حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَائِلُ بْنُ دَاوُدَ اللَّيْثِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ قَالَ: قَالَ لِي عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ: مِمَّنْ أَنْتَ؟ قُلْتُ: مِنْ تَيْمِ تَمِيمٍ، قَالَ: مِنْ أَنْفُسِهِمْ أَوْ مِنْ مَوَالِيهِمْ؟ قُلْتُ: مِنْ مَوَالِيهِمْ، قَالَ: فَهَلاَّ قُلْتَ: مِنْ مَوَالِيهِمْ إِذًا؟.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ takbir bilan (Qurʼon) tilovati orasida jim turar, va bu jimlik qisqa boʻlar edi. Men Paygʻambar ﷺ ga: «Ota-onam sizga fido boʻlsin, takbir bilan tilovat orasidagi sukutda nima deysiz?» — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Men: ‹Allohumma, baaʼid baynii va bayna xatoyaaya kamaa baaʼadta baynal-mashriqi val-magʻrib. Allohumma, naqqinii min xatoyaaya kamaa yunaqqas-savbul-abyazu minad-danas. Allohumma, igʻsil xatoyaaya bil-maaʼi vas-salji val-barad (Allohim! Sharq bilan Gʻarbni bir-biridan uzoqlashtirganing kabi, meni xatolarimdan uzoqlashtir. Allohim! Oq kiyim kirdan tozalanganidek, meni xatolarimdan tozala. Allohim! Xatolarimni suv, qor va doʻl bilan yuv)› — deyman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ такбир билан (Қуръон) тиловати орасида жим турар, ва бу жимлик қисқа бўлар эди. Мен Пайғамбар ﷺ га: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, такбир билан тиловат орасидаги сукутда нима дейсиз?» — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Мен: ‹Аллоҳумма, бааъид байнии ва байна хатояая камаа бааъадта байнал-машриқи вал-мағриб. Аллоҳумма, наққинии мин хатояая камаа юнаққас-савбул-абязу минад-данас. Аллоҳумма, иғсил хатояая бил-мааъи вас-салжи вал-барад (Аллоҳим! Шарқ билан Ғарбни бир-биридан узоқлаштирганинг каби, мени хатоларимдан узоқлаштир. Аллоҳим! Оқ кийим кирдан тозаланганидек, мени хатоларимдан тозала. Аллоҳим! Хатоларимни сув, қор ва дўл билан юв)› — дейман», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ: قَبَّلَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم حَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ وَعِنْدَهُ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ جَالِسٌ، فَقَالَ الأَقْرَعُ: إِنَّ لِي عَشَرَةً مِنَ الْوَلَدِ مَا قَبَّلْتُ مِنْهُمْ أَحَدًا، فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ: مَنْ لا يَرْحَمُ لا يُرْحَمُ.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Hasan ibn Alini oʻpdilar, u zotning yonlarida Aqra ibn Hobis at-Tamimiy oʻtirgan edi. Aqra: «Mening oʻnta bolam bor, men ulardan birortasini (hech) oʻpmaganman» dedi. Rasululloh ﷺ unga (bir) qarab qoʻydilar, soʻng: «Kim rahm qilmasa, unga (ham) rahm qilinmaydi» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ибн Алини ўпдилар, у зотнинг ёнларида Ақра ибн Ҳобис ат-Тамимий ўтирган эди. Ақра: «Менинг ўнта болам бор, мен улардан бирортасини (ҳеч) ўпмаганман» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга (бир) қараб қўйдилар, сўнг: «Ким раҳм қилмаса, унга (ҳам) раҳм қилинмайди» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الرَّحْمَةَ مِئَةَ جُزْءٍ، فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ، وَأَنْزَلَ فِي الأَرْضِ جُزْءًا وَاحِدًا، فَمِنْ ذَلِكَ الْجُزْءِ يَتَرَاحَمُ الْخَلْقُ، حَتَّى تَرْفَعَ الْفَرَسُ حَافِرَهَا عَنْ وَلَدِهَا، خَشْيَةَ أَنْ تُصِيبَهُ.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning: «Alloh rahmatni yuz boʻlak qildi; toqson toʻqqiz boʻlagini Oʻz huzurida ushlab qoldi va yerga bir boʻlagini tushirdi. Ana shu bir boʻlakdan (sababli) maxluqot bir-biriga rahm qiladi — hatto biya (urgʻochi ot) bolasiga (tuyogʻi) tegib ketishidan qoʻrqib, tuyogʻini undan koʻtaradi» deganlarini eshitdim.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳ раҳматни юз бўлак қилди; тоқсон тўққиз бўлагини Ўз ҳузурида ушлаб қолди ва ерга бир бўлагини туширди. Ана шу бир бўлакдан (сабабли) махлуқот бир-бирига раҳм қилади — ҳатто бия (урғочи от) боласига (туёғи) тегиб кетишидан қўрқиб, туёғини ундан кўтаради» деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ بَجَالَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ: وَلاَ يَبْدَأُ بِجَارِهِ الأَقْصَى قَبْلَ الأَدْنَى، وَلَكِنْ يَبْدَأُ بِالأَدْنَى قَبْلَ الأَقْصَى.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Uzoqdagi qoʻshningdan oldin yaqinidagisidan boshlama, balki uzoqdagisidan oldin eng yaqiningdagisidan boshla», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Узоқдаги қўшнингдан олдин яқинидагисидан бошлама, балки узоқдагисидан олдин энг яқинингдагисидан бошла», деди.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ هُوَ ابْنُ حَيَّانَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: كَانَ مِنْ دُعَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ جَارِ السُّوءِ فِي دَارِ الْمُقَامِ، فَإِنَّ جَارَ الدُّنْيَا يَتَحَوَّلُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiyning ﷺ duolaridan biri: «Allohim, foyda bermaydigan ilmdan, eshitilmaydigan duodan, qoʻrqmaydigan qalbdan va toʻymaydigan nafsdan Senga sigʻinaman», degan duo edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набийнинг ﷺ дуоларидан бири: «Аллоҳим, фойда бермайдиган илмдан, эшитилмайдиган дуодан, қўрқмайдиган қалбдан ва тўймайдиган нафсдан Сенга сиғинаман», деган дуо эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، قَالَ: حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى مَوْلَى جَعْدَةَ بْنِ هُبَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ: قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ فُلاَنَةً تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ، وَتَفْعَلُ، وَتَصَّدَّقُ، وَتُؤْذِي جِيرَانَهَا بِلِسَانِهَا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: لاَ خَيْرَ فِيهَا، هِيَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، قَالُوا: وَفُلاَنَةٌ تُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ، وَتَصَّدَّقُ بِأَثْوَارٍ، وَلاَ تُؤْذِي أَحَدًا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: هِيَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga: «Ey Rasululloh, falon ayol kechasi (nafl) namoz oʻqiydi, kunduzi roʻza tutadi, (yaxshi ishlar) qiladi va sadaqa beradi, ammo tili bilan qoʻshnilariga ozor beradi», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unda yaxshilik yoʻq, u doʻzax ahlidandir», dedilar. Ular: «Falon ayol esa faqat farz namozlarni oʻqiydi, bir boʻlak qatiq sadaqa qiladi va hech kimga ozor bermaydi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «U jannat ahlidandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга: «Эй Расулуллоҳ, фалон аёл кечаси (нафл) намоз ўқийди, кундузи рўза тутади, (яхши ишлар) қилади ва садақа беради, аммо тили билан қўшниларига озор беради», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унда яхшилик йўқ, у дўзах аҳлидандир», дедилар. Улар: «Фалон аёл эса фақат фарз намозларни ўқийди, бир бўлак қатиқ садақа қилади ва ҳеч кимга озор бермайди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «У жаннат аҳлидандир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ لاَ يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshnisi uning yomonliklaridan (ofatlaridan) omon boʻlmagan kishi jannatga kirmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшниси унинг ёмонликларидан (офатларидан) омон бўлмаган киши жаннатга кирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ، يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ، لاَ تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنُ شَاةٍ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga — mahram(i) bilan boʻlmasa — bir kun-tun (masofaga) safar qilish joiz emas», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган аёлга — маҳрам(и) билан бўлмаса — бир кун-тун (масофага) сафар қилиш жоиз эмас», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ لِي جَارًا يُؤْذِينِي، فَقَالَ: انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَتَاعَكَ إِلَى الطَّرِيقِ، فَانْطَلَقَ فَأَخْرِجَ مَتَاعَهُ، فَاجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ، فَقَالُوا: مَا شَأْنُكَ؟ قَالَ: لِي جَارٌ يُؤْذِينِي، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ: انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَتَاعَكَ إِلَى الطَّرِيقِ، فَجَعَلُوا يَقُولُونَ: اللَّهُمَّ الْعَنْهُ، اللَّهُمَّ أَخْزِهِ. فَبَلَغَهُ، فَأَتَاهُ فَقَالَ: ارْجِعْ إِلَى مَنْزِلِكَ، فَوَاللَّهِ لاَ أُؤْذِيكَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Rasululloh, menga ozor beradigan bir qoʻshnim bor», dedi. U zot: «Borib, narsalaringni yoʻlga chiqarib qoʻy», dedilar. U borib narsalarini chiqardi. Odamlar uning atrofiga toʻplanib: «Senga nima boʻldi?» deyishdi. U: «Menga ozor beradigan bir qoʻshnim bor edi, buni Nabiy ﷺga aytgan edim, u zot: ‹Borib, narsalaringni yoʻlga chiqarib qoʻy›, dedilar», dedi. Shunda ular: «Allohim, unga laʼnat qil! Allohim, uni rasvo qil!» deya boshlashdi. Bu (gap) haligi qoʻshniga yetib bordi va u kelib: «Uyingga qayt, Allohga qasamki, endi senga ozor bermayman», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Расулуллоҳ, менга озор берадиган бир қўшним бор», деди. У зот: «Бориб, нарсаларингни йўлга чиқариб қўй», дедилар. У бориб нарсаларини чиқарди. Одамлар унинг атрофига тўпланиб: «Сенга нима бўлди?» дейишди. У: «Менга озор берадиган бир қўшним бор эди, буни Набий ﷺга айтган эдим, у зот: ‹Бориб, нарсаларингни йўлга чиқариб қўй›, дедилар», деди. Шунда улар: «Аллоҳим, унга лаънат қил! Аллоҳим, уни расво қил!» дея бошлашди. Бу (гап) ҳалиги қўшнига етиб борди ва у келиб: «Уйингга қайт, Аллоҳга қасамки, энди сенга озор бермайман», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: أَيُّ النَّاسِ أَكْرَمُ؟ قَالَ: أَكْرَمُهُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاهُمْ، قَالُوا: لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ، قَالَ: فَأَكْرَمُ النَّاسِ يُوسُفُ نَبِيُّ اللهِ ابْنُ نَبِيِّ اللهِ ابْنِ خَلِيلِ اللهِ، قَالُوا: لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ، قَالَ: فَعَنْ مَعَادِنِ الْعَرَبِ تَسْأَلُونِي؟ قَالُوا: نَعَمْ، قَالَ: فَخِيَارُكُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُكُمْ فِي الإِسْلاَمِ إِذَا فَقِهُوا.