حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلاَلٍ الصَّدَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ بِيَوْمِ الأَضْحَى عِيدًا جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ الأُمَّةِ " . قَالَ الرَّجُلُ أَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَجِدْ إِلاَّ أُضْحِيَةً أُنْثَى أَفَأُضَحِّي بِهَا قَالَ " لاَ وَلَكِنْ تَأْخُذُ مِنْ شَعْرِكَ وَأَظْفَارِكَ وَتَقُصُّ شَارِبَكَ وَتَحْلِقُ عَانَتَكَ فَتِلْكَ تَمَامُ أُضْحِيَتِكَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " .
Horun ibn Abdulloh bizga aytdiki, Abdulloh ibn Yazid bizga aytdi, Said ibn Abu Ayyub menga aytdi, Ayyosh ibn Abbos al-Qitboniy menga aytdi, u Iso ibn Hilol as-Sadafiydan, u Abdulloh ibn Amr ibn al-Osdan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ dedilar: «Men Qurbon kunini iyd (bayram) qilishga buyurildim, uni Alloh azza va jalla shu ummat uchun (bayram) qilib qoʻygan». Bir kishi: Aytingchi, agar men faqat urgʻochi qurbonlikdan boshqasini topa olmasam, oʻshani soʻyaymi? — dedi. U zot ﷺ: «Yoʻq, lekin sen sochingdan va tirnoqlaringdan olasan, moʻylovingni qisqartirasan va qovingni qirib olasan — mana shu Alloh azza va jalla huzurida sening qurbonligingning toʻla (savobi)dir», dedilar.Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга айтдики, Абдуллоҳ ибн Язид бизга айтди, Саид ибн Абу Айюб менга айтди, Айёш ибн Аббос ал-Қитбоний менга айтди, у Исо ибн Ҳилол ас-Садафийдан, у Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Осдан ривоят қилдики, Набий ﷺ дедилар: «Мен Қурбон кунини ийд (байрам) қилишга буюрилдим, уни Аллоҳ азза ва жалла шу уммат учун (байрам) қилиб қўйган». Бир киши: Айтингчи, агар мен фақат урғочи қурбонликдан бошқасини топа олмасам, ўшани сўяйми? — деди. У зот ﷺ: «Йўқ, лекин сен сочингдан ва тирноқларингдан оласан, мўйловингни қисқартирасан ва қовингни қириб оласан — мана шу Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида сенинг қурбонлигингнинг тўла (савоби)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ الضَّرِيرِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، يُقَالُ لَهُ أَبُو ثَعْلَبَةَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي كِلاَبًا مُكَلَّبَةً فَأَفْتِنِي فِي صَيْدِهَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنْ كَانَ لَكَ كِلاَبٌ مُكَلَّبَةٌ فَكُلْ مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكَ " . قَالَ ذَكِيًّا أَوْ غَيْرَ ذَكِيٍّ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ فَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ قَالَ " وَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفْتِنِي فِي قَوْسِي . قَالَ " كُلْ مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ قَوْسُكَ " . قَالَ " ذَكِيًّا أَوْ غَيْرَ ذَكِيٍّ " . قَالَ وَإِنْ تَغَيَّبَ عَنِّي قَالَ " وَإِنْ تَغَيَّبَ عَنْكَ مَا لَمْ يَصِلَّ أَوْ تَجِدَ فِيهِ أَثَرًا غَيْرَ سَهْمِكَ " . قَالَ أَفْتِنِي فِي آنِيَةِ الْمَجُوسِ إِنِ اضْطُرِرْنَا إِلَيْهَا . قَالَ " اغْسِلْهَا وَكُلْ فِيهَا " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosi (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Abu Saʼlaba deb ataluvchi bir aʼrobiy: «Ey Allohning Rasuli, menda ovga oʻrgatilgan itlar bor, ularning ovi haqida menga fatvo bering», dedi. Nabiy ﷺ: «Agar senda ovga oʻrgatilgan itlar boʻlsa, ular sen uchun ushlab bergan narsani yeyaver», dedilar. (U): «Boʻgʻizlangan boʻlsin yoki boʻgʻizlanmagan boʻlsin-a?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. (U): «Agar (it) undan yegan boʻlsa-chi?» dedi. U zot: «Undan yegan boʻlsa ham (yeyaver)», dedilar. Soʻng (u): «Ey Allohning Rasuli, kamonim haqida menga fatvo bering», dedi. U zot: «Kamoning senga qaytargan narsani yeyaver», dedilar. (U): «Boʻgʻizlangan boʻlsin yoki boʻgʻizlanmagan boʻlsin-a?» dedi. (U zot: «Ha», dedilar.) (U): «Agar u mendan gʻoyib boʻlsa-chi?» dedi. U zot: «U sendan gʻoyib boʻlsa ham — toki u sasib qolmagan boʻlsa yoki sen unda oʻz oʻqingdan boshqa biron belgi topmagan boʻlsang», dedilar. (U): «Majusiylarning idishlari haqida menga fatvo bering, agar ularga muhtoj boʻlib qolsak», dedi. U zot: «Ularni yuvib, ularda (taom) yeyaver», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобоси (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Абу Саълаба деб аталувчи бир аъробий: «Эй Аллоҳнинг Расули, менда овга ўргатилган итлар бор, уларнинг ови ҳақида менга фатво беринг», деди. Набий ﷺ: «Агар сенда овга ўргатилган итлар бўлса, улар сен учун ушлаб берган нарсани еявер», дедилар. (У): «Бўғизланган бўлсин ёки бўғизланмаган бўлсин-а?