حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى، بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ فَيَأْكُلُهُ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sadaqasiga qaytadigan kishining misoli xuddi qusib, soʻng qusugʻiga qaytib uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Садақасига қайтадиган кишининг мисоли худди қусиб, сўнг қусуғига қайтиб уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ بُكَيْرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّمَا مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ بِصَدَقَةٍ ثُمَّ يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَأْكُلُ قَيْأَهُ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Bir sadaqa berib, soʻng sadaqasiga qaytadigan kishining misoli xuddi qusib, soʻng qusugʻini yeydigan itning misoliga oʻxshaydi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Бир садақа бериб, сўнг садақасига қайтадиган кишининг мисоли худди қусиб, сўнг қусуғини ейдиган итнинг мисолига ўхшайди».
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hadyasiga (sovgʻasiga) qaytadigan kishi qusugʻiga qaytadigan kishiga oʻxshaydi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳадясига (совғасига) қайтадиган киши қусуғига қайтадиган кишига ўхшайди», — дедилар.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ، غَضُّوا مِنَ الثُّلُثِ إِلَى الرُّبُعِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ " . وَفِي حَدِيثِ وَكِيعٍ " كَبِيرٌ أَوْ كَثِيرٌ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Koshki, odamlar (vasiyatda mulkning) uchdan biridan toʻrtdan biriga tushsalar edi! Zero, Rasululloh ﷺ: ‹Uchdan bir. Uchdan bir ham koʻp›, — dedilar». Vakiʼning rivoyatida esa: «Katta yoki koʻp», — deyilgan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Кошки, одамлар (васиятда мулкнинг) учдан биридан тўртдан бирига тушсалар эди! Зеро, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Учдан бир. Учдан бир ҳам кўп›, — дедилар». Вакиънинг ривоятида эса: «Катта ёки кўп», — дейилган.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّونَ بَعْدَهُ " . فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ غَلَبَ عَلَيْهِ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ . فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ . وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ . فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغْوَ وَالاِخْتِلاَفَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُومُوا " . قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلاَفِهِمْ وَلَغَطِهِمْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ning vafotlari yaqinlashganda, uyda bir necha kishilar bor edi, ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi. Shunda Nabiy ﷺ: ‹Keltiringlar, sizlarga bir hujjat yozib qoldiray, undan keyin adashmaysizlar›, dedilar. Umar: ‹Albatta Rasululloh ﷺ ni ogʻriq yengib qoʻydi, sizlarning oldingizda Qurʼon bor; bizga Allohning Kitobi yetarli›, dedi. Shunda uydagilar ixtilofga tushib, tortishib ketdilar. Ulardan baʼzilari: ‹(Yozish anjomini) yaqinlashtiringlar, Rasululloh ﷺ sizlarga shunday hujjat yozib bersinlarki, undan keyin adashmaysizlar›, deyishar, baʼzilari esa Umar aytgan gapni aytishar edi. Ular Rasululloh ﷺ ning oldida behuda gap va ixtilofni koʻpaytirib yuborishgach, Rasululloh ﷺ: ‹Turinglar (chiqib ketinglar)›, dedilar.» Ubaydulloh dedi: «Ibn Abbos: ‹Albatta musibatlarning eng katta musibati Rasululloh ﷺ bilan u zot ularga oʻsha hujjatni yozib berishlari oʻrtasiga ularning ixtilofi va shovqin-suroni toʻsiq boʻlganidir›, der edi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ нинг вафотлари яқинлашганда, уйда бир неча кишилар бор эди, улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди. Шунда Набий ﷺ: ‹Келтиринглар, сизларга бир ҳужжат ёзиб қолдирай, ундан кейин адашмайсизлар›, дедилар. Умар: ‹Албатта Расулуллоҳ ﷺ ни оғриқ енгиб қўйди, сизларнинг олдингизда Қуръон бор; бизга Аллоҳнинг Китоби етарли›, деди. Шунда уйдагилар ихтилофга тушиб, тортишиб кетдилар. Улардан баъзилари: ‹(Ёзиш анжомини) яқинлаштиринглар, Расулуллоҳ ﷺ сизларга шундай ҳужжат ёзиб берсинларки, ундан кейин адашмайсизлар›, дейишар, баъзилари эса Умар айтган гапни айтишар эди. Улар Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида беҳуда гап ва ихтилофни кўпайтириб юборишгач, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Туринглар (чиқиб кетинглар)›, дедилар.» Убайдуллоҳ деди: «Ибн Аббос: ‹Албатта мусибатларнинг энг катта мусибати Расулуллоҳ ﷺ билан у зот уларга ўша ҳужжатни ёзиб беришлари ўртасига уларнинг ихтилофи ва шовқин-сурони тўсиқ бўлганидир›, дер эди.»
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، قَالاَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَاقْضِهِ عَنْهَا" .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺ dan onasi zimmasidagi, uni bajarmasidan oldin vafot etib qolgan nazr haqida fatvo soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Buni uning oʻrniga bajar», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺ дан онаси зиммасидаги, уни бажармасидан олдин вафот этиб қолган назр ҳақида фатво сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Буни унинг ўрнига бажар», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ جَالِسٌ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَكَانَ مِمَّا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ قَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَعَقَلْنَاهَا فَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ فَأَخْشَى إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ زَمَانٌ أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ مَا نَجِدُ الرَّجْمَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ أَنْزَلَهَا اللَّهُ وَإِنَّ الرَّجْمَ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أَحْصَنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتِ الْبَيِّنَةُ أَوْ كَانَ الْحَبَلُ أَوْ الاِعْتِرَافُ .
Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning minbarida oʻtirgan holda dedi: «Albatta Alloh Muhammad ﷺ ni haq bilan yubordi va u zotga Kitobni nozil qildi. U zotga nozil qilingan narsalar orasida toshboʻron oyati ham bor edi. Biz uni oʻqidik, yodladik va anglab yetdik. Rasululloh ﷺ (zinokorni) toshboʻron qildilar, u zotdan keyin biz ham toshboʻron qildik. Men odamlar ustidan zamon uzaygach, kimdir: ‹Biz Allohning Kitobida toshboʻronni topmayapmiz›, — deb, Alloh nozil qilgan bir farzni tark etib, adashib ketishlaridan qoʻrqaman. Albatta, toshboʻron Allohning Kitobida, hujjat qoim boʻlsa yoki homiladorlik (yuz bersa) yoxud iqror (qilingan) boʻlsa, turmush qurgan zino qilgan erkak va ayollar ustiga haqdir», — dedi.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг минбарида ўтирган ҳолда деди: «Албатта Аллоҳ Муҳаммад ﷺ ни ҳақ билан юборди ва у зотга Китобни нозил қилди. У зотга нозил қилинган нарсалар орасида тошбўрон ояти ҳам бор эди. Биз уни ўқидик, ёдладик ва англаб етдик. Расулуллоҳ ﷺ (зинокорни) тошбўрон қилдилар, у зотдан кейин биз ҳам тошбўрон қилдик. Мен одамлар устидан замон узайгач, кимдир: ‹Биз Аллоҳнинг Китобида тошбўронни топмаяпмиз›, — деб, Аллоҳ нозил қилган бир фарзни тарк этиб, адашиб кетишларидан қўрқаман. Албатта, тошбўрон Аллоҳнинг Китобида, ҳужжат қоим бўлса ёки ҳомиладорлик (юз берса) ёхуд иқрор (қилинган) бўлса, турмуш қурган зино қилган эркак ва аёллар устига ҳақдир», — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ - وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ " أَحَقٌّ مَا بَلَغَنِي عَنْكَ " . قَالَ وَمَا بَلَغَكَ عَنِّي قَالَ " بَلَغَنِي أَنَّكَ وَقَعْتَ بِجَارِيَةِ آلِ فُلاَنٍ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ . ثُمَّ أَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Moiz ibn Molikka: «Sen haqingda menga yetib kelgan (gap) rostmi?» — dedilar. U: «Mening haqimda sizga nima yetib keldi?» — dedi. U zot: «Menga sen falon (qabila)ning bir choʻrisi bilan (zino) qilibsan, deb yetib keldi», — dedilar. U: «Ha», — dedi. (Rovi) dedi: Soʻng u toʻrt marta guvohlik berdi. Keyin u zot u haqida buyruq berdilar va u toshboʻron qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Моиз ибн Моликка: «Сен ҳақингда менга етиб келган (гап) ростми?» — дедилар. У: «Менинг ҳақимда сизга нима етиб келди?» — деди. У зот: «Менга сен фалон (қабила)нинг бир чўриси билан (зино) қилибсан, деб етиб келди», — дедилар. У: «Ҳа», — деди. (Рови) деди: Сўнг у тўрт марта гувоҳлик берди. Кейин у зот у ҳақида буйруқ бердилар ва у тошбўрон қилинди.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَرْسَلْنَا الْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ الْمَذْىِ يَخْرُجُ مِنَ الإِنْسَانِ كَيْفَ يَفْعَلُ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَوَضَّأْ وَانْضَحْ فَرْجَكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ali ibn Abu Tolib dedi: Biz al-Miqdod ibn al-Asvadni Rasululloh ﷺ ga yubordik; bas, u U Zotdan — insondan chiqadigan maziy haqida, u bilan nima qiladi (deb) — soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Tahorat qil va farjingni (jinsiy aʼzoyingni) (suv bilan) sep (yuv)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Али ибн Абу Толиб деди: Биз ал-Миқдод ибн ал-Асвадни Расулуллоҳ ﷺ га юбордик; бас, у У Зотдан — инсондан чиқадиган мазий ҳақида, у билан нима қилади (деб) — сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат қил ва фаржингни (жинсий аъзойингни) (сув билан) сеп (юв)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ نَامَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kechasi turdilar-da, hojatlarini ado etdilar; soʻng yuzlari va ikki qoʻllarini yuvdilar; soʻng (yana) uxladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ кечаси турдилар-да, ҳожатларини адо этдилар; сўнг юзлари ва икки қўлларини ювдилар; сўнг (яна) ухладилар.
وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنِي عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي خَالَتِي، مَيْمُونَةُ قَالَتْ أَدْنَيْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُسْلَهُ مِنَ الْجَنَابَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ ثُمَّ أَفْرَغَ بِهِ عَلَى فَرْجِهِ وَغَسَلَهُ بِشِمَالِهِ ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ الأَرْضَ فَدَلَكَهَا دَلْكًا شَدِيدًا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ثُمَّ أَفْرَغَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِلْءَ كَفِّهِ ثُمَّ غَسَلَ سَائِرَ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى عَنْ مَقَامِهِ ذَلِكَ فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِالْمِنْدِيلِ فَرَدَّهُ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga janobat gʻusli (uchun suv)ni yaqin qoʻydim. Bas, U Zot ikki kaftlarini ikki yoki uch marta yuvdilar; soʻng qoʻllarini idishga kiritdilar; soʻng u bilan farjlariga (avratlariga) (suv) quydilar va uni chap (qoʻl)lari bilan yuvdilar; soʻng chap (qoʻl)larini yerga urdilar-da, uni qattiq ishqaladilar; soʻng namoz uchun (qiladigan) tahoratlaridek tahorat qildilar; soʻng boshlariga — kaftlari toʻla — uch hovuch (suv) quydilar; soʻng butun tanlarini yuvdilar; soʻng oʻsha joydan chetga surilib, oyoqlarini yuvdilar. Soʻng men Unga sochiq (mato) keltirdim; bas, U Zot uni qaytardilar (olmadilar).Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га жанобат ғусли (учун сув)ни яқин қўйдим. Бас, У Зот икки кафтларини икки ёки уч марта ювдилар; сўнг қўлларини идишга киритдилар; сўнг у билан фаржларига (авратларига) (сув) қуйдилар ва уни чап (қўл)лари билан ювдилар; сўнг чап (қўл)ларини ерга урдилар-да, уни қаттиқ ишқаладилар; сўнг намоз учун (қиладиган) таҳоратларидек таҳорат қилдилар; сўнг бошларига — кафтлари тўла — уч ҳовуч (сув) қуйдилар; сўнг бутун танларини ювдилар; сўнг ўша жойдан четга сурилиб, оёқларини ювдилар. Сўнг мен Унга сочиқ (мато) келтирдим; бас, У Зот уни қайтардилар (олмадилар).
