʻsha joylar orqali keladiganlar uchun (hamdir); kim shu joylar ichida yashasa, oʻz turar-joyidan ehrom bogʻlasin; xuddi shunday, Makka ahli Makkadan ehrom bogʻlay oladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳлига Зулҳулайфани, Шом аҳлига Жуҳфани, Нажд аҳлига Қарнул-Манозилни ва Яман аҳлига Яламламни миқот қилиб белгилади. Бас, бу (юқорида зикр қилинган) — ўша жойларда яшовчилар учун мавоқит, ва улардан ташқари — ҳаж ҳамда умра қилиш ниятида ўша жойлар орқали келадиганлар учун (ҳамдир); ким шу жойлар ичида яшаса, ўз турар-жойидан эҳром боғласин; худди шундай, Макка аҳли Маккадан эҳром боғлай олади.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
لَا صَرُورَةَ فِي الإِسلامِ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Islomda sarura (yaʼni haj qilmay qolish) yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Исломда сарура (яъни ҳаж қилмай қолиш) йўқ», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيُعَجِّلْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد والدارمي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, шошилсин», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ قَالَ: «مَنْ شُبْرُمَةُ» قَالَ: أَخٌ لِي أَوْ قَرِيبٌ لِي قَالَ: «أَحَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ؟» قَالَ: لَا قَالَ: «حُجَّ عَنْ نَفْسِكَ ثُمَّ حُجَّ عَنْ شُبْرُمَةَ» . رَوَاهُ الشَّافِعِيُّ وَأَبُو دَاوُد وابنُ مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ bir kishining: «Labbayk, Shubrumaning oʻrniga», deyayotganini eshitib qoldilar. U zot ﷺ: «Shubruma kim?» dedilar. U: «Akam yoki bir qarindoshim», dedi. U zot ﷺ: «Oʻzing uchun haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot ﷺ: «Avval oʻzing uchun haj qil, soʻng Shubruma oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ бир кишининг: «Лаббайк, Шубруманинг ўрнига», деяётганини эшитиб қолдилар. У зот ﷺ: «Шубрума ким?» дедилар. У: «Акам ёки бир қариндошим», деди. У зот ﷺ: «Ўзинг учун ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот ﷺ: «Аввал ўзинг учун ҳаж қил, сўнг Шубрума ўрнига ҳаж қил», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَهْلِ الْمَشْرِقِ الْعَقِيقَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mashriq (sharq) ahli uchun al-Aqiqni miqot qilib belgiladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ машриқ (шарқ) аҳли учун ал-Ақиқни миқот қилиб белгиладилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ أَهْلُ الْيَمَنِ يَحُجُّونَ فَلَا يَتَزَوَّدُونَ وَيَقُولُونَ: نَحْنُ الْمُتَوَكِّلُونَ فَإِذَا قَدِمُوا مَكَّةَ سَأَلُوا النَّاسَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى: (وتزَوَّدُوا فإِنَّ خيرَ الزَّادِ التَّقوى)
رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Yaman ahli haj qilishga kelar va oʻzlari bilan yetarli ozuqa olib kelmas edi hamda: ‹Biz Allohga tavakkal qilamiz›, — der edi. Ular Madinaga yetib kelganda, odamlardan (narsa) tilar edi; bas, Alloh: ‹(Safarga) ozuqa olinglar; (lekin) eng yaxshi ozuqa — Allohdan qoʻrqish (taqvo)dir› (Baqara, 197), — degan (oyatni) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Яман аҳли ҳаж қилишга келар ва ўзлари билан етарли озуқа олиб келмас эди ҳамда: ‹Биз Аллоҳга таваккал қиламиз›, — дер эди. Улар Мадинага етиб келганда, одамлардан (нарса) тилар эди; бас, Аллоҳ: ‹(Сафарга) озуқа олинглар; (лекин) энг яхши озуқа — Аллоҳдан қўрқиш (тақво)дир› (Бақара, 197), — деган (оятни) нозил қилди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ الْمُشْرِكُونَ يَقُولُونَ: لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَيْلَكُمْ قَدْ قَدْ» إِلَّا شَرِيكًا هُوَ لَكَ تَمْلِكُهُ وَمَا مَلَكَ. يَقُولُونَ هَذَا وَهُمْ يَطُوفُونَ بِالْبَيْتِ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mushriklar: «Labbayk, la sharika lak (Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq)», — der edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Voy holingizga, bas, bas!» — der edilar. Ular esa: «Magar bir sherik bundan mustasno, u Senikidir; unga ham, uning egalik qilgan narsalariga ham Sen egalik qilursan», — der edilar. Ular buni Kaʼbani tavof qilib yurgan holatlarida aytar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мушриклар: «Лаббайк, ла шарика лак (Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ)», — дер эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Вой ҳолингизга, бас, бас!» — дер эдилар. Улар эса: «Магар бир шерик бундан мустасно, у Сеникидир; унга ҳам, унинг эгалик қилган нарсаларига ҳам Сен эгалик қилурсан», — дер эдилар. Улар буни Каъбани тавоф қилиб юрган ҳолатларида айтар эдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «هَذِهِ عُمْرَةٌ اسْتَمْتَعْنَا بِهَا فَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ الْهَدْيُ فَلْيَحِلَّ الْحِلَّ كُلَّهُ فَإِنَّ الْعُمْرَةَ قَدْ دَخَلَتْ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
