Rivoyatlari 2 414 ta, 12 toʻplamda.Ривоятлари 2 414 та, 12 тўпламда. Hadislarda 869 marta tilga olingan.Ҳадисларда 869 марта тилга олинган.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُوتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي السَّبْعَ الطُّوَلَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺga sabʼul-masoniy — yetta uzun sura berildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺга сабъул-масоний — етта узун сура берилди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي } قَالَ السَّبْعُ الطُّوَلُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Alloh azza va jallaning {sabʼan minal masoniy} (Hijr 87) degan soʻzi haqida: «Yetta uzun suradir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Аллоҳ азза ва жалланинг {сабъан минал масоний} (Ҳижр 87) деган сўзи ҳақида: «Етта узун сурадир», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ } قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ } قَالَ جَمْعَهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ تَقْرَأَهُ { فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ } قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ قَرَأَهُ كَمَا أَقْرَأَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Allohning {Uni tez oʻqib olish uchun (vahiy tushayotganda) tilingni qimirlatma. Albatta, uni jamlash va (senga) oʻqitish Bizning zimmamizdadir} (Qiyoma 16-17) degan qavli haqida rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vahiy tushayotganida qattiq mashaqqat chekar va lablarini qimirlatar edilar. Shunda Alloh: {Uni tez oʻqib olish uchun tilingni qimirlatma. Albatta, uni jamlash va oʻqitish Bizning zimmamizdadir} dedi, yaʼni uni koʻksingda jamlaymiz, soʻng uni oʻqiysan. {Bas, Biz uni oʻqiganimizda, oʻqishiga ergash} (Qiyoma 18), yaʼni unga quloq sol va jim tur. Shundan soʻng Rasululloh ﷺga Jibril kelganida u zot quloq solar, u ketganda esa oʻzlariga oʻqitilganidek oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳнинг {Уни тез ўқиб олиш учун (ваҳий тушаётганда) тилингни қимирлатма. Албатта, уни жамлаш ва (сенга) ўқитиш Бизнинг зиммамиздадир} (Қиёма 16-17) деган қавли ҳақида ривоят қилинади: Набий ﷺ ваҳий тушаётганида қаттиқ машаққат чекар ва лабларини қимирлатар эдилар. Шунда Аллоҳ: {Уни тез ўқиб олиш учун тилингни қимирлатма. Албатта, уни жамлаш ва ўқитиш Бизнинг зиммамиздадир} деди, яъни уни кўксингда жамлаймиз, сўнг уни ўқийсан. {Бас, Биз уни ўқиганимизда, ўқишига эргаш} (Қиёма 18), яъни унга қулоқ сол ва жим тур. Шундан сўнг Расулуллоҳ ﷺга Жибрил келганида у зот қулоқ солар, у кетганда эса ўзларига ўқитилганидек ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، ح وَأَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ الْمُخَوَّلِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ { تَنْزِيلُ } السَّجْدَةَ وَ { هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ juma kuni bomdod namozida {Bu Kitobning nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Insonga (bir zamon) keldimi} (Insonlar surasi)ni oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жума куни бомдод намозида {Бу Китобнинг нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсонга (бир замон) келдими} (Инсонлар сураси)ни ўқир эдилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِقْسَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَجَدَ فِي { ص } وَقَالَ " سَجَدَهَا دَاوُدُ تَوْبَةً وَنَسْجُدُهَا شُكْرًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {Sod} surasida sajda qildilar va: «Buni Dovud tavba qilib sajda etgan edi, biz esa uni shukr qilib sajda etamiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {Сод} сурасида сажда қилдилар ва: «Буни Довуд тавба қилиб сажда этган эди, биз эса уни шукр қилиб сажда этамиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، جَعْفَرُ بْنُ أَبِي وَحْشِيَّةَ - وَهُوَ ابْنُ إِيَاسٍ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا } قَالَ نَزَلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُخْتَفٍ بِمَكَّةَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ - وَقَالَ ابْنُ مَنِيعٍ يَجْهَرُ بِالْقُرْآنِ - وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذَا سَمِعُوا صَوْتَهُ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم { وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ } أَىْ بِقِرَاءَتِكَ فَيَسْمَعُ الْمُشْرِكُونَ فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ { وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ فَلاَ يَسْمَعُوا { وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Allohning {Namozingda ovozingni juda ham koʻtarib yuborma va uni juda ham pasaytirib ham yuborma} (Isro 110) degan aytgani haqida shunday dedi: «Bu oyat Rasululloh ﷺ Makkada yashirincha turgan paytda nozil boʻldi. U zot ashoblariga namoz oʻqib berganlarida ovozlarini koʻtarardilar — Ibn Maniʼ: Qurʼonni ovoz chiqarib oʻqirdilar, dedi — mushriklar ovozlarini eshitsalar, Qurʼonni, uni nozil qilgan Zotni va uni olib kelgan kishini haqorat qilardilar. Shunda Alloh azza va jalla Oʻz Nabiysiga ﷺ: {Namozingda ovozingni koʻtarib yuborma}, yaʼni qiroatingni, mushriklar eshitib Qurʼonni haqorat qilmasinlar; {va uni pasaytirib ham yuborma}, ashoblaringdan yashirib, ular eshitmay qolmasinlar; {bularning orasidan bir yoʻlni ixtiyor qil} (Isro 110) dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг {Намозингда овозингни жуда ҳам кўтариб юборма ва уни жуда ҳам пасайтириб ҳам юборма} (Исро 110) деган айтгани ҳақида шундай деди: «Бу оят Расулуллоҳ ﷺ Маккада яширинча турган пайтда нозил бўлди. У зот ашобларига намоз ўқиб берганларида овозларини кўтарардилар — Ибн Маниъ: Қуръонни овоз чиқариб ўқирдилар, деди — мушриклар овозларини эшитсалар, Қуръонни, уни нозил қилган Зотни ва уни олиб келган кишини ҳақорат қилардилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла Ўз Набийсига ﷺ: {Намозингда овозингни кўтариб юборма}, яъни қироатингни, мушриклар эшитиб Қуръонни ҳақорат қилмасинлар; {ва уни пасайтириб ҳам юборма}, ашобларингдан яшириб, улар эшитмай қолмасинлар; {буларнинг орасидан бир йўлни ихтиёр қил} (Исро 110) деди».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذَا سَمِعُوا صَوْتَهُ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْفِضُ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ مَا كَانَ يَسْمَعُهُ أَصْحَابُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً } " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Qurʼonni ovoz chiqarib oʻqir edilar. Mushriklar ovozlarini eshitsalar, Qurʼonni va uni olib kelgan kishini haqorat qilardilar. Shunda Nabiy ﷺ ovozlarini pasaytirib oʻqiy boshladilar, hatto ashoblari ham eshitmas edilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Namozingda ovozingni koʻtarib yuborma va uni pasaytirib ham yuborma, balki bularning orasidan bir yoʻlni ixtiyor qil} (Isro 110) oyatini nozil qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Қуръонни овоз чиқариб ўқир эдилар. Мушриклар овозларини эшитсалар, Қуръонни ва уни олиб келган кишини ҳақорат қилардилар. Шунда Набий ﷺ овозларини пасайтириб ўқий бошладилар, ҳатто ашоблари ҳам эшитмас эдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Намозингда овозингни кўтариб юборма ва уни пасайтириб ҳам юборма, балки буларнинг орасидан бир йўлни ихтиёр қил} (Исро 110) оятини нозил қилди».
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سُحَيْمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَشَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ - رضى الله عنه - فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلاَّ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ - ثُمَّ قَالَ - أَلاَ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ قَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning orqasida saf tortib turganlarida, Nabiy ﷺ pardani koʻtardilar va: «Ey odamlar! Paygʻambarlik xushxabarlaridan musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdan boshqa hech narsa qolmadi», dedilar. Soʻng: «Ogoh boʻlingki, men rukuʼda yoki sajdada turib Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbingizni ulugʻlangiz; sajdaga kelsak, unda duoni koʻp qilishga tirishingiz, chunki u ijobat boʻlishga loyiqroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг орқасида саф тортиб турганларида, Набий ﷺ пардани кўтардилар ва: «Эй одамлар! Пайғамбарлик хушхабарларидан мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдан бошқа ҳеч нарса қолмади», дедилар. Сўнг: «Огоҳ бўлингки, мен рукуъда ёки саждада туриб Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббингизни улуғлангиз; саждага келсак, унда дуони кўп қилишга тиришингиз, чунки у ижобат бўлишга лойиқроқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . قَالَ " اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ «Samiallohu liman hamidah» deganlarida «Allohumma Rabbana laka-l-hamd, milʼas-samawoti wa milʼal-arzi wa milʼa ma shiʼta min shayʼin baʼd» der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида «Аллоҳумма Раббана лака-л-ҳамд, милъас-самаwоти wа милъал-арзи wа милъа ма шиъта мин шайъин баъд» дер эдилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مِينَاسٍ الْعَدَنِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ السُّجُودَ بَعْدَ الرَّكْعَةِ يَقُولُ " اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukudan soʻng sajda qilmoqchi boʻlganlarida «Allohumma Rabbana wa laka-l-hamd, milʼas-samawoti wa milʼal-arzi wa milʼa ma shiʼta min shayʼin baʼd» der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукудан сўнг сажда қилмоқчи бўлганларида «Аллоҳумма Раббана wа лака-л-ҳамд, милъас-самаwоти wа милъал-арзи wа милъа ма шиъта мин шайъин баъд» дер эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْضَاءٍ وَلاَ يَكُفَّ شَعْرَهُ وَلاَ ثِيَابَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yetti aʼzo ustida sajda qilishga hamda sochini va kiyimini yigʻishtirmaslikka buyurildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ етти аъзо устида сажда қилишга ҳамда сочини ва кийимини йиғиштирмасликка буюрилдилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَيُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ - لاَ أَكُفَّ الشَّعْرَ وَلاَ الثِّيَابَ - الْجَبْهَةِ وَالأَنْفِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yetti aʼzo ustida sajda qilishga va sochni hamda kiyimni yigʻishtirmaslikka buyurildim: peshona, burun, ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен етти аъзо устида сажда қилишга ва сочни ҳамда кийимни йиғиштирмасликка буюрилдим: пешона, бурун, икки қўл, икки тизза ва икки оёқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ النَّسَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ عَلَى الْجَبْهَةِ وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى الأَنْفِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Men yetti suyak ustida sajda qilishga buyurildim: peshona ustida», deb qoʻllari bilan ishora qildilar, «burun, ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoqning uchlari ustida», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Мен етти суяк устида сажда қилишга буюрилдим: пешона устида», деб қўллари билан ишора қилдилар, «бурун, икки қўл, икки тизза ва икки оёқнинг учлари устида», дедилар.
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، وَرَوْحٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ وَلاَ أَكُفَّ شَعْرًا وَلاَ ثَوْبًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga yetti aʼzo ustiga sajda qilishga hamda soch va kiyimni yigʻib olmaslikka buyurildim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга етти аъзо устига сажда қилишга ҳамда соч ва кийимни йиғиб олмасликка буюрилдим», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو السَّرْحِيُّ، - مِنْ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ يُصَلِّي وَرَأْسُهُ مَعْقُوصٌ مِنْ وَرَائِهِ فَقَامَ فَجَعَلَ يَحُلُّهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ مَا لَكَ وَرَأْسِي قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّمَا مَثَلُ هَذَا مَثَلُ الَّذِي يُصَلِّي وَهُوَ مَكْتُوفٌ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Abdulloh ibn Horisning boshi orqadan tugilgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdi va turib uni yechib qoʻya boshladi. Namozdan chiqqach, Abdulloh Ibn Abbosga qarab: «Boshim bilan nima ishing bor edi?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Bunday kishining misoli xuddi ikki qoʻli boyloq holda namoz oʻqiyotgan kishining misoliga oʻxshaydi›, deyayotganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Абдуллоҳ ибн Ҳориснинг боши орқадан тугилган ҳолда намоз ўқиётганини кўрди ва туриб уни ечиб қўя бошлади. Намоздан чиққач, Абдуллоҳ Ибн Аббосга қараб: «Бошим билан нима ишинг бор эди?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Бундай кишининг мисоли худди икки қўли бойлоқ ҳолда намоз ўқиётган кишининг мисолига ўхшайди›, деяётганларини эшитганман», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ وَنُهِيَ أَنْ يَكُفَّ الشَّعْرَ وَالثِّيَابَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga yetti suyak ustiga sajda qilish buyurildi va soch hamda kiyimni yigʻib olishdan qaytarildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга етти суяк устига сажда қилиш буюрилди ва соч ҳамда кийимни йиғиб олишдан қайтарилдилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، - هُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُحَيْمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السِّتْرَ وَرَأْسُهُ مَعْصُوبٌ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ قَدْ بَلَّغْتُ - ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلاَّ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْعَبْدُ أَوْ تُرَى لَهُ أَلاَ وَإِنِّي قَدْ نُهِيتُ عَنِ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَإِذَا رَكَعْتُمْ فَعَظِّمُوا رَبَّكُمْ وَإِذَا سَجَدْتُمْ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ فَإِنَّهُ قَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida boshlariga latta bogʻlangan holda parda ochib chiqdilar va: «Ey Alloh, men yetkazdim» — uch marta — «Paygʻambarlik bashoratlaridan solih tushdan boshqa narsa qolmadi, uni banda oʻzi koʻradi yoki uning uchun boshqa koʻriladi. Ogʻoh boʻlinglar, men rukuʼ va sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Bas, rukuʼ qilganingizda Robbingizni ulugʻlanglar, sajda qilganingizda esa duoda tirishib harakat qilinglar, chunki bu sizlarga ijobat boʻlishga munosibroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида бошларига латта боғланган ҳолда парда очиб чиқдилар ва: «Эй Аллоҳ, мен етказдим» — уч марта — «Пайғамбарлик