حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَدِينَةُ حَرَمٌ، مِنْ كَذَا إِلَى كَذَا، لاَ يُقْطَعُ شَجَرُهَا، وَلاَ يُحْدَثُ فِيهَا حَدَثٌ، مَنْ أَحْدَثَ حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ‏"‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Madina — (mana) bu joydan (mana) bu joygacha haram(dir). Uning daraxtlarini kesish, unda bidʼat paydo qilish yoki gunoh ish qilish (mumkin emas); kim unda bidʼat paydo qilsa yoki gunoh (ish) qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻladi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мадина — (мана) бу жойдан (мана) бу жойгача ҳарам(дир). Унинг дарахтларини кесиш, унда бидъат пайдо қилиш ёки гуноҳ иш қилиш (мумкин эмас); ким унда бидъат пайдо қилса ёки гуноҳ (иш) қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлади», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ‏.‏ فَأَمَرَ بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ، فَنُبِشَتْ، ثُمَّ بِالْخِرَبِ فَسُوِّيَتْ، وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ، فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Madinaga keldilar va bir masjid qurishni buyurdilar hamda: «Ey Bani Najjor! Menga (yeringizning) narxini aytinglar», — dedilar. Ular: «Biz uning narxini — Allohdan boshqadan — istamaymiz (yaʼni biz buni Alloh uchun beramiz)», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ — mushriklarning qabrlarini kovlab olib tashlashni, yerni tekislashni va xurmo daraxtlarini kesishni — buyurdilar. Kesilgan xurmo (daraxtlari) masjidning qiblasi tomonga (tizib) qoʻyildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Мадинага келдилар ва бир масжид қуришни буюрдилар ҳамда: «Эй Бани Нажжор! Менга (ерингизнинг) нархини айтинглар», — дедилар. Улар: «Биз унинг нархини — Аллоҳдан бошқадан — истамаймиз (яъни биз буни Аллоҳ учун берамиз)», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ — мушрикларнинг қабрларини ковлаб олиб ташлашни, ерни текислашни ва хурмо дарахтларини кесишни — буюрдилар. Кесилган хурмо (дарахтлари) масжиднинг қибласи томонга (тизиб) қўйилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حُرِّمَ مَا بَيْنَ لاَبَتَىِ الْمَدِينَةِ عَلَى لِسَانِي ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَنِي حَارِثَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَرَاكُمْ يَا بَنِي حَارِثَةَ قَدْ خَرَجْتُمْ مِنَ الْحَرَمِ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ الْتَفَتَ، فَقَالَ ‏"‏ بَلْ أَنْتُمْ فِيهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men Madinani — uning ikki (qora toshli) togʻi (Harra) orasida — haram qildim», — dedilar. Paygʻambar ﷺ Bani Horisa (qabilasi)ning oldiga borib (ularga): «Menga koʻrinishicha, sizlar haramdan tashqariga chiqib ketibsiz», — dedilar; soʻng atrofga nazar solib: «Yoʻq, sizlar haram ichidasiz», — deb qoʻshdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен Мадинани — унинг икки (қора тошли) тоғи (Ҳарра) орасида — ҳарам қилдим», — дедилар. Пайғамбар ﷺ Бани Ҳориса (қабиласи)нинг олдига бориб (уларга): «Менга кўринишича, сизлар ҳарамдан ташқарига чиқиб кетибсиз», — дедилар; сўнг атрофга назар солиб: «Йўқ, сизлар ҳарам ичидасиз», — деб қўшдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا