حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " اكْلَفُوا مِنَ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا، وَإِنَّ أَحَبَّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهُ وَإِنْ قَلَّ " . وَكَانَ إِذَا عَمِلَ عَمَلاً أَثْبَتَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Amallardan kuchingiz yetadiganini oʻz zimmangizga oling. Zero, siz toliqmaguningizcha Alloh (savob berishdan) toliqmaydi. Albatta, Allohga eng suyukli amal — garchi oz boʻlsa-da, eng davomliysidir». U zot biror amalni qilsalar, uni (doimiy) sobit qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Амаллардан кучингиз етадиганини ўз зиммангизга олинг. Зеро, сиз толиқмагунингизча Аллоҳ (савоб беришдан) толиқмайди. Албатта, Аллоҳга энг суюкли амал — гарчи оз бўлса-да, энг давомлийсидир». У зот бирор амални қилсалар, уни (доимий) собит қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ إِلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ فَجَاءَهُ فَقَالَ : " يَا عُثْمَانُ أَرَغِبْتَ عَنْ سُنَّتِي " . قَالَ : لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَكِنْ سُنَّتَكَ أَطْلُبُ . قَالَ : " فَإِنِّي أَنَامُ وَأُصَلِّي، وَأَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأَنْكِحُ النِّسَاءَ، فَاتَّقِ اللَّهَ يَا عُثْمَانُ، فَإِنَّ لأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِضَيْفِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَصُمْ وَأَفْطِرْ، وَصَلِّ وَنَمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Usmon ibn Mazʼun (roziyallohu anhu)ga (kishi) yuborib (chaqirtirdilar). U kelganida, (u zot): «Ey Usmon, mening sunnatimdan yuz oʻgirdingmi?» — dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey Rasululloh, balki men sizning sunnatingizni talab qilaman», — dedi. (U zot): «Men uxlayman ham, namoz oʻqiyman ham, roʻza tutaman ham, iftor qilaman ham, ayollarga uylanaman ham. Bas, Allohdan qoʻrqgin, ey Usmon. Zero, ahling (xotining)ning sening zimmangda haqqi bor, mehmoningning sening zimmangda haqqi bor, oʻzingning ham sening zimmangda haqqi bor. Bas, roʻza tutgin va iftor ham qilgin, namoz oʻqigin va uxlagin ham», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Усмон ибн Мазъун (розияллоҳу анҳу)га (киши) юбориб (чақиртирдилар). У келганида, (у зот): «Эй Усмон, менинг суннатимдан юз ўгирдингми?» — дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Расулуллоҳ, балки мен сизнинг суннатингизни талаб қиламан», — деди. (У зот): «Мен ухлайман ҳам, намоз ўқийман ҳам, рўза тутаман ҳам, ифтор қиламан ҳам, аёлларга уйланаман ҳам. Бас, Аллоҳдан қўрқгин, эй Усмон. Зеро, аҳлинг (хотининг)нинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, меҳмонингнинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, ўзингнинг ҳам сенинг зиммангда ҳаққи бор. Бас, рўза тутгин ва ифтор ҳам қилгин, намоз ўқигин ва ухлагин ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ masjidda namoz oʻqidilar, u zotning namozlariga (ergashib) bir necha kishi ham namoz oʻqidi. Soʻngra keyingi kechasi yana namoz oʻqidilar, shunda odamlar koʻpaydi. Soʻngra uchinchi kechasi (ham) toʻplandilar, ammo Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqmadilar. Tong otgach, u zot: «Sizlar qilgan ishni koʻrdim. Sizlarning oldingizga chiqishimdan meni faqat shu (namoz) sizlarga farz qilib qoʻyilishidan qoʻrqqanim toʻsdi, xolos», dedilar. Bu Ramazonda boʻlgan edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ масжидда намоз ўқидилар, у зотнинг намозларига (эргашиб) бир неча киши ҳам намоз ўқиди. Сўнгра кейинги кечаси яна намоз ўқидилар, шунда одамлар кўпайди. Сўнгра учинчи кечаси (ҳам) тўпландилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отгач, у зот: «Сизлар қилган ишни кўрдим. Сизларнинг олдингизга чиқишимдан мени фақат шу (намоз) сизларга фарз қилиб қўйилишидан қўрққаним тўсди, холос», дедилар. Бу Рамазонда бўлган эди.