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (У): «Агар (ит) ундан еган бўлса-чи?» деди. У зот: «Ундан еган бўлса ҳам (еявер)», дедилар. Сўнг (у): «Эй Аллоҳнинг Расули, камоним ҳақида менга фатво беринг», деди. У зот: «Камонинг сенга қайтарган нарсани еявер», дедилар. (У): «Бўғизланган бўлсин ёки бўғизланмаган бўлсин-а?» деди. (У зот: «Ҳа», дедилар.) (У): «Агар у мендан ғойиб бўлса-чи?» деди. У зот: «У сендан ғойиб бўлса ҳам — токи у сасиб қолмаган бўлса ёки сен унда ўз ўқингдан бошқа бирон белги топмаган бўлсанг», дедилар. (У): «Мажусийларнинг идишлари ҳақида менга фатво беринг, агар уларга муҳтож бўлиб қолсак», деди. У зот: «Уларни ювиб, уларда (таом) еявер», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ التَّنُوخِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعِلْمُ ثَلاَثَةٌ وَمَا سِوَى ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ilm uchtadir, bulardan boshqasi esa ortiqchadir: muhkam oyat, yoki amaldagi sunnat, yoxud adolatli farizadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Илм учтадир, булардан бошқаси эса ортиқчадир: муҳкам оят, ёки амалдаги суннат, ёхуд адолатли фаризадир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ حَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَتَوَارَثُ أَهْلُ مِلَّتَيْنِ شَتَّى " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bir-biridan farqli ikki din ahli oʻzaro voris boʻlmaydi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бир-биридан фарқли икки дин аҳли ўзаро ворис бўлмайди».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " وَقْتُ الظُّهْرِ مَا لَمْ تَحْضُرِ الْعَصْرُ وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَسْقُطْ فَوْرُ الشَّفَقِ وَوَقْتُ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَوَقْتُ صَلاَةِ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعِ الشَّمْسُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilishicha, u zot shunday dedilar: «Peshinning vaqti asr (vaqti) kirmaguncha (davom etadi); asrning vaqti quyosh sargʻaymaguncha; shomning vaqti shafaqning yorugʻligi gʻoyib boʻlmaguncha; xufton namozining vaqti kechaning yarmigacha; bomdod namozining vaqti esa quyosh chiqmaguncha (davom etadi)».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилишича, у зот шундай дедилар: «Пешиннинг вақти аср (вақти) кирмагунча (давом этади); асрнинг вақти қуёш сарғаймагунча; шомнинг вақти шафақнинг ёруғлиги ғойиб бўлмагунча; хуфтон намозининг вақти кечанинг ярмигача; бомдод намозининг вақти эса қуёш чиқмагунча (давом этади)».
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، - يَعْنِي الْيَشْكُرِيَّ - حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ سَوَّارٍ أَبِي حَمْزَةَ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ سَوَّارُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو حَمْزَةَ الْمُزَنِيُّ الصَّيْرَفِيُّ - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مُرُوا أَوْلاَدَكُمْ بِالصَّلاَةِ وَهُمْ أَبْنَاءُ سَبْعِ سِنِينَ وَاضْرِبُوهُمْ عَلَيْهَا وَهُمْ أَبْنَاءُ عَشْرِ سِنِينَ وَفَرِّقُوا بَيْنَهُمْ فِي الْمَضَاجِعِ " .
Muammal ibn Hishom — yaʼni al-Yashkuriy — bizga aytib berdi: Ismoil bizga Savvor Abu Hamzadan — Abu Dovud aytdi: U Savvor ibn Dovud Abu Hamza al-Muzaniy as-Sayrafiydir — u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosi (Abdulloh ibn Amr) (roziyallohu anhumo)dan aytib berdi. U: Rasululloh ﷺ: «Farzandlaringizga yetti yoshli boʻlganlarida namozni buyuringlar va oʻn yoshli boʻlganlarida uning uchun ularni uringlar hamda yotadigan joylarini ayri qilinglar», dedilar, dedi.Муаммал ибн Ҳишом — яъни ал-Яшкурий — бизга айтиб берди: Исмоил бизга Саввор Абу Ҳамзадан — Абу Довуд айтди: У Саввор ибн Довуд Абу Ҳамза ал-Музаний ас-Сайрафийдир — у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобоси (Абдуллоҳ ибн Амр) (розияллоҳу анҳумо)дан айтиб берди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарзандларингизга етти ёшли бўлганларида намозни буюринглар ва ўн ёшли бўлганларида унинг учун уларни уринглар ҳамда ётадиган жойларини айри қилинглар», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، وَحَيْوَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَمِعْتُمُ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ ثُمَّ صَلُّوا عَلَىَّ فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ صَلاَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا ثُمَّ سَلُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لِيَ الْوَسِيلَةَ فَإِنَّهَا مَنْزِلَةٌ فِي الْجَنَّةِ لاَ تَنْبَغِي إِلاَّ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ تَعَالَى وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ فَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ حَلَّتْ عَلَيْهِ الشَّفَاعَةُ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdi: «Muazzinni eshitsangiz, u aytganidek aytinglar, soʻng menga salovot aytinglar. Zero, kim menga bir marta salovot aytsa, Alloh unga shu sababdan oʻn marta rahmat yogʻdiradi. Soʻng Alloh azza va jalladan men uchun vasilani soʻranglar. Chunki u jannatdagi bir martabadir, u Allohning bandalaridan faqat bir bandaga loyiqdir, men oʻsha banda boʻlishimni umid qilaman. Bas, kim Allohdan men uchun vasilani soʻrasa, unga shafoat halol boʻladi.»Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺнинг шундай деяётганларини эшитди: «Муаззинни эшитсангиз, у айтганидек айтинглар, сўнг менга саловот айтинглар. Зеро, ким менга бир марта саловот айтса, Аллоҳ унга шу сабабдан ўн марта раҳмат ёғдиради. Сўнг Аллоҳ азза ва жалладан мен учун василани сўранглар. Чунки у жаннатдаги бир мартабадир, у Аллоҳнинг бандаларидан фақат бир бандага лойиқдир, мен ўша банда бўлишимни умид қиламан. Бас, ким Аллоҳдан мен учун василани сўраса, унга шафоат ҳалол бўлади.»
