وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: خطَبَ عمرُ رَضِي الله عَنهُ عَلَى مِنْبَرَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: " إِنَّهُ قَدْ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ: الْعِنَبِ وَالتَّمْرِ وَالْحِنْطَةِ والشعيرِ والعسلِ وَالْخمر مَا خامر الْعقل ". رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Umar Rasululloh ﷺning minbarlarida xutba qilib: «Albatta xamrning harom (qilinishi haqidagi hukm) nozil boʻ ldi; u — besh narsadan (tayyorlanadi): uzum, xurmo, bugʻ doy, arpa va asal(dan); xamr esa — aqlni qoplab (toʻ sib) qoʻ ygan (har bir narsa)dir. Uch (narsa) borki, men — Rasululloh ﷺ bizdan ajralib ketishdan oldin, ular haqida bizga (aniq) ahd-koʻ rsatma berganlarini — istar edim: bobo (merosi), kalola (ota-bola yoʻ q meros) va riboning eshiklaridan (baʼzi) eshiklar» dedi. (Roviy:) Men: «Ey Abu Amr, Sindda guruchdan tayyorlanadigan bir narsa (haqida nima deysiz)?» dedim. U: «U Paygʻambar ﷺ zamonida — yoki: Umar zamonida — boʻ lmagan edi» dedi. (Hajjoj, Hammoddan, Abu Hayyondan — ‹uzum› oʻ rniga ‹maviz (mayiz)› (dedi).)(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Умар Расулуллоҳ ﷺнинг минбарларида хутба қилиб: «Албатта хамрнинг ҳаром (қилиниши ҳақидаги ҳукм) нозил бў лди; у — беш нарсадан (тайёрланади): узум, хурмо, буғ дой, арпа ва асал(дан); хамр эса — ақлни қоплаб (тў сиб) қў йган (ҳар бир нарса)дир. Уч (нарса) борки, мен — Расулуллоҳ ﷺ биздан ажралиб кетишдан олдин, улар ҳақида бизга (аниқ) аҳд-кў рсатма берганларини — истар эдим: бобо (мероси), калола (ота-бола йў қ мерос) ва рибонинг эшикларидан (баъзи) эшиклар» деди. (Ровий:) Мен: «Эй Абу Амр, Синдда гуручдан тайёрланадиган бир нарса (ҳақида нима дейсиз)?» дедим. У: «У Пайғамбар ﷺ замонида — ёки: Умар замонида — бў лмаган эди» деди. (Ҳажжож, Ҳаммоддан, Абу Ҳайёндан — ‹узум› ў рнига ‹мавиз (майиз)› (деди).)
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَمَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَتُبْ لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الْآخِرَةِ» . رَوَاهُ مُسلم
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday mast qiluvchi narsa xamrdir va har qanday mast qiluvchi narsa haromdir. Kim dunyoda xamr ichib, unga ruju qoʻygan, (undan) tavba qilmagan holda oʻlsa, oxiratda uni icha olmaydi», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар қандай маст қилувчи нарса ҳаромдир. Ким дунёда хамр ичиб, унга ружу қўйган, (ундан) тавба қилмаган ҳолда ўлса, охиратда уни ича олмайди», — дедилар.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ لَهُ صَلَاةَ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ. فَإِن عَاد لم يقبل الله لَهُ صَلَاة أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِن عَاد لم يقبل الله لَهُ صَلَاة أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ لَهُ صَلَاة أَرْبَعِينَ صباحا فَإِن تَابَ لم يَتُبِ اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَقَاهُ مِنْ نَهْرِ الْخَبَالِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
وَرَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ عَنْ عَبْدِ الله بن عَمْرو
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, Alloh uning qirq kunlik namozini qabul qilmaydi. Agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar yana qaytsa, Alloh uning qirq kunlik namozini qabul qilmaydi. Agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar yana qaytsa, Alloh uning qirq kunlik namozini qabul qilmaydi. Agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar toʻrtinchi marta qaytsa, Alloh uning qirq kunlik namozini qabul qilmaydi va agar tavba qilsa ham, Alloh uning tavbasini qabul qilmaydi hamda unga Xabol daryosidan ichiradi», dedilar. «Ey Abu Abdurrahmon, Xabol daryosi nima?» deb soʻraldi. U: «Doʻzax ahlining yiringidan (hosil boʻlgan) bir daryo», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Bunga oʻxshash (rivoyat) Abdulloh ibn Amr va Ibn Abbosdan, ular Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, Аллоҳ унинг қирқ кунлик намозини қабул қилмайди. Агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, Аллоҳ унинг қирқ кунлик намозини қабул қилмайди. Агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, Аллоҳ унинг қирқ кунлик намозини қабул қилмайди. Агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар тўртинчи марта қайтса, Аллоҳ унинг қирқ кунлик намозини қабул қилмайди ва агар тавба қилса ҳам, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилмайди ҳамда унга Хабол дарёсидан ичиради», дедилар. «Эй Абу Абдурраҳмон, Хабол дарёси нима?» деб сўралди. У: «Дўзах аҳлининг йирингидан (ҳосил бўлган) бир дарё», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Бунга ўхшаш (ривоят) Абдуллоҳ ибн Амр ва Ибн Аббосдан, улар Набий ﷺдан ривоят қилинган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " ثَلَاثَةٌ قَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَنَّةَ: مُدْمِنُ الْخَمْرِ وَالْعَاقُّ وَالدَّيُّوثُ الَّذِي يُقِرُّ فِي أَهْلِهِ الْخَبَثَ ". رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالنَّسَائِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) kishiga Alloh jannatni harom qilgan: xamrga berilib ketgan kishi, ota-onasiga oq boʻlgan kishi va oilasida buzuqlikka rozi boʻluvchi dayyus», dedilar. Ahmad va Nasoiy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) кишига Аллоҳ жаннатни ҳаром қилган: хамрга берилиб кетган киши, ота-онасига оқ бўлган киши ва оиласида бузуқликка рози бўлувчи дайюс», дедилар. Аҳмад ва Насоий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «السَّمعُ والطاعةُ على المرءِ المسلمِ فِيمَا أحب وأكره مَا لَمْ يُؤْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ فَإِذَا أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلَا سَمْعَ وَلَا طَاعَةَ»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishi ustiga, u yoqtirgan va yoqtirmagan narsada (boʻysunish) — eshitish va itoat qilish (vojibdir), agar maʼsiyat (gunoh)ga buyurilmasa. Bordi-yu maʼsiyatga buyurilsa, u holda eshitish ham, itoat qilish ham (vojib) boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali, Imron ibn Husayn va Hakam ibn Amr al-Gʻiforiydan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон киши устига, у ёқтирган ва ёқтирмаган нарсада (бўйсуниш) — эшитиш ва итоат қилиш (вожибдир), агар маъсият (гуноҳ)га буюрилмаса. Борди-ю маъсиятга буюрилса, у ҳолда эшитиш ҳам, итоат қилиш ҳам (вожиб) бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Али, Имрон ибн Ҳусайн ва Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорийдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كُنَّا إِذَا بَايَعْنَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ يَقُولُ لَنَا: «فِيمَا اسْتَطَعْتُمْ»
(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺga eshitish va itoat qilish ustiga bayʼat qilganimizda, U zot bizga: «(Sen) qodir boʻlganingcha (kuching yetganicha)», der edilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺга эшитиш ва итоат қилиш устига байъат қилганимизда, У зот бизга: «(Сен) қодир бўлганингча (кучинг етганича)», дер эдилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا حُجَّةَ لَهُ. وَمَنْ مَاتَ وَلَيْسَ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Yazid ibn Muoviya zamonida Harra voqeasi roʻy berganda, Abdulloh ibn Umar Abdulloh ibn Mutiʼning oldiga keldi. Shunda (Ibn Mutiʼ): «Abu Abdurrahmonga yostiq tashlanglar», dedi. (Ibn Umar): «Men sening oldingga oʻtirgani kelganim yoʻq, men oldingga Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir hadisni senga aytib berish uchun keldim. Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim. Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: ‹Kim itoatdan qoʻlini tortsa, qiyomat kunida Allohga uchun hech qanday hujjati boʻlmagan holda yoʻliqadi. Kim boʻynida bayʼat (qasamyodi) boʻlmagan holda oʻlsa, johiliyat oʻlimi bilan oʻladi›», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Язид ибн Муовия замонида Ҳарра воқеаси рўй берганда, Абдуллоҳ ибн Умар Абдуллоҳ ибн Мутиънинг олдига келди. Шунда (Ибн Мутиъ): «Абу Абдурраҳмонга ёстиқ ташланглар», деди. (Ибн Умар): «Мен сенинг олдингга ўтиргани келганим йўқ, мен олдингга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир ҳадисни сенга айтиб бериш учун келдим. Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим. Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: ‹Ким итоатдан қўлини тортса, қиёмат кунида Аллоҳга учун ҳеч қандай ҳужжати бўлмаган ҳолда йўлиқади. Ким бўйнида байъат (қасамёди) бўлмаган ҳолда ўлса, жоҳилият ўлими билан ўлади›», деди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «أَلا كلُّكُمْ راعٍ وكلُّكُمْ مسؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالْإِمَامُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مسؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مسؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ زَوْجِهَا وولدِهِ وَهِي مسؤولةٌ عَنْهُمْ وَعَبْدُ الرَّجُلِ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مسؤولٌ عَنهُ أَلا فكلُّكُمْ راعٍ وكلكُمْ مسؤولٌ عَن رعيتِه»
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogʻoh boʻlinglar! Hammangiz choʻponsiz va hammangiz oʻz qoʻl ostidagilar (raiyati) haqida masʼulsiz. Odamlar ustidagi imom choʻpondir va u oʻz raiyati haqida masʼuldir. Kishi oʻz uy ahli ustidan choʻpondir va u oʻz raiyati haqida masʼuldir. Ayol eri uyi hamda bolasi ustidan choʻpondir va u ular haqida masʼuldir. Kishining quli xoʻjasining moli ustidan choʻpondir va u oʻsha haqida masʼuldir. Ogʻoh boʻlinglar! Hammangiz choʻponsiz va hammangiz oʻz raiyati haqida masʼulsiz», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оғоҳ бўлинглар! Ҳаммангиз чўпонсиз ва ҳаммангиз ўз қўл остидагилар (раияти) ҳақида масъулсиз. Одамлар устидаги имом чўпондир ва у ўз раияти ҳақида масъулдир. Киши ўз уй аҳли устидан чўпондир ва у ўз раияти ҳақида масъулдир. Аёл эри уйи ҳамда боласи устидан чўпондир ва у улар ҳақида масъулдир. Кишининг қули хўжасининг моли устидан чўпондир ва у ўша ҳақида масъулдир. Оғоҳ бўлинглар! Ҳаммангиз чўпонсиз ва ҳаммангиз ўз раияти ҳақида масъулсиз», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ السُّلْطَانَ ظِلُّ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ يَأْوِي إِلَيْهِ كُلُّ مَظْلُومٍ مِنْ عِبَادِهِ فَإِذَا عَدَلَ كَانَ لَهُ الْأَجْرُ وَعَلَى الرَّعِيَّةِ الشُّكْرُ وَإِذَا جَارَ كَانَ عَلَيْهِ الْإِصْرُ وعَلى الرّعية الصَّبْر»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sulton (hukmdor) Allohning yerdagi soyasidir, Uning bandalaridan zulm koʻrgan har bir kishi unga panoh tortadi. Agar u adolat qilsa, unga ajr boʻlur, raiyatga esa shukr qilish (lozim); agar u zulm qilsa, uning zimmasiga (gunoh) yuki tushur, raiyatga esa sabr qilish (lozim)», dedilar. Bayhaqiy «Shuab al-iymon»da rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Султон (ҳукмдор) Аллоҳнинг ердаги соясидир, Унинг бандаларидан зулм кўрган ҳар бир киши унга паноҳ тортади. Агар у адолат қилса, унга ажр бўлур, раиятга эса шукр қилиш (лозим); агар у зулм қилса, унинг зиммасига (гуноҳ) юки тушур, раиятга эса сабр қилиш (лозим)», дедилар. Байҳақий «Шуаб ал-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " إِنَّ الْغَادِرَ يُنْصَبُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ: هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ "
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Albatta, gʻadr (xiyonat) qiluvchi uchun qiyomat kuni bir bayroq tikiladi (oʻrnatiladi) va ‹Bu — falon ibn falonning gʻadridir› deyiladi» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ғадр (хиёнат) қилувчи учун қиёмат куни бир байроқ тикилади (ўрнатилади) ва ‹Бу — фалон ибн фалоннинг ғадридир› дейилади» дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سابَقَ بينَ الخيلِ الَّتِي أُضمِرَتْ منَ الحَفْياءِ وَأَمَدُهَا ثَنِيَّةُ الْوَدَاعِ وَبَيْنَهُمَا سِتَّةُ أَمْيَالٍ وَسَابَقَ بَيْنَ الْخَيْلِ الَّتِي لَمْ تَضْمُرُ مِنَ الثِّنْيَةِ إِلَى مَسْجِد بني زُرَيْق وَبَينهمَا ميل
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ot poygasi (musobaqasi) buyurdilar; mashq qildirilgan otlar Hafyo (degan joy)dan Saniyatul-Vadoʼgacha, mashq qildirilmagan otlar esa Saniyadan Bani Zurayq masjidigacha chopadigan boʻldi. (Roviy:) Ibn Umar ham shu poygada qatnashganlardan edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ от пойгаси (мусобақаси) буюрдилар; машқ қилдирилган отлар Ҳафё (деган жой)дан Саниятул-Вадўгача, машқ қилдирилмаган отлар эса Саниядан Бани Зурайқ масжидигача чопадиган бўлди. (Ровий:) Ибн Умар ҳам шу пойгада қатнашганлардан эди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا أَعْلَمُ مَا سَارَ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar odamlar yolgʻiz safar qilish haqida men bilgan (narsa)ni bilganida, hech kim kechasi yolgʻiz safar qilmas edi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар одамлар ёлғиз сафар қилиш ҳақида мен билган (нарса)ни билганида, ҳеч ким кечаси ёлғиз сафар қилмас эди», — деди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Qurʼon bilan dushman yurtiga safar qilishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Қуръон билан душман юртига сафар қилишдан қайтардилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ نَخْلَ بني النَّضيرِ وحرَّقَ وَلها يقولُ حسَّانٌ:
وَهَانَ عَلَى سَرَاةِ بَنِي لُؤَيٍّ حَرِيقٌ بِالْبُوَيْرَةِ مُستَطيرُ
وَفِي ذَلِكَ نَزَلَتْ (مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ)
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Nazir (yahudiylari)ning xurmozorlarini kesdilar va yoqib yubordilar. Hasson (shoir) bu haqda shunday degan: «Buvayrada keng yoyilgan yongʻin Banu Luayy ulugʻlariga arzimas (oson) tuyuldi». Shu haqda {Xurmoning qaysi (turini) kessangiz yoki uni oʻz ildizlari ustida tik turgan holida qoldirsangiz...} (Hashr 5) oyati nozil boʻldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Назир (яҳудийлари)нинг хурмозорларини кесдилар ва ёқиб юбордилар. Ҳассон (шоир) бу ҳақда шундай деган: «Бувайрада кенг ёйилган ёнғин Бану Луайй улуғларига арзимас (осон) туюлди». Шу ҳақда {Хурмонинг қайси (турини) кессангиз ёки уни ўз илдизлари устида тик турган ҳолида қолдирсангиз...} (Ҳашр 5) ояти нозил бўлди.
وَعَن ابنِ عُمر قَالَ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ فَحَاصَ النَّاسُ حَيْصَةً فَأَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَاخْتَفَيْنَا بِهَا وَقُلْنَا: هَلَكْنَا ثُمَّ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا: يَا رَسُول الله نَحن الفارون. قَالَ: «بَلْ أَنْتُمُ الْعَكَّارُونَ وَأَنَا فِئَتُكُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ. وَفِي رِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ نَحْوَهُ وَقَالَ: «لَا بَلْ أَنْتُمُ الْعَكَّارُونَ» قَالَ: فَدَنَوْنَا فَقَبَّلْنَا يَده فَقَالَ: «أَنا فِئَة من الْمُسْلِمِينَ»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada (jang otryadida) joʻnatdilar. Odamlar (jangdan) qochib ketishdi. Biz Madinaga keldik va u yerda yashirinib oldik hamda: «Halok boʻldik», dedik. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz qochoqlarmiz», dedik. U zot: «Yoʻq, sizlar (imomi tomon) qaytib boruvchilarsiz, men esa sizlarning panohingizman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Yazid ibn Abu Ziyodning hadisidan bilamiz. «Odamlar qochib ketishdi» degan soʻzining maʼnosi — ular jangdan qochishdi, demakdir. «Yoʻq, sizlar akkorunlarsiz» degan soʻzning (maʼnosi esa): akkor — imomiga uni qoʻllab-quvvatlash uchun qaytib boradigan kishidir, u jangdan qochishni istamaydi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда (жанг отрядида) жўнатдилар. Одамлар (жангдан) қочиб кетишди. Биз Мадинага келдик ва у ерда яшириниб олдик ҳамда: «Ҳалок бўлдик», дедик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз қочоқлармиз», дедик. У зот: «Йўқ, сизлар (имоми томон) қайтиб борувчиларсиз, мен эса сизларнинг паноҳингизман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Язид ибн Абу Зиёднинг ҳадисидан биламиз. «Одамлар қочиб кетишди» деган сўзининг маъноси — улар жангдан қочишди, демакдир. «Йўқ, сизлар аккорунларсиз» деган сўзнинг (маъноси эса): аккор — имомига уни қўллаб-қувватлаш учун қайтиб борадиган кишидир, у жангдан қочишни истамайди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْهَمَ لِلرَّجُلِ وَلِفَرَسِهِ ثَلَاثَةَ أَسْهُمٍ: سَهْمًا لَهُ وَسَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi va uning oti uchun uch ulush ajratdilar: oʻziga bir ulush, otiga esa ikki ulush. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши ва унинг оти учун уч улуш ажратдилар: ўзига бир улуш, отига эса икки улуш. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُنَفِّلُ بَعْضَ مَنْ يَبْعَثُ مِنَ السَّرَايَا لِأَنْفُسِهِمْ خَاصَّةً سِوَى قِسْمَةِ عَامَّةِ الْجَيْشِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — oʻzi yuboradigan sariyyaning baʼzi aʼzolariga — qoʻshin bilan umumiy boʻlishgan ulushlaridan tashqari — qoʻshimcha ulush berar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — ўзи юборадиган сарийянинг баъзи аъзоларига — қўшин билан умумий бўлишган улушларидан ташқари — қўшимча улуш берар эди.