عِنْدَنَا شَىْءٌ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ، وَهَذِهِ الصَّحِيفَةُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمَدِينَةُ حَرَمٌ، مَا بَيْنَ عَائِرٍ إِلَى كَذَا، مَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا، أَوْ آوَى مُحْدِثًا، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ، فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَمَنْ تَوَلَّى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ ‏"‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizda — Allohning Kitobi va Paygʻambar ﷺ dan (qolgan) mana shu yozma sahifadan boshqa hech narsa yoʻq; (unda shunday yozilgan:) «Madina — Ayr (togʻi)dan falon-falon joygacha haram(dir); kim unda bidʼat paydo qilsa yoki gunoh (ish) qilsa, yoki shunday bidʼatchiga unda panoh bersa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻladi; uning na farz, na nafl (ibodati) qabul qilinadi. Har bir musulmon bergan omonlik (himoya) — boshqa barcha musulmonlar tomonidan — muhtaram (saqlanishi lozim); kim bu borada bir musulmonga xiyonat qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻladi va uning na farz, na nafl (ibodati) qabul qilinadi. Kim (ozod qilingan qul) — ozod qilgan xojasi (mavlosi)dan boshqani — ularning ruxsatisiz (oʻziga) xoja (valiy) qilib olsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻladi va uning na farz, na nafl (ibodati) qabul qilinadi».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизда — Аллоҳнинг Китоби ва Пайғамбар ﷺ дан (қолган) мана шу ёзма саҳифадан бошқа ҳеч нарса йўқ; (унда шундай ёзилган:) «Мадина — Айр (тоғи)дан фалон-фалон жойгача ҳарам(дир); ким унда бидъат пайдо қилса ёки гуноҳ (иш) қилса, ёки шундай бидъатчига унда паноҳ берса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлади; унинг на фарз, на нафл (ибодати) қабул қилинади. Ҳар бир мусулмон берган омонлик (ҳимоя) — бошқа барча мусулмонлар томонидан — муҳтарам (сақланиши лозим); ким бу борада бир мусулмонга хиёнат қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлади ва унинг на фарз, на нафл (ибодати) қабул қилинади. Ким (озод қилинган қул) — озод қилган хожаси (мавлоси)дан бошқани — уларнинг рухсатисиз (ўзига) хожа (валий) қилиб олса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлади ва унинг на фарз, на нафл (ибодати) қабул қилинади».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحُبَابِ، سَعِيدَ بْنَ يَسَارٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ أُمِرْتُ بِقَرْيَةٍ تَأْكُلُ الْقُرَى يَقُولُونَ يَثْرِبُ‏.‏ وَهْىَ الْمَدِينَةُ، تَنْفِي النَّاسَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Men — boshqa shaharlarni (oʻziga boʻysundirib) yutadigan bir shaharga hijrat qilishga buyurildim; u — Yasrib deb ataladi va u — Madinadir. U — temirchining bosqoni temirning zangini (kirini) chiqarib tashlaganidek — (yomon) kishilarni (oʻzidan) chiqarib yuboradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен — бошқа шаҳарларни (ўзига бўйсундириб) ютадиган бир шаҳарга ҳижрат қилишга буюрилдим; у — Ясриб деб аталади ва у — Мадинадир. У — темирчининг босқони темирнинг зангини (кирини) чиқариб ташлаганидек — (ёмон) кишиларни (ўзидан) чиқариб юборади», — дедилар.