وَهَذَا الْبَابُ خَالٍ عَنِ الْفَصْلِ الثَّانِي
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Bu biz foydalangan umradir (tamattuʼ). Kimning oldida qurbonlik (hadiy) moli boʻlmasa, toʻliq ehromdan chiqsin. Chunki umra qiyomat kunigacha hajga kirib ketdi (haj ichiga qoʻshildi)›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу биз фойдаланган умрадир (таматтуъ). Кимнинг олдида қурбонлик (ҳадий) моли бўлмаса, тўлиқ эҳромдан чиқсин. Чунки умра қиёмат кунигача ҳажга кириб кетди (ҳаж ичига қўшилди)›, дедилар».
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: طَافَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ عَلَى بعير يسْتَلم الرُّكْن بمحجن
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ soʻnggi hajida — tuyada mingan holda — Kaʼbani tavof qildi va boshi egik (qiyshiq) bir tayoqni (Hajarul-Asvad) burchagiga qaratdi (istilom qildi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сўнгги ҳажида — туяда минган ҳолда — Каъбани тавоф қилди ва боши эгик (қийшиқ) бир таёқни (Ҳажарул-Асвад) бурчагига қаратди (истилом қилди).
وَعَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ بِالْبَيْتِ عَلَى بَعِيرٍ كُلَّمَا أَتَى عَلَى الرُّكْنِ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ فِي يدِه وكبَّرَ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — tuyada mingan holda — (Kaʼbani) tavof qildi (oʻsha paytda u zotning oyogʻida jarohat bor edi). U zot (Hajarul-Asvad boʻlgan) rukn roʻparasiga kelgan har safar, qoʻlidagi bir narsa bilan unga ishora qilar va: «Allohu akbar», — der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — туяда минган ҳолда — (Каъбани) тавоф қилди (ўша пайтда у зотнинг оёғида жароҳат бор эди). У зот (Ҳажарул-Асвад бўлган) рукн рўпарасига келган ҳар сафар, қўлидаги бир нарса билан унга ишора қилар ва: «Аллоҳу акбар», — дер эдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الطَّوَافُ حَوْلَ الْبَيْتِ مِثْلُ الصَّلَاةِ إِلَّا أَنَّكُمْ تَتَكَلَّمُونَ فِيهِ فَمَنْ تَكَلَّمَ فِيهِ فَلَا يَتَكَلَّمَنَّ إِلَّا بِخَيْرٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَذَكَرَ التِّرْمِذِيُّ جَمَاعَةً وَقَفُوهُ عَلَى ابْنِ عباسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bayt atrofida tavof qilish namoz kabidir, faqat siz unda gapirasiz. Bas, kim unda gapirsa, faqat yaxshilik bilangina gapirsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ibn Tovusdan va boshqalardan, ular Tovusdan, u Ibn Abbosdan mavquf holda ham rivoyat qilingan. Biz uni faqat Atoʼ ibn as-Soibning hadisi orqaligina marfuʼ holda bilamiz. Koʻpchilik ilm ahlining amali shunga binoandir: ular kishi tavofda hojat uchun yo Alloh taoloni zikr qilish uchun yo ilmga oid narsadan boshqa gapirmasligini mustahab koʻradilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Байт атрофида тавоф қилиш намоз кабидир, фақат сиз унда гапирасиз. Бас, ким унда гапирса, фақат яхшилик билангина гапирсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Ибн Товусдан ва бошқалардан, улар Товусдан, у Ибн Аббосдан мавқуф ҳолда ҳам ривоят қилинган. Биз уни фақат Атў ибн ас-Соибнинг ҳадиси орқалигина марфуъ ҳолда биламиз. Кўпчилик илм аҳлининг амали шунга биноандир: улар киши тавофда ҳожат учун ё Аллоҳ таолони зикр қилиш учун ё илмга оид нарсадан бошқа гапирмаслигини мустаҳаб кўрадилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نَزَلَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ مِنَ الْجَنَّةِ وَهُوَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ اللَّبَنِ فَسَوَّدَتْهُ خَطَايَا بَنِي آدَمَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيح
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hajarul-asvad Jannatdan tushgan boʻlib, u suvdan ham oqroq edi, soʻng uni Odam bolalarining gunohlari qoraytirdi», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn Amr va Abu Hurayradan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳажарул-асвад Жаннатдан тушган бўлиб, у сувдан ҳам оқроқ эди, сўнг уни Одам болаларининг гуноҳлари қорайтирди», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амр ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَجَرِ: «وَاللَّهِ لَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ يَشْهَدُ عَلَى مَنِ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه والدارمي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (Hajarul aswad) tosh haqida shunday dedilar: «Allohga qasamki, Alloh uni Qiyomat kuni shunday holda tiriltiradiki, uning koʻradigan ikkita koʻzi va gapiradigan tili boʻladi. U oʻzini haqqi ila istilom qilgan (silab qoʻygan) kishi foydasiga guvohlik beradi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (Ҳажарул асwад) тош ҳақида шундай дедилар: «Аллоҳга қасамки, Аллоҳ уни Қиёмат куни шундай ҳолда тирилтирадики, унинг кўрадиган иккита кўзи ва гапирадиган тили бўлади. У ўзини ҳаққи ила истилом қилган (силаб қўйган) киши фойдасига гувоҳлик беради». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم وأصحابَه اعتمروا من الجعْرانة فَرَمَلُوا بِالْبَيْتِ ثَلَاثًا وَجَعَلُوا أَرْدِيَتَهُمْ تَحْتَ آبَاطِهِمْ ثُمَّ قَذَفُوهَا عَلَى عَوَاتِقِهِمُ الْيُسْرَى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ va sahobalari Jiʼronadan umra qildilar, soʻng Bayt (Kaʼba)ni uch marta ramal qilib, toʻrt marta oddiy yurib (tavof) aylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари Жиъронадан умра қилдилар, сўнг Байт (Каъба)ни уч марта рамал қилиб, тўрт марта оддий юриб (тавоф) айландилар.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ أَنَّهُ دَفَعَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَرَفَةَ فَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَاءَهُ زَجْرًا شَدِيدًا وَضَرْبًا لِلْإِبِلِ فَأَشَارَ بِسَوْطِهِ إِلَيْهِمْ وَقَالَ: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ فَإِنَّ الْبِرَّ لَيْسَ بِالْإِيضَاعِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Arafa kuni (Zulhijjaning toʻqqizinchisi) Paygʻambar ﷺ bilan birga (Arafatdan) qaytdim. Paygʻambar ﷺ ortlaridan katta shovqin-suron va tuyalarni (haydab) urish (tovushini) eshitdilar. Bas, u zot odamlarga qamchisi bilan ishora qilib: «Ey odamlar! Osoyishta boʻlinglar. Shoshilish — taqvodan (yaxshilikdan) emas», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Арафа куни (Зулҳижжанинг тўққизинчиси) Пайғамбар ﷺ билан бирга (Арафатдан) қайтдим. Пайғамбар ﷺ ортларидан катта шовқин-сурон ва туяларни (ҳайдаб) уриш (товушини) эшитдилар. Бас, у зот одамларга қамчиси билан ишора қилиб: «Эй одамлар! Осойишта бўлинглар. Шошилиш — тақводан (яхшиликдан) эмас», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أَنَا مِمَّنْ قَدَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَة الْمزْدَلِفَة فِي ضعفة أَهله
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men — Paygʻambar ﷺ Muzdalifa kechasida erta joʻnatgan, oilasidagi kuchsiz aʼzolardan boʻlganlar — orasida edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен — Пайғамбар ﷺ Муздалифа кечасида эрта жўнатган, оиласидаги кучсиз аъзолардан бўлганлар — орасида эдим.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَدَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً الْمُزْدَلِفَةِ أُغَيْلِمَةَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَى حُمُرَاتٍ فَجَعَلَ يَلْطَحُ أَفْخَاذَنَا وَيَقُولُ: «أُبَيْنِيَّ لَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ Muzdalifa kechasida Banu Abdulmuttalibning yoshlarini eshaklarga mindirib oldindan joʻnatdilar. U zot bizning sonlarimizni (mehr bilan) ohista urib: ‹Ey kichkinalarim, quyosh chiqmaguncha jamraga tosh otmanglar›, der edilar», dedi. Abu Dovud aytadi: «Lath — yumshoq urishdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ Муздалифа кечасида Бану Абдулмутталибнинг ёшларини эшакларга миндириб олдиндан жўнатдилар. У зот бизнинг сонларимизни (меҳр билан) оҳиста уриб: ‹Эй кичкиналарим, қуёш чиқмагунча жамрага тош отманглар›, дер эдилар», деди. Абу Довуд айтади: «Латҳ — юмшоқ уришдир».