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِمِنْدِيلٍ فَلَمْ يَمَسَّهُ وَجَعَلَ يَقُولُ بِالْمَاءِ هَكَذَا يَعْنِي يَنْفُضُهُ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga sochiq (mato) keltirildi, ammo U Zot uni (badaniga) tegizmadilar va: «Suv bilan shunday (qildi)» — yaʼni uni (suvni qoʻl bilan) qoqib tashlardilar — deya boshladilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га сочиқ (мато) келтирилди, аммо У Зот уни (баданига) тегизмадилар ва: «Сув билан шундай (қилди)» — яъни уни (сувни қўл билан) қоқиб ташлардилар — дея бошладилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي مَيْمُونَةُ، أَنَّهَا كَانَتْ تَغْتَسِلُ هِيَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Menga Maymuna xabar berdiki, u va Paygʻambar ﷺ bitta idishdan gʻusl qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Менга Маймуна хабар бердики, у ва Пайғамбар ﷺ битта идишдан ғусл қилар эдилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَكْبَرُ عِلْمِي وَالَّذِي يَخْطُرُ عَلَى بَالِي أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَنِي أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَغْتَسِلُ بِفَضْلِ مَيْمُونَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunaning ortidan qolgan (suvi) bilan gʻusl qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг ортидан қолган (суви) билан ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ كَتِفَ شَاةٍ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻyning kuragini (goʻshtini) yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўйнинг курагини (гўштини) едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар.
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، ح وَحَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ عَرْقًا - أَوْ لَحْمًا - ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ suyak (ustidagi goʻsht)ni — yoki goʻshtni — yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar hamda suvga (ham) tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ суяк (устидаги гўшт)ни — ёки гўштни — едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар ҳамда сувга (ҳам) тегмадилар.
قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ الأَشَجِّ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ عِنْدَهَا كَتِفًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning huzurida kurak (goʻshti)ni yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг ҳузурида курак (гўшти)ни едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар.
قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan boshqa isnod bilan ham shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан бошқа иснод билан ҳам шунга ўхшаш ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم شَرِبَ لَبَنًا ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَتَمَضْمَضَ وَقَالَ " إِنَّ لَهُ دَسَمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sut ichdilar, soʻng suv soʻrab ogʻizlarini chayqadilar va: «Albatta, uning yogʻi bor», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сут ичдилар, сўнг сув сўраб оғизларини чайқадилар ва: «Албатта, унинг ёғи бор», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ عَلَيْهِ ثِيَابَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ فَأُتِيَ بِهَدِيَّةٍ خُبْزٍ وَلَحْمٍ فَأَكَلَ ثَلاَثَ لُقَمٍ ثُمَّ صَلَّى بِالنَّاسِ وَمَا مَسَّ مَاءً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ustlariga kiyimlarini kiyib, soʻng namozga (chiqish uchun) yoʻl oldilar. Shunda u zotga non va goʻshtdan hadya keltirildi, u zot uch luqma yedilar, soʻng odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqib berdilar va suvga (qoʻl) tegizmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ устларига кийимларини кийиб, сўнг намозга (чиқиш учун) йўл олдилар. Шунда у зотга нон ва гўштдан ҳадя келтирилди, у зот уч луқма едилар, сўнг одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар ва сувга (қўл) тегизмадилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ شَاةً مَيْتَةً أُعْطِيَتْهَا مَوْلاَةٌ لِمَيْمُونَةَ مِنَ الصَّدَقَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِجِلْدِهَا " . قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ . فَقَالَ " إِنَّمَا حَرُمَ أَكْلُهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunaning bir choʻri (ozod qilgan) ayoliga sadaqadan berilgan oʻlik bir qoʻyni koʻrib qoldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» — dedilar. Ular: «U oʻlimtik-ku», — deyishdi. U zot: «Faqat uni yeyishgina harom qilingan», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг бир чўри (озод қилган) аёлига садақадан берилган ўлик бир қўйни кўриб қолдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» — дедилар. Улар: «У ўлимтик-ку», — дейишди. У зот: «Фақат уни ейишгина ҳаром қилинган», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِشَاةٍ مَطْرُوحَةٍ أُعْطِيَتْهَا مَوْلاَةٌ لِمَيْمُونَةَ مِنَ الصَّدَقَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَّ أَخَذُوا إِهَابَهَا فَدَبَغُوهُ فَانْتَفَعُوا بِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunaning bir choʻri (ozod qilgan) ayoliga sadaqadan berilgan, tashlab qoʻyilgan bir qoʻyning yonidan oʻtib qoldilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning terisini olib, oshlab, undan foydalansalar boʻlmasmidi?» — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг бир чўри (озод қилган) аёлига садақадан берилган, ташлаб қўйилган бир қўйнинг ёнидан ўтиб қолдилар. Шунда Набий ﷺ: «Унинг терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансалар бўлмасмиди?» — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِشَاةٍ لِمَوْلاَةٍ لِمَيْمُونَةَ فَقَالَ " أَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymunaning ozod qilingan choʻrisiga tegishli boʻlgan bir qoʻyning (oʻligi) yonidan oʻtib: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймунанинг озод қилинган чўрисига тегишли бўлган бир қўйнинг (ўлиги) ёнидан ўтиб: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ وَعْلَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا دُبِغَ الإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning: «Teri oshlansa, demak, pok boʻladi», — deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Тери ошланса, демак, пок бўлади», — деганларини эшитдим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، كُلُّهُمْ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ يَعْنِي حَدِيثَ يَحْيَى بْنِ يَحْيَى .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan, yuqoridagi Yahyo ibn Yahyoning hadisiga xuddi oʻxshash (hadis) rivoyat qilinadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан, юқоридаги Яҳё ибн Яҳёнинг ҳадисига худди ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، وَقَالَ أَبُو الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنَ الْخَلاَءِ فَأُتِيَ بِطَعَامٍ فَذَكَرُوا لَهُ الْوُضُوءَ فَقَالَ " أُرِيدُ أَنْ أُصَلِّيَ فَأَتَوَضَّأَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom keltirildi. Shunda ular (Rasululloh ﷺ ga) tahorat haqida (eslatib) zikr qildilar. (Rasululloh ﷺ): «Men namoz oʻqimoqchimanmiki, tahorat qilsam?» — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом келтирилди. Шунда улар (Расулуллоҳ ﷺ га) таҳорат ҳақида (эслатиб) зикр қилдилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен намоз ўқимоқчиманмики, таҳорат қилсам?» — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ مِنَ الْغَائِطِ وَأُتِيَ بِطَعَامٍ فَقِيلَ لَهُ أَلاَ تَوَضَّأُ فَقَالَ " لِمَ أَأُصَلِّي فَأَتَوَضَّأَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ ning huzurlarida edik. Shunda u zot hojatxonadan keldilar va u zotga taom keltirildi. Unga (Rasululloh ﷺ ga): ‹Tahorat qilmaysizmi?› — deyildi. Shunda u zot: ‹Nega? Men namoz oʻqimoqchimanmiki, tahorat qilsam?› — dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ нинг ҳузурларида эдик. Шунда у зот ҳожатхонадан келдилар ва у зотга таом келтирилди. Унга (Расулуллоҳ ﷺ га): ‹Таҳорат қилмайсизми?› — дейилди. Шунда у зот: ‹Нега? Мен намоз ўқимоқчиманмики, таҳорат қилсам?› — дедилар».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ الطَّائِفِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، مَوْلَى آلِ السَّائِبِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْغَائِطِ فَلَمَّا جَاءَ قُدِّمَ لَهُ طَعَامٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ تَوَضَّأُ . قَالَ " لِمَ أَلِلصَّلاَةِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ hojatxonaga bordilar. Qaytib kelganlarida u zotga taom keltirildi va: ‹Yo Rasululloh! Tahorat qilmaysizmi?› — deyildi. (Rasululloh ﷺ): ‹Nega? Namoz uchunmi?› — dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага бордилар. Қайтиб келганларида у зотга таом келтирилди ва: ‹Ё Расулуллоҳ! Таҳорат қилмайсизми?› — дейилди. (Расулуллоҳ ﷺ): ‹Нега? Намоз учунми?› — дедилар».
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ لاَدَّعَى نَاسٌ دِمَاءَ رِجَالٍ وَأَمْوَالَهُمْ وَلَكِنَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar odamlarga (faqat) daʼvolari boʻyicha berilganida edi, baʼzi kishilar (boshqa) erkaklarning qonlari va mollarini daʼvo qilib olishardi. Lekin qasam (daʼvo qilingan, ayblanayotgan) javobgar zimmasidadir», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар одамларга (фақат) даъволари бўйича берилганида эди, баъзи кишилар (бошқа) эркакларнинг қонлари ва молларини даъво қилиб олишарди. Лекин қасам (даъво қилинган, айбланаётган) жавобгар зиммасидадир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ، أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْيَمِينِ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qasamni (daʼvo qilingan) javobgar zimmasiga yuklab hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қасамни (даъво қилинган) жавобгар зиммасига юклаб ҳукм қилдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَيْدٌ، - وَهُوَ ابْنُ حُبَابٍ - حَدَّثَنِي سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَخْبَرَنِي قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِيَمِينٍ وَشَاهِدٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (daʼvogarning) bir qasami va bir guvohi (asosida) hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (даъвогарнинг) бир қасами ва бир гувоҳи (асосида) ҳукм қилдилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ، حُمَيْدٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُ مِنْ، فِيهِ إِلَى فِيهِ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ يَعْنِي عَظِيمَ الرُّومِ - قَالَ - وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالُوا نَعَمْ - قَالَ - فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأَجْلَسَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا . فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ لَهُ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنِ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ . قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلاَ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْثَرَ عَلَىَّ الْكَذِبُ لَكَذَبْتُ . ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ وَمَنْ يَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ . قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ . قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ . قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ . وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا . قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ . قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا . وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ . وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَهُ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَدْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ . وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ . وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقُلْتُ لَوْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ . قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُ كُمْ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُنْ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ . قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ وَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ} فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغْطُ وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا . قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ - قَالَ - فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Sufyon unga ogʻizdan ogʻizga (bevosita) xabar berib dedi: Men bilan Rasululloh ﷺ orasidagi (sulh) muddatida (savdo uchun) yoʻlga chiqdim. Men Shomda ekanman, Rasululloh ﷺ dan Hiraqlga — yaʼni Rum kattasiga — bir maktub keltirildi. Uni Dihya al-Kalbiy keltirib, Busro kattasiga topshirgan, Busro kattasi esa uni Hiraqlga yetkazgan edi. Hiraql: «Bu yerda oʻzini paygʻambar deb daʼvo qilayotgan ana shu kishining qavmidan biron kishi bormi?» dedi. Ular: «Ha», deyishdi. Shunda men Qurayshdan bir necha kishi bilan chaqirildim. Biz Hiraql huzuriga kirdik, u bizni oʻz oldiga oʻtqazdi va: «Sizlardan qaysingiz oʻzini paygʻambar deb daʼvo qilayotgan ana shu kishiga nasab jihatdan yaqinroqsiz?» dedi. Men: «Men», dedim. Shunda ular meni uning oldiga, sheriklarimni esa ortimga oʻtqazishdi. Soʻng (Hiraql) tarjimonini chaqirib, unga: «Ularga aytgin, men bundan (Abu Sufyondan) oʻzini paygʻambar deb daʼvo qilayotgan kishi haqida soʻrayman; agar u menga yolgʻon gapirsa, sizlar uni yolgʻonchiga chiqaringlar», dedi. Abu Sufyon dedi: Alloh nomiga qasamki, agar mendan yolgʻon (gap rivoyat qilinib) qoʻyilishidan qoʻrqmaganimda, albatta yolgʻon gapirardim. Soʻng (Hiraql) tarjimoniga: «Undan soʻra, uning sizlar orasidagi nasl-nasabi qanaqa?» dedi. Men: «U bizning oramizda asl-nasabli», dedim. (Hiraql): «Ota-bobolari orasida podshoh boʻlganmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. (Hiraql): «Aytadigan gapini aytishidan oldin uni yolgʻon bilan ayblaganmidinglar?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. (Hiraql): «Unga kishilarning ashroflari (oliymaqomlari) ergashadimi yoki zaiflarimi?» dedi. Men: «Aksincha, ularning zaiflari», dedim. (Hiraql): «Ular koʻpaymoqdami yoki kamaymoqdami?» dedi. Men: «Yoʻq, aksincha, koʻpaymoqda», dedim. (Hiraql): «Ulardan biron kishi diniga kirganidan keyin undan norozi boʻlib, dinidan qaytib ketadimi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. (Hiraql): «U bilan jang qildingizmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. (Hiraql): «Sizlarning u bilan jangingiz qanday boʻldi?» dedi. Men: «Biz bilan uning orasidagi urush galma-gal boʻladi: u bizdan (zarar) yetkazadi, biz undan (zarar) yetkazamiz», dedim. (Hiraql): «U xiyonat qiladimi?» dedi. Men: «Yoʻq. Biz hozir u bilan bir muddat (sulhda)miz, bu (muddat) ichida u nima qilishini bilmaymiz», dedim. Alloh nomiga qasamki, shu (gapdan) boshqa hech qanday soʻzni unga (zarariga) qoʻshib kirita olmadim. (Hiraql): «Undan oldin bu gapni biror kishi aytganmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. (Hiraql) tarjimoniga: «Unga aytgin: Men sendan uning nasab-nasli haqida soʻradim, sen uni sizlar orasida asl-nasabli deb daʼvo qilding; paygʻambarlar ham xuddi shunday — oʻz qavmlarining asl-nasablilari ichidan yuboriladi. Sendan ota-bobolari orasida podshoh boʻlganmi deb soʻradim, sen yoʻq deb daʼvo qilding. Men (oʻzimga): ‹Agar ota-bobolari orasida podshoh boʻlganida, ota-bobolarining mulkini talab qilayotgan kishi der edim›, dedim. Sendan unga ergashganlar haqida — ularning zaiflarimi yoki ashroflarimi deb soʻradim, sen: ‹Aksincha, ularning zaiflari›, deding; paygʻambarlarga ergashuvchilar ham ana shular. Sendan, aytadigan gapini aytishidan oldin uni yolgʻon bilan ayblaganmidingiz deb soʻradim, sen yoʻq deb daʼvo qilding. Men angladim: u kishilarga yolgʻon gapirmagan boʻlsa, borib Allohga (nisbatan) yolgʻon toʻqimaydi. Sendan, ulardan biron kishi diniga kirganidan soʻng undan norozi boʻlib dinidan qaytadimi deb soʻradim, sen yoʻq deb daʼvo qilding; iymon dilning chuqurligiga aralashganda ana shunday boʻladi. Sendan, ular koʻpaymoqdami yoki kamaymoqdami deb soʻradim, sen ular koʻpaymoqda deb daʼvo qilding; iymon ham toki kamolga yetgunicha ana shunday boʻladi. Sendan, u bilan jang qildingizmi deb soʻradim, sen u bilan jang qilganingizni va biz bilan uning orasidagi urush galma-gal boʻlib, u sizlardan (zarar) yetkazib, sizlar undan (zarar) yetkazganingizni daʼvo qilding; paygʻambarlar ham ana shunday sinaladi, soʻng oqibat ularniki boʻladi. Sendan, u xiyonat qiladimi deb soʻradim, sen u xiyonat qilmasligini daʼvo qilding; paygʻambarlar ham ana shunday — xiyonat qilmaydilar. Sendan, undan oldin bu gapni biror kishi aytganmi deb soʻradim, sen yoʻq deb daʼvo qilding. Men (oʻzimga): ‹Agar undan oldin bu gapni biror kishi aytgan boʻlsa, oʻzidan