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ أَوْزَاعًا فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبْتُ لَهُ حَصِيرًا فَصَلَّى عَلَيْهِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَتْ فِيهِ قَالَ - تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - " أَيُّهَا النَّاسُ أَمَا وَاللَّهِ مَا بِتُّ لَيْلَتِي هَذِهِ بِحَمْدِ اللَّهِ غَافِلاً وَلاَ خَفِيَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Odamlar Ramazonda masjidda turli-tuman (alohida-alohida guruh boʻlib) namoz oʻqir edilar. Bas, Rasululloh ﷺ menga buyurdilar, men u zot uchun boʻyra toʻshadim, u zot uning ustida namoz oʻqidilar — (roviy) shu qissani (keltirdi). U (Oisha) bu haqda: U zot, yaʼni Nabiy ﷺ aytdilar: «Ey odamlar! Alloh nomi bilan qasamki, men bu kechamni Allohga hamd aytib, gʻofil holda oʻtkazmadim va sizlarning joyingiz ham menga mahfiy boʻlmadi (yashirin qolmadi)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Одамлар Рамазонда масжидда турли-туман (алоҳида-алоҳида гуруҳ бўлиб) намоз ўқир эдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ менга буюрдилар, мен у зот учун бўйра тўшадим, у зот унинг устида намоз ўқидилар — (ровий) шу қиссани (келтирди). У (Оиша) бу ҳақда: У зот, яъни Набий ﷺ айтдилар: «Эй одамлар! Аллоҳ номи билан қасамки, мен бу кечамни Аллоҳга ҳамд айтиб, ғофил ҳолда ўтказмадим ва сизларнинг жойингиз ҳам менга маҳфий бўлмади (яширин қолмади)», деди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَدَاوُدُ بْنُ أُمَيَّةَ، أَنَّ سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، - وَقَالَ دَاوُدُ عَنِ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ، - عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَأَبُو يَعْفُورٍ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (Ramazonning oxirgi) oʻn kechasi kirganda, kechani jonlantirar (ibodat bilan oʻtkazar), izorni mahkam bogʻlar (jiddiy kirishar) va ahli-oilasini (namozga) uygʻotar edilar. Abu Dovud aytdi: Abu Yaʼfurning ismi Abdurrahmon ibn Ubayd ibn Nistosdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (Рамазоннинг охирги) ўн кечаси кирганда, кечани жонлантирар (ибодат билан ўтказар), изорни маҳкам боғлар (жиддий киришар) ва аҳли-оиласини (намозга) уйғотар эдилар. Абу Довуд айтди: Абу Яъфурнинг исми Абдурраҳмон ибн Убайд ибн Нистосдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ يَقُولُ فِي السَّجْدَةِ مِرَارًا " سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ kechasi Qurʼon sajdasida sajda qilar edilar va sajdada bir necha bor: «Yuzim uni yaratgan, eshitishi va koʻrishini Oʻzining qudrati va kuchi bilan barpo qilgan Zotga sajda qildi», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ кечаси Қуръон саждасида сажда қилар эдилар ва саждада бир неча бор: «Юзим уни яратган, эшитиши ва кўришини Ўзининг қудрати ва кучи билан барпо қилган Зотга сажда қилди», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ بِأَىِّ شَىْءٍ كَانَ يُوتِرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ وَفِي الثَّالِثَةِ بِـ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ .
Abdulaziz ibn Jurayj (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ vitrni nima (qiroat) bilan oʻqir edilar?» deb soʻradim. Shunda u shu maʼnoni zikr qildi va dedi: «Uchinchi (rakaat)da {Qul huvallohu ahad} (Ixlos surasi) va muavvizatayn (Falaq va Nos suralari) bilan (oʻqir edilar)».Абдулазиз ибн Журайж (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ витрни нима (қироат) билан ўқир эдилар?» деб сўрадим. Шунда у шу маънони зикр қилди ва деди: «Учинчи (ракаат)да {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Ихлос сураси) ва муаввизатайн (Фалақ ва Нос суралари) билан (ўқир эдилар)».
