Abdulloh ibn Amr ibn al-Os

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ، حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ غَازِيَةٍ أَوْ سَرِيَّةٍ تَغْزُو فَتَغْنَمُ وَتَسْلَمُ إِلاَّ كَانُوا قَدْ تَعَجَّلُوا ثُلُثَىْ أُجُورِهِمْ وَمَا مِنْ غَازِيَةٍ أَوْ سَرِيَّةٍ تُخْفِقُ وَتُصَابُ إِلاَّ تَمَّ أُجُورُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jang qiladigan har qanday gʻoziy qoʻshin yoki sariya (kichik otryad) gʻanimat olib, sogʻ-salomat qaytsa, albatta ular ajrlarining uchdan ikkisini oldindan olib boʻladilar. Va har qanday gʻoziy qoʻshin yoki sariya (gʻanimatdan) quruq qolib, musibatga uchrasa, albatta ularning ajrlari toʻla (saqlanib) qoladi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жанг қиладиган ҳар қандай ғозий қўшин ёки сария (кичик отряд) ғанимат олиб, соғ-саломат қайтса, албатта улар ажрларининг учдан иккисини олдиндан олиб бўладилар. Ва ҳар қандай ғозий қўшин ёки сария (ғаниматдан) қуруқ қолиб, мусибатга учраса, албатта уларнинг ажрлари тўла (сақланиб) қолади».

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيذِ فِي الأَوْعِيَةِ قَالُوا لَيْسَ كُلُّ النَّاسِ يَجِدُ فَأَرْخَصَ لَهُمْ فِي الْجَرِّ غَيْرِ الْمُزَفَّتِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ idishlarda nabiz (tayyorlash)dan qaytarganlarida, odamlar: «Hamma odam ham (mesh) topa olmaydi-ku», dedilar. Shunda u zot ularga muzaffat boʻlmagan jarr (sopol koʻza)da (tayyorlashga) ruxsat berdilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ идишларда набиз (тайёрлаш)дан қайтарганларида, одамлар: «Ҳамма одам ҳам (меш) топа олмайди-ку», дедилар. Шунда у зот уларга музаффат бўлмаган жарр (сопол кўза)да (тайёрлашга) рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ ابْنَ مَعْدَانَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ جُبَيْرَ بْنَ نُفَيْرٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَخْبَرَهُ قَالَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَىَّ ثَوْبَيْنِ مُعَصْفَرَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ مِنْ ثِيَابِ الْكُفَّارِ فَلاَ تَلْبَسْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga ustimda usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan ikki kiyimni koʻrib: «Bu — kofirlarning kiyimlaridan, uni kiyma», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга устимда усфур (заъфарон) билан бўялган икки кийимни кўриб: «Бу — кофирларнинг кийимларидан, уни кийма», — дедилар.

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَيُّوبَ الْمَوْصِلِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَىَّ ثَوْبَيْنِ مُعَصْفَرَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ أَأُمُّكَ أَمَرَتْكَ بِهَذَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَغْسِلُهُمَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلْ أَحْرِقْهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ menga ustimda usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan ikki kiyimni koʻrib: «Buni senga onang buyurdimi?» — dedilar. Men: «Uni yuvib qoʻyamanmi?» — dedim. U zot: «Yoʻq, balki uni yoqib yubor!» — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менга устимда усфур (заъфарон) билан бўялган икки кийимни кўриб: «Буни сенга онанг буюрдими?» — дедилар. Мен: «Уни ювиб қўяманми?» — дедим. У зот: «Йўқ, балки уни ёқиб юбор!» — дедилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ بَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جُبَيْرٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ حَدَّثَهُ أَنَّ نَفَرًا مِنْ بَنِي هَاشِمٍ دَخَلُوا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ وَهِيَ تَحْتَهُ يَوْمَئِذٍ فَرَآهُمْ فَكَرِهَ ذَلِكَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ لَمْ أَرَ إِلاَّ خَيْرًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَرَّأَهَا مِنْ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَدْخُلَنَّ رَجُلٌ بَعْدَ يَوْمِي هَذَا عَلَى مُغِيبَةٍ إِلاَّ وَمَعَهُ رَجُلٌ أَوِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Banu Hoshimdan bir necha kishi Asmo bint Umaysning oldiga kirdilar. Oʻsha kunlari u Abu Bakr Siddiqning xotini edi. Abu Bakr ham kirib, ularni koʻrib qoldi va buni yoqtirmadi. Soʻng buni Rasululloh ﷺ ga eslatib: «Men yaxshilikdan boshqasini koʻrmadim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh uni bundan pok qilgan», dedilar. Soʻngra Rasululloh ﷺ minbarga chiqib turib: «Bu kunimdan keyin hech bir kishi eri yoʻq ayolning oldiga, yonida bir yoki ikki kishi boʻlmaguncha, aslo kirmasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бану Ҳошимдан бир неча киши Асмо бинт Умайснинг олдига кирдилар. Ўша кунлари у Абу Бакр Сиддиқнинг хотини эди. Абу Бакр ҳам кириб, уларни кўриб қолди ва буни ёқтирмади. Сўнг буни Расулуллоҳ ﷺ га эслатиб: «Мен яхшиликдан бошқасини кўрмадим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ уни бундан пок қилган», дедилар. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ минбарга чиқиб туриб: «Бу кунимдан кейин ҳеч бир киши эри йўқ аёлнинг олдига, ёнида бир ёки икки киши бўлмагунча, асло кирмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ حَيْوَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، وَغَيْرِهِمَا، عَنْ كَعْبِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمُ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ ثُمَّ صَلُّوا عَلَىَّ فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ صَلاَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا ثُمَّ سَلُوا اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ فَإِنَّهَا مَنْزِلَةٌ فِي الْجَنَّةِ لاَ تَنْبَغِي إِلاَّ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ فَمَنْ سَأَلَ لِيَ الْوَسِيلَةَ حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Muazzinni eshitsangiz, u nima desa, siz ham shuni ayting. Soʻng menga salavot ayting, chunki kim menga bir marta salavot aytsa, Alloh unga shu sababli oʻn marta rahmat yogʻdiradi. Soʻng Allohdan men uchun vasilani soʻrang, chunki u jannatdagi bir maqomdir, u Allohning bandalaridan faqat bir bandagagina munosibdir. Men oʻsha banda boʻlishimni umid qilaman. Bas, kim men uchun vasilani soʻrasa, unga shafoat halol (vojib) boʻladi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитган: «Муаззинни эшитсангиз, у нима деса, сиз ҳам шуни айтинг. Сўнг менга салавот айтинг, чунки ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга шу сабабли ўн марта раҳмат ёғдиради. Сўнг Аллоҳдан мен учун василани сўранг, чунки у жаннатдаги бир мақомдир, у Аллоҳнинг бандаларидан фақат бир бандагагина муносибдир. Мен ўша банда бўлишимни умид қиламан. Бас, ким мен учун василани сўраса, унга шафоат ҳалол (вожиб) бўлади».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ - عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَأْذِنُهُ فِي الْجِهَادِ فَقَالَ ‏"‏ أَحَىٌّ وَالِدَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَفِيهِمَا فَجَاهِدْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ ning oldilariga jihodga (chiqishga) ruxsat soʻrab keldi. (Rasululloh ﷺ): «Ota-onang tirikmi?» dedilar. (U): «Ha», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Bas, oʻsha ikkovi (xizmati) yoʻlida jihod qil», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ нинг олдиларига жиҳодга (чиқишга) рухсат сўраб келди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ота-онанг тирикми?» дедилар. (У): «Ҳа», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Бас, ўша иккови (хизмати) йўлида жиҳод қил», дедилар.