башоратларидан солиҳ тушдан бошқа нарса қолмади, уни банда ўзи кўради ёки унинг учун бошқа кўрилади. Оғоҳ бўлинглар, мен рукуъ ва саждада Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Бас, рукуъ қилганингизда Роббингизни улуғланглар, сажда қилганингизда эса дуода тиришиб ҳаракат қилинглар, чунки бу сизларга ижобат бўлишга муносиброқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي رِشْدِينَ، - وَهُوَ كُرَيْبٌ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا فَرَأَيْتُهُ قَامَ لِحَاجَتِهِ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ فَنَامَ ثُمَّ قَامَ قَوْمَةً أُخْرَى فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا هُوَ الْوُضُوءُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي وَكَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ تَحْتِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَاجْعَلْ أَمَامِي نُورًا وَاجْعَلْ خَلْفِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا " . ثُمَّ نَامَ حَتَّى نَفَخَ فَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَأَيْقَظَهُ لِلصَّلاَةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men xolam Maymuna binti Horisning huzurida tunab qoldim, Rasululloh ﷺ ham uning huzurida tunadilar. Men u zotning hojatlari uchun turganlarini koʻrdim. Soʻng meshning oldiga borib uning bogʻichini yechdilar, keyin ikki taharat orasidagi taharat qildilar, soʻng oʻrinlariga borib uxladilar. Keyin yana turdilar, meshning oldiga borib bogʻichini yechdilar va taharatni toʻliq qildilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. U zot sajdalarida: «Ey Alloh, qalbimga nur ato et, quloqqa nur ato et, koʻzimga nur ato et, ostimga nur ato et, ustimga nur ato et, oʻng tomonimga nur, chap tomonimga nur, oldimga nur ato et, orqamga nur ato et va menga nurni ulkan qil», derdilar. Soʻng u zot xurrak otguncha uxladilar. Keyin Bilol kelib u zotni namozga uygʻotdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен холам Маймуна бинти Ҳориснинг ҳузурида тунаб қолдим, Расулуллоҳ ﷺ ҳам унинг ҳузурида тунадилар. Мен у зотнинг ҳожатлари учун турганларини кўрдим. Сўнг мешнинг олдига бориб унинг боғичини ечдилар, кейин икки таҳарат орасидаги таҳарат қилдилар, сўнг ўринларига бориб ухладилар. Кейин яна турдилар, мешнинг олдига бориб боғичини ечдилар ва таҳаратни тўлиқ қилдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. У зот саждаларида: «Эй Аллоҳ, қалбимга нур ато эт, қулоққа нур ато эт, кўзимга нур ато эт, остимга нур ато эт, устимга нур ато эт, ўнг томонимга нур, чап томонимга нур, олдимга нур ато эт, орқамга нур ато эт ва менга нурни улкан қил», дердилар. Сўнг у зот хуррак отгунча ухладилар. Кейин Билол келиб у зотни намозга уйғотди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَطَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ وَكَانَ يَقُولُ " التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ سَلاَمٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ سَلاَمٌ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼonni oʻrgatganlaridek oʻrgatardilar va: «Attahiyyatul-mubarakatus-salavatut-tayyibatu lillahi, salomun alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, salomun alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh», deb aytar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръонни ўргатганларидек ўргатардилар ва: «Аттаҳийятул-мубаракатус-салаватут-таййибату лиллаҳи, саломун алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, саломун алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ», деб айтар эдилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ يَمِينًا وَشِمَالاً وَلاَ يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek, tashahhudni ham oʻrgatar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Қуръондан бир сурани ўргатганларидек, ташаҳҳудни ҳам ўргатар эдилар.
أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّمَا كُنْتُ أَعْلَمُ انْقِضَاءَ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّكْبِيرِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ namozlarining tugaganini takbir bilan bilardim», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ намозларининг тугаганини такбир билан билардим», деди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَتَّابٌ، - هُوَ ابْنُ بَشِيرٍ - عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَمُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ الْفُقَرَاءُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الأَغْنِيَاءَ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَلَهُمْ أَمْوَالٌ يَتَصَدَّقُونَ وَيُنْفِقُونَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا صَلَّيْتُمْ فَقُولُوا سُبْحَانَ اللَّهِ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَشْرًا فَإِنَّكُمْ تُدْرِكُونَ بِذَلِكَ مَنْ سَبَقَكُمْ وَتَسْبِقُونَ مَنْ بَعْدَكُمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kambagʻallar