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِي نَوْفَلٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَحِبُّ الْجَوَامِعَ مِنَ الدُّعَاءِ وَيَدَعُ مَا سِوَى ذَلِكَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ duoning jamʼ qiluvchi (jome) lozim qisqalarini yaxshi koʻrar, ulardan boshqasini esa tark etardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ дуонинг жамъ қилувчи (жоме) лозим қисқаларини яхши кўрар, улардан бошқасини эса тарк этардилар», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُرِقَتْ مِلْحَفَةٌ لَهَا فَجَعَلَتْ تَدْعُو عَلَى مَنْ سَرَقَهَا فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تُسَبِّخِي عَنْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لاَ تُسَبِّخِي أَىْ لاَ تُخَفِّفِي عَنْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u: Uning bir choyshabi oʻgʻirlandi va u oʻgʻirlagan kishiga qargʻash (qarshi duo qilish)ga tushdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Undan (gunohini) yengillatib yuborma», deya boshladilar, dedi. Abu Dovud aytadi: «la tusabbixiy» — yaʼni undan yengillatib yuborma, demakdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у: Унинг бир чойшаби ўғирланди ва у ўғирлаган кишига қарғаш (қарши дуо қилиш)га тушди. Шунда Набий ﷺ: «Ундан (гуноҳини) енгиллатиб юборма», дея бошладилар, деди. Абу Довуд айтади: «ла тусаббихий» — яъни ундан енгиллатиб юборма, демакдир.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، وَخَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَلَّمَ قَالَ " اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ salom berganlarida: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarokta yo zal-jalali val-ikrom (Ey Alloh, Sen Salomsan (eyibdan poksan) va salomatlik Sendandir. Sen barokotlisan, ey ulugʻlik va karam egasi)» deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ салом берганларида: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табарокта ё зал-жалали вал-икром (Эй Аллоҳ, Сен Саломсан (эйибдан поксан) ва саломатлик Сендандир. Сен барокотлисан, эй улуғлик ва карам эгаси)» деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ النَّارِ وَمِنْ شَرِّ الْغِنَى وَالْفَقْرِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ushbu kalimalar bilan duo qilar edilar: «Allohumma, men Sendan oʻt fitnasidan va oʻt azobidan, hamda boylik va faqirlik yomonligidan panoh soʻrayman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ушбу калималар билан дуо қилар эдилар: «Аллоҳумма, мен Сендан ўт фитнасидан ва ўт азобидан, ҳамда бойлик ва фақирлик ёмонлигидан паноҳ сўрайман».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أُخْبِرْتُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ وَهِيَ تَذْكُرُ شَأْنَ خَيْبَرَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَبْعَثُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ إِلَى يَهُودِ خَيْبَرَ فَيَخْرِصُ النَّخْلَ حِينَ يَطِيبُ قَبْلَ أَنْ يُؤْكَلَ مِنْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Xaybar voqeasini eslab turib shunday dedi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ravohani Xaybar yahudiylariga yuborar edilar, u esa xurmo pishib yetilgan paytda, undan hali yeyilmasdan oldin (hosilni) chamalab oʻlchardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Хайбар воқеасини эслаб туриб шундай деди: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Равоҳани Хайбар яҳудийларига юборар эдилар, у эса хурмо пишиб етилган пайтда, ундан ҳали ейилмасдан олдин (ҳосилни) чамалаб ўлчарди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَنْفَقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ كَانَ لَهَا أَجْرُ مَا أَنْفَقَتْ وَلِزَوْجِهَا أَجْرُ مَا اكْتَسَبَ وَلِخَازِنِهِ مِثْلُ ذَلِكَ لاَ يَنْقُصُ بَعْضُهُمْ أَجْرَ بَعْضٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Ayol erining uyidan (molidan) buzgʻunchilik qilmagan holda (sadaqa qilib) infoq qilsa, infoq qilgani uchun unga ajr boʻladi, eriga esa topib kelgani uchun ajr boʻladi, (molni saqlagan) xazinaboniga ham shunga oʻxshash ajr boʻladi. Ularning biri ikkinchisining ajridan hech narsa kamaytirmaydi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Аёл эрининг уйидан (молидан) бузғунчилик қилмаган ҳолда (садақа қилиб) инфоқ қилса, инфоқ қилгани учун унга ажр бўлади, эрига эса топиб келгани учун ажр бўлади, (молни сақлаган) хазинабонига ҳам шунга ўхшаш ажр бўлади. Уларнинг бири иккинчисининг ажридан ҳеч нарса камайтирмайди».
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ بَهْرَامَ الْمَدَائِنِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعَافَى بْنُ عِمْرَانَ، عَنْ أَفْلَحَ، - يَعْنِي ابْنَ حُمَيْدٍ - عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْعِرَاقِ ذَاتَ عِرْقٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Iroq ahli uchun Zoti Irqni miqot qilib belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ироқ аҳли учун Зоти Ирқни миқот қилиб белгиладилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ نُفِسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ بِمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ بِالشَّجَرَةِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَا بَكْرٍ أَنْ تَغْتَسِلَ فَتُهِلَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Asmo bint Umays Shajara degan joyda Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻib, nifos koʻrdi. Shunda Rasululloh ﷺ Abu Bakrga buyurdilarki, u (Asmo) gʻusl qilib, (soʻng) ehrom bogʻlasin.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асмо бинт Умайс Шажара деган жойда Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғиб, нифос кўрди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга буюрдиларки, у (Асмо) ғусл қилиб, (сўнг) эҳром боғласин.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلإِحْلاَلِهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehrom bogʻlashlaridan oldin ehromlari uchun, hamda Baytni tavof qilishlaridan oldin ehromdan chiqishlari uchun atir surtar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳром боғлашларидан олдин эҳромлари учун, ҳамда Байтни тавоф қилишларидан олдин эҳромдан чиқишлари учун атир суртар эдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الْمِسْكِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Goʻyo men hozir ham Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida sochlari ajratilgan joyidagi mushk yaltirashiga qarab turgandekman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Гўё мен ҳозир ҳам Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида сочлари ажратилган жойидаги мушк ялтирашига қараб тургандекман.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَحَرَ عَنْ آلِ مُحَمَّدٍ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بَقَرَةً وَاحِدَةً .
Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Vidolashuv hajjida Muhammad oilasi (rafiqalari) nomidan bitta sigir soʻyib qurbonlik qildilar.Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Видолашув ҳажжида Муҳаммад оиласи (рафиқалари) номидан битта сигир сўйиб қурбонлик қилдилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهْدَى غَنَمًا مُقَلَّدَةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ boʻyniga qiloda (belgi) osilgan qoʻylarni qurbonlik qilib (Kaʼbaga) yubordilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бўйнига қилода (белги) осилган қўйларни қурбонлик қилиб (Каъбага) юбордилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَ بُدْنِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَىَّ ثُمَّ أَشْعَرَهَا وَقَلَّدَهَا ثُمَّ بَعَثَ بِهَا إِلَى الْبَيْتِ وَأَقَامَ بِالْمَدِينَةِ فَمَا حَرُمَ عَلَيْهِ شَىْءٌ كَانَ لَهُ حِلاًّ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Men Rasululloh ﷺning qurbonlik tuyalarining qilodalarini (boʻyin belgilarini) oʻz qoʻllarim bilan eshdim. Soʻng u zot ularni eshar qildilar (belgilab qonatdilar) va qiloda osdilar, keyin ularni (Kaʼbatullohga) yubordilar va oʻzlari Madinada qoldilar. Shunda u zotga halol boʻlgan biror narsa harom boʻlmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қурбонлик туяларининг қилодаларини (бўйин белгиларини) ўз қўлларим билан эшдим. Сўнг у зот уларни эшар қилдилар (белгилаб қонатдилар) ва қилода осдилар, кейин уларни (Каъбатуллоҳга) юбордилар ва ўзлари Мадинада қолдилар. Шунда у зотга ҳалол бўлган бирор нарса ҳаром бўлмади.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدٍ الرَّمْلِيُّ الْهَمْدَانِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنَّ اللَّيْثَ بْنَ سَعْدٍ، حَدَّثَهُمْ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهْدِي مِنَ الْمَدِينَةِ فَأَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْيِهِ ثُمَّ لاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُ الْمُحْرِمُ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ Madinadan qurbonlik (hayvonlarini Makkaga) yuborar edilar. Men u zotning qurbonligining qilodalarini (boʻyin belgilarini) eshar edim. Soʻng u zot ehromdagi kishi tiyiladigan biror narsadan tiyilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан қурбонлик (ҳайвонларини Маккага) юборар эдилар. Мен у зотнинг қурбонлигининг қилодаларини (бўйин белгиларини) эшар эдим. Сўнг у зот эҳромдаги киши тийиладиган бирор нарсадан тийилмас эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، وَعَنْ إِبْرَاهِيمَ، - زَعَمَ أَنَّهُ سَمِعَهُ مِنْهُمَا، جَمِيعًا وَلَمْ يَحْفَظْ حَدِيثَ هَذَا مِنْ حَدِيثِ هَذَا وَلاَ حَدِيثَ هَذَا مِنْ حَدِيثِ هَذَا - قَالاَ قَالَتْ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَدْىِ فَأَنَا فَتَلْتُ قَلاَئِدَهَا بِيَدِي مِنْ عِهْنٍ كَانَ عِنْدَنَا ثُمَّ أَصْبَحَ فِينَا حَلاَلاً يَأْتِي مَا يَأْتِي الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِهِ .
Mominlarning onasi (Oisha roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ qurbonlik (hayvonlari)ni (Makkaga) yubordilar. Men ularning qilodalarini (boʻyin belgilarini) bizning yonimizda boʻlgan rangli jundan oʻz qoʻlim bilan eshdim. Soʻng u zot ertasi kuni bizning oramizda halol (ehromsiz) holda boʻldilar, ehrom kiymagan kishi oʻz ahli (rafiqasi) bilan qiladigan ishni qildilar.Моминларнинг онаси (Оиша розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик (ҳайвонлари)ни (Маккага) юбордилар. Мен уларнинг қилодаларини (бўйин белгиларини) бизнинг ёнимизда бўлган рангли жундан ўз қўлим билан эшдим. Сўнг у зот эртаси куни бизнинг орамизда ҳалол (эҳромсиз) ҳолда бўлдилар, эҳром киймаган киши ўз аҳли (рафиқаси) билан қиладиган ишни қилдилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْجُنَيْدِ الدَّامَغَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ سُوَيْدٍ الثَّقَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، - رضى الله عنها - حَدَّثَتْهَا قَالَتْ كُنَّا نَخْرُجُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ فَنُضَمِّدُ جِبَاهَنَا بِالسُّكِّ الْمُطَيَّبِ عِنْدَ الإِحْرَامِ فَإِذَا عَرِقَتْ إِحْدَانَا سَالَ عَلَى وَجْهِهَا فَيَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلاَ يَنْهَاهَا .