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺdan: «Odamlarning eng karimi (sharaflirogi) kim?» deb soʻraldi. U zot: «Alloh huzurida ularning eng karimi — eng taqvolisidir», dedilar. Ular: «Biz sizdan bu haqda soʻramayapmiz», dedi. U zot: «Unda odamlarning eng karimi — Allohning paygʻambari, Allohning paygʻambari oʻgʻ li, Allohning paygʻambari oʻgʻ li, Allohning xalili (doʻ sti Ibrohim) oʻgʻ li — Yusufdir», dedilar. Ular: «Biz sizdan bu haqda soʻramayapmiz», dedi. U zot: «Unda arablarning maʼdanlari (asl-nasablari) haqida sorayapsizmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedi. U zot: «Johiliyatda yaxshilaringiz — agar (dinni) fiqh (chuqur tushuncha) qilsalar — islomda (ham) yaxshilaringizdir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺдан: «Одамларнинг энг карими (шарафлироги) ким?» деб сўралди. У зот: «Аллоҳ ҳузурида уларнинг энг карими — энг тақволисидир», дедилар. Улар: «Биз сиздан бу ҳақда сўрамаяпмиз», деди. У зот: «Унда одамларнинг энг карими — Аллоҳнинг пайғамбари, Аллоҳнинг пайғамбари ўғ ли, Аллоҳнинг пайғамбари ўғ ли, Аллоҳнинг халили (дў сти Иброҳим) ўғ ли — Юсуфдир», дедилар. Улар: «Биз сиздан бу ҳақда сўрамаяпмиз», деди. У зот: «Унда арабларнинг маъданлари (асл-насаблари) ҳақида сораяпсизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», деди. У зот: «Жоҳилиятда яхшиларингиз — агар (динни) фиқҳ (чуқур тушунча) қилсалар — исломда (ҳам) яхшиларингиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم: السَّاعِي عَلَى الأَرْمَلَةِ وَالْمَسَاكِينِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَكَالَّذِي يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Beva va miskinlar (kun kechirishi) yoʻlida harakat qiluvchi kishi Olloh yoʻlida jihod qiluvchi mujohid kabidir — gumonimcha, u zot: ‹U toʻxtovsiz (namozda) tik turuvchi va orasini uzmay roʻza tutuvchi kabidir› ham dedilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бева ва мискинлар (кун кечириши) йўлида ҳаракат қилувчи киши Оллоҳ йўлида жиҳод қилувчи мужоҳид кабидир — гумонимча, у зот: ‹У тўхтовсиз (намозда) тик турувчи ва орасини узмай рўза тутувчи кабидир› ҳам дедилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَتَّابٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ كَهَاتَيْنِ يُشِيرُ بِإِصْبَعَيْهِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonlar ichida eng yaxshi uy — ichida oʻziga yaxshilik qilinadigan yetim boʻlgan uydir. Musulmonlar ichida eng yomon uy — ichida oʻziga yomonlik qilinadigan yetim boʻlgan uydir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонлар ичида энг яхши уй — ичида ўзига яхшилик қилинадиган етим бўлган уйдир. Мусулмонлар ичида энг ёмон уй — ичида ўзига ёмонлик қилинадиган етим бўлган уйдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ خَالِدٍ الْعَبْسِيِّ قَالَ: مَاتَ ابْنٌ لِي، فَوَجَدْتُ عَلَيْهِ وَجَدَا شَدِيدًا، فَقُلْتُ: يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، مَا سَمِعْتَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا تُسَخِّي بِهِ أَنْفُسَنَا عَنْ مَوْتَانَا؟ قَالَ: سَمِعْتُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: صِغَارُكُمْ دَعَامِيصُ الْجَنَّةِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kichkintoylaringiz jannatning erkin sayr qiluvchilaridir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кичкинтойларингиз жаннатнинг эркин сайр қилувчиларидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ قَالَ: سَمِعْتُ طَلْقَ بْنَ مُعَاوِيَةَ، هُوَ جَدُّهُ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ امْرَأَةً أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِصَبِيٍّ فَقَالَتِ: ادْعُ اللَّهَ لَهُ، فَقَدْ دَفَنْتُ ثَلاَثَةً، فَقَالَ: احْتَظَرْتِ بِحِظَارٍ شَدِيدٍ مِنَ النَّارِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺ huzuriga bir chaqaloq bilan kelib: «U uchun Allohga duo qiling, chunki men (undan avval) uchta (farzandimni) dafn etganman», dedi. U zot: «Sen (oʻzingni) doʻzaxdan mustahkam toʻsiq bilan toʻsibsan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺ ҳузурига бир чақалоқ билан келиб: «У учун Аллоҳга дуо қилинг, чунки мен (ундан аввал) учта (фарзандимни) дафн этганман», деди. У зот: «Сен (ўзингни) дўзахдан мустаҳкам тўсиқ билан тўсибсан», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّا لاَ نَقْدِرُ عَلَيْكَ فِي مَجْلِسِكَ، فَوَاعِدْنَا يَوْمًا نَأْتِكَ فِيهِ، فَقَالَ: مَوْعِدُكُنَّ بَيْتُ فُلاَنٍ، فَجَاءَهُنَّ لِذَلِكَ الْوَعْدِ، وَكَانَ فِيمَا حَدَّثَهُنَّ: مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ يَمُوتُ لَهَا ثَلاَثٌ مِنَ الْوَلَدِ، فَتَحْتَسِبَهُمْ، إِلاَّ دَخَلَتِ الْجَنَّةَ، فَقَالَتِ امْرَأَةٌ: أَوِ اثْنَانِ؟ قَالَ: أَوَِ اثْنَانِ كَانَ سُهَيْلٌ يَتَشَدَّدُ فِي الْحَدِيثِ وَيَحْفَظُ، وَلَمْ يَكُنْ أَحَدٌ يَقْدِرُ أَنْ يَكْتُبَ عِنْدَهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz sizning majlisingizda (erkaklar orasida) sizga yeta olmayapmiz. Bizga kelishimiz uchun bir kunni belgilab bering», dedi. U zot: «Belgilangan joyingiz falonchining uyi», dedilar. Soʻng u zot oʻsha vaʼdaga koʻra ular huzuriga keldilar. U zot ularga aytgan (soʻz)lari orasida shu ham bor edi: «Sizlardan qaysi bir ayolning uch farzandi vafot etsa-yu, ularning (ajrini) Allohdan umid qilib sabr qilsa, albatta jannatga kiradi.» Bir ayol: «Yoki ikkitasi (vafot etsa)-chi?» dedi. U zot: «Yoki ikkitasi ham», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз сизнинг мажлисингизда (эркаклар орасида) сизга ета олмаяпмиз. Бизга келишимиз учун бир кунни белгилаб беринг», деди. У зот: «Белгиланган жойингиз фалончининг уйи», дедилар. Сўнг у зот ўша ваъдага кўра улар ҳузурига келдилар. У зот уларга айтган (сўз)лари орасида шу ҳам бор эди: «Сизлардан қайси бир аёлнинг уч фарзанди вафот этса-ю, уларнинг (ажрини) Аллоҳдан умид қилиб сабр қилса, албатта жаннатга киради.» Бир аёл: «Ёки иккитаси (вафот этса)-чи?» деди. У зот: «Ёки иккитаси ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِذَا سَرَقَ الْمَمْلُوكُ بِعْهُ وَلَوْ بِنَشٍّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ: النَّشُّ: عِشْرُونَ. وَالنَّوَاةُ: خَمْسَةٌ. وَالأُوقِيَّةُ: أَرْبَعُونَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻulom oʻgʻirlik qilsa, uni nash (yarim uqiyaga) boʻlsa-da, sotib yuboringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғулом ўғирлик қилса, уни наш (ярим уқияга) бўлса-да, сотиб юборинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: لاَ تَقُولَنَّ: قَبَّحَ اللَّهُ وَجْهَكَ وَوَجْهَ مَنْ أَشْبَهَ وَجْهَكَ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَلَقَ آدَمَ صلى الله عليه وسلم عَلَى صُورَتِهِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «‹Alloh sening yuzingni va yuzingga oʻxshagan yuzni xunuk qilsin› deb hargiz aytmagin, chunki Alloh azza va jalla Odam (alayhissalom)ni Oʻzi (belgilagan) suratda yaratgan».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «‹Аллоҳ сенинг юзингни ва юзингга ўхшаган юзни хунук қилсин› деб ҳаргиз айтмагин, чунки Аллоҳ азза ва жалла Одам (алайҳиссалом)ни Ўзи (белгилаган) суратда яратган».