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ حُيَىٍّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي الْحُبُلِيَّ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْمُؤَذِّنِينَ يَفْضُلُونَنَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُلْ كَمَا يَقُولُونَ فَإِذَا انْتَهَيْتَ فَسَلْ تُعْطَهْ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, muazzinlar bizdan afzal boʻlib ketishyapti», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen ham ular aytganidek ayt. Tugatganingda esa soʻra, senga ato etiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, муаззинлар биздан афзал бўлиб кетишяпти», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ҳам улар айтганидек айт. Тугатганингда эса сўра, сенга ато этилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ، وَبَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا قَضَى الإِمَامُ الصَّلاَةَ وَقَعَدَ فَأَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَتَكَلَّمَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُهُ وَمَنْ كَانَ خَلْفَهُ مِمَّنْ أَتَمَّ الصَّلاَةَ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Imom namozni tugatib oʻtirsa-yu, soʻng (kimsaga) gapirishidan oldin taharati buzilsa, uning namozi toʻla boʻlibdi va ortida namoz oʻqib namozini toʻla qilganlarning ham (namozi toʻla boʻlibdi)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Имом намозни тугатиб ўтирса-ю, сўнг (кимсага) гапиришидан олдин таҳарати бузилса, унинг намози тўла бўлибди ва ортида намоз ўқиб намозини тўла қилганларнинг ҳам (намози тўла бўлибди)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حَافِيًا وَمُنْتَعِلاً .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni yalangoyoq ham, kovush kiygan holda ham namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни ялангоёқ ҳам, ковуш кийган ҳолда ҳам намоз ўқиётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلٍ، - يَعْنِي ابْنَ يِسَافٍ - عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةُ الرَّجُلِ قَاعِدًا نِصْفُ الصَّلاَةِ " . فَأَتَيْتُهُ فَوَجَدْتُهُ يُصَلِّي جَالِسًا فَوَضَعْتُ يَدَىَّ عَلَى رَأْسِي فَقَالَ مَا لَكَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قُلْتُ حُدِّثْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّكَ قُلْتَ " صَلاَةُ الرَّجُلِ قَاعِدًا نِصْفُ الصَّلاَةِ " . وَأَنْتَ تُصَلِّي قَاعِدًا قَالَ " أَجَلْ وَلَكِنِّي لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadilar: Menga Rasululloh ﷺ: «Kishining oʻtirgan holatda oʻqigan namozi (savobi jihatidan) namozning yarmidir», deganlari haqida xabar berildi. Shunda men u zotning oldilariga keldim va u zotni oʻtirgan holda namoz oʻqiyotgan holatlarida koʻrdim. Bas, men (hayratdan) qoʻlimni boshimga qoʻydim. U zot: «Senga nima boʻldi, ey Abdulloh ibn Amr?» dedilar. Men: «Ey Rasululloh, menga siz ‹Kishining oʻtirgan holatda oʻqigan namozi namozning yarmidir› deganingiz haqida xabar berildi, holbuki siz oʻtirgan holatda namoz oʻqiyapsiz», dedim. U zot: «Ha, lekin men sizlardan biringizga oʻxshamayman», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Менга Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ўтирган ҳолатда ўқиган намози (савоби жиҳатидан) намознинг ярмидир», деганлари ҳақида хабар берилди. Шунда мен у зотнинг олдиларига келдим ва у зотни ўтирган ҳолда намоз ўқиётган ҳолатларида кўрдим. Бас, мен (ҳайратдан) қўлимни бошимга қўйдим. У зот: «Сенга нима бўлди, эй Абдуллоҳ ибн Амр?» дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, менга сиз ‹Кишининг ўтирган ҳолатда ўқиган намози намознинг ярмидир› деганингиз ҳақида хабар берилди, ҳолбуки сиз ўтирган ҳолатда намоз ўқияпсиз», дедим. У зот: «Ҳа, лекин мен сизлардан бирингизга ўхшамайман», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ، - يَعْنِي الطَّائِفِيَّ - عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ نُبَيْهٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هَارُونَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْجُمُعَةُ عَلَى كُلِّ مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ جَمَاعَةٌ عَنْ سُفْيَانَ مَقْصُورًا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو لَمْ يَرْفَعُوهُ وَإِنَّمَا أَسْنَدَهُ قَبِيصَةُ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Jumʼa azon (chaqirigʻi)ni eshitgan har bir kishi zimmasiga (vojibdir)», dedilar. Abu Dovud dedi: Bu hadisni bir jamoa Sufyondan Abdulloh ibn Amrgacha (boʻlgan sanad bilan), uni (Nabiy