Rasululloh ﷺ oldilariga kelib: «Ey Rasululloh, boylar biz namoz oʻqiganday namoz oʻqiydilar, biz roʻza tutganday roʻza tutadilar, ammo ularning mollari bor, sadaqa qiladilar va infoq qiladilar», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Namoz oʻqisangiz, oʻttiz uch marta subhanalloh, oʻttiz uch marta alhamdulillah, oʻttiz toʻrt marta Allohu akbar va oʻn marta la ilaha illalloh deb aytinglar. Shunda siz oʻzingizdan oldin oʻtganlarga yetib olasiz va oʻzingizdan keyingilardan oldinga oʻtasiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Камбағаллар Расулуллоҳ ﷺ олдиларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, бойлар биз намоз ўқигандай намоз ўқийдилар, биз рўза тутгандай рўза тутадилар, аммо уларнинг моллари бор, садақа қиладилар ва инфоқ қиладилар», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Намоз ўқисангиз, ўттиз уч марта субҳаналлоҳ, ўттиз уч марта алҳамдулиллаҳ, ўттиз тўрт марта Аллоҳу акбар ва ўн марта ла илаҳа иллаллоҳ деб айтинглар. Шунда сиз ўзингиздан олдин ўтганларга етиб оласиз ва ўзингиздан кейингилардан олдинга ўтасиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُخَوَّلٌ، قَالَ سَمِعْتُ مُسْلِمًا الْبَطِينَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ { الم * تَنْزِيلُ } وَ{ هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ } وَفِي صَلاَةِ الْجُمُعَةِ بِسُورَةِ الْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} va {Inson uzra... kelmadimi} suralarini, juma namozida esa Juma va Munofiqun suralarini oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} ва {Инсон узра... келмадими} сураларини, жума намозида эса Жума ва Мунофиқун сураларини ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ لاَ يَخَافُ إِلاَّ رَبَّ الْعَالَمِينَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkadan Madinaga olamlar Robbisidan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda chiqdilar va ikki rakaat oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккадан Мадинага оламлар Роббисидан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда чиқдилар ва икки ракаат ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ لاَ نَخَافُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ نُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida Alloh azza va jalladan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda safar qilardik, ikki rakaat oʻqir edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда сафар қилардик, икки ракаат ўқир эдик.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدٌ، عَنْ أَيُّوبَ، - وَهُوَ ابْنُ عَائِذٍ - عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ أَبِي الْحَجَّاجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فُرِضَتْ صَلاَةُ الْحَضَرِ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعًا وَصَلاَةُ السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَصَلاَةُ الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambaringiz ﷺ tili bilan muqim namozi toʻrt rakaat, safar namozi ikki rakaat va xavf namozi bir rakaat qilib farz qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбарингиз ﷺ тили билан муқим намози тўрт ракаат, сафар намози икки ракаат ва хавф намози бир ракаат қилиб фарз қилинди.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مَاهَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَائِذٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jalla Paygʻambaringiz ﷺ tili bilan namozni muqimlikda toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavfda bir rakaat qilib farz qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбарингиз ﷺ тили билан намозни муқимликда тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавфда бир ракаат қилиб фарз қилди.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقَامَ بِمَكَّةَ خَمْسَةَ عَشَرَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkada oʻn besh kun turib, har namozni ikki rakaatdan oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн беш кун туриб, ҳар намозни икки ракаатдан ўқидилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً قَرَأَ نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ - قَالَ - ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ . قَالَ " إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ أَوْ أُرِيتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ " . قَالُوا لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِهِنَّ " . قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ va u zot bilan birga odamlar namoz oʻqidilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, Baqara surasiga yaqin miqdorda oʻqidilar. Soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq boʻlgan uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng quyosh ochilgan holda namozdan chiqdilar va: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, Alloh azza va jallani zikr