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لَتُؤَدُّنَّ الْحُقُوقَ إِلَى أَهْلِهَا، حَتَّى يُقَادَ لِلشَّاةِ الْجَمَّاءِ مِنَ الشَّاةِ الْقَرْنَاءِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haqlar albatta egalariga toʻla beriladi, hatto shoxsiz qoʻyning shoxli qoʻydan haqi (qasosi) ham olib beriladi», dedilar. Bu bobda Abu Zarr va Abdulloh ibn Unaysdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳақлар албатта эгаларига тўла берилади, ҳатто шохсиз қўйнинг шохли қўйдан ҳақи (қасоси) ҳам олиб берилади», дедилар. Бу бобда Абу Зарр ва Абдуллоҳ ибн Унайсдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عِمْرَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: مَنْ ضَرَبَ ضَرْبًا اقْتُصَّ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh ummatim koʻnglidan kechirgan (xayollar)ni — toki ular (bu haqda) gapirmagan yoki amal qilmagan boʻlsalar — kechirdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ умматим кўнглидан кечирган (хаёллар)ни — токи улар (бу ҳақда) гапирмаган ёки амал қилмаган бўлсалар — кечирди», дедилар.
حَدَّثَنَا خَلِيفَةُ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ رَجَاءٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْعَوَّامِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: مَنْ ضَرَبَ ضَرْبًا ظُلْمًا اقْتُصَّ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qabr azobidan, jahannam azobidan va Dajjol fitnasidan panoh tilar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қабр азобидан, жаҳаннам азобидан ва Дажжол фитнасидан паноҳ тилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ: حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ: أَعِينُوا الْعَامِلَ مِنْ عَمَلِهِ، فَإِنَّ عَامِلَ اللهِ لاَ يَخِيبُ، يَعْنِي: الْخَادِمَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Ishchiga ishida yordam beringlar, zero Allohning ishchisi noumid boʻlmaydi», dedi. Yaʼni xizmatkorni nazarda tutdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Ишчига ишида ёрдам беринглар, зеро Аллоҳнинг ишчиси ноумид бўлмайди», деди. Яъни хизматкорни назарда тутди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ قَالَ: حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ: حَدَّثَنِي ابْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ بُكَيْرٍ، أَنَّ عَجْلاَنَ أَبَا مُحَمَّدٍ حَدَّثَهُ قُبَيْلَ وَفَاتِهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: لِلْمَمْلُوكِ طَعَامُهُ وَكِسْوَتُهُ، وَلاَ يُكَلَّفُ إِلاَّ مَا يُطِيقُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mamlukning yeguligi va kiyimi (xoʻjayin zimmasida)dir, unga faqat kuchi yetadigan ish yuklanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мамлукнинг егулиги ва кийими (хўжайин зиммасида)дир, унга фақат кучи етадиган иш юкланади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا بَقَّى غِنًى، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ، تَقُولُ امْرَأَتُكَ: أَنْفِقْ عَلَيَّ أَوْ طَلِّقْنِي، وَيَقُولُ مَمْلُوكُكَ: أَنْفِقْ عَلَيَّ أَوْ بِعْنِي، وَيَقُولُ وَلَدُكَ: إِلَى مَنْ تَكِلُنَا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqaning eng yaxshisi oʻzingni boylik ichida qoldiradiganidir. Yuqoridagi qoʻl pastdagi qoʻldan yaxshiroqdir. Xarajatni oʻzing boquvchi kishilardan boshla. Ayoling: ‹Menga xarajat qil yoki meni taloq qil›, deydi; mamluking: ‹Menga xarajat qil yoki meni sot›, deydi; farzanding esa: ‹Bizni kimga tashlab qoʻyasan?› deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақанинг энг яхшиси ўзингни бойлик ичида қолдирадиганидир. Юқоридаги қўл пастдаги қўлдан яхшироқдир. Харажатни ўзинг боқувчи кишилардан бошла. Аёлинг: ‹Менга харажат қил ёки мени талоқ қил›, дейди; мамлукинг: ‹Менга харажат қил ёки мени сот›, дейди; фарзандинг эса: ‹Бизни кимга ташлаб қўясан?› дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِصَدَقَةٍ، فَقَالَ رَجُلٌ: عِنْدِي دِينَارٌ، قَالَ: أَنْفِقْهُ عَلَى نَفْسِكَ، قَالَ: عِنْدِي آخَرُ، قَالَ: أَنْفِقْهُ عَلَى زَوْجَتِكَ قَالَ: عِنْدِي آخَرُ، قَالَ: أَنْفِقْهُ عَلَى خَادِمِكَ، ثُمَّ أَنْتَ أَبْصَرُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Paygʻambar ﷺ sadaqa qilishga buyurdilar. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, mening (bir) dinorim bor» — dedi. U zot: «Uni oʻzingga sarfla» — dedilar. U: «Mening yana (biri) bor» — dedi. U zot: «Uni bolangga sarfla» — dedilar. U: «Mening yana (biri) bor» — dedi. U zot: «Uni xotiningga sarfla» — dedilar, yoki «zavjangga» dedilar. U: «Mening yana (biri) bor» — dedi. U zot: «Uni xizmatkoringga sarfla» — dedilar. U: «Mening yana (biri) bor» — dedi. U zot: «(Uni nima qilishni) oʻzing yaxshiroq bilasan» — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Пайғамбар ﷺ садақа қилишга буюрдилар. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг (бир) динорим бор» — деди. У зот: «Уни ўзингга сарфла» — дедилар. У: «Менинг яна (бири) бор» — деди. У зот: «Уни болангга сарфла» — дедилар. У: «Менинг яна (бири) бор» — деди. У зот: «Уни хотинингга сарфла» — дедилар, ёки «завжангга» дедилар. У: «Менинг яна (бири) бор» — деди. У зот: «Уни хизматкорингга сарфла» — дедилар. У: «Менинг яна (бири) бор» — деди. У зот: «(Уни нима қилишни) ўзинг яхшироқ биласан» — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ سَعْدٍ مَوْلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ: الْعَبْدُ إِذَا أَطَاعَ سَيِّدَهُ، فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ، فَإِذَا عَصَى سَيِّدَهُ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Qul oʻz xoʻjayiniga itoat qilsa, Aziz va Jalil Allohga itoat qilgan boʻladi. Xoʻjayiniga osiy boʻlsa, Aziz va Jalil Allohga osiy boʻlgan boʻladi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Қул ўз хўжайинига итоат қилса, Азиз ва Жалил Аллоҳга итоат қилган бўлади. Хўжайинига осий бўлса, Азиз ва Жалил Аллоҳга осий бўлган бўлади», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ إِذَا أَدَّى حَقَّ اللهِ وَحَقَّ سَيِّدِهِ، لَهُ أَجْرَانِ، وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ، لَوْلاَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَالْحَجُّ، وَبِرُّ أُمِّي، لَأَحْبَبْتُ أَنْ أَمُوتَ مَمْلُوكًا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Solih (oʻz vazifasini yaxshi ado etadigan) qul uchun ikki ajr bordir», — dedilar. Abu Hurayraning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar Alloh yoʻlidagi jihod, haj va onamga qilingan yaxshilik boʻlmaganida edi, qul holimda oʻlishni yaxshi koʻrgan boʻlardim. (Rovi) dedi: bizga shu xabar yetdiki, Abu Hurayra onasi vafot etgunga qadar, unga hamrohlik qilish (xizmatida boʻlish) uchun haj qilmas edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Солиҳ (ўз вазифасини яхши адо этадиган) қул учун икки ажр бордир», — дедилар. Абу Ҳурайранинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар Аллоҳ йўлидаги жиҳод, ҳаж ва онамга қилинган яхшилик бўлмаганида эди, қул ҳолимда ўлишни яхши кўрган бўлардим. (Рови) деди: бизга шу хабар етдики, Абу Ҳурайра онаси вафот этгунга қадар, унга ҳамроҳлик қилиш (хизматида бўлиш) учун ҳаж қилмас эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ قَالَ: حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمْ: عَبْدِي، أَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ اللهِ، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ اللهِ، وَلْيَقُلْ: غُلاَمِي، جَارِيَتِي، وَفَتَايَ، وَفَتَاتِي.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan biringiz ‹abdim (qulim), amatim (choʻrim)› demasin. Hammangiz Allohning qullarisiz va barcha ayollaringiz Allohning choʻrilaridir. Balki: ‹gʻulomim, joriyam, xizmatkor yigitim, xizmatkor qizim› desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизлардан бирингиз ‹абдим (қулим), аматим (чўрим)› демасин. Ҳаммангиз Аллоҳнинг қулларисиз ва барча аёлларингиз Аллоҳнинг чўриларидир. Балки: ‹ғуломим, жориям, хизматкор йигитим, хизматкор қизим› десин», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، وَحَبِيبٍ، وَهِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ: عَبْدِي وَأَمَتِي، وَلاَ يَقُولَنَّ الْمَمْلُوكُ: رَبِّي وَرَبَّتِي، وَلْيَقُلْ: فَتَايَ وَفَتَاتِي، وَسَيِّدِي وَسَيِّدَتِي، كُلُّكُمْ مَمْلُوكُونَ، وَالرَّبُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan birortangiz ‹abdiy (qulim)› va ‹amatiy (choʻrim)› demasin, qul ham ‹robbiy va robbatiy (xojam va bekam)› demasin. Balki egasi: ‹fatoya va fatotiy (yigitim va qizim)›, desin; qul esa: ‹sayyidiy va sayyidatiy (xojam va bekam)›, desin. Chunki sizlar (Allohning) bandalarisiz, Robb esa Alloh azza va jalladir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирортангиз ‹абдий (қулим)› ва ‹аматий (чўрим)› демасин, қул ҳам ‹роббий ва роббатий (хожам ва бекам)› демасин. Балки эгаси: ‹фатоя ва фатотий (йигитим ва қизим)›, десин; қул эса: ‹саййидий ва саййидатий (хожам ва бекам)›, десин. Чунки сизлар (Аллоҳнинг) бандаларисиз, Робб эса Аллоҳ азза ва жалладир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَشْكُرُ اللَّهَ مَنْ لاَ يَشْكُرُ النَّاسَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odamlarga shukr qilmagan kishi Allohga shukr qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одамларга шукр қилмаган киши Аллоҳга шукр қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِلنَّفَسِ: اخْرُجِي، قَالَتْ: لاَ أَخْرُجُ إِلاَّ كَارِهَةً.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilib: «Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga hajni farz qildi», dedilar. Shunda bir kishi: «Har yilimi?» dedi. U zot jim turdilar, hatto haligi kishi savolini uch marta takrorladi. Keyin: «Agar ‹ha› desam, farz boʻlib qolar edi, agar farz boʻlsa, uni ado eta olmas edingiz. Sizni oʻz holingizga qoʻygan ekanman, meni oʻz holimga qoʻyinglar. Sizdan avvalgilar koʻp savol berganlari va oʻz paygʻambarlariga qarshi ixtilof qilganlari sababli halok boʻlishgan. Sizni bir narsaga buyursam, undan qoʻlingizdan kelganicha bajaringlar, bir narsadan qaytarsam, undan uzoqlashinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилиб: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга ҳажни фарз қилди», дедилар. Шунда бир киши: «Ҳар йилими?» деди. У