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو، بْنِ الْعَاصِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كَتَبَ اللَّهُ مَقَادِيرَ الْخَلاَئِقِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ بِخَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ - قَالَ - وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Alloh osmonlar va yerni yaratishidan ellik ming yil avval xaloyiqning taqdirlarini yozib qoʻygan», — soʻng (roviy) dedi: — «va Uning Arshi suv ustida edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Аллоҳ осмонлар ва ерни яратишидан эллик минг йил аввал халойиқнинг тақдирларини ёзиб қўйган», — сўнг (ровий) деди: — «ва Унинг Арши сув устида эди», — дедилар.

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ كِلاَهُمَا عَنِ الْمُقْرِئِ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ، اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ قُلُوبَ بَنِي آدَمَ كُلَّهَا بَيْنَ إِصْبَعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الرَّحْمَنِ كَقَلْبٍ وَاحِدٍ يُصَرِّفُهُ حَيْثُ يَشَاءُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitibdi: «Albatta, Odam bolalarining barcha qalblari Rahmonning barmoqlaridan ikki barmogʻi orasida xuddi bitta qalbdek (turibdi), U uni xohlagan tomonga buradi». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Yo Alloh, ey qalblarni buruvchi Zot! Qalblarimizni Oʻzingga itoat etishga burgin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитибди: «Албатта, Одам болаларининг барча қалблари Раҳмоннинг бармоқларидан икки бармоғи орасида худди битта қалбдек (турибди), У уни хоҳлаган томонга буради». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Аллоҳ, эй қалбларни бурувчи Зот! Қалбларимизни Ўзингга итоат этишга бургин», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعْتُ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنَ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَتْرُكْ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالاً فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, Alloh ilmni odamlardan tortib olish bilan (birdaniga) olib qoʻymaydi, balki ilmni olimlarni olish (vafot ettirish) bilan olib qoʻyadi. Toki (yer yuzida birorta) olim qoldirmaganida, odamlar johillarni bosh (rahbar) qilib oladilar; ulardan (savol) soʻraladi va ular ilmsiz fatvo beradilar, natijada oʻzlari ham adashadilar, (boshqalarni ham) adashtiradilar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, Аллоҳ илмни одамлардан тортиб олиш билан (бирданига) олиб қўймайди, балки илмни олимларни олиш (вафот эттириш) билан олиб қўяди. Токи (ер юзида бирорта) олим қолдирмаганида, одамлар жоҳилларни бош (раҳбар) қилиб оладилар; улардан (савол) сўралади ва улар илмсиз фатво берадилар, натижада ўзлари ҳам адашадилар, (бошқаларни ҳам) адаштирадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي جَعْفَرٌ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Hishom ibn Urvaning hadisi misli kabi rivoyat qilinadi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Ҳишом ибн Урванинг ҳадиси мисли каби ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ - حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّيْتُمُ الْفَجْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَطْلُعَ قَرْنُ الشَّمْسِ الأَوَّلُ ثُمَّ إِذَا صَلَّيْتُمُ الظُّهْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَحْضُرَ الْعَصْرُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْعَصْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْمَغْرِبَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَسْقُطَ الشَّفَقُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْعِشَاءَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Paygʻambari ﷺ: «Bomdod (namozini) oʻqisangiz, uning vaqti quyoshning birinchi chetigacha (chiqquncha)dir. Peshin (namozini) oʻqisangiz, uning vaqti asr kirgunigacha. Asr (namozini) oʻqisangiz, uning vaqti quyosh sargʻaygunigacha. Shom (namozini) oʻqisangiz, uning vaqti shafaq botgunigacha. Xufton (namozini) oʻqisangiz, uning vaqti yarim tungachadir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Бомдод (намозини) ўқисангиз, унинг вақти қуёшнинг биринчи четигача (чиққунча)дир. Пешин (намозини) ўқисангиз, унинг вақти аср киргунигача. Аср (намозини) ўқисангиз, унинг вақти қуёш сарғайгунигача. Шом (намозини) ўқисангиз, унинг вақти шафақ ботгунигача. Хуфтон (намозини) ўқисангиз, унинг вақти ярим тунгачадир», — дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، - وَاسْمُهُ يَحْيَى بْنُ مَالِكٍ الأَزْدِيُّ وَيُقَالُ الْمَرَاغِيُّ وَالْمَرَاغُ حَىٌّ مِنَ الأَزْدِ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَقْتُ الظُّهْرِ مَا لَمْ يَحْضُرِ الْعَصْرُ وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَسْقُطْ ثَوْرُ الشَّفَقِ وَوَقْتُ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَوَقْتُ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعِ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Peshinning vaqti asr kirmagunicha, asrning vaqti quyosh sargʻaymaguniga qadar, shomning vaqti shafaq qizilligi botmaguniga qadar, xuftonning vaqti yarim tungacha, bomdodning vaqti quyosh chiqmaguniga qadardir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Пешиннинг вақти аср кирмагунича, асрнинг вақти қуёш сарғаймагунига қадар, шомнинг вақти шафақ қизиллиги ботмагунига қадар, хуфтоннинг вақти ярим тунгача, бомдоднинг вақти қуёш чиқмагунига қадардир», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَقْتُ الظُّهْرِ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ وَكَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ كَطُولِهِ مَا لَمْ يَحْضُرِ الْعَصْرُ وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَغِبِ الشَّفَقُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ الأَوْسَطِ وَوَقْتُ صَلاَةِ الصُّبْحِ مِنْ طُلُوعِ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعِ الشَّمْسُ فَإِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ فَأَمْسِكْ عَنِ الصَّلاَةِ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Peshinning vaqti quyosh ogʻib, kishining soyasi oʻz boʻyidek boʻlganidan, asr kirmagunigacha (boʻlgan paytdir); asrning vaqti quyosh sargʻaymaguniga qadar; shom namozining vaqti shafaq gʻoyib boʻlmaguniga qadar; xufton namozining vaqti tunning oʻrtasigacha; subh namozining vaqti tong otishidan quyosh chiqmaguniga qadardir. Quyosh chiqsa, namozdan toxta, chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Пешиннинг вақти қуёш оғиб, кишининг сояси ўз бўйидек бўлганидан, аср кирмагунигача (бўлган пайтдир); асрнинг вақти қуёш сарғаймагунига қадар; шом намозининг вақти шафақ ғойиб бўлмагунига қадар; хуфтон намозининг вақти туннинг ўртасигача; субҳ намозининг вақти тонг отишидан қуёш чиқмагунига қадардир. Қуёш чиқса, намоздан тохта, чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَزِينٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ طَهْمَانَ - عَنِ الْحَجَّاجِ، - وَهُوَ ابْنُ حَجَّاجٍ - عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ وَقْتِ الصَّلَوَاتِ فَقَالَ ‏"‏ وَقْتُ صَلاَةِ الْفَجْرِ مَا لَمْ يَطْلُعْ قَرْنُ الشَّمْسِ الأَوَّلُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الظُّهْرِ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ عَنْ بَطْنِ السَّمَاءِ مَا لَمْ يَحْضُرِ الْعَصْرُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَيَسْقُطْ قَرْنُهَا الأَوَّلُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ مَا لَمْ يَسْقُطِ الشَّفَقُ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan namozlarning vaqti haqida soʻralganida, u zot: «Bomdod namozining vaqti quyoshning birinchi cheti chiqmaguniga qadar; peshin namozining vaqti quyosh osmon oʻrtasidan ogʻishidan, asr kirmaguniga qadar; asr namozining vaqti quyosh sargʻayib, uning birinchi cheti botmaguniga qadar; shom namozining vaqti quyosh botganidan, shafaq botmaguniga qadar; xufton namozining vaqti yarim tungachadir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан намозларнинг вақти ҳақида сўралганида, у зот: «Бомдод намозининг вақти қуёшнинг биринчи чети чиқмагунига қадар; пешин намозининг вақти қуёш осмон ўртасидан оғишидан, аср кирмагунига қадар; аср намозининг вақти қуёш сарғайиб, унинг биринчи чети ботмагунига қадар; шом намозининг вақти қуёш ботганидан, шафақ ботмагунига қадар; хуфтон намозининг вақти ярим тунгачадир», — дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ يَعْقُوبَ بْنَ عَاصِمِ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ مَسْعُودٍ الثَّقَفِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، وَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ مَا هَذَا الْحَدِيثُ الَّذِي تُحَدِّثُ بِهِ تَقُولُ إِنَّ السَّاعَةَ تَقُومُ إِلَى كَذَا وَكَذَا ‏.‏ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ - أَوْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهُمَا - لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لاَ أُحَدِّثَ أَحَدًا شَيْئًا أَبَدًا إِنَّمَا قُلْتُ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدَ قَلِيلٍ أَمْرًا عَظِيمًا يُحَرَّقُ الْبَيْتُ وَيَكُونُ وَيَكُونُ ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ فِي أُمَّتِي فَيَمْكُثُ أَرْبَعِينَ - لاَ أَدْرِي أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ شَهْرًا أَوْ أَرْبَعِينَ عَامًا - فَيَبْعَثُ اللَّهُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ كَأَنَّهُ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَيَطْلُبُهُ فَيُهْلِكُهُ ثُمَّ يَمْكُثُ النَّاسُ سَبْعَ سِنِينَ لَيْسَ بَيْنَ اثْنَيْنِ عَدَاوَةٌ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ رِيحًا بَارِدَةً مِنْ قِبَلِ الشَّأْمِ فَلاَ يَبْقَى عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ أَحَدٌ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ أَوْ إِيمَانٍ إِلاَّ قَبَضَتْهُ حَتَّى لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ دَخَلَ فِي كَبَدِ جَبَلٍ لَدَخَلَتْهُ عَلَيْهِ حَتَّى تَقْبِضَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فَيَبْقَى شِرَارُ النَّاسِ فِي خِفَّةِ الطَّيْرِ وَأَحْلاَمِ السِّبَاعِ لاَ يَعْرِفُونَ مَعْرُوفًا وَلاَ يُنْكِرُونَ مُنْكَرًا فَيَتَمَثَّلُ لَهُمُ الشَّيْطَانُ فَيَقُولُ أَلاَ تَسْتَجِيبُونَ فَيَقُولُونَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَأْمُرُهُمْ بِعِبَادَةِ الأَوْثَانِ وَهُمْ فِي ذَلِكَ دَارٌّ رِزْقُهُمْ حَسَنٌ عَيْشُهُمْ ثُمَّ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَلاَ يَسْمَعُهُ أَحَدٌ إِلاَّ أَصْغَى لِيتًا وَرَفَعَ لِيتًا - قَالَ - وَأَوَّلُ مَنْ يَسْمَعُهُ رَجُلٌ يَلُوطُ حَوْضَ إِبِلِهِ - قَالَ - فَيَصْعَقُ وَيَصْعَقُ النَّاسُ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ - أَوْ قَالَ يُنْزِلُ اللَّهُ - مَطَرًا كَأَنَّهُ الطَّلُّ أَوِ الظِّلُّ - نُعْمَانُ الشَّاكُّ - فَتَنْبُتُ مِنْهُ أَجْسَادُ النَّاسِ ثُمَّ يُنْفَخُ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَلُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ ‏.‏ وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ - قَالَ - ثُمَّ يُقَالُ أَخْرِجُوا بَعْثَ النَّارِ فَيُقَالُ مِنْ كَمْ فَيُقَالُ مِنْ كُلِّ أَلْفٍ تِسْعَمِائَةٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ - قَالَ - فَذَاكَ يَوْمَ يَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِيبًا وَذَلِكَ يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — uning oldiga bir kishi kelib: «Sen rivoyat qilayotgan, qiyomat ana-mana vaqtda boʻladi, deb aytayotgan bu hadis nima?» dedi. Shunda u: «Subhanalloh!» — yoki «Lo ilaha illalloh» yoki shunga oʻxshash bir soʻz aytib — «Men hech kimga abadiy hech narsa rivoyat qilmaslikka azm qilgan edim. Men faqat: ‹Sizlar sal vaqtdan keyin ulkan bir ishni koʻrasizlar: Bayt (Kaʼba) yondiriladi va shunday, shunday boʻladi› deb aytgan edim», dedi. Soʻng u dedi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Dajjol mening ummatimda chiqadi va qirq (vaqt) turadi — qirq kunmi, qirq oymi yoki qirq yilmi, bilmayman. Soʻng Alloh Iso ibn Maryamni yuboradi — u xuddi Urva ibn Masʼudga oʻxshaydi — u (Iso) uni quvib, halok qiladi. Soʻng odamlar yetti yil turadilar, ikki kishi orasida dushmanlik boʻlmaydi. Soʻng Alloh Shom tomonidan sovuq shamol yuboradi va yer yuzida qalbida zarra miqdoricha yaxshilik yoki iymon boʻlgan birorta kishi qolmaydi, balki (shamol) uni oladi (oʻldiradi); hatto biringiz togʻning ichiga kirib ketsa ham, u (shamol) uning ortidan kirib, uni oladi», dedilar. (Rovi) dedi: men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim. (U zot) dedilar: «Soʻng odamlarning eng yomonlari qoladi — qush kabi yengiltak, yirtqich hayvonlar kabi tabiatli; ular yaxshilikni yaxshilik deb tanimaydilar va yomonlikni yomonlik deb inkor qilmaydilar. Shunda shayton ularga (inson suratida) koʻrinib: ‹Ijobat qilmaysizlarmi?› deydi. Ular: ‹Bizni nimaga buyurasan?› deydilar. Shunda u ularni butlarga ibodat qilishga buyuradi, shu holda ularning rizqi moʻl, hayoti farovon boʻladi. Soʻng surga puflanadi va uni eshitgan har bir kishi boʻynining bir tomonini egib, bir tomonini koʻtaradi (yiqiladi). Uni eng birinchi eshitadigan kishi tuyalarining havzini (suv idishini) tuzatayotgan kishi boʻladi», dedilar. (Rovi) dedi: «(U zot) ayttilar: u behush boʻlib yiqiladi va odamlar (ham) behush boʻlib yiqiladilar. Soʻng Alloh yomgʻir yuboradi — yoki ‹nozil qiladi› dedilar — u shabnamga yoki soyaga oʻxshaydi» — bu Nuʼmonning shubhasi — «undan odamlarning jasadlari oʻsib chiqadi. Soʻng yana bir bor (surga) puflanadi va shu zahoti ular tik turib (atrofga) qaraydilar. Soʻng: ‹Ey odamlar, Robbingiz tomon kelinglar!› deyiladi. {Ularni toʻxtatib turinglar, chunki ular soʻralguvchidirlar} (Soffot 24). Soʻng: ‹Doʻzax ahlini ajratib chiqaringlar!› deyiladi. ‹Qanchadan?› deb soʻraladi. ‹Har mingdan toʻqqiz yuz toʻqson toʻqqiztasi!› deyiladi», dedilar. (U zot) ayttilar: «Mana shu — bolalarni (dahshatidan) qaritib qoʻyadigan kun va mana shu — {(qiyomatda) soq ochiladigan kun} (Qalam 42)».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — унинг олдига бир киши келиб: «Сен ривоят қилаётган, қиёмат ана-мана вақтда бўлади, деб айтаётган бу ҳадис нима?» деди. Шунда у: «Субҳаналлоҳ!» — ёки «Ло илаҳа иллаллоҳ» ёки шунга ўхшаш бир сўз айтиб — «Мен ҳеч кимга абадий ҳеч нарса ривоят қилмасликка азм қилган эдим. Мен фақат: ‹Сизлар сал вақтдан кейин улкан бир ишни кўрасизлар: Байт (Каъба) ёндирилади ва шундай, шундай бўлади› деб айтган эдим», деди. Сўнг у деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Дажжол менинг умматимда чиқади ва қирқ (вақт) туради — қирқ кунми, қирқ ойми ёки қирқ йилми, билмайман. Сўнг Аллоҳ Исо ибн Марямни юборади — у худди Урва ибн Масъудга ўхшайди — у (Исо) уни қувиб, ҳалок қилади. Сўнг одамлар етти йил турадилар, икки киши орасида душманлик бўлмайди. Сўнг Аллоҳ Шом томонидан совуқ шамол юборади ва ер юзида қалбида зарра миқдорича яхшилик ёки иймон бўлган бирорта киши қолмайди, балки (шамол) уни олади (ўлдиради); ҳатто бирингиз тоғнинг ичига кириб кетса ҳам, у (шамол) унинг ортидан кириб, уни олади», дедилар. (Рови) деди: мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим. (У зот) дедилар: «Сўнг одамларнинг энг ёмонлари қолади — қуш каби енгилтак, йиртқич ҳайвонлар каби табиатли; улар яхшиликни яхшилик деб танимайдилар ва ёмонликни ёмонлик деб инкор қилмайдилар. Шунда шайтон уларга (инсон суратида) кўриниб: ‹Ижобат қилмайсизларми?