oldin aytilgan gapga ergashayotgan kishi der edim›, dedim», dedi. Soʻng (Hiraql): «U sizlarni nimaga buyuradi?» dedi. Men: «U bizni namozga, zakotga, sila-rahmga va iffatga buyuradi», dedim. (Hiraql): «Agar sen u haqda aytayotganing rost boʻlsa, u albatta paygʻambardir. Men uning chiqishini bilar edim, biroq uni sizlardan boʻladi deb gumon qilmasdim. Agar men unga yetib bora olishimni bilsaydim, albatta u bilan uchrashishni yaxshi koʻrardim; agar uning huzurida boʻlsaydim, oyoqlarini yuvardim. Uning mulki, albatta, oyoqlarim ostidagi (shu yerga)gacha yetadi», dedi. Soʻng (Hiraql) Rasululloh ﷺ ning maktubini soʻrab oldi va uni oʻqidi. Unda shunday (yozilgan) edi: «Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan. Allohning Rasuli Muhammaddan Rum kattasi Hiraqlga. Hidoyatga ergashgan kishiga salom boʻlsin. Soʻngra, men seni Islomning daʼvati bilan (Islomga) chaqiraman; Islomni qabul qil — salomat boʻlasan, Islomni qabul qil — Alloh senga ajringni ikki marta beradi. Agar yuz oʻgirsang, arislar (ergashuvchilaring)ning gunohi senga (boʻlur). {Ey Kitob ahli! Bizga ham, sizlarga ham birdek (adolatli) boʻlgan bir kalimaga kelinglar: Allohdan oʻzgaga ibodat qilmaylik, Unga hech narsani sherik qilmaylik va Allohni qoʻyib, baʼzimiz baʼzimizni rabb tutmaylik. Bordi-yu, ular yuz oʻgirsalar: ‹Bizning muslim (Allohga boʻysunuvchi)lar ekanligimizga guvoh boʻlinglar!›, deyaveringlar} (Oli Imron 64)». U maktubni oʻqib boʻlgach, uning oldida ovozlar koʻtarildi va shovqin avj oldi, bizni (chiqarib yuborishga) buyurdi va biz chiqarib yuborildik. Chiqib ketayotganimizda men sheriklarimga: «Ibn Abu Kabshaning (Muhammad ﷺ ning) ishi ulgʻaydi, hatto Banul-Asfar (Rum) podshohi ham undan qoʻrqyapti», dedim. Toki Alloh menga Islomni nasib etgunicha men Rasululloh ﷺ ning ishi tez orada gʻolib boʻlishiga ishonib yurdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Суфён унга оғиздан оғизга (бевосита) хабар бериб деди: Мен билан Расулуллоҳ ﷺ орасидаги (сулҳ) муддатида (савдо учун) йўлга чиқдим. Мен Шомда эканман, Расулуллоҳ ﷺ дан Ҳирақлга — яъни Рум каттасига — бир мактуб келтирилди. Уни Диҳя ал-Калбий келтириб, Бусро каттасига топширган, Бусро каттаси эса уни Ҳирақлга етказган эди. Ҳирақл: «Бу ерда ўзини пайғамбар деб даъво қилаётган ана шу кишининг қавмидан бирон киши борми?» деди. Улар: «Ҳа», дейишди. Шунда мен Қурайшдан бир неча киши билан чақирилдим. Биз Ҳирақл ҳузурига кирдик, у бизни ўз олдига ўтқазди ва: «Сизлардан қайсингиз ўзини пайғамбар деб даъво қилаётган ана шу кишига насаб жиҳатдан яқинроқсиз?» деди. Мен: «Мен», дедим. Шунда улар мени унинг олдига, шерикларимни эса ортимга ўтқазишди. Сўнг (Ҳирақл) таржимонини чақириб, унга: «Уларга айтгин, мен бундан (Абу Суфёндан) ўзини пайғамбар деб даъво қилаётган киши ҳақида сўрайман; агар у менга ёлғон гапирса, сизлар уни ёлғончига чиқаринглар», деди. Абу Суфён деди: Аллоҳ номига қасамки, агар мендан ёлғон (гап ривоят қилиниб) қўйилишидан қўрқмаганимда, албатта ёлғон гапирардим. Сўнг (Ҳирақл) таржимонига: «Ундан сўра, унинг сизлар орасидаги насл-насаби қанақа?» деди. Мен: «У бизнинг орамизда асл-насабли», дедим. (Ҳирақл): «Ота-боболари орасида подшоҳ бўлганми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. (Ҳирақл): «Айтадиган гапини айтишидан олдин уни ёлғон билан айблаганмидинглар?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. (Ҳирақл): «Унга кишиларнинг ашрофлари (олиймақомлари) эргашадими ёки заифларими?» деди. Мен: «Аксинча, уларнинг заифлари», дедим. (Ҳирақл): «Улар кўпаймоқдами ёки камаймоқдами?» деди. Мен: «Йўқ, аксинча, кўпаймоқда», дедим. (Ҳирақл): «Улардан бирон киши динига кирганидан кейин ундан норози бўлиб, динидан қайтиб кетадими?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. (Ҳирақл): «У билан жанг қилдингизми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. (Ҳирақл): «Сизларнинг у билан жангингиз қандай бўлди?» деди. Мен: «Биз билан унинг орасидаги уруш галма-гал бўлади: у биздан (зарар) етказади, биз ундан (зарар) етказамиз», дедим. (Ҳирақл): «У хиёнат қиладими?» деди. Мен: «Йўқ. Биз ҳозир у билан бир муддат (сулҳда)миз, бу (муддат) ичида у нима қилишини билмаймиз», дедим. Аллоҳ номига қасамки, шу (гапдан) бошқа ҳеч қандай сўзни унга (зарарига) қўшиб кирита олмадим. (Ҳирақл): «Ундан олдин бу гапни бирор киши айтганми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. (Ҳирақл) таржимонига: «Унга айтгин: Мен сендан унинг насаб-насли ҳақида сўрадим, сен уни сизлар орасида асл-насабли деб даъво қилдинг; пайғамбарлар ҳам худди шундай — ўз қавмларининг асл-насаблилари ичидан юборилади. Сендан ота-боболари орасида подшоҳ бўлганми деб сўрадим, сен йўқ деб даъво қилдинг. Мен (ўзимга): ‹Агар ота-боболари орасида подшоҳ бўлганида, ота-боболарининг мулкини талаб қилаётган киши дер эдим›, дедим. Сендан унга эргашганлар ҳақида — уларнинг заифларими ёки ашрофларими деб сўрадим, сен: ‹Аксинча, уларнинг заифлари›, дединг; пайғамбарларга эргашувчилар ҳам ана шулар. Сендан, айтадиган гапини айтишидан олдин уни ёлғон билан айблаганмидингиз деб сўрадим, сен йўқ деб даъво қилдинг. Мен англадим: у кишиларга ёлғон гапирмаган бўлса, бориб Аллоҳга (нисбатан) ёлғон тўқимайди. Сендан, улардан бирон киши динига кирганидан сўнг ундан норози бўлиб динидан қайтадими деб сўрадим, сен йўқ деб даъво қилдинг; иймон дилнинг чуқурлигига аралашганда ана шундай бўлади. Сендан, улар кўпаймоқдами ёки камаймоқдами деб сўрадим, сен улар кўпаймоқда деб даъво қилдинг; иймон ҳам токи камолга етгунича ана шундай бўлади. Сендан, у билан жанг қилдингизми деб сўрадим, сен у билан