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَقْبَلْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ تَبُوكَ حَتَّى أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ طَابَةُ ‏"‏‏.‏

Abu Humayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan Tabukdan (qaytib) keldik va Madinaga yaqinlashganimizda, Paygʻambar ﷺ: «Bu — Toba», — dedilar.Абу Ҳумайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан Табукдан (қайтиб) келдик ва Мадинага яқинлашганимизда, Пайғамбар ﷺ: «Бу — Тоба», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ لَوْ رَأَيْتُ الظِّبَاءَ بِالْمَدِينَةِ تَرْتَعُ مَا ذَعَرْتُهَا، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا حَرَامٌ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Agar men Madinada ohularning oʻtlab yurganini koʻrsam, ularni hurkitmas (haydamas) edim — chunki Allohning Rasuli ﷺ: «(Madina) — uning ikki togʻi orasida haram(dir)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Агар мен Мадинада оҳуларнинг ўтлаб юрганини кўрсам, уларни ҳуркитмас (ҳайдамас) эдим — чунки Аллоҳнинг Расули ﷺ: «(Мадина) — унинг икки тоғи орасида ҳарам(дир)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَتْرُكُونَ الْمَدِينَةَ عَلَى خَيْرِ مَا كَانَتْ، لاَ يَغْشَاهَا إِلاَّ الْعَوَافِ ـ يُرِيدُ عَوَافِيَ السِّبَاعِ وَالطَّيْرِ ـ وَآخِرُ مَنْ يُحْشَرُ رَاعِيَانِ مِنْ مُزَيْنَةَ، يُرِيدَانِ الْمَدِينَةَ يَنْعِقَانِ بِغَنَمِهِمَا، فَيَجِدَانِهَا وَحْشًا، حَتَّى إِذَا بَلَغَا ثَنِيَّةَ الْوَدَاعِ خَرَّا عَلَى وُجُوهِهِمَا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Odamlar Madinani — u eng yaxshi holatda boʻlsa ham — tark etadi va unda yovvoyi qushlar hamda yirtqich hayvonlardan boshqa hech kim (hech narsa) qolmaydi. (Madinada) eng oxirida vafot etadigan (kishilar) — Muzayna (qabilasi)dan boʻlgan ikki choʻpon boʻladi: ular qoʻylarini Madinaga tomon haydab keladi, lekin unda hech kimni topmaydi; va ular Saniyatul-Vadoʼ vodiysiga yetganda, yuztuban (yiqilib) oʻlib qoladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Одамлар Мадинани — у энг яхши ҳолатда бўлса ҳам — тарк этади ва унда ёввойи қушлар ҳамда йиртқич ҳайвонлардан бошқа ҳеч ким (ҳеч нарса) қолмайди. (Мадинада) энг охирида вафот этадиган (кишилар) — Музайна (қабиласи)дан бўлган икки чўпон бўлади: улар қўйларини Мадинага томон ҳайдаб келади, лекин унда ҳеч кимни топмайди; ва улар Саниятул-Вадў водийсига етганда, юзтубан (йиқилиб) ўлиб қолади», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تُفْتَحُ الْيَمَنُ فَيَأْتِي قَوْمٌ يُبِسُّونَ، فَيَتَحَمَّلُونَ بِأَهْلِيهِمْ وَمَنْ أَطَاعَهُمْ، وَالْمَدِينَةُ خَيْرٌ لَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ، وَتُفْتَحُ الشَّأْمُ، فَيَأْتِي قَوْمٌ يُبِسُّونَ فَيَتَحَمَّلُونَ بِأَهْلِيهِمْ وَمَنْ أَطَاعَهُمْ، وَالْمَدِينَةُ خَيْرٌ لَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ، وَتُفْتَحُ الْعِرَاقُ، فَيَأْتِي قَوْمٌ يُبِسُّونَ فَيَتَحَمَّلُونَ بِأَهْلِيهِمْ وَمَنْ أَطَاعَهُمْ‏.‏ وَالْمَدِينَةُ خَيْرٌ لَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ‏"‏‏.‏