› дейди. Улар: ‹Бизни нимага буюрасан?› дейдилар. Шунда у уларни бутларга ибодат қилишга буюради, шу ҳолда уларнинг ризқи мўл, ҳаёти фаровон бўлади. Сўнг сурга пуфланади ва уни эшитган ҳар бир киши бўйнининг бир томонини эгиб, бир томонини кўтаради (йиқилади). Уни энг биринчи эшитадиган киши туяларининг ҳавзини (сув идишини) тузатаётган киши бўлади», дедилар. (Рови) деди: «(У зот) айттилар: у беҳуш бўлиб йиқилади ва одамлар (ҳам) беҳуш бўлиб йиқиладилар. Сўнг Аллоҳ ёмғир юборади — ёки ‹нозил қилади› дедилар — у шабнамга ёки сояга ўхшайди» — бу Нуъмоннинг шубҳаси — «ундан одамларнинг жасадлари ўсиб чиқади. Сўнг яна бир бор (сурга) пуфланади ва шу заҳоти улар тик туриб (атрофга) қарайдилар. Сўнг: ‹Эй одамлар, Роббингиз томон келинглар!› дейилади. {Уларни тўхтатиб туринглар, чунки улар сўралгувчидирлар} (Соффот 24). Сўнг: ‹Дўзах аҳлини ажратиб чиқаринглар!› дейилади. ‹Қанчадан?› деб сўралади. ‹Ҳар мингдан тўққиз юз тўқсон тўққизтаси!› дейилади», дедилар. (У зот) айттилар: «Мана шу — болаларни (даҳшатидан) қаритиб қўядиган кун ва мана шу — {(қиёматда) соқ очиладиган кун} (Қалам 42)».

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يَسَافٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الرَّجُلِ قَاعِدًا نِصْفُ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَوَجَدْتُهُ يُصَلِّي جَالِسًا فَوَضَعْتُ يَدِي عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ مَا لَكَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قُلْتُ حُدِّثْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّكَ قُلْتَ ‏"‏ صَلاَةُ الرَّجُلِ قَاعِدًا عَلَى نِصْفِ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَنْتَ تُصَلِّي قَاعِدًا قَالَ ‏"‏ أَجَلْ وَلَكِنِّي لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Menga Rasululloh ﷺ: «Kishining oʻtirgan holda oʻqigan namozi (tik turib oʻqilgan) namozning yarmidir», — deganlari haqida xabar berildi. U (Abdulloh) dedi: Shunda men u zotning oldilariga keldim va u zotni oʻtirgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim, qoʻlimni boshlariga qoʻydim. Shunda u zot: «Senga nima boʻldi, ey Abdulloh ibn Amr?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, menga Sizning: ‹Kishining oʻtirgan holda oʻqigan namozi namozning yarmidir› deganingiz haqida xabar berildi, holbuki Siz oʻtirgan holda namoz oʻqiyapsiz», — dedim. U zot: «Ha, shunday, lekin men sizlardan biriga oʻxshamayman», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Менга Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ўтирган ҳолда ўқиган намози (тик туриб ўқилган) намознинг ярмидир», — деганлари ҳақида хабар берилди. У (Абдуллоҳ) деди: Шунда мен у зотнинг олдиларига келдим ва у зотни ўтирган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим, қўлимни бошларига қўйдим. Шунда у зот: «Сенга нима бўлди, эй Абдуллоҳ ибн Амр?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга Сизнинг: ‹Кишининг ўтирган ҳолда ўқиган намози намознинг ярмидир› деганингиз ҳақида хабар берилди, ҳолбуки Сиз ўтирган ҳолда намоз ўқияпсиз», — дедим. У зот: «Ҳа, шундай, лекин мен сизлардан бирига ўхшамайман», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، وَأَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ سَيْفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَمُوتُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَوْ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ إِلاَّ وَقَاهُ اللَّهُ فِتْنَةَ الْقَبْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ ‏.‏ رَبِيعَةُ بْنُ سَيْفٍ إِنَّمَا يَرْوِي عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَلاَ نَعْرِفُ لِرَبِيعَةَ بْنِ سَيْفٍ سَمَاعًا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon juma kuni yoki juma kechasi vafot etsa, albatta Alloh uni qabr fitnasidan saqlaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu gʻarib hadisdir, uning isnodi muttasil (uzluksiz) emas. Robiʼa ibn Sayf faqat Abu Abdurrahmon al-Hubuliydan, u esa Abdulloh ibn Amrdan rivoyat qiladi, biz Robiʼa ibn Sayfning Abdulloh ibn Amrdan (bevosita) eshitganini bilmaymiz.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон жума куни ёки жума кечаси вафот этса, албатта Аллоҳ уни қабр фитнасидан сақлайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ғариб ҳадисдир, унинг исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Робиъа ибн Сайф фақат Абу Абдурраҳмон ал-Ҳубулийдан, у эса Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилади, биз Робиъа ибн Сайфнинг Абдуллоҳ ибн Амрдан (бевосита) эшитганини билмаймиз.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ خَالِهِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرَّاشِي وَالْمُرْتَشِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ pora beruvchini ham, pora oluvchini ham laʼnatladilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пора берувчини ҳам, пора олувчини ҳам лаънатладилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لِلرَّجُلِ أَنْ يُقَاتِلَ عَنْ نَفْسِهِ وَمَالِهِ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يُقَاتِلُ عَنْ مَالِهِ وَلَوْ دِرْهَمَيْنِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim oʻz moli (yoʻlida himoya qilib) oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Said ibn Zayd, Abu Hurayra, Ibn Umar, Ibn Abbos va Jobirdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amrning hadisi hasandir va undan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli kishiga oʻz joni va moli (yoʻlida) qarshilik koʻrsatib jang qilishga ruxsat berganlar. Ibn al-Muborak: «U oʻz moli — ikki dirham (boʻlsa) ham — (yoʻlida) jang qiladi», degan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким ўз моли (йўлида ҳимоя қилиб) ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Саид ибн Зайд, Абу Ҳурайра, Ибн Умар, Ибн Аббос ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасандир ва ундан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли кишига ўз жони ва моли (йўлида) қаршилик кўрсатиб жанг қилишга рухсат берганлар. Ибн ал-Муборак: «У ўз моли — икки дирҳам (бўлса) ҳам — (йўлида) жанг қилади», деган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمُلَقَّبُ، مَرْدَوَيْهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمَ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ رَافِعٍ، وَبَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ، أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَحْدَثَ - يَعْنِي الرَّجُلَ - وَقَدْ جَلَسَ فِي آخِرِ صَلاَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ جَازَتْ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدِ اضْطَرَبُوا فِي إِسْنَادِهِ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا ‏.