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Biz Paygʻambar ﷺ bilan Makkaga chiqar edik va ehromga kirayotganimizda peshonalarimizni xushboʻylantirilgan sukk (atir) bilan surtardik. Bizdan biri terlasa, u (atir) yuziga oqib tushardi. Paygʻambar ﷺ buni koʻrar, lekin uni qaytarmas edilar.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Биз Пайғамбар ﷺ билан Маккага чиқар эдик ва эҳромга кираётганимизда пешоналаримизни хушбўйлантирилган сукк (атир) билан суртардик. Биздан бири терласа, у (атир) юзига оқиб тушарди. Пайғамбар ﷺ буни кўрар, лекин уни қайтармас эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ ذَكَرْتُ لاِبْنِ شِهَابٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - كَانَ يَصْنَعُ ذَلِكَ - يَعْنِي يَقْطَعُ الْخُفَّيْنِ لِلْمَرْأَةِ الْمُحْرِمَةِ - ثُمَّ حَدَّثَتْهُ صَفِيَّةُ بِنْتُ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ رَخَّصَ لِلنِّسَاءِ فِي الْخُفَّيْنِ فَتَرَكَ ذَلِكَ .
Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) aytadi: Abdulloh — yaʼni Ibn Umar (roziyallohu anhumo) — shunday qilar edi, yaʼni ehromdagi ayol uchun mahsini kesib berardi. Soʻng Safiyya binti Abu Ubayd unga Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib: Rasululloh ﷺ ayollarga mahsi (kiyish) borasida ruxsat berganlar, deb aytdi. Shundan soʻng u (Ibn Umar mahsini kesishni) tark qildi.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Абдуллоҳ — яъни Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) — шундай қилар эди, яъни эҳромдаги аёл учун маҳсини кесиб берарди. Сўнг Сафийя бинти Абу Убайд унга Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб: Расулуллоҳ ﷺ аёлларга маҳси (кийиш) борасида рухсат берганлар, деб айтди. Шундан сўнг у (Ибн Умар маҳсини кесишни) тарк қилди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ الرُّكْبَانُ يَمُرُّونَ بِنَا وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحْرِمَاتٌ فَإِذَا حَاذَوْا بِنَا سَدَلَتْ إِحْدَانَا جِلْبَابَهَا مِنْ رَأْسِهَا إِلَى وَجْهِهَا فَإِذَا جَاوَزُونَا كَشَفْنَاهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga ehrom holatida boʻlganimizda, yonimizdan otliqlar oʻtib turardi. Ular bizning roʻparamizga kelganlarida, har birimiz boshidan yuziga jilboblarini tushirib olardik. Ular bizdan oʻtib ketganlaridan keyin esa (yuzimizni) ochib olardik», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эҳром ҳолатида бўлганимизда, ёнимиздан отлиқлар ўтиб турарди. Улар бизнинг рўпарамизга келганларида, ҳар биримиз бошидан юзига жилбобларини тушириб олардик. Улар биздан ўтиб кетганларидан кейин эса (юзимизни) очиб олардик», деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ مِنْ كَدَاءَ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ وَدَخَلَ فِي الْعُمْرَةِ مِنْ كُدًى قَالَ وَكَانَ عُرْوَةُ يَدْخُلُ مِنْهُمَا جَمِيعًا وَكَانَ أَكْثَرُ مَا كَانَ يَدْخُلُ مِنْ كُدًى وَكَانَ أَقْرَبَهُمَا إِلَى مَنْزِلِهِ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ (Makka) fathi yili Makkaning yuqori tomonidagi Kadodan kirdilar, umrada esa Kudodan kirdilar. (Rovi) aytdi: Urva ikkovidan ham kirar edi, lekin koʻpincha Kudodan kirardi, chunki u uyiga ikkovidan yaqinrogʻi edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ (Макка) фатҳи йили Макканинг юқори томонидаги Кадодан кирдилар, умрада эса Кудодан кирдилар. (Рови) айтди: Урва икковидан ҳам кирар эди, лекин кўпинча Кудодан кирарди, чунки у уйига икковидан яқинроғи эди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ مَكَّةَ دَخَلَ مِنْ أَعْلاَهَا وَخَرَجَ مِنْ أَسْفَلِهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Makkaga kirganlarida, uning yuqori tomonidan kirar, pastki tomonidan chiqar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Маккага кирганларида, унинг юқори томонидан кирар, пастки томонидан чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَرَمْىُ الْجِمَارِ لإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Baytni tavof qilish, Safo va Marva orasini (saʼy qilish) hamda jamralarga tosh otish faqat Allohni zikr qilishni barpo