حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tunda oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тунда ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُمَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَاخْتَبَأْتُ مِنْهُ خَلْفَ بَابٍ فَدَعَانِي فَحَطَأَنِي حَطْأَةً ثُمَّ بَعَثَنِي إِلَى مُعَاوِيَةَ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ هُوَ يَأْكُلُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bolalar bilan oʻynab turganimda, Rasululloh ﷺ yonimdan oʻtdilar. Men u zotdan eshik orqasiga yashirindim. U zot meni chaqirib, bir turtdilar, soʻng meni Muoviyaning oldiga joʻnatdilar. Men u zotning huzurlariga qaytib kelib: «U ovqat yeyapti», dedim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен болалар билан ўйнаб турганимда, Расулуллоҳ ﷺ ёнимдан ўтдилар. Мен у зотдан эшик орқасига яшириндим. У зот мени чақириб, бир туртдилар, сўнг мени Муовиянинг олдига жўнатдилар. Мен у зотнинг ҳузурларига қайтиб келиб: «У овқат еяпти», дедим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَبِيبٍ قَالَ بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ يَقُولُأَهْدَى الصَّعْبُ وَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ ابْنُ جَثَّامَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِقَّةَ حِمَارٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهُ قَالَ بَهْزٌ عَجُزَ حِمَارٍ أَوْ قَالَ رِجْلَ حِمَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: as-Saʼb — Ibn Jaʼfar: «Ibn Jassoma», dedi — Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida u zotga eshakning yarmini hadya qildi, u zot esa uni qaytardilar. Bahz: «eshakning sagʻrisini», yoki: «eshakning oyogʻini», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ас-Саъб — Ибн Жаъфар: «Ибн Жассома», деди — Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида у зотга эшакнинг ярмини ҳадя қилди, у зот эса уни қайтардилар. Баҳз: «эшакнинг сағрисини», ёки: «эшакнинг оёғини», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيَّ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ قَالَأَخْبَرَنِي مَنْ مَرَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ فَأَمَّهُمْ وَصَفُّوا خَلْفَهُ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَمْرٍو مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ
Shaʼbiy (rahimahulloh) aytdi: Menga Rasululloh ﷺ bilan birga chetda turgan bir qabr yonidan oʻtgan kishi xabar berdiki, u zot ularga imomlik qildilar va ular u zotning orqalarida saf tortdilar. Men: «Ey Abu Amr, buni senga kim aytib berdi?» dedim. U: «Ibn Abbos», dedi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга Расулуллоҳ ﷺ билан бирга четда турган бир қабр ёнидан ўтган киши хабар бердики, у зот уларга имомлик қилдилар ва улар у зотнинг орқаларида саф тортдилар. Мен: «Эй Абу Амр, буни сенга ким айтиб берди?» дедим. У: «Ибн Аббос», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ طَاوُسٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍإِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ أَنْ يَمْنَحَهَا أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ faqatgina: «Kimning yeri boʻlsa, uni birodariga (bepul) berib qoʻyishi oʻzi uchun yaxshiroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақатгина: «Кимнинг ери бўлса, уни биродарига (бепул) бериб қўйиши ўзи учун яхшироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ كَانَ عِنْدَ الْحَجَرِ وَعِنْدَهُ مِحْجَنٌ يَضْرِبُ بِهِ الْحَجَرَ وَيُقَبِّلُهُ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} لَوْ أَنَّ قَطْرَةً قُطِرَتْ مِنْ الزَّقُّومِ فِي الْأَرْضِ لَأَمَرَّتْ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا مَعِيشَتَهُمْ فَكَيْفَ بِمَنْ هُوَ طَعَامُهُ وَلَيْسَ لَهُ طَعَامٌ غَيْرُهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Hajar (al-Asvad) yonida edi, qoʻlida egri tayoq bor edi; u bilan Hajarga tegizib, soʻng uni oʻpar edi. Soʻng u aytdi: Rasululloh ﷺ {Ey iymon keltirganlar! Allohdan qanday qoʻrqmoq lozim boʻlsa, shunday qoʻrqinglar va faqat musulmon holingizdagina oʻlinglar} (Oli Imron 102) oyatini oʻqib: «Agar zaqqumdan bir tomchi yerga tomizilsa, dunyo ahlining tirikchiligini achchiq qilib yuborardi. Bas, u uning taomi boʻlgan va undan boshqa taomi boʻlmagan kishining holi qanday boʻlar ekan?!» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Ҳажар (ал-Асвад) ёнида эди, қўлида эгри таёқ бор эди; у билан Ҳажарга тегизиб, сўнг уни ўпар эди. Сўнг у айтди: Расулуллоҳ ﷺ {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан қандай қўрқмоқ лозим бўлса, шундай қўрқинглар ва фақат мусулмон ҳолингиздагина ўлинглар} (Оли Имрон 102) оятини ўқиб: «Агар заққумдан бир томчи ерга томизилса, дунё аҳлининг тирикчилигини аччиқ қилиб юборарди. Бас, у унинг таоми бўлган ва ундан бошқа таоми бўлмаган кишининг ҳоли қандай бўлар экан?!» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ يُحَدِّثُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَرَكِبَتْ امْرَأَةٌ الْبَحْرَ فَنَذَرَتْ أَنْ تَصُومَ شَهْرًا فَمَاتَتْ قَبْلَ أَنْ تَصُومَ فَأَتَتْ أُخْتُهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَصُومَ عَنْهَاحَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِىُّ حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي الْأَعْمَشَ عَنْ أَبِي يَحْيَى عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَوْ أَنَّ قَطْرَةً مِنْ الزَّقُّومِ فَذَكَرَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol dengizga chiqdi va bir oy roʻza tutishni nazr qildi, ammo roʻza tutishdan oldin vafot etdi. Shunda uning singlisi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va buni u zotga aytdi. U zot unga (marhuma) tomonidan roʻza tutishni buyurdilar. Ibn Abbos: «Agar zaqqumdan bir tomchi...», dedi va hadisni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл денгизга чиқди ва бир ой рўза тутишни назр қилди, аммо рўза тутишдан олдин вафот этди. Шунда унинг синглиси Набий ﷺ ҳузурларига келди ва буни у зотга айтди. У зот унга (марҳума) томонидан рўза тутишни буюрдилар. Ибн Аббос: «Агар заққумдан бир томчи...», деди ва ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَا عَمَلٌ أَفْضَلَ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْأَيَّامِ يَعْنِي أَيَّامَ الْعَشْرِ قَالَ فَقِيلَ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْجِعْ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: u zot: «Mana shu kunlarda — yaʼni (Zul-hijjaning) oʻn kunida — qilingan ameldan afzalroq amel yoʻq», dedilar. «Alloh yoʻlidagi jihod ham emasmi?» deyildi. U zot: «Alloh yoʻlidagi jihod ham emas, magar bir kishi oʻz joni va moli bilan chiqib, soʻng ulardan hech narsani (qaytarib) olib kelmasa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: у зот: «Мана шу кунларда — яъни (Зул-ҳижжанинг) ўн кунида — қилинган амелдан афзалроқ амел йўқ», дедилар. «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмасми?» дейилди. У зот: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмас, магар бир киши ўз жони ва моли билан чиқиб, сўнг улардан ҳеч нарсани (қайтариб) олиб келмаса», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ صَلَّيْتُ خَلْفَ شَيْخٍ أَحْمَقَ صَلَاةَ الظُّهْرِ فَكَبَّرَ فِيهَا ثِنْتَيْنِ وَعِشْرِينَ تَكْبِيرَةً يُكَبِّرُ إِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا أُمَّ لَكَ تِلْكَ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ikrima (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abbosga: «Men bir ahmoq chol orqasida peshin namozini oʻqidim, u namozda yigirma ikki marta takbir aytdi: sajda qilganda ham, sajdadan boshini koʻtarganda ham takbir aytardi», dedim. Ibn Abbos: «Onasiz qolgur! Bu Abul-Qosim ﷺ ning sunnatlaridir», dedi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Аббосга: «Мен бир аҳмоқ чол орқасида пешин намозини ўқидим, у намозда йигирма икки марта такбир айтди: сажда қилганда ҳам, саждадан бошини кўтарганда ҳам такбир айтарди», дедим. Ибн Аббос: «Онасиз қолгур! Бу Абул-Қосим ﷺ нинг суннатларидир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنْ الطَّيْرِ وَعَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Xaybar kuni changalli har bir qushni va oziq tishli har bir yirtqichni yeyishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбар куни чангалли ҳар бир қушни ва озиқ тишли ҳар бир йиртқични ейишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَأَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُجَثَّمَةِ وَالْجَلَّالَةِ قَالَ أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ نَهَى عَنْ لَبَنِ الْجَلَّالَةِ وَأَنْ يَشْرَبَ مِنْ فِي السِّقَاءِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mujassamadan va jallolodan (najosat yeydigan hayvondan) qaytardilar. Abu Abdussamad: «Jallolaning sutidan va meshning ogʻzidan ichishdan qaytardilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мужассамадан ва жаллолодан (нажосат ейдиган ҳайвондан) қайтардилар. Абу