‏ قَالُوا إِذَا جَلَسَ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ وَأَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُهُ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَتَشَهَّدَ وَقَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَعَادَ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ إِذَا لَمْ يَتَشَهَّدْ وَسَلَّمَ أَجْزَأَهُ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ ‏"‏ وَالتَّشَهُّدُ أَهْوَنُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي اثْنَتَيْنِ فَمَضَى فِي صَلاَتِهِ وَلَمْ يَتَشَهَّدْ ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ إِذَا تَشَهَّدَ وَلَمْ يُسَلِّمْ أَجْزَأَهُ ‏.‏ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ حِينَ عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم التَّشَهُّدَ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ هَذَا فَقَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الإِفْرِيقِيُّ وَقَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar (kishi) — yaʼni er kishi — namozining oxirida, salom berishdan oldin oʻtirgan holida hadas yetkazib qoʻysa, namozi joiz boʻlgandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi unchalik kuchli emas, uning isnodida ixtilof (iztirob) qilganlar. Baʼzi ilm ahli shunga (rivoyatga) borib: Kishi tashahhud miqdoricha oʻtirib, salom berishdan oldin hadas yetkazsa, namozi tugagan boʻladi, dedilar. Baʼzi ilm ahli esa: Agar tashahhuddan oldin va salomdan oldin hadas yetkazsa, namozni qaytadan oʻqiydi, dedilar. Bu Shofeiyning soʻzidir. Ahmad: Agar tashahhud oʻqimasdan salom bersa, kifoya qiladi, dedi — Nabiy ﷺning «uning tahlili — salomdir» degan soʻzlari sababli, tashahhud esa undan yengilroqdir; Nabiy ﷺ ikki rakaatdan (oʻtirmay) turib ketib, namozlarida davom etganlar va tashahhud oʻqimaganlar. Ishoq ibn Ibrohim esa: Agar tashahhud oʻqib, salom bermasa, kifoya qiladi, dedi va Ibn Masʼudning hadisi bilan dalil keltirdi — qachonki Nabiy ﷺ unga tashahhudni oʻrgatib: «Buni tugatsang, zimmangdagini ado qilgan boʻlasan», degan edilar. Abu Iso aytdi: Abdurrahmon ibn Ziyod ibn Anʼum — u al-Ifriqiydir, uni baʼzi hadis ahli zaif sanagan, ular orasida Yahyo ibn Said al-Qatton va Ahmad ibn Hanbal bor.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар (киши) — яъни эр киши — намозининг охирида, салом беришдан олдин ўтирган ҳолида ҳадас етказиб қўйса, намози жоиз бўлгандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди унчалик кучли эмас, унинг иснодида ихтилоф (изтироб) қилганлар. Баъзи илм аҳли шунга (ривоятга) бориб: Киши ташаҳҳуд миқдорича ўтириб, салом беришдан олдин ҳадас етказса, намози тугаган бўлади, дедилар. Баъзи илм аҳли эса: Агар ташаҳҳуддан олдин ва саломдан олдин ҳадас етказса, намозни қайтадан ўқийди, дедилар. Бу Шофеийнинг сўзидир. Аҳмад: Агар ташаҳҳуд ўқимасдан салом берса, кифоя қилади, деди — Набий ﷺнинг «унинг таҳлили — саломдир» деган сўзлари сабабли, ташаҳҳуд эса ундан енгилроқдир; Набий ﷺ икки ракаатдан (ўтирмай) туриб кетиб, намозларида давом этганлар ва ташаҳҳуд ўқимаганлар. Ишоқ ибн Иброҳим эса: Агар ташаҳҳуд ўқиб, салом бермаса, кифоя қилади, деди ва Ибн Масъуднинг ҳадиси билан далил келтирди — қачонки Набий ﷺ унга ташаҳҳудни ўргатиб: «Буни тугатсанг, зиммангдагини адо қилган бўласан», деган эдилар. Абу Исо айтди: Абдурраҳмон ибн Зиёд ибн Анъум — у ал-Ифриқийдир, уни баъзи ҳадис аҳли заиф санаган, улар орасида Яҳё ибн Саид ал-Қаттон ва Аҳмад ибн Ҳанбал бор.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اعْبُدُوا الرَّحْمَنَ وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ وَأَفْشُوا السَّلاَمَ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلاَمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Rahmonga ibodat qilinglar, taom yediringlar va salomni yoyinglar — jannatga salomatlik bilan kirasizlar», dedilar. U: Bu hadis hasan sahihdir, dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Раҳмонга ибодат қилинглар, таом едиринглар ва саломни ёйинглар — жаннатга саломатлик билан кирасизлар», дедилар. У: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, деди.

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ رِضَا الرَّبِّ فِي رِضَا الْوَالِدِ وَسَخَطُ الرَّبِّ فِي سَخَطِ الْوَالِدِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى أَصْحَابُ شُعْبَةَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مَوْقُوفًا وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ غَيْرَ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ ‏.‏ وَخَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ ثِقَةٌ مَأْمُونٌ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِالْبَصْرَةِ مِثْلَ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ وَلاَ بِالْكُوفَةِ مِثْلَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Robbning roziligi otaning roziligida, Robbning gʻazabi otaning gʻazabidadir», dedilar. Abu Iso aytdi: Shuʼbaning shogirdlari Shuʼbadan, u Yaʼlo ibn Atodan, u otasidan, u Abdulloh ibn Amrdan mavquf (sahobada toʻxtagan) tarzda rivoyat qilishgan; biz Xolid ibn al-Horisdan boshqa hech kim buni (Paygʻambarga) marfuʼ qilganini bilmaymiz. Xolid ibn al-Horis esa ishonchli, ishonarli (kishi)dir. Bu bobda Abdulloh ibn Masʼuddan ham (rivoyat bor).Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Роббнинг розилиги отанинг розилигида, Роббнинг ғазаби отанинг ғазабидадир», дедилар. Абу Исо айтди: Шуъбанинг шогирдлари Шуъбадан, у Яъло ибн Атодан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан мавқуф (саҳобада тўхтаган) тарзда ривоят қилишган; биз Холид ибн ал-Ҳорисдан бошқа ҳеч ким буни (Пайғамбарга) марфуъ қилганини билмаймиз. Холид ибн ал-Ҳорис эса ишончли, ишонарли (киши)дир. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуддан ҳам (ривоят бор).

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مِنَ الْكَبَائِرِ أَنْ يَشْتُمَ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَشْتُمُ أَبَاهُ وَيَشْتُمُ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kishining oʻz ota-onasini soʻkishi katta gunohlardandir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, kishi oʻz ota-onasini soʻkadimi?» deyishdi. U zot: «Ha, (bir kishi) boshqa kishining otasini soʻkadi, u esa bunisining otasini soʻkadi; onasini soʻkadi, u esa bunisining onasini soʻkadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ўз ота-онасини сўкиши катта гуноҳлардандир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, киши ўз ота-онасини сўкадими?» дейишди. У зот: «Ҳа, (бир киши) бошқа кишининг отасини сўкади, у эса бунисининг отасини сўкади; онасини сўкади, у эса бунисининг онасини сўкади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا بَشِيرٌ أَبُو إِسْمَاعِيلَ، وَفِطْرُ بْنُ خَلِيفَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ الْوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ وَلَكِنَّ الْوَاصِلَ الَّذِي إِذَا انْقَطَعَتْ رَحِمُهُ وَصَلَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَلْمَانَ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Silai rahm qiluvchi (haqiqiy ulovchi) — (yaxshilikni yaxshilik bilan) qaytaruvchi emas; balki haqiqiy ulovchi shundayki, qarindoshligi uzilganda, uni ulaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Salmon, Oisha va Abdulloh ibn Umardan ham (rivoyatlar bor).Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Силаи раҳм қилувчи (ҳақиқий уловчи) — (яхшиликни яхшилик билан) қайтарувчи эмас; балки ҳақиқий уловчи шундайки, қариндошлиги узилганда, уни улайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Салмон, Оиша ва Абдуллоҳ ибн Умардан ҳам (ривоятлар бор).