жанг қилганингизни ва биз билан унинг орасидаги уруш галма-гал бўлиб, у сизлардан (зарар) етказиб, сизлар ундан (зарар) етказганингизни даъво қилдинг; пайғамбарлар ҳам ана шундай синалади, сўнг оқибат уларники бўлади. Сендан, у хиёнат қиладими деб сўрадим, сен у хиёнат қилмаслигини даъво қилдинг; пайғамбарлар ҳам ана шундай — хиёнат қилмайдилар. Сендан, ундан олдин бу гапни бирор киши айтганми деб сўрадим, сен йўқ деб даъво қилдинг. Мен (ўзимга): ‹Агар ундан олдин бу гапни бирор киши айтган бўлса, ўзидан олдин айтилган гапга эргашаётган киши дер эдим›, дедим», деди. Сўнг (Ҳирақл): «У сизларни нимага буюради?» деди. Мен: «У бизни намозга, закотга, сила-раҳмга ва иффатга буюради», дедим. (Ҳирақл): «Агар сен у ҳақда айтаётганинг рост бўлса, у албатта пайғамбардир. Мен унинг чиқишини билар эдим, бироқ уни сизлардан бўлади деб гумон қилмасдим. Агар мен унга етиб бора олишимни билсайдим, албатта у билан учрашишни яхши кўрардим; агар унинг ҳузурида бўлсайдим, оёқларини ювардим. Унинг мулки, албатта, оёқларим остидаги (шу ерга)гача етади», деди. Сўнг (Ҳирақл) Расулуллоҳ ﷺ нинг мактубини сўраб олди ва уни ўқиди. Унда шундай (ёзилган) эди: «Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи билан. Аллоҳнинг Расули Муҳаммаддан Рум каттаси Ҳирақлга. Ҳидоятга эргашган кишига салом бўлсин. Сўнгра, мен сени Исломнинг даъвати билан (Исломга) чақираман; Исломни қабул қил — саломат бўласан, Исломни қабул қил — Аллоҳ сенга ажрингни икки марта беради. Агар юз ўгирсанг, арислар (эргашувчиларинг)нинг гуноҳи сенга (бўлур). {Эй Китоб аҳли! Бизга ҳам, сизларга ҳам бирдек (адолатли) бўлган бир калимага келинглар: Аллоҳдан ўзгага ибодат қилмайлик, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайлик ва Аллоҳни қўйиб, баъзимиз баъзимизни рабб тутмайлик. Борди-ю, улар юз ўгирсалар: ‹Бизнинг муслим (Аллоҳга бўйсунувчи)лар эканлигимизга гувоҳ бўлинглар!›, деяверинглар} (Оли Имрон 64)». У мактубни ўқиб бўлгач, унинг олдида овозлар кўтарилди ва шовқин авж олди, бизни (чиқариб юборишга) буюрди ва биз чиқариб юборилдик. Чиқиб кетаётганимизда мен шерикларимга: «Ибн Абу Кабшанинг (Муҳаммад ﷺ нинг) иши улғайди, ҳатто Банул-Асфар (Рум) подшоҳи ҳам ундан қўрқяпти», дедим. Токи Аллоҳ менга Исломни насиб этгунича мен Расулуллоҳ ﷺ нинг иши тез орада ғолиб бўлишига ишониб юрдим.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي، رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، يَرْوِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَصْبِرْ فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz amiridan oʻziga yoqmaydigan bir narsani koʻrsa, sabr qilsin. Chunki kim jamoatdan bir qarich (bir enlik) ajralsa, soʻng oʻlsa, (uning oʻlimi) johiliyat oʻlimidir», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз амиридан ўзига ёқмайдиган бир нарсани кўрса, сабр қилсин. Чунки ким жамоатдан бир қарич (бир энлик) ажралса, сўнг ўлса, (унинг ўлими) жоҳилият ўлимидир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ فَتْحِ مَكَّةَ " لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni: «Hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat (bordir). Agar (jihodga) chorlansangiz, otlaninglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни: «Ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният (бордир). Агар (жиҳодга) чорлансангиз, отланинглар», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ،
بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ
مِنَ السِّبَاعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqichlardan boʻlgan har bir oziq tishli (hayvon)ni va parrandalardan changalli har birini (yeyishni) man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқичлардан бўлган ҳар бир озиқ тишли (ҳайвон)ни ва паррандалардан чангалли ҳар бирини (ейишни) ман қилдилар.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ،
وَأَبُو بِشْرٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى
عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqichlardan boʻlgan har bir oziq tishli (hayvon)ni va parrandalardan changalli har birini (yeyishni) man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқичлардан бўлган ҳар бир озиқ тишли (ҳайвон)ни ва паррандалардан чангалли ҳар бирини (ейишни) ман қилдилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ،
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَبُو بِشْرٍ أَخْبَرَنَا عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى ح
وَحَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ،
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ شُعْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ
.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ man qildilar — Shuʼbaning al-Hakamdan (rivoyat qilgan) hadisi misli.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ман қилдилар — Шуъбанинг ал-Ҳакамдан (ривоят қилган) ҳадиси мисли.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي،
عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لاَ أَدْرِي إِنَّمَا نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ كَانَ حَمُولَةَ النَّاسِ فَكَرِهَ أَنْ تَذْهَبَ حَمُولَتُهُمْ أَوْ حَرَّمَهُ فِي يَوْمِ
خَيْبَرَ لُحُومَ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bilmayman, balki Rasululloh ﷺ uni odamlarning yuk tashish ulovi boʻlgani uchun, ularning ulovlari yoʻqolib ketishini yoqtirmay (taqiqlagandirlar); yoki Xaybar kunida uy eshaklarining goʻshtini harom qilgandirlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Билмайман, балки Расулуллоҳ ﷺ уни одамларнинг юк ташиш улови бўлгани учун, уларнинг уловлари йўқолиб кетишини ёқтирмай (тақиқлагандирлар); ёки Хайбар кунида уй эшакларининг гўштини ҳаром қилгандирлар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ،
بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ، مَعَ رَسُولِ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتَ مَيْمُونَةَ فَأُتِيَ بِضَبٍّ مَحْنُوذٍ فَأَهْوَى إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَقَالَ بَعْضُ النِّسْوَةِ اللاَّتِي فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ أَخْبِرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم بِمَا يُرِيدُ أَنْ يَأْكُلَ . فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقُلْتُ أَحَرَامٌ
هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ لَمْ يَكُنْ بِأَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ
فَاجْتَرَرْتُهُ فَأَكَلْتُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men va Xolid ibn Valid Rasululloh ﷺ bilan birga Maymunaning uyiga kirdik. (Bizga) qovurilgan kaltakesak keltirildi. Rasululloh ﷺ unga qoʻllarini choʻzdilar. Shunda Maymunaning uyidagi ayollardan baʼzilari: «Rasululloh ﷺ ga nimani yemoqchi ekanliklarini aytinglar!» — dedi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtardilar. Men: «Yo Rasululloh, u harommi?» — dedim. U zot: «Yoʻq, lekin u mening qavmim yurtida boʻlmagani uchun unga koʻnglim tortmayotganini sezyapman», — dedilar. Xolid dedi: Shunda men uni oldimga tortib yedim, Rasululloh ﷺ esa qarab turardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен ва Холид ибн Валид Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Маймунанинг уйига кирдик. (Бизга) қовурилган калтакесак келтирилди. Расулуллоҳ ﷺ унга қўлларини чўздилар. Шунда Маймунанинг уйидаги аёллардан баъзилари: «Расулуллоҳ ﷺ га нимани емоқчи эканликларини айтинглар!» — деди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтардилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у ҳаромми?» — дедим. У зот: «Йўқ, лекин у менинг қавмим юртида бўлмагани учун унга кўнглим тортмаётганини сезяпман», — дедилар. Холид деди: Шунда мен уни олдимга тортиб едим, Расулуллоҳ ﷺ эса қараб турардилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ،
أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ،
بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ الَّذِي يُقَالُ لَهُ سَيْفُ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ مَعَ رَسُولِ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ خَالَتُهُ وَخَالَةُ
ابْنِ عَبَّاسٍ فَوَجَدَ عِنْدَهَا ضَبًّا مَحْنُوذًا قَدِمَتْ بِهِ أُخْتُهَا حُفَيْدَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ مِنْ نَجْدٍ فَقَدَّمَتِ
الضَّبَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ قَلَّمَا يُقَدَّمُ إِلَيْهِ طَعَامٌ حَتَّى يُحَدَّثَ بِهِ وَيُسَمَّى
لَهُ فَأَهْوَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ إِلَى الضَّبِّ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنَ النِّسْوَةِ الْحُضُورِ
أَخْبِرْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا قَدَّمْتُنَّ لَهُ . قُلْنَ هُوَ الضَّبُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ .
فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ أَحَرَامٌ الضَّبُّ يَا رَسُولَ
اللَّهِ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ لَمْ يَكُنْ بِأَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ فَاجْتَرَرْتُهُ فَأَكَلْتُهُ
وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ فَلَمْ يَنْهَنِي .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sayfulloh deb ataladigan Xolid ibn Valid (unga) shuni xabar berdi: U Rasululloh ﷺ bilan birga Nabiy ﷺ ning zavjalari Maymunaning huzuriga kirdi — u (Maymuna Xolidning ham, Ibn Abbosning ham) xolasi edi. Uning huzurida qovurilgan kaltakesakni topdi, uni Maymunaning singlisi Hufayda binti Horis Najddan olib kelgan edi. (Maymuna) kaltakesakni Rasululloh ﷺ ga taqdim etdi. U zotga taom haqida soʻzlanib, uning nomi aytilmaguncha kamdan-kam taom taqdim etilardi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini kaltakesakka choʻzdilar. Shunda u yerdagi ayollardan biri: «Rasululloh ﷺ ga oldilariga nima taqdim etganlaringizni aytinglar!» — dedi. Ular: «Yo Rasululloh, u kaltakesak!» — deyishdi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtardilar. Xolid ibn Valid: «Yo Rasululloh, kaltakesak harommi?» — dedi. U zot: «Yoʻq, lekin u mening qavmim yurtida boʻlmagani uchun unga koʻnglim tortmayotganini sezyapman», — dedilar. Xolid dedi: Shunda men uni oldimga tortib yedim, Rasululloh ﷺ esa qarab turardilar va meni qaytarmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сайфуллоҳ деб аталадиган Холид ибн Валид (унга) шуни хабар берди: У Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Набий ﷺ нинг завжалари Маймунанинг ҳузурига кирди — у (Маймуна Холиднинг ҳам, Ибн Аббоснинг ҳам) холаси эди. Унинг ҳузурида қовурилган калтакесакни топди, уни Маймунанинг синглиси Ҳуфайда бинти Ҳорис Нажддан олиб келган эди. (Маймуна) калтакесакни Расулуллоҳ ﷺ га тақдим этди. У зотга таом ҳақида сўзланиб, унинг номи айтилмагунча камдан-кам таом тақдим этиларди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини калтакесакка чўздилар. Шунда у ердаги аёллардан бири: «Расулуллоҳ ﷺ га олдиларига нима тақдим этганларингизни айтинглар!» — деди. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у калтакесак!» — дейишди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтардилар. Холид ибн Валид: «Ё Расулуллоҳ, калтакесак ҳаромми?» — деди. У зот: «Йўқ, лекин у менинг қавмим юртида бўлмагани учун унга кўнглим тортмаётганини сезяпман», — дедилар. Холид деди: Шунда мен уни олдимга тортиб едим, Расулуллоҳ ﷺ эса қараб турардилар ва мени қайтармадилар.