Sufyon ibn Abu Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Yaman fath qilinadi va baʼzi odamlar (Madinadan) koʻchib, oʻz oilasi va oʻzlariga itoat qiladiganlarni ham (Yamanga) koʻchishga undaydi — holbuki, agar ular bilsa, Madina ular uchun yaxshiroqdir. Shom ham fath qilinadi va baʼzi odamlar (Madinadan) koʻchib, oʻz oilasi va oʻzlariga itoat qiladiganlarni (Shomga) koʻchishga undaydi — holbuki, agar ular bilsa, Madina ular uchun yaxshiroqdir. Iroq ham fath qilinadi va baʼzi odamlar (Madinadan) koʻchib, oʻz oilasi va oʻzlariga itoat qiladiganlarni (Iroqqa) koʻchishga undaydi — holbuki, agar ular bilsa, Madina ular uchun yaxshiroqdir», — dedilar.Суфён ибн Абу Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Яман фатҳ қилинади ва баъзи одамлар (Мадинадан) кўчиб, ўз оиласи ва ўзларига итоат қиладиганларни ҳам (Яманга) кўчишга ундайди — ҳолбуки, агар улар билса, Мадина улар учун яхшироқдир. Шом ҳам фатҳ қилинади ва баъзи одамлар (Мадинадан) кўчиб, ўз оиласи ва ўзларига итоат қиладиганларни (Шомга) кўчишга ундайди — ҳолбуки, агар улар билса, Мадина улар учун яхшироқдир. Ироқ ҳам фатҳ қилинади ва баъзи одамлар (Мадинадан) кўчиб, ўз оиласи ва ўзларига итоат қиладиганларни (Ироққа) кўчишга ундайди — ҳолбуки, агар улар билса, Мадина улар учун яхшироқдир», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Shubhasiz, iymon — ilon (xavf paytida) oʻz iniga qaytganidek — Madinaga qaytadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шубҳасиз, иймон — илон (хавф пайтида) ўз инига қайтганидек — Мадинага қайтади», — дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ، عَنْ جُعَيْدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ سَعْدًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَكِيدُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ أَحَدٌ إِلاَّ انْمَاعَ كَمَا يَنْمَاعُ الْمِلْحُ فِي الْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Kim Madina ahliga qarshi (yomon) makr (suiqasd) qilsa, u — tuz suvda erib ketganidek — erib (yoʻq boʻlib) ketadi», — dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Ким Мадина аҳлига қарши (ёмон) макр (суиқасд) қилса, у — туз сувда эриб кетганидек — эриб (йўқ бўлиб) кетади», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، سَمِعْتُ أُسَامَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَشْرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ تَرَوْنَ مَا أَرَى إِنِّي لأَرَى مَوَاقِعَ الْفِتَنِ خِلاَلَ بُيُوتِكُمْ كَمَوَاقِعِ الْقَطْرِ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ مَعْمَرٌ وَسُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏

Usoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ Madinaning qalʼalaridan (yoki baland binolaridan) birining tepasida turib: «Men koʻrayotgan narsani sizlar ham koʻryapsizmi? (Shubhasiz,) men sizlarning uylaringiz orasida fitnalar (roʻy beradigan) joylarini — yomgʻir tomchilari tushadigan joylardek koʻp (miqdorda) — koʻryapman», — dedilar.Усома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ Мадинанинг қалъаларидан (ёки баланд биноларидан) бирининг тепасида туриб: «Мен кўраётган нарсани сизлар ҳам кўряпсизми? (Шубҳасиз,) мен сизларнинг уйларингиз орасида фитналар (рўй берадиган) жойларини — ёмғир томчилари тушадиган жойлардек кўп (миқдорда) — кўряпман», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ رُعْبُ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، لَهَا يَوْمَئِذٍ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ، عَلَى كُلِّ باب مَلَكَانِ ‏"‏‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Masih Dajjol(ning) dahshati Madinaga kirmaydi; oʻsha paytda Madinada yetti darvoza boʻladi va har bir darvozada ikki farishta (uni) qoʻriqlab turadi», — dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Масиҳ Дажжол(нинг) даҳшати Мадинага кирмайди; ўша пайтда Мадинада етти