etish uchun joriy qilingan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Байтни тавоф қилиш, Сафо ва Марва орасини (саъй қилиш) ҳамда жамраларга тош отиш фақат Аллоҳни зикр қилишни барпо этиш учун жорий қилинган», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَصْحَابَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ لَمْ يَطُوفُوا حَتَّى رَمَوُا الْجَمْرَةَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan sahobalar Jamraga tosh otmagunlaricha (Kaʼbani) tavof qilmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган саҳобалар Жамрага тош отмагунларича (Каъбани) тавоф қилмадилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَتْ قُرَيْشٌ وَمَنْ دَانَ دِينَهَا يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ وَكَانُوا يُسَمَّوْنَ الْحُمْسَ وَكَانَ سَائِرُ الْعَرَبِ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ قَالَتْ فَلَمَّا جَاءَ الإِسْلاَمُ أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْتِيَ عَرَفَاتٍ فَيَقِفَ بِهَا ثُمَّ يُفِيضَ مِنْهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى { ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ } .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quraysh va ularning diniga ergashganlar Muzdalifada toʻxtardilar va ular «Hums» deb atalardi; qolgan arablar esa Arafada toʻxtardilar. U dedi: Islom kelganda, Alloh taolo Oʻz Paygʻambari ﷺga Arafotga kelib, u yerda toʻxtashni, soʻng undan (Muzdalifaga) shoshilib qaytishni buyurdi. Mana shu Alloh taoloning: {Soʻng odamlar shoshilib qaytadigan joydan shoshilib qaytinglar} (Baqara 199) degan soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурайш ва уларнинг динига эргашганлар Муздалифада тўхтардилар ва улар «Ҳумс» деб аталарди; қолган араблар эса Арафада тўхтардилар. У деди: Ислом келганда, Аллоҳ таоло Ўз Пайғамбари ﷺга Арафотга келиб, у ерда тўхташни, сўнг ундан (Муздалифага) шошилиб қайтишни буюрди. Мана шу Аллоҳ таолонинг: {Сўнг одамлар шошилиб қайтадиган жойдан шошилиб қайтинглар} (Бақара 199) деган сўзидир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ أَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِأُمِّ سَلَمَةَ لَيْلَةَ النَّحْرِ فَرَمَتِ الْجَمْرَةَ قَبْلَ الْفَجْرِ ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ وَكَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ الْيَوْمَ الَّذِي يَكُونُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - تَعْنِي - عِنْدَهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺ Umm Salamani nahr kechasida joʻnatdilar. U tongdan oldin jamraga tosh otdi, soʻng (Makkaga) yoʻl olib, ifoza tavofini qildi. Oʻsha kun Rasululloh ﷺ uning huzurida boʻladigan kun edi» — yaʼni oʻzining (Umm Salamaning) navbati kunini koʻzda tutdi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺ Умм Саламани наҳр кечасида жўнатдилар. У тонгдан олдин жамрага тош отди, сўнг (Маккага) йўл олиб, ифоза тавофини қилди. Ўша кун Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида бўладиган кун эди» — яъни ўзининг (Умм Саламанинг) навбати кунини кўзда тутди, деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ آخِرِ يَوْمِهِ حِينَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مِنًى فَمَكَثَ بِهَا لَيَالِيَ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ يَرْمِي الْجَمْرَةَ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ كُلَّ جَمْرَةٍ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَقِفُ عِنْدَ الأُولَى وَالثَّانِيَةِ فَيُطِيلُ الْقِيَامَ وَيَتَضَرَّعُ وَيَرْمِي الثَّالِثَةَ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (qurbonlik kuni) oxirgi kunining oxirida, peshin namozini oʻqiganlaridan soʻng ifoza tavofini qildilar. Soʻngra Minoga qaytdilar va u yerda tashriq kunlari kechalarida toʻxtadilar. Quyosh ogʻib (zavolga yetganda) jamralarga tosh otar edilar, har bir jamraga yetti tosh otib, har bir tosh bilan takbir aytar edilar. Birinchi va ikkinchi (jamra)da toʻxtab, uzoq qiyomda turib, tazarru qilar (yolvorib duo qilar) edilar. Uchinchi (jamra)ga tosh otib, uning oldida