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ، قَالَ: يُلَبِّي المقيمُ أَوِ المعتَمِرُ حَتَّى يستلمَ الْحَجَرَ) . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ: وَرُوِيَ مَوْقُوفًا على ابنِ عبَّاس.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Muqim (Makkada turuvchi) yoki umra qiluvchi kishi Hajarul-asvadni istilom qilguncha (unga qoʻl tegizguncha) talbiya aytadi.» Abu Dovud rivoyat qilib: ‹Bu Ibn Abbosda mavquf ravishda ham rivoyat qilingan›, degan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Муқим (Маккада турувчи) ёки умра қилувчи киши Ҳажарул-асвадни истилом қилгунча (унга қўл тегизгунча) талбия айтади.» Абу Довуд ривоят қилиб: ‹Бу Ибн Аббосда мавқуф равишда ҳам ривоят қилинган›, деган.
عَن ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ ثُمَّ دَعَا بِنَاقَتِهِ فَأَشْعَرَهَا فِي صَفْحَةِ سَنَامِهَا الْأَيْمَنِ وَسَلَّتَ الدَّمَ عَنْهَا وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ على الْبَيْدَاء أهل بِالْحَجِّ. رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ peshin namozini Zul-Hulayfada oʻqidilar, soʻng tuyalarini soʻrab keltirib, uning oʻrkachi oʻng tomonini (qurbonlik belgisi sifatida) qonatdilar, qonni artdilar va uning boʻyniga ikkita choriq (taqib) qiladilar. Soʻng ulovlariga mindilar. Ulov u zotni Baydoga olib chiqib, tik turgach, hajga niyat qilib (talbiya aytdilar)».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ пешин намозини Зул-Ҳулайфада ўқидилар, сўнг туяларини сўраб келтириб, унинг ўркачи ўнг томонини (қурбонлик белгиси сифатида) қонатдилар, қонни артдилар ва унинг бўйнига иккита чориқ (тақиб) қиладилар. Сўнг уловларига миндилар. Улов у зотни Байдога олиб чиқиб, тик тургач, ҳажга ният қилиб (талбия айтдилар)».
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةٌ عَشَرَ بَدَنَةً مَعَ رَجُلٍ وَأَمَّرَهُ فِيهَا. فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ بِمَا أُبْدِعَ عَلَيَّ مِنْهَا؟ قَالَ: «انْحَرْهَا ثُمَّ اصْبُغْ نَعْلَيْهَا فِي دَمِهَا ثُمَّ اجْعَلْهَا عَلَى صَفْحَتِهَا وَلَا تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلَا أَحَدٌ مِنْ أهل رفقتك» . رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir kishi bilan oʻn olti badana (qurbonlik tuyasi) yuborib, uni ularga (mutasaddi qilib) tayinladilar. U (kishi) yoʻlga chiqdi, soʻng qaytib kelib: ‹Yo Rasululloh! Ulardan holdan toyganlarini nima qilay?› dedi. U zot: ‹Uni soʻy, soʻng oyoq kiyimini (qiladasini) uning qoniga bota, soʻng uni (badananing) yon-bagʻriga bos. Undan na oʻzing, na hamrohlaringdan birortasi yemasin›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир киши билан ўн олти бадана (қурбонлик туяси) юбориб, уни уларга (мутасадди қилиб) тайинладилар. У (киши) йўлга чиқди, сўнг қайтиб келиб: ‹Ё Расулуллоҳ! Улардан ҳолдан тойганларини нима қилай?› деди. У зот: ‹Уни сўй, сўнг оёқ кийимини (қиладасини) унинг қонига бота, сўнг уни (бадананинг) ён-бағрига бос. Ундан на ўзинг, на ҳамроҳларингдан бирортаси емасин›, дедилар».