وَعَنْهُ قَالَ: نَفَّلَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم نَفَلًا سِوَى نَصِيبِنَا مِنَ الْخُمُسِ فَأَصَابَنِي شَارِفٌ والشارف: المسن الْكَبِير
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xumsdan (beriladigan) ulushimizdan tashqari yana nafl berdilar. Menga sharif tegdi — sharif yoshi ulgʻaygan, qari (tuya)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хумсдан (бериладиган) улушимиздан ташқари яна нафл бердилар. Менга шариф тегди — шариф ёши улғайган, қари (туя)дир.
وَعَن ابْن عمر قَالَ: كُنَّا نُصِيبُ فِي مَغَازِينَا الْعَسَلَ وَالْعِنَبَ فنأكله وَلَا نرفعُه رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning muqaddas janglarimizda biz — asal va uzumni — oʻlja sifatida olar edik; biz uni yer, lekin (zaxira qilib) saqlamas edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг муқаддас жангларимизда биз — асал ва узумни — ўлжа сифатида олар эдик; биз уни ер, лекин (захира қилиб) сақламас эдик.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ يَعْنِي يَوْمَ بَدْرٍ فَقَالَ: «إِنَّ عُثْمَانَ انْطَلَقَ فِي حَاجَةِ اللَّهِ وَحَاجَةِ رَسُولِهِ وَإِنِّي أُبَايِعُ لَهُ» فَضَرَبَ لَهُ رسولُ الله بِسَهْمٍ وَلَمْ يَضْرِبْ بِشَيْءٍ لِأَحَدٍ غَابَ غَيْرَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — yaʼni Badr kuni — oʻrnilaridan turib: «Albatta, Usmon Alloh hojati va Allohning Rasuli hojati yoʻlida ketdi, men u uchun bayʼat qilaman», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ unga ulush ajratdilar va undan boshqa gʻoyib boʻlgan hech kimga ulush ajratmadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — яъни Бадр куни — ўрниларидан туриб: «Албатта, Усмон Аллоҳ ҳожати ва Аллоҳнинг Расули ҳожати йўлида кетди, мен у учун байъат қиламан», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга улуш ажратдилар ва ундан бошқа ғойиб бўлган ҳеч кимга улуш ажратмадилар.
وَعَن ابْن عمر قَالَ: قَامَ عُمَرُ خَطِيبًا فَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَقَالَ: «نُقِرُّكُمْ مَا أَقَرَّكُمُ اللَّهُ» . وَقَدْ رَأَيْتُ إِجْلَاءَهُمْ فَلَمَّا أَجْمَعَ عُمَرُ عَلَى ذَلِكَ أَتَاهُ أَحَدُ بَنِي أَبِي الحُقَيقِ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتُخْرِجُنَا وَقَدْ أَقَرَّنَا مُحَمَّدٌ وَعَامَلَنَا عَلَى الْأَمْوَالِ؟ فَقَالَ عُمَرُ: أَظْنَنْتَ أَنِّي نَسِيتُ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَيْفَ بِكَ إِذَا أُخْرِجْتَ مِنْ خَيْبَرَ تَعْدُو بِكَ قَلُوصُكَ لَيْلَةً بَعْدَ لَيْلَةٍ؟» فَقَالَ: هَذِهِ كَانَتْ هُزَيْلَةً مِنْ أَبِي الْقَاسِمِ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ فَأَجْلَاهُمْ عُمَرُ وَأَعْطَاهُمْ قِيمَةَ مَا كَانَ لَهُمْ مِنَ الثَّمَرِ مَالًا وَإِبِلًا وَعُرُوضًا مِنْ أَقْتَابٍ وَحِبَالٍ وَغَيْرِ ذَلِكَ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xaybar ahli Abdulloh ibn Umarning qoʻl-oyoqlarini chiqarganda (jarohatlaganda), Umar (oʻrnidan) turib xutba qilib: «Shubhasiz, Allohning Rasuli ﷺ yahudiylar bilan — ularning mol-mulklari haqida — shartnoma tuzgan va ularga: ‹Alloh sizlarni (bu yerda) qoldirgan ekan, biz (ham) sizlarni (bu yerda) qoldiramiz›, — degan edi. Endi Abdulloh ibn Umar oʻz yeriga bordi va kechasi unga hujum qilindi hamda uning qoʻl-oyoqlari chiqarildi; bizda u yerda — oʻsha yahudiylardan boshqa — dushman yoʻq, ular bizning dushmanimiz va biz shubha qiladigan yagona odamlar(dir); shuning uchun men ularni surgun qilishni (chiqarib yuborishni) qaror qildim», — dedi. Umar oʻz qarorini amalga oshirmoqchi boʻlganda, Abu Huqayqning bir oʻgʻli kelib, Umarga: «Ey moʻminlarning amiri! Muhammad bizga — oʻz joylarimizda qolishga (ruxsat) bergan, mol-mulkimiz haqida biz bilan shartnoma tuzgan va bizning (oʻz) yerimizda yashashimiz sharti(ni qabul qilgan) boʻlsa (ham), sizlar bizni surgun qilasizmi?» — dedi. Umar: «Sen — men Allohning Rasuli ﷺ ning soʻzini, yaʼni: ‹Sen Xaybardan quvilganda va tuyang seni kecha-kechalab olib ketayotganda, sening holing qanday boʻladi?