qilinglar», dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni mana shu maqomingizda bir narsani olishga urinayotganingizni, soʻng orqaga chekinganingizni koʻrdik», dedilar. U zot: «Men jannatni koʻrdim, yoki menga jannat koʻrsatildi va undan bir shingil uzumni olishga urindim. Agar uni olganimda, dunyo turgunicha undan yer edingiz. Yana men doʻzaxni koʻrdim, hech qachon bugungiday manzarani koʻrmagan edim. Uning ahlining koʻpchiligini ayollar deb koʻrdim», dedilar. Odamlar: «Nima uchun, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Kufrlari sababli», dedilar. «Ular Allohga kufr keltiradilarmi?» deyildi. U zot: «Ular erga noshukrlik qiladilar, yaxshilikka noshukrlik qiladilar. Agar ulardan biriga umr boʻyi yaxshilik qilsang-u, soʻng sendan bir narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech qachon yaxshilik koʻrmadim›, deydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан бирга одамлар намоз ўқидилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, Бақара сурасига яқин миқдорда ўқидилар. Сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ бўлган узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг қуёш очилган ҳолда намоздан чиқдилар ва: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилинглар», дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни мана шу мақомингизда бир нарсани олишга уринаётганингизни, сўнг орқага чекинганингизни кўрдик», дедилар. У зот: «Мен жаннатни кўрдим, ёки менга жаннат кўрсатилди ва ундан бир шингил узумни олишга уриндим. Агар уни олганимда, дунё тургунича ундан ер эдингиз. Яна мен дўзахни кўрдим, ҳеч қачон бугунгидай манзарани кўрмаган эдим. Унинг аҳлининг кўпчилигини аёллар деб кўрдим», дедилар. Одамлар: «Нима учун, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Куфрлари сабабли», дедилар. «Улар Аллоҳга куфр келтирадиларми?» дейилди. У зот: «Улар эрга ношукрлик қиладилар, яхшиликка ношукрлик қиладилар. Агар улардан бирига умр бўйи яхшилик қилсанг-у, сўнг сендан бир нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмадим›, дейди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فَرَضَ اللَّهُ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali namozni farz qildi — muqim holda toʻrt rakat, safarda ikki rakat, xavf paytida esa bir rakat.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали намозни фарз қилди — муқим ҳолда тўрт ракат, сафарда икки ракат, хавф пайтида эса бир ракат.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي الْجَهْمِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِذِي قَرَدٍ وَصَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَةً ثُمَّ انْصَرَفَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَكَانِ هَؤُلاَءِ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً وَلَمْ يَقْضُوا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zu Qarad degan joyda namoz oʻqidilar. Odamlar orqalarida ikki saf boʻlib tizildilar — bir saf orqalarida, bir saf esa dushmanga roʻpara. U zot orqasidagilarga bir rakat oʻqib berdilar, soʻng bular anavilarning oʻrniga oʻtdilar, anavilar kelib, ularga bir rakat oʻqib berdilar; ular qazosini oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зу Қарад деган жойда намоз ўқидилар. Одамлар орқаларида икки саф бўлиб тизилдилар — бир саф орқаларида, бир саф эса душманга рўпара. У зот орқасидагиларга бир ракат ўқиб бердилар, сўнг булар анавиларнинг ўрнига ўтдилар, анавилар келиб, уларга бир ракат ўқиб бердилар; улар қазосини ўқимадилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا كَانَتْ صَلاَةُ الْخَوْفِ إِلاَّ سَجْدَتَيْنِ كَصَلاَةِ أَحْرَاسِكُمْ هَؤُلاَءِ الْيَوْمَ خَلْفَ أَئِمَّتِكُمْ هَؤُلاَءِ إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ عُقَبًا قَامَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ وَهُمْ جَمِيعًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَجَدَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدَ مَعَهُ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَلَمَّا جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ فِي آخِرِ صَلاَتِهِمْ سَجَدَ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ جَلَسُوا فَجَمَعَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّسْلِيمِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xavf namozi faqat ikki sajda (rakat) edi, xuddi bugun sizlarning imomlaringiz orqasida turgan qoʻriqchilaringizning namozidek; farqi shuki, u navbatma-navbat oʻqilar edi. Ulardan bir toifa turar, ammo hammalari Rasululloh ﷺ bilan birga edilar, ulardan bir toifa u zot bilan sajda qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ turdilar, ular ham hammalari u zot bilan turdilar; soʻng u zot ruku qildilar, ular ham hammalari u zot bilan ruku qildilar; soʻng u zot sajda qildilar, avval turib qolganlar u zot bilan sajda qildilar. Rasululloh ﷺ va namozining oxirida u zot bilan sajda qilganlar