зот жим турдилар, ҳатто ҳалиги киши саволини уч марта такрорлади. Кейин: «Агар ‹ҳа› десам, фарз бўлиб қолар эди, агар фарз бўлса, уни адо эта олмас эдингиз. Сизни ўз ҳолингизга қўйган эканман, мени ўз ҳолимга қўйинглар. Сиздан аввалгилар кўп савол берганлари ва ўз пайғамбарларига қарши ихтилоф қилганлари сабабли ҳалок бўлишган. Сизни бир нарсага буюрсам, ундан қўлингиздан келганича бажаринглар, бир нарсадан қайтарсам, ундан узоқлашинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: مَرَّ رَجُلٌ مُسْلِمٌ بِشَوْكٍ فِي الطَّرِيقِ، فَقَالَ: لَأُمِيطَنَّ هَذَا الشَّوْكَ، لاَ يَضُرُّ رَجُلاً مُسْلِمًا، فَغُفِرَ لَهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizdan birortamiz oʻrniga yotganida shunday deyishni buyurar edilar: «Allohim, ey osmonlarning Robbi, yerlarning Robbi va bizning Robbimiz, har bir narsaning Robbi, donni va danakni yorib chiqaruvchi, Tavrot, Injil va Qurʼonni nozil qilguvchi! Tepa sochidan ushlab turadigan har bir yomonlik egasining yomonligidan Senga sigʻinaman. Sen Avvalsan, Sendan oldin hech narsa yoʻq; Sen Oxirsan, Sendan keyin hech narsa yoʻq; Sen Zohirsan, Sendan tepada hech narsa yoʻq; Sen Botinsan, Sendan past (yashirin)da hech narsa yoʻq. Qarzimni uzgin va meni faqirlikdan boy qilgin». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биздан бирортамиз ўрнига ётганида шундай дейишни буюрар эдилар: «Аллоҳим, эй осмонларнинг Робби, ерларнинг Робби ва бизнинг Роббимиз, ҳар бир нарсанинг Робби, донни ва данакни ёриб чиқарувчи, Таврот, Инжил ва Қуръонни нозил қилгувчи! Тепа сочидан ушлаб турадиган ҳар бир ёмонлик эгасининг ёмонлигидан Сенга сиғинаман. Сен Аввалсан, Сендан олдин ҳеч нарса йўқ; Сен Охирсан, Сендан кейин ҳеч нарса йўқ; Сен Зоҳирсан, Сендан тепада ҳеч нарса йўқ; Сен Ботинсан, Сендан паст (яширин)да ҳеч нарса йўқ. Қарзимни узгин ва мени фақирликдан бой қилгин». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَصْبَغُ قَالَ: أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي خَالِدُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: الْمُؤْمِنُ مَرْآةُ أَخِيهِ، إِذَا رَأَى فِيهَا عَيْبًا أَصْلَحَهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Moʻmin oʻz birodarining koʻzgusidir. Agar unda biror ayb koʻrsa, uni tuzatib qoʻyadi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мўмин ўз биродарининг кўзгусидир. Агар унда бирор айб кўрса, уни тузатиб қўяди.»
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الْمُؤْمِنُ مَرْآةُ أَخِيهِ، وَالْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ، يَكُفُّ عَلَيْهِ ضَيْعَتَهُ، وَيَحُوطُهُ مِنْ وَرَائِهِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bogʻlaridan bir bogʻdir», dedilar. Shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadiki), u zot: «Mening shu masjidimdagi bir namoz, Masjidul-Haromdan boshqa masjidlardagi ming namozdan afzaldir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan bir necha yoʻldan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим ораси жаннат боғларидан бир боғдир», дедилар. Шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинадики), у зот: «Менинг шу масжидимдаги бир намоз, Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидлардаги минг намоздан афзалдир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан бир неча йўлдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ: سَمِعَ أُذُنَايَ هَاتَانِ، وَبَصُرَ عَيْنَايَ هَاتَانِ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ بِيَدَيْهِ جَمِيعًا بِكَفَّيِّ الْحَسَنِ، أَوِ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِمَا وَقَدَمَيهِ عَلَى قَدَمِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: ارْقَهْ، قَالَ: فَرَقِيَ الْغُلاَمُ حَتَّى وَضَعَ قَدَمَيْهِ عَلَى صَدْرِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: افْتَحْ فَاكَ، ثُمَّ قَبَّلَهُ، ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ أَحِبَّهُ، فَإِنِّي أُحِبُّهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Mana shu ikki qulogʻim eshitdi va mana shu ikki koʻzim koʻrdi: Rasululloh ﷺ ikki qoʻllari bilan Hasan — yoki Husayn (roziyallohu anhumo)ning — kaftlaridan ushladilar; bolaning ikki oyogʻi Rasulullohning ﷺ oyoqlari ustida edi. Rasululloh ﷺ: ‹Yuqoriga chiq!› der edilar. Bola Rasulullohning ﷺ koʻksiga oyoqlarini qoʻygunicha koʻtarilib chiqdi. Soʻng Rasululloh ﷺ: ‹Ogʻzingni och!› dedilar-da, uni oʻpdilar. Keyin: ‹Ey Alloh, uni sevgin, chunki men uni sevaman!› dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: «Мана шу икки қулоғим эшитди ва мана шу икки кўзим кўрди: Расулуллоҳ ﷺ икки қўллари билан Ҳасан — ёки Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)нинг — кафтларидан ушладилар; боланинг икки оёғи Расулуллоҳнинг ﷺ оёқлари устида эди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Юқорига чиқ!› дер эдилар. Бола Расулуллоҳнинг ﷺ кўксига оёқларини қўйгунича кўтарилиб чиқди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: ‹Оғзингни оч!› дедилар-да, уни ўпдилар. Кейин: ‹Эй Аллоҳ, уни севгин, чунки мен уни севаман!› дедилар.»