› — degan(ini) unutdim deb oʻylaysanmi?» — dedi. Yahudiy: «Bu — Abulqosimdan (boʻlgan) bir hazil edi», — dedi. Umar: «Ey Allohning dushmani! Sen yolgʻon aytyapsan», — dedi. Soʻng Umar ularni (Xaybardan) chiqarib yubordi va ularga — mol-mulklarining narxini — meva, pul, tuya egarlari, arqonlar va boshqa (narsalar) shaklida — toʻlab berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хайбар аҳли Абдуллоҳ ибн Умарнинг қўл-оёқларини чиқарганда (жароҳатлаганда), Умар (ўрнидан) туриб хутба қилиб: «Шубҳасиз, Аллоҳнинг Расули ﷺ яҳудийлар билан — уларнинг мол-мулклари ҳақида — шартнома тузган ва уларга: ‹Аллоҳ сизларни (бу ерда) қолдирган экан, биз (ҳам) сизларни (бу ерда) қолдирамиз›, — деган эди. Энди Абдуллоҳ ибн Умар ўз ерига борди ва кечаси унга ҳужум қилинди ҳамда унинг қўл-оёқлари чиқарилди; бизда у ерда — ўша яҳудийлардан бошқа — душман йўқ, улар бизнинг душманимиз ва биз шубҳа қиладиган ягона одамлар(дир); шунинг учун мен уларни сургун қилишни (чиқариб юборишни) қарор қилдим», — деди. Умар ўз қарорини амалга оширмоқчи бўлганда, Абу Ҳуқайқнинг бир ўғли келиб, Умарга: «Эй мўминларнинг амири! Муҳаммад бизга — ўз жойларимизда қолишга (рухсат) берган, мол-мулкимиз ҳақида биз билан шартнома тузган ва бизнинг (ўз) еримизда яшашимиз шарти(ни қабул қилган) бўлса (ҳам), сизлар бизни сургун қиласизми?» — деди. Умар: «Сен — мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг сўзини, яъни: ‹Сен Хайбардан қувилганда ва туянг сени кеча-кечалаб олиб кетаётганда, сенинг ҳолинг қандай бўлади?› — деган(ини) унутдим деб ўйлайсанми?» — деди. Яҳудий: «Бу — Абулқосимдан (бўлган) бир ҳазил эди», — деди. Умар: «Эй Аллоҳнинг душмани! Сен ёлғон айтяпсан», — деди. Сўнг Умар уларни (Хайбардан) чиқариб юборди ва уларга — мол-мулкларининг нархини — мева, пул, туя эгарлари, арқонлар ва бошқа (нарсалар) шаклида — тўлаб берди.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا ظَهَرَ عَلَى أَهْلِ خَيْبَرَ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ الْيَهُودَ مِنْهَا وَكَانَتِ الْأَرْضُ لَمَّا ظُهِرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُسْلِمِينَ فَسَأَلَ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتْرُكَهُمْ عَلَى أَنْ يَكْفُوا الْعَمَلَ وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نُقِرُّكُمْ على ذَلِك مَا شِئْنَا» فَأُقِرُّوا حَتَّى أَجْلَاهُمْ عُمَرُ فِي إِمارته إِلى تَيماءَ وأريحاء
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob barcha yahudiy va nasroniylarni Hijoz yeridan chiqarib yubordi. Allohning Rasuli ﷺ Xaybarni fath qilganidan keyin — u zot fath qilganidan soʻng Allohga, Allohning Rasuli ﷺ ga va musulmonlarga tegishli boʻlgan — yerdan yahudiylarni chiqarishni (oʻylab) niyat qildi. Lekin yahudiylar Allohning Rasuli ﷺ dan — ular (yerda) ishlab, (yer beradigan) mevaning yarmini olish sharti bilan — ularni oʻsha (yerda) qoldirishini soʻradi. Allohning Rasuli ﷺ: «Biz xohlaganimizcha sizlarni shu shartlar bilan (yerda) qoldiramiz», — dedi. Shunday qilib, ular — to Umarning xalifaligi davrigacha — qoldi; (oʻshanda) u (Umar) ularni Taymo va Arihoga (Yerixoga) chiqarib yubordi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб барча яҳудий ва насронийларни Ҳижоз еридан чиқариб юборди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Хайбарни фатҳ қилганидан кейин — у зот фатҳ қилганидан сўнг Аллоҳга, Аллоҳнинг Расули ﷺ га ва мусулмонларга тегишли бўлган — ердан яҳудийларни чиқаришни (ўйлаб) ният қилди. Лекин яҳудийлар Аллоҳнинг Расули ﷺ дан — улар (ерда) ишлаб, (ер берадиган) меванинг ярмини олиш шарти билан — уларни ўша (ерда) қолдиришини сўради. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Биз хоҳлаганимизча сизларни шу шартлар билан (ерда) қолдирамиз», — деди. Шундай қилиб, улар — то Умарнинг халифалиги давригача — қолди; (ўшанда) у (Умар) уларни Таймо ва Ариҳога (Ерихога) чиқариб юборди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلُ مَا جَاءَهُ شيءٌ بدَأَ بالمحرَّرينَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Muoviyaning huzuriga kirdi. U: «Hojating nima, ey Abu Abdurrahmon?» dedi. U: «(Qul boʻlib) ozod qilinganlarning ulushini (ber). Men Rasululloh ﷺni koʻrgan edim: u zotga biron narsa kelganida, eng avval ozod qilinganlardan boshlar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Муовиянинг ҳузурига кирди. У: «Ҳожатинг нима, эй Абу Абдурраҳмон?» деди. У: «(Қул бўлиб) озод қилинганларнинг улушини (бер). Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрган эдим: у зотга бирон нарса келганида, энг аввал озод қилинганлардан бошлар эдилар», деди.
وَعَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ مَنِ اتَّخَذَ شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar Qurayshdan boʻlgan bir necha yigitning yonidan oʻtdi, ular bir qushni (nishon qilib) qoʻyib, unga (oʻq) otishayotgan edi. Ular har bir xato ketgan oʻqlarini qush egasiga beradigan qilib kelishib olishgan edi. Ibn Umarni koʻrishlari bilan tarqab ketishdi. Shunda Ibn Umar: «Buni kim qildi? Buni qilgan kishini Alloh laʼnatlasin! Albatta, Rasululloh ﷺ joni bor narsani nishon qilib olgan kishini laʼnatlaganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар Қурайшдан бўлган бир неча йигитнинг ёнидан ўтди, улар бир қушни (нишон қилиб) қўйиб, унга (ўқ) отишаётган эди. Улар ҳар бир хато кетган ўқларини қуш эгасига берадиган қилиб келишиб олишган эди. Ибн Умарни кўришлари билан тарқаб кетишди. Шунда Ибн Умар: «Буни ким қилди? Буни қилган кишини Аллоҳ лаънатласин! Албатта, Расулуллоҳ ﷺ жони бор нарсани нишон қилиб олган кишини лаънатлаганлар», деди.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا إِلَّا كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ ضَارٍ نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ»
(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Kim — chorva iti yoki ov iti boʻ lmagan — bir itni saqlasa, uning amalidan har kuni ikki qirot kamayadi» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Ким — чорва ити ёки ов ити бў лмаган — бир итни сақласа, унинг амалидан ҳар куни икки қирот камаяди» дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلَابِ إِلَّا كَلْبَ صيدٍ أَو كلب غنم أَو مَاشِيَة
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ov iti, qoʻy iti yoki chorva itidan boshqa itlarni oʻldirishga buyurdilar. Ibn Umarga: «Abu Hurayra: ‹yoki ekin iti› deb (qoʻshib) aytadi», deyildi. Shunda Ibn Umar: «Abu Hurayraning ekini bor edi-da», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ов ити, қўй ити ёки чорва итидан бошқа итларни ўлдиришга буюрдилар. Ибн Умарга: «Абу Ҳурайра: ‹ёки экин ити› деб (қўшиб) айтади», дейилди. Шунда Ибн Умар: «Абу Ҳурайранинг экини бор эди-да», деди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الضَّبُّ لَسْتُ آكُلُهُ وَلَا أُحَرِّمُهُ»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zabbni men yemayman ham, harom ham qilmayman», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Заббни мен емайман ҳам, ҳаром ҳам қилмайман», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَن ابْن عمر أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ وَاقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالْأَبْتَرَ فَإِنَّهُمَا يَطْمِسَانِ الْبَصَرَ وَيَسْتَسْقِطَانِ الْحَبَلَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: فَبَيْنَا أَنَا أُطَارِدُ حَيَّةً أَقْتُلَهَا نَادَانِي أَبُو لُبَابَةَ: لَا تَقْتُلْهَا فَقُلْتُ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ. فَقَالَ: إِنَّهُ نَهَى بَعْدَ ذَلِكَ عَنْ ذَوَات الْبيُوت وَهن العوامر
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning minbarda xutba qilib, shunday deganini eshitdi: «Ilonlarni oʻldiringlar; Zut-tufyatayn (yaʼni orqasida ikkita oq chiziq boʻlgan ilon)ni va Abtar (yaʼni dumi kalta yoki kesik ilon)ni oʻldiringlar — chunki ular kishining koʻzini koʻr qiladi va bola tushishiga sabab boʻladi». (Abdulloh ibn Umar yana qoʻshdi:) «Bir marta men bir ilonni oʻldirish uchun quvib yurganimda, Abu Lubaba meni chaqirib: ‹Uni oʻldirma›, — dedi. Men: ‹Allohning Rasuli ﷺ bizga ilonlarni oʻldirishni buyurgan›, — dedim. U: ‹Lekin keyinroq u zot — uylarda yashaydigan ilonlarni oʻldirishni — man qildi›, — dedi» (Zuhriy: «Bunday ilonlar — avomir deb ataladi», — dedi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг минбарда хутба қилиб, шундай деганини эшитди: «Илонларни ўлдиринглар; Зут-туфятайн (яъни орқасида иккита оқ чизиқ бўлган илон)ни ва Абтар (яъни думи калта ёки кесик илон)ни ўлдиринглар — чунки улар кишининг кўзини кўр қилади ва бола тушишига сабаб бўлади». (Абдуллоҳ ибн Умар яна қўшди:) «Бир марта мен бир илонни ўлдириш учун қувиб юрганимда, Абу Лубаба мени чақириб: ‹Уни ўлдирма›, — деди. Мен: ‹Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга илонларни ўлдиришни буюрган›, — дедим. У: ‹Лекин кейинроқ у зот — уйларда яшайдиган илонларни ўлдиришни — ман қилди›, — деди» (Зуҳрий: «Бундай илонлар — авомир деб аталади», — деди).