toʻxtamas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (қурбонлик куни) охирги кунининг охирида, пешин намозини ўқиганларидан сўнг ифоза тавофини қилдилар. Сўнгра Минога қайтдилар ва у ерда ташриқ кунлари кечаларида тўхтадилар. Қуёш оғиб (заволга етганда) жамраларга тош отар эдилар, ҳар бир жамрага етти тош отиб, ҳар бир тош билан такбир айтар эдилар. Биринчи ва иккинчи (жамра)да тўхтаб, узоқ қиёмда туриб, тазарру қилар (ёлвориб дуо қилар) эдилар. Учинчи (жамра)га тош отиб, унинг олдида тўхтамас эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَمَى أَحَدُكُمْ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كُلُّ شَىْءٍ إِلاَّ النِّسَاءَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثٌ ضَعِيفٌ الْحَجَّاجُ لَمْ يَرَ الزُّهْرِيَّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz Jamratul-Aqaba (Aqaba jamrasi)ga tosh otsa, unga ayollar(ga yaqinlik qilish)dan boshqa hamma narsa halol boʻladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu zaif hadisdir. (Roviy) Hajjoj az-Zuhriyni koʻrmagan va undan (hadis) eshitmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз Жамратул-Ақаба (Ақаба жамраси)га тош отса, унга аёллар(га яқинлик қилиш)дан бошқа ҳамма нарса ҳалол бўлади», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу заиф ҳадисдир. (Ровий) Ҳажжож аз-Зуҳрийни кўрмаган ва ундан (ҳадис) эшитмаган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اعْتَمَرَ عُمْرَتَيْنِ عُمْرَةً فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةً فِي شَوَّالٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ikki marta umra qildilar: biri Zulqaʼda oyida, ikkinchisi Shavvol oyida.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ икки марта умра қилдилар: бири Зулқаъда ойида, иккинчиси Шаввол ойида.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ فَقِيلَ إِنَّهَا قَدْ حَاضَتْ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّهَا حَابِسَتُنَا " . فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا قَدْ أَفَاضَتْ . فَقَالَ " فَلاَ إِذًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyya binti Huyayyni eslaganlarida, u zotga: «U hayz koʻrdi», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ehtimol u bizni ushlab qolar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u tavofi ifozani ado etgan-ku», dedilar. U zot: «Unday boʻlsa, yoʻq (kutmaymiz)», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийя бинти Ҳуяййни эслаганларида, у зотга: «У ҳайз кўрди», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эҳтимол у бизни ушлаб қолар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у тавофи ифозани адо этган-ку», дедилар. У зот: «Ундай бўлса, йўқ (кутмаймиз)», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَفْلَحَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ أَحْرَمْتُ مِنَ التَّنْعِيمِ بِعُمْرَةٍ فَدَخَلْتُ فَقَضَيْتُ عُمْرَتِي وَانْتَظَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالأَبْطَحِ حَتَّى فَرَغْتُ وَأَمَرَ النَّاسَ بِالرَّحِيلِ . قَالَتْ وَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْبَيْتَ فَطَافَ بِهِ ثُمَّ خَرَجَ .
Moʻʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Men Tanʼimdan umra niyatida ehrom bogʻladim, soʻng (Makkaga) kirib umramni ado etdim. Rasululloh ﷺ men (umrani) bitirgunimcha Abtahda meni kutib turdilar va odamlarga (Madinaga) joʻnashga buyurdilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ Baytga (Kaʼbaga) keldilar va uni tavof qildilar, soʻngra chiqib (ketdilar).Мўъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Мен Танъимдан умра ниятида эҳром боғладим, сўнг (Маккага) кириб умрамни адо этдим. Расулуллоҳ ﷺ мен (умрани) битиргунимча Абтаҳда мени кутиб турдилар ва одамларга (Мадинага) жўнашга буюрдилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ Байтга (Каъбага) келдилар ва уни тавоф қилдилар, сўнгра чиқиб (кетдилар).