ﷺga) marfuʼ qilmay rivoyat qildi. Uni faqat Qabisagina (Nabiy ﷺga) musnad qildi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жумъа азон (чақириғи)ни эшитган ҳар бир киши зиммасига (вожибдир)», дедилар. Абу Довуд деди: Бу ҳадисни бир жамоа Суфёндан Абдуллоҳ ибн Амргача (бўлган санад билан), уни (Набий ﷺга) марфуъ қилмай ривоят қилди. Уни фақат Қабисагина (Набий ﷺга) муснад қилди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الشِّرَاءِ وَالْبَيْعِ فِي الْمَسْجِدِ وَأَنْ تُنْشَدَ فِيهِ ضَالَّةٌ وَأَنْ يُنْشَدَ فِيهِ شِعْرٌ وَنَهَى عَنِ التَّحَلُّقِ قَبْلَ الصَّلاَةِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ masjidda xarid qilish va sotishdan, unda yoʻqolgan narsani jar solib soʻrashdan va unda sheʼr oʻqishdan qaytardilar, hamda juma kuni namozdan oldin halqa boʻlib oʻtirishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ масжидда харид қилиш ва сотишдан, унда йўқолган нарсани жар солиб сўрашдан ва унда шеър ўқишдан қайтардилар, ҳамда жума куни намоздан олдин ҳалқа бўлиб ўтиришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ حَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَحْضُرُ الْجُمُعَةَ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ رَجُلٌ حَضَرَهَا يَلْغُو وَهُوَ حَظُّهُ مِنْهَا وَرَجُلٌ حَضَرَهَا يَدْعُو فَهُوَ رَجُلٌ دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِنْ شَاءَ أَعْطَاهُ وَإِنْ شَاءَ مَنَعَهُ وَرَجُلٌ حَضَرَهَا بِإِنْصَاتٍ وَسُكُوتٍ وَلَمْ يَتَخَطَّ رَقَبَةَ مُسْلِمٍ وَلَمْ يُؤْذِ أَحَدًا فَهِيَ كَفَّارَةٌ إِلَى الْجُمُعَةِ الَّتِي تَلِيهَا وَزِيَادَةُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ وَذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ { مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا } " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Jumaga uch xil kishi keladi: biri behuda ish bilan hozir boʻlgan kishidirki, undan oladigan nasibasi ham shudir; yana biri duo qilib hozir boʻlgan kishidirki, u Alloh azza va jallaga duo qilgan kishidir — Alloh xohlasa unga ato qiladi, xohlasa bermaydi; yana biri jim va sukut saqlab hozir boʻlgan, biror musulmonning boʻyniga oshmagan (oralab oʻtmagan) va hech kimga ozor bermagan kishidirki, bu (juma) unga undan keyingi jumagacha va ustiga yana uch kun (gunohlariga) kafforat boʻladi. Bu shuningdek Alloh azza va jalla: {Kim bir yaxshilik bilan kelsa, unga oʻshaning oʻn baravari (savob) bordir} (Anʼom 160) deganligi sababidandir».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Жумага уч хил киши келади: бири беҳуда иш билан ҳозир бўлган кишидирки, ундан оладиган насибаси ҳам шудир; яна бири дуо қилиб ҳозир бўлган кишидирки, у Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилган кишидир — Аллоҳ хоҳласа унга ато қилади, хоҳласа бермайди; яна бири жим ва сукут сақлаб ҳозир бўлган, бирор мусулмоннинг бўйнига ошмаган (оралаб ўтмаган) ва ҳеч кимга озор бермаган кишидирки, бу (жума) унга ундан кейинги жумагача ва устига яна уч кун (гуноҳларига) каффорат бўлади. Бу шунингдек Аллоҳ азза ва жалла: {Ким бир яхшилик билан келса, унга ўшанинг ўн баравари (савоб) бордир} (Анъом 160) деганлиги сабабидандир».
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ حَيَّانَ - عَنْ أَبِي يَعْلَى الطَّائِفِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُكَبِّرُ فِي الْفِطْرِ فِي الأُولَى سَبْعًا ثُمَّ يَقْرَأُ ثُمَّ يُكَبِّرُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُكَبِّرُ أَرْبَعًا ثُمَّ يَقْرَأُ ثُمَّ يَرْكَعُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ وَكِيعٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ قَالاَ سَبْعًا وَخَمْسًا .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Iyd al-Fitr (namozi)da birinchi (rakaat)da yetti takbir aytar, soʻng qiroat qilar, soʻng takbir aytar, soʻng (ikkinchi rakaatga) turib toʻrt takbir aytar, soʻng qiroat qilar, soʻng rukuʼ qilar edilar. Abu Dovud aytdi: Buni Vakiʼ va Ibn al-Muborak ham rivoyat qilib, ikkalasi: «Yetti va besh», — deyishgan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ийд ал-Фитр (намози)да биринчи (ракаат)да етти такбир айтар, сўнг қироат қилар, сўнг такбир айтар, сўнг (иккинчи ракаатга) туриб тўрт такбир айтар, сўнг қироат қилар, сўнг рукуъ қилар эдилар. Абу Довуд айтди: Буни Вакиъ ва Ибн ал-Муборак ҳам ривоят қилиб, иккаласи: «Етти ва беш», — дейишган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ بُجَيْرِ بْنِ أَبِي بُجَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ حِينَ خَرَجْنَا مَعَهُ إِلَى الطَّائِفِ فَمَرَرْنَا بِقَبْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا قَبْرُ أَبِي رِغَالٍ وَكَانَ بِهَذَا الْحَرَمِ يَدْفَعُ عَنْهُ فَلَمَّا خَرَجَ أَصَابَتْهُ النِّقْمَةُ الَّتِي أَصَابَتْ قَوْمَهُ بِهَذَا الْمَكَانِ فَدُفِنَ فِيهِ وَآيَةُ ذَلِكَ أَنَّهُ دُفِنَ مَعَهُ غُصْنٌ مِنْ ذَهَبٍ إِنْ أَنْتُمْ نَبَشْتُمْ عَنْهُ أَصَبْتُمُوهُ مَعَهُ " . فَابْتَدَرَهُ النَّاسُ فَاسْتَخْرَجُوا الْغُصْنَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Toifga chiqqanimizda, u zotning aytganlarini eshitdim. Biz bir qabr yonidan oʻtdik, shunda Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bu Abu Rigʻolning qabri. U shu Haram(da) boʻlib, (azob) undan daf qilinardi. U (Haramdan) chiqib ketganida esa, uni shu joyda qavmiga yetgan oʻsha azob tutdi va u shu yerda dafn etildi. Buning alomati shuki, u bilan birga oltindan boʻlgan bir shox koʻmilgan. Agar siz uni kovlasangiz, uni (oʻsha shoxni) u bilan birga topasiz». Bas, odamlar darhol unga oshiqdilar va u shoxni (kovlab) chiqarib oldilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Тоифга чиққанимизда, у зотнинг айтганларини эшитдим. Биз бир қабр ёнидан ўтдик, шунда Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бу Абу Риғолнинг қабри. У шу Ҳарам(да) бўлиб, (азоб) ундан даф қилинарди. У (Ҳарамдан) чиқиб кетганида эса, уни шу жойда қавмига етган ўша азоб тутди ва у шу ерда дафн этилди. Бунинг аломати шуки, у билан бирга олтиндан бўлган бир шох кўмилган. Агар сиз уни ковласангиз, уни (ўша шохни) у билан бирга топасиз». Бас, одамлар дарҳол унга ошиқдилар ва у шохни (ковлаб) чиқариб олдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ حُيَىِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنِ ابْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا جَاءَ الرَّجُلُ يَعُودُ مَرِيضًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ اشْفِ عَبْدَكَ يَنْكَأُ لَكَ عَدُوًّا أَوْ يَمْشِي لَكَ إِلَى جَنَازَةٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ ابْنُ السَّرْحِ " إِلَى صَلاَةٍ " .
Ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dedilar: «Bir kishi bemorni borib koʻrgani kelsa, ‹Allohim, sening yoʻlingda dushmanga zarba beradigan yoki sening yoʻlingda janozaga yuradigan bandangga shifo bergin› desin». Abu Dovud aytdi: Ibnus-Sarh «janozaga» oʻrniga «namozga» dedi.Ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дедилар: «Бир киши беморни бориб кўргани келса, ‹Аллоҳим, сенинг йўлингда душманга зарба берадиган ёки сенинг йўлингда жанозага юрадиган бандангга шифо бергин› десин». Абу Довуд айтди: Ибнус-Сарҳ «жанозага» ўрнига «намозга» деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ سَيْفٍ الْمَعَافِرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ قَبَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي مَيِّتًا - فَلَمَّا فَرَغْنَا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْصَرَفْنَا مَعَهُ فَلَمَّا حَاذَى بَابَهُ وَقَفَ فَإِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ مُقْبِلَةٍ - قَالَ أَظُنُّهُ عَرَفَهَا - فَلَمَّا ذَهَبَتْ إِذَا هِيَ فَاطِمَةُ - عَلَيْهَا السَّلاَمُ - فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَخْرَجَكِ يَا فَاطِمَةُ مِنْ بَيْتِكِ " . فَقَالَتْ أَتَيْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَ هَذَا الْبَيْتِ فَرَحَّمْتُ إِلَيْهِمْ مَيِّتَهُمْ أَوْ عَزَّيْتُهُمْ بِهِ . فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَلَعَلَّكِ بَلَغْتِ مَعَهُمُ الْكُدَى " . قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ وَقَدْ سَمِعْتُكَ تَذْكُرُ فِيهَا مَا تَذْكُرُ . قَالَ " لَوْ بَلَغْتِ مَعَهُمُ الْكُدَى " . فَذَكَرَ تَشْدِيدًا فِي ذَلِكَ فَسَأَلْتُ رَبِيعَةَ عَنِ الْكُدَى فَقَالَ الْقُبُورُ فِيمَا أَحْسِبُ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga bir mayyitni dafn qildik. Ishni tugatganimizda, Rasululloh ﷺ qaytdilar, biz ham u zot bilan birga qaytdik. U zot oʻz eshiklari roʻparasiga yetganlarida toʻxtadilar. Shu payt biz oldimizga kelayotgan bir ayolni koʻrdik. (Roviy) aytdi: Oʻylaymanki, u zot uni tanidilar. U ketganida, u Fotima (alayhassalom) ekanini bildik. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Fotima, seni uyingdan nima chiqardi?» dedilar. U: «Ey Rasululloh, men shu uy ahlining oldiga keldim va ularning mayyitiga rahmat tiladim yoki ularga taʼziya bildirdim», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ehtimol, sen ular bilan qabristonga borgandirsan?» dedilar. U: «Allohdan panoh tilayman, holbuki, men sizdan u haqda zikr qilgan narsalaringizni eshitganman», dedi. U zot: «Agar sen ular bilan qabristonga borganingda», deb shu haqda qattiq taʼkid bilan gapirdilar. Bas, men Robiadan al-kudo (haqida) soʻradim. U: «Mening gumonimcha, u qabrlardir», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир маййитни дафн қилдик. Ишни тугатганимизда, Расулуллоҳ ﷺ қайтдилар, биз ҳам у зот билан бирга қайтдик. У зот ўз эшиклари рўпарасига етганларида тўхтадилар. Шу пайт биз олдимизга келаётган бир аёлни кўрдик. (Ровий) айтди: Ўйлайманки, у зот уни танидилар. У кетганида, у Фотима (алайҳассалом) эканини билдик. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Фотима, сени уйингдан нима чиқарди?» дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мен шу уй аҳлининг олдига келдим ва уларнинг маййитига раҳмат тиладим ёки уларга таъзия билдирдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эҳтимол, сен улар билан қабристонга боргандирсан?» дедилар. У: «Аллоҳдан паноҳ тилайман, ҳолбуки, мен сиздан у ҳақда зикр қилган нарсаларингизни эшитганман», деди. У зот: «Агар сен улар билан қабристонга борганингда», деб шу ҳақда қаттиқ таъкид билан гапирдилар. Бас, мен Робиадан ал-кудо (ҳақида) сўрадим. У: «Менинг гумонимча, у қабрлардир», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " لاَ نَذْرَ إِلاَّ فِيمَا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللَّهِ، وَلاَ يَمِينَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr faqat Allohning yuzi (rizosi) koʻzlangan narsadagina (joiz)dir, qarindoshlik aloqasini uzishdagi qasam (joiz) emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр фақат Аллоҳнинг юзи (ризоси) кўзланган нарсадагина (жоиз)дир, қариндошлик алоқасини узишдаги қасам (жоиз) эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا الْمُنْذِرُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " لاَ نَذْرَ وَلاَ يَمِينَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ وَلاَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلاَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ، وَمَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَدَعْهَا وَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، فَإِنَّ تَرْكَهَا كَفَّارَتُهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : الأَحَادِيثُ كُلُّهَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم : " وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ " . إِلاَّ فِيمَا لاَ يُعْبَأُ بِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُلْتُ لأَحْمَدَ : رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ : تَرَكَهُ بَعْدَ ذَلِكَ وَكَانَ أَهْلاً لِذَلِكَ، قَالَ أَحْمَدُ : أَحَادِيثُهُ مَنَاكِيرُ وَأَبُوهُ لاَ يُعْرَفُ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolasi ega boʻlmagan narsada, Allohga maʼsiyat (boʻlgan narsa)da va qarindoshlik aloqasini uzishda nazr ham, qasam ham (joiz) emas. Kim bir qasamga qasam ichsa-yu, soʻng undan boshqasini undan yaxshiroq deb bilsa, uni (qasamini) tark etsin va yaxshiroq boʻlganini qilsin, zero uni tark etish uning kafforatidir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Nabiy ﷺ dan (rivoyat qilingan) hadislarning hammasida: «Va qasamiga kafforat bersin», (deyilgan), faqat eʼtiborga olinmaydigan (zaif) rivoyatlardan boshqasida (bu yoʻq). Abu Dovud aytdi: Men Ahmadga: «Yahyo ibn Said, Yahyo ibn Ubaydullohdan rivoyat qildi», dedim. (Ahmad:) «Keyin uni (rivoyat qilishni) tark etdi, u shunga loyiq edi», dedi. Ahmad aytdi: «Uning hadislari munkar (radd etiladigan)dir, otasi esa nomaʼlumdir».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласи эга бўлмаган нарсада, Аллоҳга маъсият (бўлган нарса)да ва қариндошлик алоқасини узишда назр ҳам, қасам ҳам (жоиз) эмас. Ким бир қасамга қасам ичса-ю, сўнг ундан бошқасини ундан яхшироқ деб билса, уни (қасамини) тарк этсин ва яхшироқ бўлганини қилсин, зеро уни тарк этиш унинг каффоратидир», дедилар. Абу Довуд айтди: Набий ﷺ дан (ривоят қилинган) ҳадисларнинг ҳаммасида: «Ва қасамига каффорат берсин», (дейилган), фақат эътиборга олинмайдиган (заиф) ривоятлардан бошқасида (бу йўқ). Абу Довуд айтди: Мен Аҳмадга: «Яҳё ибн Саид, Яҳё ибн Убайдуллоҳдан ривоят қилди», дедим. (Аҳмад:) «Кейин уни (ривоят қилишни) тарк этди, у шунга лойиқ эди», деди. Аҳмад айтди: «Унинг ҳадислари мункар (радд этиладиган)дир, отаси эса номаълумдир».