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْدَى عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ فِي هَدَايَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَلًا كَانَ لِأَبِي جَهْلٍ فِي رَأْسِهِ بُرَةٌ مِنْ فِضَّةٍ وَفِي رِوَايَةٍ مِنْ ذَهَبٍ يَغِيظُ بِذَلِكَ الْمُشْركين. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hudaybiya yilida oʻzlarining qurbonliklari orasida Abu Jahlga tegishli boʻlgan, boshida kumush halqasi bor bir tuyani ham qurbonlik qildilar. Ibn Minhol: «Oltindan halqa edi», dedi. Nufayliy: «Bu bilan mushriklarning gʻashiga tegar edilar», deb (rivoyatga) qoʻshdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия йилида ўзларининг қурбонликлари орасида Абу Жаҳлга тегишли бўлган, бошида кумуш ҳалқаси бор бир туяни ҳам қурбонлик қилдилар. Ибн Минҳол: «Олтиндан ҳалқа эди», деди. Нуфайлий: «Бу билан мушрикларнинг ғашига тегар эдилар», деб (ривоятга) қўшди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ لِي مُعَاوِيَةُ: إِنِّي قَصَّرْتُ مِنْ رَأْسِ النَّبِيِّ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم عِنْد الْمَرْوَة بمشقص
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Muoviya menga aytdi: «Men Marvada Nabiy ﷺning boshlaridan mishqas (keng paykonli tigʻ) bilan soch qisqartirganman.» Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муовия менга айтди: «Мен Марвада Набий ﷺнинг бошларидан мишқас (кенг пайконли тиғ) билан соч қисқартирганман.» Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيْسَ عَلَى النِّسَاءِ الْحَلْقُ إِنَّمَا عَلَى النِّسَاءِ التَّقْصِيرُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayollarga soch qirdirish (vojib) emas, ayollarga faqat (sochni) qisqartirish (lozim)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларга соч қирдириш (вожиб) эмас, аёлларга фақат (сочни) қисқартириш (лозим)», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْأَلُ يَوْمَ النَّحْرِ بِمِنًى فَيَقُولُ: «لَا حرَجَ» فَسَأَلَهُ رجل فَقَالَ: رميت بعد مَا أمسَيتُ. فَقَالَ: «لَا حرَجَ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dan Nahr kuni Minoda (hajning marosimlari haqida) soʻraldi va u zot: «Hech zarar yoʻq», — deb javob berdilar. Soʻng bir kishi u zotga: «Men (Hadiyni) soʻyishdan oldin boshimni oldirdim», — dedi. U zot: «(Endi) soʻy, unda hech zarar yoʻq», — dedilar. (Boshqa) bir kishi: «Men ramyni peshindan keyin qildim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Unda hech zarar yoʻq», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дан Наҳр куни Минода (ҳажнинг маросимлари ҳақида) сўралди ва у зот: «Ҳеч зарар йўқ», — деб жавоб бердилар. Сўнг бир киши у зотга: «Мен (Ҳадийни) сўйишдан олдин бошимни олдирдим», — деди. У зот: «(Энди) сўй, унда ҳеч зарар йўқ», — дедилар. (Бошқа) бир киши: «Мен рамйни пешиндан кейин қилдим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Унда ҳеч зарар йўқ», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ إِلَى السِّقَايَةِ فَاسْتَسْقَى. فَقَالَ الْعَبَّاسُ: يَا فَضْلُ اذْهَبْ إِلَى أُمِّكَ فَأْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَرَابٍ مِنْ عِنْدِهَا فَقَالَ: «اسْقِنِي» فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يَجْعَلُونَ أَيْدِيَهُمْ فِيهِ قَالَ: «اسْقِنِي» . فَشرب مِنْهُ ثُمَّ أَتَى زَمْزَمَ وَهُمْ يَسْقُونَ وَيَعْمَلُونَ فِيهَا. فَقَالَ: «اعْمَلُوا فَإِنَّكُمْ عَلَى عَمَلٍ صَالِحٍ» . ثُمَّ قَالَ: «لَوْلَا أَنْ تُغْلَبُوا لَنَزَلْتُ حَتَّى أَضَعَ الْحَبْلَ عَلَى هَذِهِ» . وَأَشَارَ إِلَى عَاتِقِهِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ suv (tarqatiladigan) joyga kelib, suv soʻradilar. Abbos: «Ey Fazl, onangning oldiga borib, Rasululloh ﷺ uchun undan suv olib kel», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Menga (shu yerdan) suv ber», — dedilar. Abbos: «Yo Rasululloh, odamlar unga qoʻllarini (tiqib) solyapti (yaʼni u toza emas)», — dedi. Rasululloh ﷺ yana: «Menga suv ber», — dedilar. Bas, u zot oʻsha suvdan ichdilar, soʻng Zamzam (qudugʻi) tomonga bordilar — u yerda odamlar boshqalarga suv berayotgan va (qudukdan suv tortib) ishlayotgan edi. Paygʻambar ﷺ ularga: «Davom etinglar! Sizlar yaxshi amal qilyapsiz», — dedilar. Soʻng u zot: «Agar men — boshqa odamlar siz bilan (Zamzamdan suv tortishda) raqobatlashib ketishidan — qoʻrqmaganimda, albatta arqonni olib, uni mana bunga (yaʼni yelkasiga) qoʻyar edim (yaʼni oʻzim suv tortar edim)», — dedilar va buni aytganda, u zot yelkasiga ishora qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сув (тарқатиладиган) жойга келиб, сув сўрадилар. Аббос: «Эй Фазл, онангнинг олдига бориб, Расулуллоҳ ﷺ учун ундан сув олиб кел», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менга (шу ердан) сув бер», — дедилар. Аббос: «Ё Расулуллоҳ, одамлар унга қўлларини (тиқиб) соляпти (яъни у тоза эмас)», — деди. Расулуллоҳ ﷺ яна: «Менга сув бер», — дедилар. Бас, у зот ўша сувдан ичдилар, сўнг Замзам (қудуғи) томонга бордилар — у ерда одамлар бошқаларга сув бераётган ва (қудукдан сув тортиб) ишлаётган эди. Пайғамбар ﷺ уларга: «Давом этинглар! Сизлар яхши амал қиляпсиз», — дедилар. Сўнг у зот: «Агар мен — бошқа одамлар сиз билан (Замзамдан сув тортишда) рақобатлашиб кетишидан — қўрқмаганимда, албатта арқонни олиб, уни мана бунга (яъни елкасига) қўяр эдим (яъни ўзим сув тортар эдим)», — дедилар ва буни айтганда, у зот елкасига ишора қилди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّاسُ يَنْصَرِفُونَ فِي كُلِّ وَجْهٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَنْفِرَنَّ أَحَدُكُمْ حَتَّى يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِ بِالْبَيْتِ إِلَّا أَنَّهُ خُفِّفَ عَنِ الْحَائِضِ»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar har tomonga (tavofsiz) qaytib ketaverardilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hech kim oxirgi ishi Baytni (tavof qilish) boʻlmaguncha (Makkadan) chiqib ketmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар ҳар томонга (тавофсиз) қайтиб кетаверардилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким охирги иши Байтни (тавоф қилиш) бўлмагунча (Маккадан) чиқиб кетмасин», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَرْمُلْ فِي السَّبْعِ الَّذِي أَفَاضَ فِيهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tavofi ifozani ado etgan yetti aylanishlarida raml qilmadilar (tezlab yurmadilar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тавофи ифозани адо этган етти айланишларида рамл қилмадилар (тезлаб юрмадилар).