дарвоза бўлади ва ҳар бир дарвозада икки фаришта (уни) қўриқлаб туради», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ عَلَى أَنْقَابِ الْمَدِينَةِ مَلاَئِكَةٌ، لاَ يَدْخُلُهَا الطَّاعُونُ وَلاَ الدَّجَّالُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Madinaning kirish (yoʻllari)ni qoʻriqlaydigan farishtalar bor; na vabo (taun), na Dajjol unga kira olmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мадинанинг кириш (йўллари)ни қўриқлайдиган фаришталар бор; на вабо (таун), на Дажжол унга кира олмайди», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنْ بَلَدٍ إِلاَّ سَيَطَؤُهُ الدَّجَّالُ، إِلاَّ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةَ، لَيْسَ لَهُ مِنْ نِقَابِهَا نَقْبٌ إِلاَّ عَلَيْهِ الْمَلاَئِكَةُ صَافِّينَ، يَحْرُسُونَهَا، ثُمَّ تَرْجُفُ الْمَدِينَةُ بِأَهْلِهَا ثَلاَثَ رَجَفَاتٍ، فَيُخْرِجُ اللَّهُ كُلَّ كَافِرٍ وَمُنَافِقٍ ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Makka va Madinadan boshqa — Dajjol kirmaydigan hech bir shahar boʻlmaydi; (Makka va Madinaning) har bir kirish (yoʻli)ida farishtalar saf tortgan holda uni undan (Dajjoldan) qoʻriqlab turadi. Soʻng Madina — aholisi bilan birga — uch marta silkinadi (yaʼni uch marta zilzila boʻladi) va Alloh barcha kofir hamda munofiqlarni undan chiqarib yuboradi», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Макка ва Мадинадан бошқа — Дажжол кирмайдиган ҳеч бир шаҳар бўлмайди; (Макка ва Мадинанинг) ҳар бир кириш (йўли)ида фаришталар саф тортган ҳолда уни ундан (Дажжолдан) қўриқлаб туради. Сўнг Мадина — аҳолиси билан бирга — уч марта силкинади (яъни уч марта зилзила бўлади) ва Аллоҳ барча кофир ҳамда мунофиқларни ундан чиқариб юборади», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا طَوِيلاً عَنِ الدَّجَّالِ، فَكَانَ فِيمَا حَدَّثَنَا بِهِ أَنْ قَالَ ‏"‏ يَأْتِي الدَّجَّالُ ـ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْهِ أَنْ يَدْخُلَ نِقَابَ الْمَدِينَةِ ـ بَعْضَ السِّبَاخِ الَّتِي بِالْمَدِينَةِ، فَيَخْرُجُ إِلَيْهِ يَوْمَئِذٍ رَجُلٌ، هُوَ خَيْرُ النَّاسِ ـ أَوْ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ ـ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّكَ الدَّجَّالُ، الَّذِي حَدَّثَنَا عَنْكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَهُ، فَيَقُولُ الدَّجَّالُ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُ هَذَا ثُمَّ أَحْيَيْتُهُ، هَلْ تَشُكُّونَ فِي الأَمْرِ فَيَقُولُونَ لاَ‏.‏ فَيَقْتُلُهُ، ثُمَّ يُحْيِيهِ فَيَقُولُ حِينَ يُحْيِيهِ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَشَدَّ بَصِيرَةً مِنِّي الْيَوْمَ، فَيَقُولُ الدَّجَّالُ أَقْتُلُهُ فَلاَ أُسَلَّطُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bizga Dajjol haqida uzun rivoyat aytib berdilar va u zot zikr qilgan koʻp narsalar orasida shunday (soʻzlari) ham bor edi: «Dajjol keladi, lekin unga Madina darvozalaridan oʻtish taqiqlanadi. U Madina (tashqarisi)dagi baʼzi shoʻrxok (sahro) joylarga tushadi. Oʻsha kuni eng yaxshi kishi (yoki eng yaxshi kishilardan biri) uning oldiga kelib: ‹Men guvohlik beramanki, sen — Allohning Rasuli ﷺ bizga taʼrifini aytgan oʻsha Dajjolsan›, — deydi. Dajjol odamlarga: ‹Agar men bu kishini oʻldirib, soʻng uni qaytadan tiriltirsam, mening (daʼvomga) shubha qilasizmi?