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي قَابُوسَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ ارْحَمُوا مَنْ فِي الأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ الرَّحِمُ شُجْنَةٌ مِنَ الرَّحْمَنِ فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلَهُ اللَّهُ وَمَنْ قَطَعَهَا قَطَعَهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rahm-shafqat qiluvchilarga ar-Rahmon rahm qiladi. Yerdagilarga rahm qilinglar, osmondagi Zot sizlarga rahm qiladi. Rahm (qarindoshlik rishtasi) ar-Rahmondan bir shoxchadir. Kim uni tutsa (ulasa), Alloh uni Oʻzi bilan ulaydi, kim uni uzsa, Alloh undan (rahmatini) uzadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Раҳм-шафқат қилувчиларга ар-Раҳмон раҳм қилади. Ердагиларга раҳм қилинглар, осмондаги Зот сизларга раҳм қилади. Раҳм (қариндошлик риштаси) ар-Раҳмондан бир шохчадир. Ким уни тутса (уласа), Аллоҳ уни Ўзи билан улайди, ким уни узса, Аллоҳ ундан (раҳматини) узади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ شَرِيكٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَيْرُ الأَصْحَابِ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرُهُمْ لِصَاحِبِهِ وَخَيْرُ الْجِيرَانِ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرُهُمْ لِجَارِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh huzurida hamrohlarning eng yaxshisi oʻz hamrohiga eng yaxshi (muomalada) boʻlganidir, Alloh huzurida qoʻshnilarning eng yaxshisi oʻz qoʻshnisiga eng yaxshi (muomalada) boʻlganidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Abdurrahmon al-Hubuliyning ismi Abdulloh ibn Yaziddir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳузурида ҳамроҳларнинг энг яхшиси ўз ҳамроҳига энг яхши (муомалада) бўлганидир, Аллоҳ ҳузурида қўшниларнинг энг яхшиси ўз қўшнисига энг яхши (муомалада) бўлганидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Абдурраҳмон ал-Ҳубулийнинг исми Абдуллоҳ ибн Язиддир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خِيَارُكُمْ أَحَاسِنُكُمْ أَخْلاَقًا ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz xulqi eng goʻzal boʻlganlaringizdir», dedilar. Nabiy ﷺ behayo ham, fahsh soʻzlovchi ham emas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз хулқи энг гўзал бўлганларингиздир», дедилар. Набий ﷺ беҳаё ҳам, фаҳш сўзловчи ҳам эмас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قال: حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي قَبِيلٍ، عَنْ شُفَىِّ بْنِ مَاتِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِي، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي يَدِهِ كِتَابَانِ فَقَالَ ‏"‏ أَتَدْرُونَ مَا هَذَانِ الْكِتَابَانِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ أَنْ تُخْبِرَنَا ‏.‏ فَقَالَ لِلَّذِي فِي يَدِهِ الْيُمْنَى ‏"‏ هَذَا كِتَابٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ فِيهِ أَسْمَاءُ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَسْمَاءُ آبَائِهِمْ وَقَبَائِلِهِمْ ثُمَّ أُجْمِلَ عَلَى آخِرِهِمْ فَلاَ يُزَادُ فِيهِمْ وَلاَ يُنْقَصُ مِنْهُمْ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِلَّذِي فِي شِمَالِهِ ‏"‏ هَذَا كِتَابٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ فِيهِ أَسْمَاءُ أَهْلِ النَّارِ وَأَسْمَاءُ آبَائِهِمْ وَقَبَائِلِهِمْ ثُمَّ أُجْمِلَ عَلَى آخِرِهِمْ فَلاَ يُزَادُ فِيهِمْ وَلاَ يُنْقَصُ مِنْهُمْ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَصْحَابُهُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كَانَ أَمْرٌ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ فَقَالَ ‏"‏ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا فَإِنَّ صَاحِبَ الْجَنَّةِ يُخْتَمُ لَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ عَمِلَ أَىَّ عَمَلٍ وَإِنَّ صَاحِبَ النَّارِ يُخْتَمُ لَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ وَإِنْ عَمِلَ أَىَّ عَمَلٍ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْهِ فَنَبَذَهُمَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فَرَغَ رَبُّكُمْ مِنَ الْعِبَادِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ أَبِي قَبِيلٍ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو قَبِيلٍ اسْمُهُ حُيَىُّ بْنُ هَانِئٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ qoʻllarida ikki kitob bilan huzurimizga chiqdilar-da: «Bu ikki kitob nimaligini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Yoʻq, ey Rasululloh, faqat siz xabar bersangizgina (bilamiz)», dedik. Shunda u zot oʻng qoʻllaridagi (kitob) haqida: «Bu olamlar Rabbi tomonidan (yuborilgan) kitob boʻlib, unda jannat ahlining ismlari, ularning otalarining ismlari va qabilalari (yozilgan). Soʻng oxirigacha (yozilib) yakunlangan, ularga abadiy biror (kishi) qoʻshilmaydi va ulardan biror (kishi) kamaytirilmaydi», dedilar. Soʻng chap qoʻllaridagi (kitob) haqida: «Bu (ham) olamlar Rabbi tomonidan (yuborilgan) kitob boʻlib, unda doʻzax ahlining ismlari, ularning otalarining ismlari va qabilalari (yozilgan). Soʻng oxirigacha (yozilib) yakunlangan, ularga abadiy biror (kishi) qoʻshilmaydi va ulardan biror (kishi) kamaytirilmaydi», dedilar. Sahobalari: «Ey Rasululloh, ish allaqachon hal qilinib boʻlgan boʻlsa, amal nima uchun (kerak)?» dedilar. U zot: «(Toʻgʻri yoʻlda) sobit boʻlinglar va (toʻgʻrilikka) yaqinlashinglar, chunki jannat egasi qanday amal qilmasin, oxir-oqibat jannat ahlining amali bilan xotima topadi, doʻzax egasi esa qanday amal qilmasin, oxir-oqibat doʻzax ahlining amali bilan xotima topadi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan (ishora qilib), ularni (yiqitib) tashladilar-da: «Rabbingiz bandalardan (taqdirini bitirib) hal qilib boʻldi, bir guruh jannatda, bir guruh doʻzaxda», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Abu Qabilning ismi Huyay ibn Honiʼdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ қўлларида икки китоб билан ҳузуримизга чиқдилар-да: «Бу икки китоб нималигини биласизларми?» дедилар. Биз: «Йўқ, эй Расулуллоҳ, фақат сиз хабар берсангизгина (биламиз)», дедик. Шунда у зот ўнг қўлларидаги (китоб) ҳақида: «Бу оламлар Рабби томонидан (юборилган) китоб бўлиб, унда жаннат аҳлининг исмлари, уларнинг оталарининг исмлари ва қабилалари (ёзилган). Сўнг охиригача (ёзилиб) якунланган, уларга абадий бирор (киши) қўшилмайди ва улардан бирор (киши) камайтирилмайди», дедилар. Сўнг чап қўлларидаги (китоб) ҳақида: «Бу (ҳам) оламлар Рабби томонидан (юборилган) китоб бўлиб, унда дўзах аҳлининг исмлари, уларнинг оталарининг исмлари ва қабилалари (ёзилган). Сўнг охиригача (ёзилиб) якунланган, уларга абадий бирор (киши) қўшилмайди ва улардан бирор (киши) камайтирилмайди», дедилар. Саҳобалари: «Эй Расулуллоҳ, иш аллақачон ҳал қилиниб бўлган бўлса, амал нима учун (керак)?» дедилар. У зот: «(Тўғри йўлда) собит бўлинглар ва (тўғриликка) яқинлашинглар, чунки жаннат эгаси қандай амал қилмасин, охир-оқибат жаннат аҳлининг амали билан хотима топади, дўзах эгаси эса қандай амал қилмасин, охир-оқибат дўзах аҳлининг амали билан хотима топади», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан (ишора қилиб), уларни (йиқитиб) ташладилар-да: «Раббингиз бандалардан (тақдирини битириб) ҳал қилиб бўлди, бир гуруҳ жаннатда, бир гуруҳ дўзахда», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Абу Қабилнинг исми Ҳуяй ибн Ҳониъдир.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُنْذِرِ الْبَاهِلِيُّ الصَّنْعَانِيُّ، قال: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قال: حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، قال: حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ قَدَّرَ اللَّهُ الْمَقَادِيرَ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ بِخَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh osmonlar va yerni yaratishdan ellik ming yil avval taqdirlarni belgilab qoʻygan», deganlarini eshitdim, dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan, sahih, gʻaribdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ осмонлар ва ерни яратишдан эллик минг йил аввал тақдирларни белгилаб қўйган», деганларини эшитдим, деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан, саҳиҳ, ғарибдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سِيمِينْ، كُوشْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَكُونُ فِتْنَةٌ تَسْتَنْظِفُ الْعَرَبَ قَتْلاَهَا فِي النَّارِ اللِّسَانُ فِيهَا أَشَدُّ مِنَ السَّيْفِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يَقُولُ لاَ يُعْرَفُ لِزِيَادِ بْنِ سِيمِينَ كُوشْ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ رَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ لَيْثٍ فَرَفَعَهُ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ لَيْثٍ فَوَقَفَهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir fitna boʻladiki, u arablarni supurib tashlaydi; uning oʻldirilganlari doʻzaxda boʻladi. Unda til qilichdan ham qattiqroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Men Muhammad ibn Ismoilning: «Ziyod ibn Siymin Kushdan bu hadisdan boshqasi maʼlum emas», deyayotganini eshitganman. Uni Hammod ibn Salama Laysdan rivoyat qilib, marfuʼ qilgan (Paygʻambarga koʻtargan); Hammod ibn Zayd esa Laysdan rivoyat qilib, mavquf qilgan (Sahobada toʻxtatgan).Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир фитна бўладики, у арабларни супуриб ташлайди; унинг ўлдирилганлари дўзахда бўлади. Унда тил қиличдан ҳам қаттиқроқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг: «Зиёд ибн Сиймин Кушдан бу ҳадисдан бошқаси маълум эмас», деяётганини эшитганман. Уни Ҳаммод ибн Салама Лайсдан ривоят қилиб, марфуъ қилган (Пайғамбарга кўтарган); Ҳаммод ибн Зайд эса Лайсдан ривоят қилиб, мавқуф қилган (Саҳобада тўхтатган).