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا رَمَى أَحَدُكُمْ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كُلُّ شَيْءٍ إِلَّا النِّسَاءَ» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة وَقَالَ: إِسْنَاده ضَعِيف
وَفِي رِوَايَةِ أَحْمَدَ وَالنَّسَائِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: «إِذَا رَمَى الْجَمْرَةَ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كلُّ شيءٍ إِلا النساءَ»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «(Haj qiluvchi) jamrani otsa, unga ayollardan boshqa har bir narsa halol boʻladi», dedi. «Xushboʻylik-chi?» deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺning mushk surtayotganlarini koʻrdim, u xushboʻylik emasmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «(Ҳаж қилувчи) жамрани отса, унга аёллардан бошқа ҳар бир нарса ҳалол бўлади», деди. «Хушбўйлик-чи?» дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг мушк суртаётганларини кўрдим, у хушбўйлик эмасми?» деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ: «إِذَا لَمْ يَجِدِ الْمُحْرِمُ نَعْلَيْنِ لَبَسَ خُفَّيْنِ وَإِذَا لَمْ يَجِدْ إِزَارًا لَبَسَ سَرَاوِيل»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning xutba qilib turib: «Ehromdagi kishi ikki naʼl (choriq) topolmasa, maxsiy kiysin; izor topolmasa, ishton kiysin», deganlarini eshitdim. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг хутба қилиб туриб: «Эҳромдаги киши икки наъл (чориқ) тополмаса, махсий кийсин; изор тополмаса, иштон кийсин», деганларини эшитдим. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ محرم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ehrom holatida ekanlarida Maymuna (roziyallohu anho)ga uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ эҳром ҳолатида эканларида Маймуна (розияллоҳу анҳо)га уйландилар.
وَعَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ ابْنِ أُخْتِ مَيْمُونَةَ عَنْ مَيْمُونَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَهَا وَهُوَ حَلَالٌ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
قَالَ الشيخُ الإِمَام يحيى السّنة رحمه الله: وَالْأَكْثَرُونَ عَلَى أَنَّهُ تَزَوَّجَهَا حَلَالًا وَظَهَرَ أَمْرُ تَزْوِيجِهَا وَهُوَ مُحْرِمٌ ثُمَّ بَنَى بِهَا وَهُوَ حَلَال بسرف فِي طَرِيق مَكَّة
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Maymunaga muhrim holatlarida uylandilar. Abu Iso aytdi: Bu sahih hadisdir. Abu Shaʼsoning ismi Jobir ibn Zayddir. (Ulamolar) Paygʻambar ﷺning Maymunaga uylanishi xususida ixtilof qildilar, chunki Paygʻambar ﷺ unga Makka yoʻlida uylangan edilar. Baʼzilari: U zot unga halol holatlarida uylandilar, biroq uylanishi xabari u zot muhrim holatlarida tarqaldi; soʻngra u zot u bilan halol holatlarida Makka yoʻlidagi Sarif (degan joy)da qoʻshildilar, dedilar. Maymuna ham Rasululloh ﷺ u bilan qoʻshilgan joy — Sarifda vafot etdi va Sarifga dafn qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Маймунага муҳрим ҳолатларида уйландилар. Абу Исо айтди: Бу саҳиҳ ҳадисдир. Абу Шаъсонинг исми Жобир ибн Зайддир. (Уламолар) Пайғамбар ﷺнинг Маймунага уйланиши хусусида ихтилоф қилдилар, чунки Пайғамбар ﷺ унга Макка йўлида уйланган эдилар. Баъзилари: У зот унга ҳалол ҳолатларида уйландилар, бироқ уйланиши хабари у зот муҳрим ҳолатларида тарқалди; сўнгра у зот у билан ҳалол ҳолатларида Макка йўлидаги Сариф (деган жой)да қўшилдилар, дедилар. Маймуна ҳам Расулуллоҳ ﷺ у билан қўшилган жой — Сарифда вафот этди ва Сарифга дафн қилинди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: احْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ محرم
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — ihromda (boʻ lgan) holda — qon oldirdilar (hijoma qildirdilar).(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — иҳромда (бў лган) ҳолда — қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар).
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ بن بُحَيْنَةَ قَالَ: احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ بِلَحْيِ جَمَلٍ مِنْ طريقِ مكةَ فِي وسط رَأسه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromda va roʻzador holda qon oldirdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Vuhayb ham Abdulvorisning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilgan. Ismoil ibn Ibrohim esa Ayyubdan, u Ikrimadan mursal qilib rivoyat qilgan va unda Ibn Abbosni zikr qilmagan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда ва рўзадор ҳолда қон олдирдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Вуҳайб ҳам Абдулвориснинг ривоятига ўхшаш ривоят қилган. Исмоил ибн Иброҳим эса Айюбдан, у Икримадан мурсал қилиб ривоят қилган ва унда Ибн Аббосни зикр қилмаган.