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ بُرْدٍ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: أَقِلَّ الضَّحِكَ، فَإِنَّ كَثْرَةَ الضَّحِكِ تُمِيتُ الْقَلْبَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Hurayra, taqvodor boʻl, odamlarning eng obidlaridan boʻlasan. Qanoatli boʻl, odamlarning eng shukr qiluvchisi boʻlasan. Oʻzingga ravo koʻrgan narsani odamlarga ham ravo koʻr, moʻmin boʻlasan. Qoʻshningga yaxshi qoʻshnichilik qil, musulmon boʻlasan. Kam kul, chunki koʻp kulish qalbni oʻldiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Ҳурайра, тақводор бўл, одамларнинг энг обидларидан бўласан. Қаноатли бўл, одамларнинг энг шукр қилувчиси бўласан. Ўзингга раво кўрган нарсани одамларга ҳам раво кўр, мўмин бўласан. Қўшнингга яхши қўшничилик қил, мусулмон бўласан. Кам кул, чунки кўп кулиш қалбни ўлдиради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِهِ يَضْحَكُونَ وَيَتَحَدَّثُونَ، فَقَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا، ثُمَّ انْصَرَفَ وَأَبْكَى الْقَوْمَ، وَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ: يَا مُحَمَّدُ، لِمَ تُقَنِّطُ عِبَادِي؟، فَرَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: أَبْشِرُوا، وَسَدِّدُوا، وَقَارِبُوا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilib: «Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga hajni farz qildi», dedilar. Shunda bir kishi: «Har yilimi?» dedi. U zot jim turdilar, hatto haligi kishi savolini uch marta takrorladi. Keyin: «Agar ‹ha› desam, farz boʻlib qolar edi, agar farz boʻlsa, uni ado eta olmas edingiz. Sizni oʻz holingizga qoʻygan ekanman, meni oʻz holimga qoʻyinglar. Sizdan avvalgilar koʻp savol berganlari va oʻz paygʻambarlariga qarshi ixtilof qilganlari sababli halok boʻlishgan. Sizni bir narsaga buyursam, undan qoʻlingizdan kelganicha bajaringlar, bir narsadan qaytarsam, undan uzoqlashinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилиб: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга ҳажни фарз қилди», дедилар. Шунда бир киши: «Ҳар йилими?» деди. У зот жим турдилар, ҳатто ҳалиги киши саволини уч марта такрорлади. Кейин: «Агар ‹ҳа› десам, фарз бўлиб қолар эди, агар фарз бўлса, уни адо эта олмас эдингиз. Сизни ўз ҳолингизга қўйган эканман, мени ўз ҳолимга қўйинглар. Сиздан аввалгилар кўп савол берганлари ва ўз пайғамбарларига қарши ихтилоф қилганлари сабабли ҳалок бўлишган. Сизни бир нарсага буюрсам, ундан қўлингиздан келганича бажаринглар, бир нарсадан қайтарсам, ундан узоқлашинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ مُسْلِمٍ مَوْلَى ابْنَةِ قَارِظٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ رُبَّمَا حَدَّثَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَيَقُولُ: حَدَّثَنِيهِ أَهْدَبُ الشُّفْرَيْنِ، أَبْيَضُ الْكَشْحَيْنِ، إِذَا أَقْبَلَ أَقْبَلَ جَمِيعًا، وَإِذَا أَدْبَرَ، أَدْبَرَ جَمِيعًا، لَمْ تَرَ عَيْنٌ مِثْلَهُ، وَلَنْ تَرَاهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U baʼzan Nabiy ﷺdan hadis aytar, soʻng shunday der edi: «Menga uzun kiprikli, biqinlari oq boʻlgan zot soʻzlab berdilar. U zot birovga yuzlansalar, butunlay yuzlanardilar; yuz oʻgirsalar, butunlay yuz oʻgirardilar. Hech bir koʻz u zotning mislini koʻrmagan va hech qachon koʻrmaydi ham.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У баъзан Набий ﷺдан ҳадис айтар, сўнг шундай дер эди: «Менга узун киприкли, биқинлари оқ бўлган зот сўзлаб бердилар. У зот бировга юзлансалар, бутунлай юзланардилар; юз ўгирсалар, бутунлай юз ўгирардилар. Ҳеч бир кўз у зотнинг мислини кўрмаган ва ҳеч қачон кўрмайди ҳам.»
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي الْهَيْثَمِ: هَلْ لَكَ خَادِمٌ؟ قَالَ: لاَ، قَالَ: فَإِذَا أَتَانَا سَبْيٌ فَأْتِنَا فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرَأْسَيْنِ لَيْسَ مَعَهُمَا ثَالِثٌ، فَأَتَاهُ أَبُو الْهَيْثَمِ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: اخْتَرْ مِنْهُمَا، قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، اخْتَرْ لِي، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ الْمُسْتَشَارَ مُؤْتَمَنٌ، خُذْ هَذَا، فَإِنِّي رَأَيْتُهُ يُصَلِّي، وَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْرًا، فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ: مَا أَنْتَ بِبَالِغٍ مَا قَالَ فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ أَنْ تُعْتِقَهُ، قَالَ: فَهُوَ عَتِيقٌ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيًّا وَلاَ خَلِيفَةً، إِلاَّ وَلَهُ بِطَانَتَانِ: بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَاهُ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَبِطَانَةٌ لاَ تَأْلُوهُ خَبَالاً، وَمَنْ يُوقَ بِطَانَةَ السُّوءِ فَقَدْ وُقِيَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ odatda chiqmaydigan va u paytda hech kim bilan uchrashmaydigan bir soatda (uydan) chiqdilar. Shunda Abu Bakr keldi. U zot: «Seni nima olib keldi, ey Abu Bakr?» — dedilar. U: «Rasululloh ﷺni koʻrish, yuzlariga boqish va salom berish uchun chiqdim», dedi. Koʻp oʻtmay Umar keldi. U zot: «Seni nima olib keldi, ey Umar?» — dedilar. U: «Ochlik, ey Rasululloh!» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Men ham shundan biroz his qildim», dedilar. Soʻng ular Abu Haysam ibn Tayyihon al-Ansoriyning uyiga bordilar. U xurmozorlari va qoʻylari koʻp kishi edi, ammo xizmatkorlari yoʻq edi, shuning uchun uni topmadilar. Ular xotiniga: «Eging qani?» — dedilar. U: «Bizga shirin suv olib kelgani ketdi», dedi. Koʻp oʻtmay Abu Haysam katta meshni koʻtarib keldi-da, uni qoʻydi. Soʻng Nabiy ﷺni quchoqlab, ota-onasini fido qildi. Soʻng ularni bogʻiga olib bordi va ularga boʻyra toʻshadi. Soʻng bir xurmoga borib, bir shingil xurmo olib keldi-da, uni qoʻydi. Nabiy ﷺ: «Bizga uning yetilgan (pishgan) xurmolaridan tanlab kelmaysanmi?» — dedilar. U: «Ey Rasululloh, men oʻzingiz uning pishgan va xom xurmolaridan tanlab olishingizni istadim», dedi. Shunda ular yeb, oʻsha suvdan ichdilar. Rasululloh ﷺ: «Joni Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, mana shu qiyomat kuni soʻraladigan neʼmatlardandir: salqin soya, mazali yetilgan xurmo va sovuq suv», dedilar. Abu Haysam ularga taom tayyorlashga ketdi. Nabiy ﷺ: «Sutli (sogʻin) hayvonni soʻyma», dedilar. U ularga bir urgʻochi yoki erkak echki bolasini soʻyib, olib keldi va ular yedilar. Nabiy ﷺ: «Senda xizmatkor bormi?» — dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Bizga asirlar kelsa, oldimizga kel», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺga ikkita (erkak asir) keltirildi, ular bilan uchinchisi yoʻq edi. Abu Haysam keldi. Nabiy ﷺ: «Bulardan birini tanla», dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, men uchun oʻzingiz tanlang», dedi. Nabiy ﷺ: «Maslahat soʻralgan kishi ishonchli (omonatdor)dir. Mana buni ol, chunki men uni namoz oʻqiyotganini koʻrdim, va unga yaxshilik qil», dedilar. Abu Haysam xotinining oldiga borib, Rasululloh ﷺ aytgan soʻzni unga xabar berdi. Xotini: «Sen uni ozod qilmaguningcha, Nabiy ﷺ u haqida aytgan (martabaga) yeta olmaysan», dedi. U: «Bas, u ozoddir», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Alloh hech bir paygʻambarni va xalifani yubormadiki, magar uning ikkita yaqin (sirdosh)i boʻlgan: bir yaqini uni yaxshilikka buyuradi va yomonlikdan qaytaradi, yana bir yaqini uni buzishdan tinmaydi. Kim yomon yaqindan saqlansa, bas, (yomonlikdan) saqlanibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ одатда чиқмайдиган ва у пайтда ҳеч ким билан учрашмайдиган бир соатда (уйдан) чиқдилар. Шунда Абу Бакр келди. У зот: «Сени нима олиб келди, эй Абу Бакр?» — дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺни кўриш, юзларига боқиш ва салом бериш учун чиқдим», деди. Кўп ўтмай Умар келди. У зот: «Сени нима олиб келди, эй Умар?» — дедилар. У: «Очлик, эй Расулуллоҳ!» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам шундан бироз ҳис қилдим», дедилар. Сўнг улар Абу Ҳайсам ибн Таййиҳон ал-Ансорийнинг уйига бордилар. У хурмозорлари ва қўйлари кўп киши эди, аммо хизматкорлари йўқ эди, шунинг учун уни топмадилар. Улар хотинига: «Эгинг қани?» — дедилар. У: «Бизга ширин сув олиб келгани кетди», деди. Кўп ўтмай Абу Ҳайсам катта мешни кўтариб келди-да, уни қўйди. Сўнг Набий ﷺни қучоқлаб, ота-онасини фидо қилди. Сўнг уларни боғига олиб борди ва уларга бўйра тўшади. Сўнг бир хурмога бориб, бир шингил хурмо олиб келди-да, уни қўйди. Набий ﷺ: «Бизга унинг етилган (пишган) хурмоларидан танлаб келмайсанми?» — дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мен ўзингиз унинг пишган ва хом хурмоларидан танлаб олишингизни истадим», деди. Шунда улар еб, ўша сувдан ичдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Жони Қўлида бўлган Зотга қасамки, мана шу қиёмат куни сўраладиган неъматлардандир: салқин соя, мазали етилган хурмо ва совуқ сув», дедилар. Абу Ҳайсам уларга таом тайёрлашга кетди. Набий ﷺ: «Сутли (соғин) ҳайвонни сўйма», дедилар. У уларга бир урғочи ёки эркак эчки боласини сўйиб, олиб келди ва улар едилар. Набий ﷺ: «Сенда хизматкор борми?» — дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Бизга асирлар келса, олдимизга кел», дедилар. Сўнг Набий ﷺга иккита (эркак асир) келтирилди, улар билан учинчиси йўқ эди. Абу Ҳайсам келди. Набий ﷺ: «Булардан бирини танла», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен учун ўзингиз танланг», деди. Набий ﷺ: «Маслаҳат сўралган киши ишончли (омонатдор)дир. Мана буни ол, чунки мен уни намоз ўқиётганини кўрдим, ва унга яхшилик қил», дедилар. Абу Ҳайсам хотинининг олдига бориб, Расулуллоҳ ﷺ айтган сўзни унга хабар берди. Хотини: «Сен уни озод қилмагунингча, Набий ﷺ у ҳақида айтган (мартабага) ета олмайсан», деди. У: «Бас, у озоддир», деди. Шунда Набий ﷺ: «Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарни ва халифани юбормадики, магар унинг иккита яқин (сирдош)и бўлган: бир яқини уни яхшиликка буюради ва ёмонликдан қайтаради, яна бир яқини уни бузишдан тинмайди. Ким ёмон яқиндан сақланса, бас, (ёмонликдан) сақланибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ: حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ: حَدَّثَنِي بَكْرُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: مَنْ تَقَوَّلَ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ، فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ وَمَنِ اسْتَشَارَهُ أَخُوهُ الْمُسْلِمُ، فَأَشَارَ عَلَيْهِ بِغَيْرِ رُشْدٍ فَقَدْ خَانَهُ وَمَنْ أُفْتِيَ فُتْيَا بِغَيْرِ ثَبْتٍ، فَإِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ummatimning oxirida sizlarga ham, ota-bobolaringizga ham eshitilmagan narsalarni soʻzlaydigan kishilar paydo boʻladi. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar, ular ham sizlardan (yiroq boʻlsin)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Умматимнинг охирида сизларга ҳам, ота-боболарингизга ҳам эшитилмаган нарсаларни сўзлайдиган кишилар пайдо бўлади. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар, улар ҳам сизлардан (йироқ бўлсин)».
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ سَلْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَنْبَغِي لِذِي الْوَجْهَيْنِ أَنْ يَكُونَ أَمِينًا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikkiyuzlamachi kishi ishonchli (amin) boʻlishga loyiq emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Иккиюзламачи киши ишончли (амин) бўлишга лойиқ эмас», дедилар.