oʻtirgach, turib qolganlar oʻzlari uchun sajda qildilar, soʻng oʻtirdilar. Shunda Rasululloh ﷺ salom berib, hammalarini birlashtirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хавф намози фақат икки сажда (ракат) эди, худди бугун сизларнинг имомларингиз орқасида турган қўриқчиларингизнинг намозидек; фарқи шуки, у навбатма-навбат ўқилар эди. Улардан бир тоифа турар, аммо ҳаммалари Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдилар, улардан бир тоифа у зот билан сажда қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ турдилар, улар ҳам ҳаммалари у зот билан турдилар; сўнг у зот руку қилдилар, улар ҳам ҳаммалари у зот билан руку қилдилар; сўнг у зот сажда қилдилар, аввал туриб қолганлар у зот билан сажда қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ ва намозининг охирида у зот билан сажда қилганлар ўтиргач, туриб қолганлар ўзлари учун сажда қилдилар, сўнг ўтирдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ салом бериб, ҳаммаларини бирлаштирдилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمَ الْعِيدِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hayit kuni chiqib, ikki rakat namoz oʻqidilar, undan oldin ham, keyin ham namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳайит куни чиқиб, икки ракат намоз ўқидилар, ундан олдин ҳам, кейин ҳам намоз ўқимадилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ بَعْضَ، أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اغْتَسَلَتْ مِنَ الْجَنَابَةِ فَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِفَضْلِهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " إِنَّ الْمَاءَ لاَ يُنَجِّسُهُ شَىْءٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi, soʻng Nabiy ﷺ uning ortidan qolgan suv bilan taharat oldilar. Ayol buni u zotga aytganida, u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди, сўнг Набий ﷺ унинг ортидан қолган сув билан таҳарат олдилар. Аёл буни у зотга айтганида, у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَحْوَلِ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ أَبِي مُسْلِمٍ - عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيَّامُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ حَقٌّ وَوَعْدُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ وَمُحَمَّدٌ حَقٌّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَبِكَ آمَنْتُ " . ثُمَّ ذَكَرَ قُتَيْبَةُ كَلِمَةً مَعْنَاهَا " وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi tahajjud oʻqish uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamdu, anta nuurus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta qayyaamus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta maalikus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta haqqun va vaʼduka haqqun val-jannatu haqqun van-naaru haqqun vas-saaʼatu haqqun van-nabiyyuuna haqqun va Muhammadun haqqun, laka aslamtu va alayka tavakkaltu va bika aamantu (Ey Allohim, hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagi zotlarning nurisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerni hamda ulardagilarni tutib turuvchisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagilarning egasisan. Hamd Sengadir, Sen Haqsan, vaʼdang haq, jannat haq, doʻzax haq, qiyomat haq, paygʻambarlar haq, Muhammad haq. Senga taslim boʻldim, Senga tavakkal qildim va Senga imon keltirdim)» deb aytardilar. Soʻng Qutayba maʼnosini shunday keltirgan bir kalimani zikr qildi: «Va bika xoosamtu va ilayka haakamtu, gʻfir liy maa qoddamtu va maa axxortu va maa aʼlantu, antal-muqoddimu va antal-muaxxiru, laa ilaaha illaa anta, va laa havla va laa quvvata illaa billah (Sen bilan xusumat qildim va Senga hakamlik uchun murojaat qildim. Ilgari qilgan, keyin qilgan va oshkor qilgan gunohlarimni magʻfirat qil. Sen oldinga oʻtkazuvchisan va Sen orqaga suruvchisan. Sendan boʻlak iloh yoʻq va faqat Alloh bilangina quvvat va qudrat bordir)».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси таҳажжуд ўқиш учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамду, анта нуурус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта қайяамус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта мааликус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта ҳаққун ва ваъдука ҳаққун вал-жаннату ҳаққун ван-наару ҳаққун вас-сааъату ҳаққун ван-набийюуна ҳаққун ва Муҳаммадун ҳаққун, лака асламту ва алайка таваккалту ва бика ааманту (Эй Аллоҳим, ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардаги зотларнинг нурисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ерни ҳамда улардагиларни тутиб турувчисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардагиларнинг эгасисан. Ҳамд Сенгадир, Сен Ҳақсан, ваъданг ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, қиёмат ҳақ, пайғамбарлар ҳақ, Муҳаммад ҳақ. Сенга таслим бўлдим, Сенга таваккал қилдим ва Сенга имон келтирдим)» деб айтардилар. Сўнг Қутайба маъносини шундай келтирган бир калимани зикр қилди: «Ва бика хоосамту ва илайка ҳаакамту, ғфир лий маа қоддамту ва маа аххорту ва маа аъланту, антал-муқоддиму ва антал-муаххиру, лаа илааҳа иллаа анта, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллаҳ (Сен билан хусумат қилдим ва Сенга ҳакамлик учун мурожаат қилдим. Илгари қилган, кейин қилган ва ошкор қилган гуноҳларимни мағфират қил. Сен олдинга ўтказувчисан ва Сен орқага сурувчисан. Сендан бўлак илоҳ йўқ ва фақат Аллоҳ билангина қувват ва қудрат бордир)».