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، - يَعْنِي الْحَنَفِيَّ - حَدَّثَنَا أَفْلَحُ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْتُ مَعَهُ - تَعْنِي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - فِي النَّفْرِ الآخِرِ فَنَزَلَ الْمُحَصَّبَ - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ بَشَّارٍ قِصَّةَ بَعْثِهَا إِلَى التَّنْعِيمِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ - قَالَتْ ثُمَّ جِئْتُهُ بِسَحَرٍ فَأَذَّنَ فِي أَصْحَابِهِ بِالرَّحِيلِ فَارْتَحَلَ فَمَرَّ بِالْبَيْتِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ فَطَافَ بِهِ حِينَ خَرَجَ ثُمَّ انْصَرَفَ مُتَوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Men u zot — yaʼni Nabiy ﷺ bilan birga oxirgi koʻchish (nafr)da chiqdim, u zot Muhassabga tushdilar. — Abu Dovud aytdi: Ibn Bashshor bu hadisda (Oishaning) Tanʼimga yuborilishi voqeasini zikr qilmadi. — (Oisha) dedi: Soʻngra men u zotning oldiga sahar paytida keldim. U zot ashoblariga joʻnashga jar soldilar va oʻzlari ham yoʻlga chiqdilar. U zot bomdod namozidan oldin Baytga (Kaʼbaga) yetib keldilar, chiqar chogʻlarida uni tavof qildilar, soʻngra Madina tomon yuz tutib ketdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Мен у зот — яъни Набий ﷺ билан бирга охирги кўчиш (нафр)да чиқдим, у зот Муҳассабга тушдилар. — Абу Довуд айтди: Ибн Башшор бу ҳадисда (Оишанинг) Танъимга юборилиши воқеасини зикр қилмади. — (Оиша) деди: Сўнгра мен у зотнинг олдига саҳар пайтида келдим. У зот ашобларига жўнашга жар солдилар ва ўзлари ҳам йўлга чиқдилар. У зот бомдод намозидан олдин Байтга (Каъбага) етиб келдилар, чиқар чоғларида уни тавоф қилдилар, сўнгра Мадина томон юз тутиб кетдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّمَا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُحَصَّبَ لِيَكُونَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِ وَلَيْسَ بِسُنَّةٍ فَمَنْ شَاءَ نَزَلَهُ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَنْزِلْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Rasululloh ﷺ Muhassabga faqat (Madinaga) chiqishlari osonroq boʻlishi uchun tushdilar, bu sunnat (yaʼni haj amallaridan) emas. Bas, kim xohlasa u yerga tushadi, kim xohlamasa tushmaydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ Муҳассабга фақат (Мадинага) чиқишлари осонроқ бўлиши учун тушдилар, бу суннат (яъни ҳаж амалларидан) эмас. Бас, ким хоҳласа у ерга тушади, ким хоҳламаса тушмайди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَبْنِي لَكَ بِمِنًى بَيْتًا أَوْ بِنَاءً يُظِلُّكَ مِنَ الشَّمْسِ فَقَالَ " لاَ إِنَّمَا هُوَ مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ إِلَيْهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, sizga Minoda quyoshdan soya qiladigan bir uy yoki bino qurib bermaylikmi?» dedim. U zot ﷺ: «Yoʻq, u (Mino) faqat unga oldin yetib kelgan kishining qoʻnaloq joyidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, сизга Минода қуёшдан соя қиладиган бир уй ёки бино қуриб бермайликми?» дедим. У зот ﷺ: «Йўқ, у (Мино) фақат унга олдин етиб келган кишининг қўналоқ жойидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ كُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَدْخُلَ الْبَيْتَ فَأُصَلِّيَ فِيهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِي فَأَدْخَلَنِي فِي الْحِجْرِ فَقَالَ " صَلِّي فِي الْحِجْرِ إِذَا أَرَدْتِ دُخُولَ الْبَيْتِ فَإِنَّمَا هُوَ قِطْعَةٌ مِنَ الْبَيْتِ فَإِنَّ قَوْمَكِ اقْتَصَرُوا حِينَ بَنَوُا الْكَعْبَةَ فَأَخْرَجُوهُ مِنَ الْبَيْتِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Uyga (Kaʼbaga) kirib, uning ichida namoz oʻqishni yaxshi koʻrar edim. Rasululloh ﷺ qoʻlimdan ushlab, meni Hijrga kiritdilar va: «Uyga (Kaʼbaga) kirmoqchi boʻlsang, Hijrda namoz oʻqi, chunki u Uydan (Kaʼbadan) bir boʻlakdir. Qavming Kaʼbani qurganlarida (mablagʻ yetmay) uni qisqartirib, uni Uydan (Kaʼbadan) chiqarib qoʻyishgan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Уйга (Каъбага) кириб, унинг ичида намоз ўқишни яхши кўрар эдим. Расулуллоҳ ﷺ қўлимдан ушлаб, мени Ҳижрга киритдилар ва: «Уйга (Каъбага) кирмоқчи бўлсанг, Ҳижрда намоз ўқи, чунки у Уйдан (Каъбадан) бир бўлакдир. Қавминг Каъбани қурганларида (маблағ етмай) уни қисқартириб, уни Уйдан (Каъбадан) чиқариб қўйишган», дедилар.