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَكْلِ الْجَلَّالَةِ وَأَلْبَانِهَا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ: قَالَ: نُهِيَ عَنْ ركوبِ الْجَلالَة
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ jalloladan (najosat yeb ozuqalanadigan hayvondan) va uning sutidan yeyish hamda ichishni qaytardilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ жаллоладан (нажосат еб озуқаланадиган ҳайвондан) ва унинг сутидан ейиш ҳамда ичишни қайтардилар», деди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " أُحِلَّتْ لَنَا مَيْتَتَانِ وَدَمَانِ: الْمَيْتَتَانِ: الْحُوتُ وَالْجَرَادُ وَالدَّمَانِ: الْكَبِدُ وَالطِّحَالُ ". رَوَاهُ أحمدُ وابنُ مَاجَه وَالدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga ikki oʻlimtik va ikki qon halol qilindi. Ikki oʻlimtik — baliq va chigirtka, ikki qon esa — jigar va taloq», dedilar. Ahmad, Ibn Moja va Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга икки ўлимтик ва икки қон ҳалол қилинди. Икки ўлимтик — балиқ ва чигиртка, икки қон эса — жигар ва талоқ», дедилар. Аҳмад, Ибн Можа ва Дорақутний ривоят қилган.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَأْكُلَنَّ أَحَدُكُمْ بِشِمَالِهِ وَلَا يَشْرَبَنَّ بِهَا فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بهَا» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz aslo chap qoʻli bilan yemasin va u bilan ichmasin, chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi va u bilan ichadi», — dedilar. (Roviy) dedi: Nofiʼ bunda: «va u bilan (hech narsa) olmasin va u bilan (hech narsa) bermasin», deb (soʻz) qoʻshar edi. Abut-Tohirning rivoyatida esa: «Sizlardan biringiz aslo yemasin» (deyilgan).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз асло чап қўли билан емасин ва у билан ичмасин, чунки шайтон чап қўли билан ейди ва у билан ичади», — дедилар. (Ровий) деди: Нофиъ бунда: «ва у билан (ҳеч нарса) олмасин ва у билан (ҳеч нарса) бермасин», деб (сўз) қўшар эди. Абут-Тоҳирнинг ривоятида эса: «Сизлардан бирингиз асло емасин» (дейилган).
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْرِنَ الرَّجُلُ بَيْنَ التَّمْرَتَيْنِ حَتَّى يستأذِنَ أَصْحَابه
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kishining ikki xurmoni — sheriklaridan ruxsat soʻramaguncha — birga (juftlab) yeyishidan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кишининг икки хурмони — шерикларидан рухсат сўрамагунча — бирга (жуфтлаб) ейишидан қайтардилар».
وَعَن سلمانَ قَالَ: قَرَأْتُ فِي التَّوْرَاةِ أَنَّ بَرَكَةَ الطَّعَامِ الْوُضُوءُ بَعْدَهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَرَكَةُ الطَّعَامِ الْوُضُوءُ قَبْلَهُ وَالْوُضُوءُ بعدَه» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi tushida shunday koʻrdiki, unga: «Paygʻambaringiz ﷺ sizlarga nima qilishni buyurdilar?», deyildi. U: «Bizga namozdan soʻng oʻttiz uch marta tasbeh, oʻttiz uch marta tahmid va oʻttiz toʻrt marta takbir aytishni buyurdilar, bu esa yuz boʻladi», dedi. Anavi: «Yigirma besh marta tasbeh, yigirma besh marta tahmid, yigirma besh marta takbir va yigirma besh marta tahlil aytinglar, bu ham yuz boʻladi», dedi. Tong otgach, u buni Nabiy ﷺ ga aytib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ansoriy aytganidek qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши тушида шундай кўрдики, унга: «Пайғамбарингиз ﷺ сизларга нима қилишни буюрдилар?», дейилди. У: «Бизга намоздан сўнг ўттиз уч марта тасбеҳ, ўттиз уч марта таҳмид ва ўттиз тўрт марта такбир айтишни буюрдилар, бу эса юз бўлади», деди. Анави: «Йигирма беш марта тасбеҳ, йигирма беш марта таҳмид, йигирма беш марта такбир ва йигирма беш марта таҳлил айтинглар, бу ҳам юз бўлади», деди. Тонг отгач, у буни Набий ﷺ га айтиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорий айтганидек қилинглар», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِجُبُنَّةٍ فِي تَبُوكَ فَدَعَا بالسكين فسمَّى وقطَعَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺga Tabukda bir parcha pishloq keltirildi. U zot pichoq soʻrab oldilar-da, Allohning nomini (bismillohni) aytib, uni kesdilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺга Табукда бир парча пишлоқ келтирилди. У зот пичоқ сўраб олдилар-да, Аллоҳнинг номини (бисмиллоҳни) айтиб, уни кесдилар».
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَدِدْتُ أَنَّ عِنْدِي خُبزةً بيضاءَ منْ بُرَّةٍ سَمْرَاءَ مُلَبَّقَةً بِسَمْنٍ وَلَبَنٍ» فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَاتَّخَذَهُ فَجَاءَ بِهِ فَقَالَ: «فِي أَيِّ شَيْءٍ كَانَ هَذَا؟» قَالَ فِي عُكَّةِ ضَبٍّ قَالَ: «ارْفَعْهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ أَبُو دَاوُد: هَذَا حَدِيث مُنكر
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Qani edi, oldimda sariyogʻ va sut bilan yumshatilgan, qoramtir bugʻdoydan tayyorlangan oppoq non boʻlsa›, dedilar. Shunda qavmdan bir kishi oʻrnidan turib, uni tayyorladi va olib keldi. U zot: ‹Bu nimaning ichida (saqlangan) edi?› dedilar. U: ‹Kaltakesak terisidan qilingan idishda›, dedi. U zot: ‹Uni olib ket›, dedilar». Abu Dovud aytadi: bu munkar (rad qilingan) hadisdir. Abu Dovud aytadi: (sanaddagi) Ayyub — as-Saxtiyoniy emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қани эди, олдимда сариёғ ва сут билан юмшатилган, қорамтир буғдойдан тайёрланган оппоқ нон бўлса›, дедилар. Шунда қавмдан бир киши ўрнидан туриб, уни тайёрлади ва олиб келди. У зот: ‹Бу ниманинг ичида (сақланган) эди?› дедилар. У: ‹Калтакесак терисидан қилинган идишда›, деди. У зот: ‹Уни олиб кет›, дедилар». Абу Довуд айтади: бу мункар (рад қилинган) ҳадисдир. Абу Довуд айтади: (санаддаги) Айюб — ас-Сахтиёний эмас.