› — deydi. Ular: ‹Yoʻq›, — deydi. Soʻng Dajjol oʻsha kishini oʻldiradi va uni qaytadan tiriltiradi. Oʻsha kishi: ‹Endi men sening (asl) haqiqatingni avvalgidan koʻproq bildim›, — deydi. Dajjol: ‹Men uni (yana) oʻldirishni xohlayman, lekin (buni) qila olmayman›, — deydi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга Дажжол ҳақида узун ривоят айтиб бердилар ва у зот зикр қилган кўп нарсалар орасида шундай (сўзлари) ҳам бор эди: «Дажжол келади, лекин унга Мадина дарвозаларидан ўтиш тақиқланади. У Мадина (ташқариси)даги баъзи шўрхок (саҳро) жойларга тушади. Ўша куни энг яхши киши (ёки энг яхши кишилардан бири) унинг олдига келиб: ‹Мен гувоҳлик бераманки, сен — Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга таърифини айтган ўша Дажжолсан›, — дейди. Дажжол одамларга: ‹Агар мен бу кишини ўлдириб, сўнг уни қайтадан тирилтирсам, менинг (даъвомга) шубҳа қиласизми?› — дейди. Улар: ‹Йўқ›, — дейди. Сўнг Дажжол ўша кишини ўлдиради ва уни қайтадан тирилтиради. Ўша киши: ‹Энди мен сенинг (асл) ҳақиқатингни аввалгидан кўпроқ билдим›, — дейди. Дажжол: ‹Мен уни (яна) ўлдиришни хоҳлайман, лекин (буни) қила олмайман›, — дейди», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَايَعَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، فَجَاءَ مِنَ الْغَدِ مَحْمُومًا، فَقَالَ أَقِلْنِي، فَأَبَى ثَلاَثَ مِرَارٍ، فَقَالَ ‏"‏ الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طَيِّبُهَا ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir baduiy (sahroyi arab) Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, Islom (qabul qilish) uchun bayʼat berdi. Ertasi kuni u isitma bilan kelib (Paygʻambar ﷺ ga): «Mening bayʼatimni (Islom va Madinaga hijrat qilish bayʼatini) bekor qiling», — dedi. Paygʻambar ﷺ (uning bu iltimosini) uch marta rad etdilar va: «Madina — bosqondek(dir): u (yomon) kirlarni (yomon kishilarni) chiqarib yuboradi va yaxshilarni saralab, ularni mukammal qiladi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бадуий (саҳройи араб) Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, Ислом (қабул қилиш) учун байъат берди. Эртаси куни у иситма билан келиб (Пайғамбар ﷺ га): «Менинг байъатимни (Ислом ва Мадинага ҳижрат қилиш байъатини) бекор қилинг», — деди. Пайғамбар ﷺ (унинг бу илтимосини) уч марта рад этдилар ва: «Мадина — босқондек(дир): у (ёмон) кирларни (ёмон кишиларни) чиқариб юборади ва яхшиларни саралаб, уларни мукаммал қилади», — дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ لَمَّا خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُحُدٍ رَجَعَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَتْ فِرْقَةٌ نَقْتُلُهُمْ‏.‏ وَقَالَتْ فِرْقَةٌ لاَ نَقْتُلُهُمْ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏[quran sura="4" aya_start="88" aya_end="88"]{‏فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينِ فِئَتَيْنِ‏}‏ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا تَنْفِي الرِّجَالَ كَمَا تَنْفِي النَّارُ خَبَثَ الْحَدِيدِ ‏"‏‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Uhud (jangi) uchun (yoʻlga) chiqqanda, sahobalaridan baʼzilari (munofiqlar) (uyiga) qaytdi. Moʻminlardan bir guruh — biz oʻsha qaytganlarni (munofiqlarni) oʻldiramiz, — dedi; boshqa guruh esa — ularni oʻldirmaymiz, — dedi. Bas, mana shu oyat nozil boʻldi: ‹Sizlarga nima boʻldiki, munofiqlar borasida ikki guruhga boʻlinib qoldingiz?› (Niso, 88). Paygʻambar ﷺ: «Madina — oʻt (olov) temirning zangini (kirini) chiqarib tashlaganidek — (yomon) kishilarni (oʻzidan) chiqarib yuboradi», — dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Уҳуд (жанги) учун (йўлга) чиққанда, саҳобаларидан баъзилари (мунофиқлар) (уйига) қайтди. Мўминлардан бир гуруҳ — биз ўша қайтганларни (мунофиқларни) ўлдирамиз, — деди; бошқа гуруҳ эса — уларни ўлдирмаймиз, — деди. Бас, мана шу оят нозил бўлди: ‹Сизларга нима бўлдики, мунофиқлар борасида икки гуруҳга бўлиниб қолдингиз?