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ إِذَا سَمِعَ الأَذَانَ وَيُخَفِّفُهُمَا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا حَدِيثٌ مُنْكَرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azonni eshitganlarida bomdodning ikki rakat sunnatini oʻqir va uni qisqa qilardilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy): «Bu hadis munkardir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азонни эшитганларида бомдоднинг икки ракат суннатини ўқир ва уни қисқа қилардилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий): «Бу ҳадис мункардир», деди.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ، قَالَ لَمَّا حُضِرَتْ بِنْتٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَغِيرَةٌ فَأَخَذَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَمَّهَا إِلَى صَدْرِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَقَضَتْ وَهِيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَكَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُمَّ أَيْمَنَ أَتَبْكِينَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَكِ " . فَقَالَتْ مَا لِي لاَ أَبْكِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَبْكِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لَسْتُ أَبْكِي وَلَكِنَّهَا رَحْمَةٌ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُؤْمِنُ بِخَيْرٍ عَلَى كُلِّ حَالٍ تُنْزَعُ نَفْسُهُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ وَهُوَ يَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning kichkina bir qizlari jon berayotganida, Rasululloh ﷺ uni olib, koʻkraklariga bosdilar, soʻng qoʻllarini uning ustiga qoʻydilar. U Rasululloh ﷺning huzurlarida jon berdi. Shunda Ummu Ayman yigʻladi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Ummu Ayman, Rasululloh ﷺ yoningda turganida yigʻlaysanmi?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺ yigʻlab turganlaridan keyin men nega yigʻlamay?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Men yigʻlayotganim yoʻq, balki bu rahm-shafqatdir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Moʻmin har qanday holatda yaxshilikdadir. Uning joni ikki yoni orasidan tortib olinadi-yu, u Allohga azzavajallaga hamd aytib turadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг кичкина бир қизлари жон бераётганида, Расулуллоҳ ﷺ уни олиб, кўкракларига босдилар, сўнг қўлларини унинг устига қўйдилар. У Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида жон берди. Шунда Умму Айман йиғлади. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умму Айман, Расулуллоҳ ﷺ ёнингда турганида йиғлайсанми?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺ йиғлаб турганларидан кейин мен нега йиғламай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен йиғлаётганим йўқ, балки бу раҳм-шафқатдир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин ҳар қандай ҳолатда яхшиликдадир. Унинг жони икки ёни орасидан тортиб олинади-ю, у Аллоҳга аззаважаллага ҳамд айтиб туради», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ قَصَّهُ لَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ faqatgina: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh kofirning azobini ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli ziyoda qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақатгина: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ кофирнинг азобини аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли зиёда қилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوا الْمُحْرِمَ فِي ثَوْبَيْهِ اللَّذَيْنِ أَحْرَمَ فِيهِمَا وَاغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُمِسُّوهُ بِطِيبٍ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحْرِمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ihromdagi kishini ihrom qilgan ikki kiyimida yuvinglar, uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar hamda ikki kiyimida kafanlanglar. Unga xushbuy tegizmanglar va boshini yopmanglar, chunki u qiyomat kuni ihromda holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иҳромдаги кишини иҳром қилган икки кийимида ювинглар, уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар ҳамда икки кийимида кафанланглар. Унга хушбуй тегизманглар ва бошини ёпманглар, чунки у қиёмат куни иҳромда ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.