Абдуссамад: «Жаллоланинг сутидан ва мешнинг оғзидан ичишдан қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لَبَنِ الْجَلَّالَةِ وَعَنْ الْمُجَثَّمَةِ وَعَنْ الشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ jallolaning (najosat yeydigan hayvonning) sutidan, mujassamadan va meshning ogʻzidan ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жаллоланинг (нажосат ейдиган ҳайвоннинг) сутидан, мужассамадан ва мешнинг оғзидан ичишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيدَ عَلَى ابْنَةِ حَمْزَةَ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا فَقَالَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ فَإِنَّهُ يَحْرُمُ مِنْ الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ مِنْ النَّسَبِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan Hamzaning qiziga uylanishlari istaldi. Shunda u zot: «Albatta, u emizishlik boʻyicha akamning qizidir. Nasab orqali harom boʻlgan narsa emizish orqali ham harom boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан Ҳамзанинг қизига уйланишлари исталди. Шунда у зот: «Албатта, у эмизишлик бўйича акамнинг қизидир. Насаб орқали ҳаром бўлган нарса эмизиш орқали ҳам ҳаром бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا غَشِيَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِدِينَارٍ أَوْ نِصْفِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi hayzli xotiniga yaqinlik qildi va bu haqda Rasululloh ﷺ dan soʻradi. U zot unga bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilishni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ҳайзли хотинига яқинлик қилди ва бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ дан сўради. У зот унга бир динор ёки ярим динор садақа қилишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ وَيَزِيدَ بْنِ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ الرِّيَاحِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ قَالَ يَزِيدُ رَبُّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilinadi: u zot kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aziymul-Haliym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samavati val-arzi va Robbul-Arshil-Kariym» (Ulugʻ, Halim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlar va yerning Robbi hamda karamli Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq). Yazid: «yetti osmonning Robbi va karamli Arshning Robbi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилинади: у зот кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Азиймул-Ҳалийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати вал-арзи ва Роббул-Аршил-Карийм» (Улуғ, Ҳалим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонлар ва ернинг Робби ҳамда карамли Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ). Язид: «етти осмоннинг Робби ва карамли Аршнинг Робби», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍوَقَّتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلِأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلِأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنَ وَلِأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ قَالَ هُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِمَّنْ سِوَاهُمْ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ ثُمَّ مِنْ حَيْثُ بَدَأَ حَتَّى بَلَغَ ذَلِكَ أَهْلُ مَكَّةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madina ahli uchun Zul-Hulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar va: «Bular ular uchun hamda ularning ahlidan boʻlmagan holda ular (miyqotlar) ustidan oʻtgan, haj va umra qilishni istagan kishilar uchundir. Soʻng (undan berida boʻlgan kishi) qayerdan yoʻlga chiqsa, oʻsha yerdan (ehromga kiradi), hatto bu Makka ahliga yetguncha shunday», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадина аҳли учун Зул-Ҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар ва: «Булар улар учун ҳамда уларнинг аҳлидан бўлмаган ҳолда улар (мийқотлар) устидан ўтган, ҳаж ва умра қилишни истаган кишилар учундир. Сўнг (ундан берида бўлган киши) қаердан йўлга чиқса, ўша ердан (эҳромга киради), ҳатто бу Макка аҳлига етгунча шундай», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَسَّانَ الْأَعْرَجَ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ فَأُتِيَ بِبَدَنَةٍ فَأَشْعَرَ صَفْحَةَ سَنَامِهَا الْأَيْمَنِ ثُمَّ سَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ ثُمَّ دَعَا بِرَاحِلَتِهِ فَرَكِبَهَا فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالْحَجِّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfada peshin namozini oʻqidilar. Soʻng u zotga bir tuya keltirildi va uning oʻrkachining oʻng tomonidan ishʼor qildilar (belgi qoʻyib qonatdilar), keyin undan qonni siypab tozaladilar va boʻyniga ikki kavush osib qoʻydilar. Soʻng ulovlarini keltirishni soʻrab, uni mindilar. U (ulov) u zot bilan Baydoda roʻparalashganida, haj uchun talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфада пешин намозини ўқидилар. Сўнг у зотга бир туя келтирилди ва унинг ўркачининг ўнг томонидан ишъор қилдилар (белги қўйиб қонатдилар), кейин ундан қонни сийпаб тозаладилар ва бўйнига икки кавуш осиб қўйдилар. Сўнг уловларини келтиришни сўраб, уни миндилар. У (улов) у зот билан Байдода рўпаралашганида, ҳаж учун талбия айтдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذِهِ وَهَذِهِ سَوَاءٌ يَعْنِي الْخِنْصَرَ وَالْإِبْهَامَ
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladi:) U zot: «Bu (barmoq) bilan bu (barmoq) barobar (diyati teng)dir», deb chimchaloq va bosh barmoqni nazarda tutdilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилади:) У зот: «Бу (бармоқ) билан бу (бармоқ) баробар (дияти тенг)дир», деб чимчалоқ ва бош бармоқни назарда тутдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حَجَّاجٌ لَعَنَ اللَّهُ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنْ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ وَالْمُتَشَبِّهَاتِ مِنْ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ erkaklardan ayollarga oʻxshashga uringanlarni va ayollardan erkaklarga oʻxshashga uringanlarni laʼnatladilar. Hajjoj (oʻz rivoyatida): «Alloh laʼnatladi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эркаклардан аёлларга ўхшашга уринганларни ва аёллардан эркакларга ўхшашга уринганларни лаънатладилар. Ҳажжож (ўз ривоятида): «Аллоҳ лаънатлади», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلًا مِنْ بَنِي تَمِيمٍ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ قَوْلِ الرَّجُلِ بِإِصْبَعِهِ يَعْنِي هَكَذَا فِي الصَّلَاةِ قَالَ ذَاكَ الْإِخْلَاصُ
Baniy Tamimdan boʻlgan bir kishi aytdi: Men Ibn Abbosdan kishining namozda barmogʻi bilan — yaʼni mana shunday — ishora qilishi haqida soʻradim. U: «U — ixlosdir», dedi.Баний Тамимдан бўлган бир киши айтди: Мен Ибн Аббосдан кишининг намозда бармоғи билан — яъни мана шундай — ишора қилиши ҳақида сўрадим. У: «У — ихлосдир», деди.
وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَقَدْ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالسِّوَاكِ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُنْزَلُ عَلَيْهِ فِيهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni misvokka shunchalik buyurdilarki, hatto biz bu haqda u zotga (vahiy) nozil qilinadi, deb oʻyladik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни мисвокка шунчалик буюрдиларки, ҳатто биз бу ҳақда у зотга (ваҳий) нозил қилинади, деб ўйладик.
وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ
Va men Rasululloh ﷺ ni qoʻltiqlarining oqligi koʻrinadigan darajada sajda qilayotganlarini koʻrdim.Ва мен Расулуллоҳ ﷺ ни қўлтиқларининг оқлиги кўринадиган даражада сажда қилаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ بَهْزٌ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يَوْمَ أَضْحَى أَوْ يَوْمَ فِطْرٍ قَالَ وَأَكْبَرُ ظَنِّي أَنَّهُ قَالَ يَوْمَ فِطْرٍ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهُمَا وَلَا بَعْدَهُمَا ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي خُرْصَهَا وَسِخَابَهَا وَلَمْ يَشُكَّ بَهْزٌ قَالَ يَوْمَ فِطْرٍ وَقَالَ صِخَابَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Azha kuni yoki Fitr kuni chiqdilar — (roviy) dedi: eng koʻp gumonim shuki, u «Fitr kuni» dedi — va ikki rakaat namoz oʻqidilar, undan oldin ham, keyin ham (boshqa) namoz oʻqimadilar. Soʻng Bilol bilan birga ayollarning oldiga kelib, ularni sadaqa berishga buyurdilar. Shunda ayol oʻzining isirgʻasini va munchogʻini tashlay boshladi. Bahz shubha qilmay: «Fitr kuni», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Азҳа куни ёки Фитр куни чиқдилар — (ровий) деди: энг кўп гумоним шуки, у «Фитр куни» деди — ва икки ракаат намоз ўқидилар, ундан олдин ҳам, кейин ҳам (бошқа) намоз ўқимадилар. Сўнг Билол билан бирга аёлларнинг олдига келиб, уларни садақа беришга буюрдилар. Шунда аёл ўзининг исирғасини ва мунчоғини ташлай бошлади. Баҳз шубҳа