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ شَرِيكٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَسْلَمَ وَكَانَ رِزْقُهُ كَفَافًا وَقَنَّعَهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islomni qabul qilgan, rizqi oʻziga yetarli boʻlgan va Alloh uni qanoatli qilgan kishi, albatta, najot topdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исломни қабул қилган, ризқи ўзига етарли бўлган ва Аллоҳ уни қаноатли қилган киши, албатта, нажот топди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَسْلَمَ الْعِجْلِيِّ، عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِي، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا الصُّورُ قَالَ ‏"‏ قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Sur nima?» dedi. U zot: «(U) ichiga puflanadigan shoxdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Uni Sulaymon at-Taymiydan bir nechtasi rivoyat qilgan va biz uni faqat uning hadisidan bilamiz.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Сур нима?» деди. У зот: «(У) ичига пуфланадиган шохдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Уни Сулаймон ат-Таймийдан бир нечтаси ривоят қилган ва биз уни фақат унинг ҳадисидан биламиз.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فِي حُلَّةٍ لَهُ يَخْتَالُ فِيهَا فَأَمَرَ اللَّهُ الأَرْضَ فَأَخَذَتْهُ فَهُوَ يَتَجَلْجَلُ فِيهَا أَوْ قَالَ يَتَلَجْلَجُ فِيهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Sizlardan oldingilardan bir kishi oʻzining hullasini (chiroyli kiyimini) kiyib, kekkayib chiqdi. Shunda Alloh yerga buyurdi va yer uni yutib yubordi. Endi u qiyomat kunigacha unda gʻarq boʻlib (botib) turadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Сизлардан олдингилардан бир киши ўзининг ҳулласини (чиройли кийимини) кийиб, кеккайиб чиқди. Шунда Аллоҳ ерга буюрди ва ер уни ютиб юборди. Энди у қиёмат кунигача унда ғарқ бўлиб (ботиб) туради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو الْمُعَافِرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَمَتَ نَجَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ ‏.‏ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim jim tursa, najot topdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, uni faqat Ibn Lahianing rivoyati orqaligina bilamiz. Abu Abdurrahmon al-Hubuliy esa Abdulloh ibn Yaziddir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жим турса, нажот топди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, уни фақат Ибн Лаҳианинг ривояти орқалигина биламиз. Абу Абдурраҳмон ал-Ҳубулий эса Абдуллоҳ ибн Язиддир.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي السَّمْحِ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلاَلٍ الصَّدَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِي، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ أَنَّ رُصَاصَةً مِثْلَ هَذِهِ وَأَشَارَ إِلَى مِثْلِ الْجُمْجُمَةِ أُرْسِلَتْ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الأَرْضِ وَهِيَ مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ سَنَةٍ لَبَلَغَتِ الأَرْضَ قَبْلَ اللَّيْلِ وَلَوْ أَنَّهَا أُرْسِلَتْ مِنْ رَأْسِ السِّلْسِلَةِ لَصَارَتْ أَرْبَعِينَ خَرِيفًا اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ قَبْلَ أَنْ تَبْلُغَ أَصْلَهَا أَوْ قَعْرَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَسَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ هُوَ مِصْرِيٌّ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الأَئِمَّةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar mana shunday bir parcha qoʻrgʻoshin — u zot bosh suyagiday narsaga ishora qildilar — osmondan yerga tashlansa, holbuki bu (oradagi masofa) besh yuz yillik yoʻldir, u kechga qolmay yerga yetib kelardi. Agar u zanjirning boshidan tashlansa, oʻzining tubiga yoki qaʼriga yetib borishidan oldin tunu kun qirq yil yoʻl bosgan boʻlardi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мана шундай бир парча қўрғошин — у зот бош суягидай нарсага ишора қилдилар — осмондан ерга ташланса, ҳолбуки бу (орадаги масофа) беш юз йиллик йўлдир, у кечга қолмай ерга етиб келарди. Агар у занжирнинг бошидан ташланса, ўзининг тубига ёки қаърига етиб боришидан олдин туну кун қирқ йил йўл босган бўларди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا وَإِنْ كَانَتْ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ فِيهِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا مَنْ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَإِنَّمَا كَانَ نِفَاقُ التَّكْذِيبِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَكَذَا رُوِيَ عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا أَنَّهُ قَالَ النِّفَاقُ نِفَاقَانِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَنِفَاقُ التَّكْذِيبِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Toʻrt narsa borki, kimda ular boʻlsa, u munofiq boʻladi. Kimda ulardan biri boʻlsa, uni tark etmaguncha unda nifoqning bir xislati boʻladi: gapirsa yolgʻon gapiradi, vada qilsa vadasiga xilof qiladi, janjallashsa haddidan oshadi, ahdlashsa ahdiga xiyonat qiladi», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu (hadis)ning maʼnosi ahli ilm nazdida amal nifoqidir. Tasdiq nifoqi (yaʼni iymonni inkor etish nifoqi) faqat Rasululloh ﷺ davrida (boʻlgan). Hasan al-Basriydan ham shunga oʻxshash narsa rivoyat qilingan: u nifoq ikki xil — amal nifoqi va tasdiq nifoqidir, degan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Тўрт нарса борки, кимда улар бўлса, у мунофиқ бўлади. Кимда улардан бири бўлса, уни тарк этмагунча унда нифоқнинг бир хислати бўлади: гапирса ёлғон гапиради, вада қилса вадасига хилоф қилади, жанжаллашса ҳаддидан ошади, аҳдлашса аҳдига хиёнат қилади», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ҳадис)нинг маъноси аҳли илм наздида амал нифоқидир. Тасдиқ нифоқи (яъни иймонни инкор этиш нифоқи) фақат Расулуллоҳ ﷺ даврида (бўлган). Ҳасан ал-Басрийдан ҳам шунга ўхшаш нарса ривоят қилинган: у нифоқ икки хил — амал нифоқи ва тасдиқ нифоқидир, деган.