› (Нисо, 88). Пайғамбар ﷺ: «Мадина — ўт (олов) темирнинг зангини (кирини) чиқариб ташлаганидек — (ёмон) кишиларни (ўзидан) чиқариб юборади», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، سَمِعْتُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْ بِالْمَدِينَةِ ضِعْفَىْ مَا جَعَلْتَ بِمَكَّةَ مِنَ الْبَرَكَةِ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ عَنْ يُونُسَ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Madinaga — Makkaga bergan barakatingning ikki barobarini ber», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Мадинага — Маккага берган баракатингнинг икки баробарини бер», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ، فَنَظَرَ إِلَى جُدُرَاتِ الْمَدِينَةِ أَوْضَعَ رَاحِلَتَهُ، وَإِنْ كَانَ عَلَى دَابَّةٍ، حَرَّكَهَا مِنْ حُبِّهَا‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ safardan qaytgan va Madinaning devorlarini koʻrgan har safar, oʻz ulovini tezroq haydar; agar boshqa hayvonda (otda) boʻlsa, Madinaga boʻlgan muhabbati tufayli uni choptirar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сафардан қайтган ва Мадинанинг деворларини кўрган ҳар сафар, ўз уловини тезроқ ҳайдар; агар бошқа ҳайвонда (отда) бўлса, Мадинага бўлган муҳаббати туфайли уни чоптирар эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا الْفَزَارِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرَادَ بَنُو سَلِمَةَ أَنْ يَتَحَوَّلُوا، إِلَى قُرْبِ الْمَسْجِدِ، فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُعْرَى الْمَدِينَةُ، وَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي سَلِمَةَ‏.‏ أَلاَ تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَأَقَامُوا‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bani Salama (qabilasi) masjid (Paygʻambar ﷺ ning masjidi) yaqiniga koʻchib oʻtmoqchi boʻldi, lekin Allohning Rasuli ﷺ Madinaning boʻshab qolishini yoqtirmadilar va: «Ey Bani Salama! Sizlar — masjidga qaray tashlagan qadamlaringiz uchun savob (olishingizni) — oʻylamaysizmi?» — dedilar. Bas, ular oʻz (eski) joylarida qoldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бани Салама (қабиласи) масжид (Пайғамбар ﷺ нинг масжиди) яқинига кўчиб ўтмоқчи бўлди, лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинанинг бўшаб қолишини ёқтирмадилар ва: «Эй Бани Салама! Сизлар — масжидга қарай ташлаган қадамларингиз учун савоб (олишингизни) — ўйламайсизми?» — дедилар. Бас, улар ўз (эски) жойларида қолди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasida — jannat bogʻlaridan bir bogʻ (bor); va mening minbarim — mening havzim (Kavsar) ustidadir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим орасида — жаннат боғларидан бир боғ (бор); ва менинг минбарим — менинг ҳавзим (Кавсар) устидадир», — дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أُقْلِعَ عَنْهُ الْحُمَّى يَرْفَعُ عَقِيرَتَهُ يَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مَجَنَّةٍ وَهَلْ يَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَ اللَّهُمَّ الْعَنْ شَيْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَعُتْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَأُمَيَّةَ بْنَ خَلَفٍ، كَمَا أَخْرَجُونَا مِنْ أَرْضِنَا إِلَى أَرْضِ الْوَبَاءِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي صَاعِنَا، وَفِي مُدِّنَا، وَصَحِّحْهَا لَنَا وَانْقُلْ حُمَّاهَا إِلَى الْجُحْفَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، وَهْىَ أَوْبَأُ أَرْضِ اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ فَكَانَ بُطْحَانُ يَجْرِي نَجْلاً‏.