қилмай: «Фитр куни», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ وَعَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَفَعَهُ أَحَدُهُمَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يَدُسُّ فِي فِي فِرْعَوْنَ الطِّينَ مَخَافَةَ أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — (rovilardan) biri uni Nabiy ﷺ ga koʻtardi: «Jibril alayhissalom Firʼavn ‹Lo ilaha illalloh› deb qolishidan qoʻrqib, uning ogʻziga loy tiqar edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — (ровилардан) бири уни Набий ﷺ га кўтарди: «Жибрил алайҳиссалом Фиръавн ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деб қолишидан қўрқиб, унинг оғзига лой тиқар эди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَتَّخِذُوا شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًاحَدَّثَنَا هَاشِمٌ مِثْلَهُ قَالَ أَيْ شُعْبَةُ قُلْتَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Joni bor narsani nishon qilib olmanglar», dedilar. Hoshim ham bizga shunga oʻxshashini soʻzlab berdi. (Roviy) Shuʼbaga: «Sen ‹Nabiy ﷺ dan› deding-a?» dedi. U: «Nabiy ﷺ dan», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Жони бор нарсани нишон қилиб олманглар», дедилар. Ҳошим ҳам бизга шунга ўхшашини сўзлаб берди. (Ровий) Шуъбага: «Сен ‹Набий ﷺ дан› дединг-а?» деди. У: «Набий ﷺ дан», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَعَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ
Abul-Hakam aytdi: Men Ibn Abbosdan sopol xumdagi naviz haqida, qovoq idish va hantam (idishi) haqida soʻradim. Shunda Ibn Abbos: «Kimki Alloh va Uning Rasuli harom qilgan narsani harom deyishni istasa, navizni harom desin», dedi.Абул-Ҳакам айтди: Мен Ибн Аббосдан сопол хумдаги навиз ҳақида, қовоқ идиш ва ҳантам (идиши) ҳақида сўрадим. Шунда Ибн Аббос: «Кимки Аллоҳ ва Унинг Расули ҳаром қилган нарсани ҳаром дейишни истаса, навизни ҳаром десин», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمَّ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz (kun bilan ham) toʻliq boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз (кун билан ҳам) тўлиқ бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُشَاشٍ قَالَ سَأَلْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَحَدَّثَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ صِبْيَانَ بَنِي هَاشِمٍ وَضَعَفَتَهُمْ أَنْ يَتَحَمَّلُوا مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Bani Hoshimning bolalari va ularning zaiflarini kechasi Jamʼdan (oldinroq) koʻchishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бани Ҳошимнинг болалари ва уларнинг заифларини кечаси Жамъдан (олдинроқ) кўчишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُخَوَّلٍ قَالَ سَمِعْتُ مُسْلِمًا الْبَطِينَ يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ الم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِسُورَةِ الْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bomdod namozida {Alif Lom Mim. Tanzil} — Sajda (surasi)ni va {Hal ato alal inson}ni, jumada esa Juma va Munofiqun suralarini oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бомдод намозида {Алиф Лом Мим. Танзил} — Сажда (сураси)ни ва {Ҳал ато алал инсон}ни, жумада эса Жума ва Мунофиқун сураларини ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ وَمَنْصُورٍ عَنْ ذَرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نُحَدِّثُ أَنْفُسَنَا بِالشَّيْءِ لَأَنْ يَكُونَ أَحَدُنَا حُمَمَةً أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَقْدِرْ مِنْكُمْ إِلَّا عَلَى الْوَسْوَسَةِ وَقَالَ الْآخَرُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَدَّ أَمْرَهُ إِلَى الْوَسْوَسَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ular: «Yo Rasululloh, biz koʻnglimizdan shunday narsani oʻtkazamizki, birimiz uni tilga olgandan koʻra kuygan koʻmir boʻlib qolishni afzal koʻradi», dedilar. (Rovilardan) biri: U zot: «Alloh sizlarda vasvasadan boshqasiga (shaytonni) qodir qilmagan Zotga hamd boʻlsin», dedilar, dedi. Boshqasi esa: U zot: «Uning ishini vasvasaga qaytargan Zotga hamd boʻlsin», dedilar, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Улар: «Ё Расулуллоҳ, биз кўнглимиздан шундай нарсани ўтказамизки, биримиз уни тилга олгандан кўра куйган кўмир бўлиб қолишни афзал кўради», дедилар. (Ровилардан) бири: У зот: «Аллоҳ сизларда васвасадан бошқасига (шайтонни) қодир қилмаган Зотга ҳамд бўлсин», дедилар, деди. Бошқаси эса: У зот: «Унинг ишини васвасага қайтарган Зотга ҳамд