عَنْ أَبِي عَسِيبٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلًا فَمَرَّ بِي فَدَعَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ ثُمَّ مَرَّ بِأَبِي بَكْرٍ فَدَعَاهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ ثُمَّ مَرَّ بِعُمَرَ فَدَعَاهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَانْطَلَقَ حَتَّى دَخَلَ حَائِطًا لِبَعْضِ الْأَنْصَارِ فَقَالَ لِصَاحِبِ الْحَائِطِ: «أَطْعِمْنَا بُسْرًا» فَجَاءَ بِعِذْقٍ فَوَضَعَهُ فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ بَارِدٍ فَشَرِبَ فَقَالَ: «لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ يَوْمَ القيامةِ» قَالَ: فَأخذ عمر العذق فَضرب فِيهِ الْأَرْضَ حَتَّى تَنَاثَرَ الْبُسْرُ قَبْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: يَا رَسُول الله إِنَّا لمسؤولونَ عَنْ هَذَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ؟ قَالَ: «نَعَمْ إِلَّا مِنْ ثَلَاثٍ خِرْقَةٍ لَفَّ بِهَا الرَّجُلُ عَوْرَتَهُ أَوْ كِسْرَةٍ سَدَّ بِهَا جَوْعَتَهُ أَوْ حُجْرٍ يتدخَّلُ فِيهِ مَنِ الْحَرِّ وَالْقُرِّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي «شعب الْإِيمَان» . مُرْسلا
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, xizmatchini necha marta avf etay?» dedi. Rasululloh ﷺ jim turdilar. Soʻng u yana: «Ey Rasululloh, xizmatchini necha marta avf etay?» dedi. Shunda u zot: «Har kuni yetmish marta», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Uni Abdulloh ibn Vahb Abu Honiy al-Xavloniydan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Abbos — Ibn Julayd al-Hajariy al-Misriydir. Baʼzilar bu hadisni Abdulloh ibn Vahbdan, shu isnod bilan rivoyat qilib, «Abdulloh ibn Amrdan» degan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, хизматчини неча марта авф этай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар. Сўнг у яна: «Эй Расулуллоҳ, хизматчини неча марта авф этай?» деди. Шунда у зот: «Ҳар куни етмиш марта», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Уни Абдуллоҳ ибн Ваҳб Абу Ҳоний ал-Хавлонийдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Аббос — Ибн Жулайд ал-Ҳажарий ал-Мисрийдир. Баъзилар бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Ваҳбдан, шу иснод билан ривоят қилиб, «Абдуллоҳ ибн Амрдан» деган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ فَلَا يَقُومُ رَجُلٌ حَتَّى تُرْفَعَ الْمَائِدَةُ وَلَا يَرْفَعْ يَدَهُ وَإِنْ شَبِعَ حَتَّى يَفْرُغَ الْقَوْمُ وَلْيُعْذِرْ فَإِنَّ ذَلِكَ يُخْجِلُ جَلِيسَهُ فَيَقْبِضُ يَدَهُ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ لَهُ فِي الطَّعَامِ حَاجَةٌ» رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dasturxon qoʻyilganida, u koʻtarilmaguncha hech kim turmasin, toʻysa ham, odamlar tugatmaguncha qoʻlini tortmasin, balki (yemasa ham yeganday) uzr koʻrsatib tursin. Chunki kishi (qoʻlini tortishi bilan) hamsuhbatini uyaltirib qoʻyadi va u qoʻlini tortadi, holbuki uning taomga hojati bordir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дастурхон қўйилганида, у кўтарилмагунча ҳеч ким турмасин, тўйса ҳам, одамлар тугатмагунча қўлини тортмасин, балки (емаса ҳам егандай) узр кўрсатиб турсин. Чунки киши (қўлини тортиши билан) ҳамсуҳбатини уялтириб қўяди ва у қўлини тортади, ҳолбуки унинг таомга ҳожати бордир», дедилар.
عَن ابنِ عمَرَ قَالَ: كُنَّا نَأْكُلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَمْشِي وَنَشْرَبُ وَنَحْنُ قِيَامٌ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida yurgan holimizda yer edik va tik turgan holimizda ichar edik. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ubaydulloh ibn Umardan, Nofeʼdan, Ibn Umardan (kelgan) rivoyat sifatida sahih gʻaribdir. Bu hadisni Imron ibn Hudayr ham Abul-Bazariydan, u Ibn Umardan rivoyat qilgan. Abul-Bazariyning ismi Yazid ibn Utoriddir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида юрган ҳолимизда ер эдик ва тик турган ҳолимизда ичар эдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Убайдуллоҳ ибн Умардан, Нофеъдан, Ибн Умардан (келган) ривоят сифатида саҳиҳ ғарибдир. Бу ҳадисни Имрон ибн Ҳудайр ҳам Абул-Базарийдан, у Ибн Умардан ривоят қилган. Абул-Базарийнинг исми Язид ибн Уториддир.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ شَرِبَ فِي إِنَاءِ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أَوْ إِنَاءٍ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ ذَلِكَ فَإِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جهنمَ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim oltin yoki kumush idishda, yoxud tarkibida shulardan bir narsa boʻlgan idishda (nimadir) ichsa, u faqat qorniga jahannam olovini quyib ichayotgan boʻladi», dedilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким олтин ёки кумуш идишда, ёхуд таркибида шулардан бир нарса бўлган идишда (нимадир) ичса, у фақат қорнига жаҳаннам оловини қуйиб ичаётган бўлади», дедилар. Дорақутний ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نهى عَن الدُّبَّاء والحنتم والمرفت وَالنَّقِيرِ وَأَمَرَ أَنْ يُنْبَذَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ. رَوَاهُ مُسلم
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (yashil koʻza), muzaffat (smola surtilgan idish) va naqir (oʻyilgan xurmo tanasi)dan (foydalanishni) qaytardilar hamda (ichimlik) teri meshlarda tayyorlanishiga buyurdilar. Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза), музаффат (смола суртилган идиш) ва нақир (ўйилган хурмо танаси)дан (фойдаланишни) қайтардилар ҳамда (ичимлик) тери мешларда тайёрланишига буюрдилар. Муслим ривоят қилган.