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ لَيْثِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَعَافِرِيِّ، ثُمَّ الْحُبُلِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ سَيُخَلِّصُ رَجُلاً مِنْ أُمَّتِي عَلَى رُءُوسِ الْخَلاَئِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَنْشُرُ عَلَيْهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ سِجِلاًّ كُلُّ سِجِلٍّ مِثْلُ مَدِّ الْبَصَرِ ثُمَّ يَقُولُ أَتُنْكِرُ مِنْ هَذَا شَيْئًا أَظَلَمَكَ كَتَبَتِي الْحَافِظُونَ فَيَقُولُ لاَ يَا رَبِّ ‏.‏ فَيَقُولُ أَفَلَكَ عُذْرٌ فَيَقُولُ لاَ يَا رَبِّ ‏.‏ فَيَقُولُ بَلَى إِنَّ لَكَ عِنْدَنَا حَسَنَةً فَإِنَّهُ لاَ ظُلْمَ عَلَيْكَ الْيَوْمَ فَتَخْرُجُ بِطَاقَةٌ فِيهَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَيَقُولُ احْضُرْ وَزْنَكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ مَا هَذِهِ الْبِطَاقَةُ مَعَ هَذِهِ السِّجِلاَّتِ فَقَالَ إِنَّكَ لاَ تُظْلَمُ ‏.‏ قَالَ فَتُوضَعُ السِّجِلاَّتُ فِي كِفَّةٍ وَالْبِطَاقَةُ فِي كِفَّةٍ فَطَاشَتِ السِّجِلاَّتُ وَثَقُلَتِ الْبِطَاقَةُ فَلاَ يَثْقُلُ مَعَ اسْمِ اللَّهِ شَيْءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ يَحْيَى، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ وَالْبِطَاقَةُ هِيَ الْقِطْعَةُ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh qiyomat kuni mening ummatimdan bir kishini barcha xaloyiq koʻz oʻngida ajratib oladi va unga toʻqson toʻqqizta hujjat (varaqa) yoyadi, har bir hujjat koʻz yetadigan masofacha (uzun) boʻladi. Soʻng: ‹Bulardan birortasini inkor qilasanmi? Yozuvchi-saqlovchi (farishta)larim senga zulm qildimi?› deydi. U: ‹Yoʻq, ey Robbim›, deydi. ‹Senda biror uzr bormi?› deydi. U: ‹Yoʻq, ey Robbim›, deydi. (Alloh): ‹Yoʻq (unday emas), albatta senda bizning huzurimizda bir yaxshilik bor, bugun senga aslo zulm qilinmaydi›, deydi. Shunda bir kartochka chiqadi, unda: ‹Ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluhu› (yozilgan boʻladi). (Alloh): ‹Vazningga hozir boʻl›, deydi. U: ‹Ey Robbim, bu kartochka bu hujjatlar oldida nima boʻladi?› deydi. (Alloh): ‹Albatta senga zulm qilinmaydi›, deydi». U zot: «Hujjatlar bir pallaga, kartochka esa boshqa pallaga qoʻyiladi. Shunda hujjatlar yengil tortib koʻtarilib ketadi, kartochka ogʻir keladi. Allohning ismi bilan birga hech narsa ogʻir kelmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ қиёмат куни менинг умматимдан бир кишини барча халойиқ кўз ўнгида ажратиб олади ва унга тўқсон тўққизта ҳужжат (варақа) ёяди, ҳар бир ҳужжат кўз етадиган масофача (узун) бўлади. Сўнг: ‹Булардан бирортасини инкор қиласанми? Ёзувчи-сақловчи (фаришта)ларим сенга зулм қилдими?› дейди. У: ‹Йўқ, эй Роббим›, дейди. ‹Сенда бирор узр борми?› дейди. У: ‹Йўқ, эй Роббим›, дейди. (Аллоҳ): ‹Йўқ (ундай эмас), албатта сенда бизнинг ҳузуримизда бир яхшилик бор, бугун сенга асло зулм қилинмайди›, дейди. Шунда бир карточка чиқади, унда: ‹Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу› (ёзилган бўлади). (Аллоҳ): ‹Вазнингга ҳозир бўл›, дейди. У: ‹Эй Роббим, бу карточка бу ҳужжатлар олдида нима бўлади?› дейди. (Аллоҳ): ‹Албатта сенга зулм қилинмайди›, дейди». У зот: «Ҳужжатлар бир паллага, карточка эса бошқа паллага қўйилади. Шунда ҳужжатлар енгил тортиб кўтарилиб кетади, карточка оғир келади. Аллоҳнинг исми билан бирга ҳеч нарса оғир келмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمَ الإِفْرِيقِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيَأْتِيَنَّ عَلَى أُمَّتِي مَا أَتَى عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ حَذْوَ النَّعْلِ بِالنَّعْلِ حَتَّى إِنْ كَانَ مِنْهُمْ مَنْ أَتَى أُمَّهُ عَلاَنِيَةً لَكَانَ فِي أُمَّتِي مَنْ يَصْنَعُ ذَلِكَ وَإِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ تَفَرَّقَتْ عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً وَتَفْتَرِقُ أُمَّتِي عَلَى ثَلاَثٍ وَسَبْعِينَ مِلَّةً كُلُّهُمْ فِي النَّارِ إِلاَّ مِلَّةً وَاحِدَةً قَالُوا وَمَنْ هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bani Isroilga yetgan narsa, xuddi kavush kavushga oʻxshagani kabi, albatta mening ummatimga ham yetadi. Hatto ulardan onasi bilan oshkora zino qilgan kishi boʻlgan boʻlsa, mening ummatimda ham buni qiladigan kishi boʻladi. Bani Isroil yetmish ikki millatga boʻlinib ketdi, mening ummatim esa yetmish uch millatga boʻlinadi; ularning hammasi doʻzaxda, faqat bir millatdan boshqasi (najot topadi)», dedilar. Ular: «U kim, ey Rasululloh?» dedilar. U zot: «Men va mening ashobim ustida turgan (yoʻl)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis mufassar (tafsiri bilan keladigan) hasan gʻaribdir; biz buni faqat shu yoʻldan boshqacha tarzda bilmaymiz.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бани Исроилга етган нарса, худди кавуш кавушга ўхшагани каби, албатта менинг умматимга ҳам етади. Ҳатто улардан онаси билан ошкора зино қилган киши бўлган бўлса, менинг умматимда ҳам буни қиладиган киши бўлади. Бани Исроил етмиш икки миллатга бўлиниб кетди, менинг умматим эса етмиш уч миллатга бўлинади; уларнинг ҳаммаси дўзахда, фақат бир миллатдан бошқаси (нажот топади)», дедилар. Улар: «У ким, эй Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Мен ва менинг ашобим устида турган (йўл)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис муфассар (тафсири билан келадиган) ҳасан ғарибдир; биз буни фақат шу йўлдан бошқача тарзда билмаймиз.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَلَقَ خَلْقَهُ فِي ظُلْمَةٍ فَأَلْقَى عَلَيْهِمْ مِنْ نُورِهِ فَمَنْ أَصَابَهُ مِنْ ذَلِكَ النُّورِ اهْتَدَى وَمَنْ أَخْطَأَهُ ضَلَّ فَلِذَلِكَ أَقُولُ جَفَّ الْقَلَمُ عَلَى عِلْمِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Albatta Alloh azza va jalla oʻz xalqini zulmatda yaratdi, soʻng ularga oʻz nuridan tashladi. Kimga oʻsha nurdan yetgan boʻlsa, u hidoyat topdi, kimdan u (nur) chetlab oʻtgan boʻlsa, u adashdi. Shuning uchun men: ‹Qalam Allohning ilmi ustiga quridi›, deyman», deyotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла ўз халқини зулматда яратди, сўнг уларга ўз нуридан ташлади. Кимга ўша нурдан етган бўлса, у ҳидоят топди, кимдан у (нур) четлаб ўтган бўлса, у адашди. Шунинг учун мен: ‹Қалам Аллоҳнинг илми устига қуриди›, дейман», деётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.