‏ تَعْنِي مَاءً آجِنًا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Madinaga yetib kelganlarida, Abu Bakr va Bilol kasal boʻlib qoldi. Abu Bakrning isitmasi kuchayganda, u (mana bu sheʼrni) oʻqir edi: «Har bir kishi oʻz ahli (oilasi) ichida (tirik) qoladi-yu, oʻlim esa unga — oyoq kiyimi(ning) ipidan ham — yaqinroqdir». Bilol esa, isitmasi tarqaganda, (mana bu sheʼrni) oʻqir edi: «Koshki men — atrofimda Izxir va Jalil (xushboʻy oʻtlar) boʻlgan bir vodiyda — bir kechani oʻtkaza olsam edi! Koshki men bir kun Majanna (buloq)i suvidan icha olsam edi! Koshki menga Shoma va Tofil (togʻlari) koʻrinsa edi!» Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Shayba ibn Rabia, Utba ibn Rabia va Umayya ibn Xalafni laʼnatla — chunki ular bizni oʻz yurtimizdan vabo (kasallik) yurtiga haydab chiqardi», — dedilar. Soʻng Allohning Rasuli ﷺ: «Allohim! Bizni Madinani — Makkani sevganimizdek yoki undan ham koʻproq — sevdir. Allohim! Bizning soʼ va muddimizga (oʻlchovlarimizga) barakat ber, Madinaning havosini biz uchun sogʻlom (moʼtadil) qil va uning isitmasini Juhfaga burib yubor», — dedilar. Oisha qoʻshdi: «Biz Madinaga yetib kelganimizda, u Allohning yerlarining eng nosogʻlomi edi va Bathon (Madina) vodiysi loyqa (rangli) suv oqizar edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага етиб келганларида, Абу Бакр ва Билол касал бўлиб қолди. Абу Бакрнинг иситмаси кучайганда, у (мана бу шеърни) ўқир эди: «Ҳар бир киши ўз аҳли (оиласи) ичида (тирик) қолади-ю, ўлим эса унга — оёқ кийими(нинг) ипидан ҳам — яқинроқдир». Билол эса, иситмаси тарқаганда, (мана бу шеърни) ўқир эди: «Кошки мен — атрофимда Изхир ва Жалил (хушбўй ўтлар) бўлган бир водийда — бир кечани ўтказа олсам эди! Кошки мен бир кун Мажанна (булоқ)и сувидан ича олсам эди! Кошки менга Шома ва Тофил (тоғлари) кўринса эди!» Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Шайба ибн Рабиа, Утба ибн Рабиа ва Умайя ибн Халафни лаънатла — чунки улар бизни ўз юртимиздан вабо (касаллик) юртига ҳайдаб чиқарди», — дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳим! Бизни Мадинани — Маккани севганимиздек ёки ундан ҳам кўпроқ — севдир. Аллоҳим! Бизнинг сў ва муддимизга (ўлчовларимизга) баракат бер, Мадинанинг ҳавосини биз учун соғлом (мўтадил) қил ва унинг иситмасини Жуҳфага буриб юбор», — дедилар. Оиша қўшди: «Биз Мадинага етиб келганимизда, у Аллоҳнинг ерларининг энг носоғломи эди ва Батҳон (Мадина) водийси лойқа (рангли) сув оқизар эди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي شَهَادَةً فِي سَبِيلِكَ، وَاجْعَلْ مَوْتِي فِي بَلَدِ رَسُولِكَ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ ابْنُ زُرَيْعٍ عَنْ رَوْحِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ سَمِعْتُ عُمَرَ، نَحْوَهُ‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَفْصَةَ، سَمِعْتُ عُمَرَ، رضى الله عنه‏.‏

Zayd ibn Aslam (otasidan) rivoyat qiladi: Umar: «Allohim! Menga Oʻz yoʻlingda shahidlikni nasib et va oʻlimimni Paygʻambaring shahri (Madina)da qil», — dedi.Зайд ибн Аслам (отасидан) ривоят қилади: Умар: «Аллоҳим! Менга Ўз йўлингда шаҳидликни насиб эт ва ўлимимни Пайғамбаринг шаҳри (Мадина)да қил», — деди.