бўлсин», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ الْمَدِينَةِ فِي رَمَضَانَ حِينَ فَتَحَ مَكَّةَ فَصَامَ حَتَّى أَتَى عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِعُسٍّ مِنْ شَرَابٍ أَوْ إِنَاءٍ فَشَرِبَفَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ مَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Makkani fath qilgan paytlarida Ramazonda Madinadan chiqdilar va Usfonga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa ichimlik — yoki bir idish — soʻrab, uni ichdilar. Ibn Abbos: «Kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маккани фатҳ қилган пайтларида Рамазонда Мадинадан чиқдилар ва Усфонга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса ичимлик — ёки бир идиш — сўраб, уни ичдилар. Ибн Аббос: «Ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин», дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُأَهْدَتْ خَالَتِي أُمُّ حُفَيْدٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنْ السَّمْنِ وَالْأَقِطِ وَتَرَكَ الْأَضُبَّ تَقَذُّرًا وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا مَا أُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xolam Ummu Hufayd Rasululloh ﷺ ga sariyogʻ, quritilgan tvorog (aqit) va kaltakesaklar hadya qildi. U zot sariyogʻ va aqitdan yedilar, kaltakesakni esa jirkanib qoldirdilar. (Lekin) u Rasululloh ﷺ ning dasturxonida yeyildi. Agar u harom boʻlganida, Rasululloh ﷺ ning dasturxonida yeyilmagan boʻlardi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Холам Умму Ҳуфайд Расулуллоҳ ﷺ га сариёғ, қуритилган творог (ақит) ва калтакесаклар ҳадя қилди. У зот сариёғ ва ақитдан едилар, калтакесакни эса жирканиб қолдирдилар. (Лекин) у Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонида ейилди. Агар у ҳаром бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонида ейилмаган бўларди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَإِذَا الْيَهُودُ قَدْ صَامُوا يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَسَأَلَهُمْ عَنْ ذَلِكَ فَقَالُوا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي ظَهَرَ فِيهِ مُوسَى عَلَى فِرْعَوْنَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ أَنْتُمْ أَوْلَى بِمُوسَى مِنْهُمْ فَصُومُوهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, yahudiylar Ashuro kunini roʻza tutayotgan edilar. U zot ulardan bu haqda soʻradilar. Ular: «Bu — Muso Firʼavn ustidan gʻolib kelgan kundir», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ ashoblariga: «Sizlar Musoga ulardan haqliroqsizlar; bas, uni roʻza tutinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, яҳудийлар Ашуро кунини рўза тутаётган эдилар. У зот улардан бу ҳақда сўрадилар. Улар: «Бу — Мусо Фиръавн устидан ғолиб келган кундир», дедилар. Шунда Набий ﷺ ашобларига: «Сизлар Мусога улардан ҳақлироқсизлар; бас, уни рўза тутинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ أَوْلَادِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ اللَّهُ إِذْ خَلَقَهُمْ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ dan mushriklarning bolalari haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Alloh ularni yaratgan chogʻida ular qanday amal qiluvchi ekanini biluvchiroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ дан мушрикларнинг болалари ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Аллоҳ уларни яратган чоғида улар қандай амал қилувчи эканини билувчироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ يَحْيَى أَبِي عُمَرَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idishdan, smola surtilgan idishdan va oʻyilgan yogʻoch idishdan (naviz tayyorlashdan) qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идишдан, смола суртилган идишдан ва ўйилган ёғоч идишдан (навиз тайёрлашдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ صُهَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَالَ عَفَّانُ يَعْنِي فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنِيهِ الْحَكَمُ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ صُهَيْبٍ قُلْتُ مَنْ صُهَيْبٌ قَالَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ كَانَ عَلَى حِمَارٍ هُوَ وَغُلَامٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ فَمَرَّ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَلَمْ يَنْصَرِفْ وَجَاءَتْ جَارِيَتَانِ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَأَخَذَتَا بِرُكْبَتَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَّعَ بَيْنَهُمَا أَوْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا وَلَمْ يَنْصَرِفْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u va Bani Hoshimdan boʻlgan bir bola bir eshak ustida edilar. U Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotgan holda u zotning oldilaridan oʻtdi, u zot esa (namozdan) chiqmadilar. Soʻng Bani Abdulmuttalibdan ikki qizcha kelib, Nabiy ﷺ ning ikki tizzalarini ushlashdi. U zot ikkovining orasini ochdilar — yoki ikkovini ajratdilar — va (namozdan) chiqmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ва Бани Ҳошимдан бўлган бир бола бир эшак устида эдилар. У Набий ﷺ намоз ўқиётган ҳолда у зотнинг олдиларидан ўтди, у зот эса (намоздан) чиқмадилар. Сўнг Бани Абдулмутталибдан икки қизча келиб, Набий ﷺ нинг икки тиззаларини ушлашди. У зот икковининг орасини очдилар — ёки икковини ажратдилар — ва (намоздан) чиқмадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ بَهْزٌ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ الصَّعْبَ بْنَ جَثَّامَةَ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِقُدَيْدٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ عَجُزَ حِمَارٍ فَرَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْطُرُ دَمًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Saʼb ibn Jassoma Rasululloh ﷺ ga — u zot Qudaydda va ehromda boʻlgan paytlarida — yovvoyi eshakning sagʻrisini hadya qildi. Rasululloh ﷺ esa uni qon tomib turgan holida qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Саъб ибн Жассома Расулуллоҳ ﷺ га — у зот Қудайдда ва эҳромда бўлган пайтларида — ёввойи эшакнинг сағрисини ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ эса уни қон томиб турган ҳолида қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ بَاتَ عِنْدَ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَصَلَّى أَرْبَعًا ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ أَنَامَ الْغُلَامُ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا قَالَ فَقَامَ يُصَلِّي فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى خَمْسًا ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u xolasi Maymunaning uyida tunadi. Nabiy ﷺ xufton namozidan keyin kelib, toʻrt rakaat oʻqidilar, soʻng uxladilar. Soʻng turdilar-da: «Bola uxladimi?» — yoki shunga oʻxshash bir soʻz — dedilar. (Ibn Abbos) aytdi: Soʻng turib namoz oʻqiy boshladilar; men u zotning chap tomonlarida turdim, u zot esa meni ushlab, oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Soʻng besh (rakaat) oʻqidilar, soʻng xurraklarini eshitgunimcha uxladilar, soʻng chiqib namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у холаси Маймунанинг уйида тунади. Набий ﷺ хуфтон намозидан кейин келиб, тўрт ракаат ўқидилар, сўнг ухладилар. Сўнг турдилар-да: «Бола ухладими?» — ёки шунга ўхшаш бир сўз — дедилар. (Ибн Аббос) айтди: Сўнг туриб намоз ўқий бошладилар; мен у зотнинг чап томонларида турдим, у зот эса мени ушлаб, ўнг томонларига ўтказдилар. Сўнг беш (ракаат) ўқидилар, сўнг хурракларини эшитгунимча ухладилар, сўнг чиқиб намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنِ ابْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى أَرْبَعًا ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى أَرْبَعًا فَقَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا قَالَ فَجِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam — Nabiy ﷺ ning zavjalari Maymunaning uyida tunadim. Rasululloh ﷺ xufton namozini oʻqidilar, soʻng kelib toʻrt (rakaat) oʻqidilar, soʻng uxladilar, soʻng turib toʻrt (rakaat) oʻqidilar va: «Bolakay uxladimi?» — yoki shunga oʻxshash bir soʻz — dedilar. (Ibn Abbos) aytdi: Men kelib u zotning chap tomonlarida turdim, u zot esa meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Soʻng besh rakaat, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng xurraklarini eshitgunimcha uxladilar, soʻng namozga chiqdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам — Набий ﷺ нинг завжалари Маймунанинг уйида тунадим. Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини ўқидилар, сўнг келиб тўрт (ракаат) ўқидилар, сўнг ухладилар, сўнг туриб тўрт (ракаат) ўқидилар ва: «Болакай ухладими?» — ёки шунга ўхшаш бир сўз — дедилар. (Ибн Аббос) айтди: Мен келиб у зотнинг чап томонларида турдим, у зот эса мени ўнг томонларига ўтказдилар. Сўнг беш ракаат, сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг хурракларини эшитгунимча ухладилар, сўнг намозга чиқдилар.