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنَ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ حَرِيشٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُجَهِّزَ جَيْشًا فَنَفِدَتِ الإِبِلُ فَأَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ فِي قِلاَصِ الصَّدَقَةِ فَكَانَ يَأْخُذُ الْبَعِيرَ بِالْبَعِيرَيْنِ إِلَى إِبِلِ الصَّدَقَةِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga bir qoʻshinni jihozlashni buyurdilar. Tuyalar yetmay qoldi. Shunda u zot unga zakot (sadaqa) tuyalarining yoshlaridan olishni buyurdilar. U bir tuyani sadaqa tuyalari kelguniga qadar ikki tuya evaziga olar edi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга бир қўшинни жиҳозлашни буюрдилар. Туялар етмай қолди. Шунда у зот унга закот (садақа) туяларининг ёшларидан олишни буюрдилар. У бир туяни садақа туялари келгунига қадар икки туя эвазига олар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُتَبَايِعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا إِلاَّ أَنْ تَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Oldi-sotdi qiluvchi ikki kishi, toki ular ajralib ketmagunlaricha, ixtiyorlidir, magar (oldindan) ixtiyor sharti qoʻyilgan savdo boʻlmasa. (Sherigiga savdoni bekor qilishni) talab qilib qolishidan qoʻrqib, undan ajralib ketishi unga halol emas».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Олди-сотди қилувчи икки киши, токи улар ажралиб кетмагунларича, ихтиёрлидир, магар (олдиндан) ихтиёр шарти қўйилган савдо бўлмаса. (Шеригига савдони бекор қилишни) талаб қилиб қолишидан қўрқиб, ундан ажралиб кетиши унга ҳалол эмас».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً وَوَلَدًا وَإِنَّ وَالِدِي يَجْتَاحُ مَالِي . قَالَ " أَنْتَ وَمَالُكَ لِوَالِدِكَ إِنَّ أَوْلاَدَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ فَكُلُوا مِنْ كَسْبِ أَوْلاَدِكُمْ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, mening molim va farzandim bor. Otam esa molimni tortib olib yemoqda», — dedi. U zot: «Sen ham, moling ham otangniki. Albatta, farzandlaringiz eng pok kasbingizdandir. Bas, farzandlaringizning kasbidan yenglar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг молим ва фарзандим бор. Отам эса молимни тортиб олиб емоқда», — деди. У зот: «Сен ҳам, молинг ҳам отангники. Албатта, фарзандларингиз энг пок касбингиздандир. Бас, фарзандларингизнинг касбидан енглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَسْتَرِدُّ مَا وَهَبَ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ فَيَأْكُلُ قَيْئَهُ فَإِذَا اسْتَرَدَّ الْوَاهِبُ فَلْيُوَقَّفْ فَلْيُعَرَّفْ بِمَا اسْتَرَدَّ ثُمَّ لِيُدْفَعْ إِلَيْهِ مَا وَهَبَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bergan hadyasini qaytarib oluvchining misoli xuddi qusib, soʻng oʻz qusugʻini yeydigan it kabidir. Hadya bergan kishi uni qaytarib olmoqchi boʻlsa, toʻxtatilsin va nima sababdan qaytarib olayotgani soʻralsin, soʻng bergan narsasi unga qaytarib berilsin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Берган ҳадясини қайтариб олувчининг мисоли худди қусиб, сўнг ўз қусуғини ейдиган ит кабидир. Ҳадя берган киши уни қайтариб олмоқчи бўлса, тўхтатилсин ва нима сабабдан қайтариб олаётгани сўралсин, сўнг берган нарсаси унга қайтариб берилсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَجُوزُ لاِمْرَأَةٍ عَطِيَّةٌ إِلاَّ بِإِذْنِ زَوْجِهَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayol kishiga eri ruxsatisiz (mol-mulkdan) inʼom berishi joiz boʻlmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл кишига эри рухсатисиз (мол-мулкдан) инъом бериши жоиз бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ pora beruvchini ham, pora oluvchini ham laʼnatladilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пора берувчини ҳам, пора олувчини ҳам лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُغِيثٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كُنْتُ أَكْتُبُ كُلَّ شَىْءٍ أَسْمَعُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُرِيدُ حِفْظَهُ فَنَهَتْنِي قُرَيْشٌ وَقَالُوا أَتَكْتُبُ كُلَّ شَىْءٍ تَسْمَعُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَشَرٌ يَتَكَلَّمُ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا فَأَمْسَكْتُ عَنِ الْكِتَابِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْمَأَ بِأُصْبُعِهِ إِلَى فِيهِ فَقَالَ " اكْتُبْ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا يَخْرُجُ مِنْهُ إِلاَّ حَقٌّ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitgan har bir narsamni yodlab olishni istab yozib borar edim. Shunda Quraysh meni qaytarib: «Sen eshitgan har bir narsangni yozyapsanmi? Holbuki, Rasululloh ﷺ inson — gʻazab holatida ham, rozilik holatida ham gapiradilar-ku!» deyishdi. Bas, men yozishdan toʻxtadim va buni Rasululloh ﷺga aytdim. Shunda u zot barmoqlari bilan ogʻizlariga ishora qilib: «Yozaver! Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, undan haqdan boshqasi chiqmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган ҳар бир нарсамни ёдлаб олишни истаб ёзиб борар эдим. Шунда Қурайш мени қайтариб: «Сен эшитган ҳар бир нарсангни ёзяпсанми? Ҳолбуки, Расулуллоҳ ﷺ инсон — ғазаб ҳолатида ҳам, розилик ҳолатида ҳам гапирадилар-ку!» дейишди. Бас, мен ёзишдан тўхтадим ва буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. Шунда у зот бармоқлари билан оғизларига ишора қилиб: «Ёзавер! Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, ундан ҳақдан бошқаси чиқмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُنَا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ حَتَّى يُصْبِحَ مَا يَقُومُ إِلاَّ إِلَى عُظْمِ صَلاَةٍ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ bizga Bani Isroil haqida tong otguncha hadis aytib berar edilar, faqat farz namozga turish uchungina (oʻrinlaridan) turardilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга Бани Исроил ҳақида тонг отгунча ҳадис айтиб берар эдилар, фақат фарз намозга туриш учунгина (ўринларидан) турардилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَالْكُوبَةِ وَالْغُبَيْرَاءِ وَقَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ ابْنُ سَلاَمٍ أَبُو عُبَيْدٍ الْغُبَيْرَاءُ السُّكُرْكَةُ تُعْمَلُ مِنَ الذُّرَةِ شَرَابٌ يَعْمَلُهُ الْحَبَشَةُ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ xamr (may)dan, maysir (qimor)dan, kuba (nogʻora)dan va gʻubayro (joʻxoridan tayyorlangan ichimlik)dan qaytardilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Ibn Salom Abu Ubayd shunday dedi: Gʻubayro joʻxoridan tayyorlanadigan sukurka boʻlib, uni habashlar tayyorlaydigan bir ichimlikdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ хамр (май)дан, майсир (қимор)дан, куба (ноғора)дан ва ғубайро (жўхоридан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Ибн Салом Абу Убайд шундай деди: Ғубайро жўхоридан тайёрланадиган сукурка бўлиб, уни ҳабашлар тайёрлайдиган бир ичимликдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَوْعِيَةَ الدُّبَّاءَ وَالْحَنْتَمَ وَالْمُزَفَّتَ وَالنَّقِيرَ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ إِنَّهُ لاَ ظُرُوفَ لَنَا . فَقَالَ " اشْرَبُوا مَا حَلَّ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ idishlarni — dubbo (qovoq idishi), hantam (yashil sopol kosa), muzaffat (qatron surilgan idish) va naqir (oʻyilgan yogʻoch tanasi)ni — zikr qildilar. Shunda bir aʼrobiy: «Bizda bulardan boshqa idish yoʻq», dedi. U zot ﷺ: «Halol boʻlgan narsani ichinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ идишларни — дуббо (қовоқ идиши), ҳантам (яшил сопол коса), музаффат (қатрон сурилган идиш) ва нақир (ўйилган ёғоч танаси)ни — зикр қилдилар. Шунда бир аъробий: «Бизда булардан бошқа идиш йўқ», деди. У зот ﷺ: «Ҳалол бўлган нарсани ичинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا رُئِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ مُتَّكِئًا قَطُّ وَلاَ يَطَأُ عَقِبَهُ رَجُلاَنِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon yonboshlab yeyayotgan holda koʻrilmaganlar, ikki kishi u zotning ortidan (xizmatkordek) ergashib yurmagan ham.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон ёнбошлаб еяётган ҳолда кўрилмаганлар, икки киши у зотнинг ортидан (хизматкордек) эргашиб юрмаган ҳам.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ وَعَنِ الْجَلاَّلَةِ عَنْ رُكُوبِهَا وَأَكْلِ لَحْمِهَا .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni xonaki eshaklarning goʻshtidan va jalloladan (najosatxoʻr hayvondan) — uni minishdan hamda goʻshtini yeyishdan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни хонаки эшакларнинг гўштидан ва жаллоладан (нажосатхўр ҳайвондан) — уни минишдан ҳамда гўштини ейишдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ يَزِيدَ الْمَعَافِرِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ التَّنُوخِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا أُبَالِي مَا أَتَيْتُ إِنْ أَنَا شَرِبْتُ تِرْيَاقًا أَوْ تَعَلَّقْتُ تَمِيمَةً أَوْ قُلْتُ الشِّعْرَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً وَقَدْ رَخَّصَ فِيهِ قَوْمٌ يَعْنِي التِّرْيَاقَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Agar men tiryoq ichsam yoki tumor osib olsam yoki oʻzimcha sheʼr aytsam, qilgan ishimdan parvo qilmaydigan kishi boʻlib qolaman». Abu Dovud aytdi: Bu Nabiy ﷺga xos boʻlgan, baʼzi qavm esa unga, yaʼni tiryoqqa ruxsat berishgan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Агар мен тирёқ ичсам ёки тумор осиб олсам ёки ўзимча шеър айтсам, қилган ишимдан парво қилмайдиган киши бўлиб қоламан». Абу Довуд айтди: Бу Набий ﷺга хос бўлган, баъзи қавм эса унга, яъни тирёққа рухсат беришган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ مِنَ الْفَزَعِ كَلِمَاتٍ " أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ غَضَبِهِ وَشَرِّ عِبَادِهِ وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَنْ يَحْضُرُونِ " . وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو يُعَلِّمُهُنَّ مَنْ عَقَلَ مِنْ بَنِيهِ وَمَنْ لَمْ يَعْقِلْ كَتَبَهُ فَأَعْلَقَهُ عَلَيْهِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ularga qoʻrquv (vaqti) uchun bu kalimalarni oʻrgatar edilar: «Allohning gʻazabidan, bandalarining yomonligidan, shaytonlarning vasvasalaridan va ularning (oldimga) kelishidan Allohning komil kalimalari ila panoh tilayman.» Abdulloh ibn Amr bularni farzandlaridan aqli yetganlariga oʻrgatar, aqli yetmaganlari uchun esa uni yozib, (boʻyniga) osib qoʻyar edi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уларга қўрқув (вақти) учун бу калималарни ўргатар эдилар: «Аллоҳнинг ғазабидан, бандаларининг ёмонлигидан, шайтонларнинг васвасаларидан ва уларнинг (олдимга) келишидан Аллоҳнинг комил калималари ила паноҳ тилайман.» Абдуллоҳ ибн Амр буларни фарзандларидан ақли етганларига ўргатар, ақли етмаганлари учун эса уни ёзиб, (бўйнига) осиб қўяр эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَكَدْ يَرْكَعُ ثُمَّ رَكَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَسْجُدُ ثُمَّ سَجَدَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَسْجُدُ ثُمَّ سَجَدَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ وَفَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ نَفَخَ فِي آخِرِ سُجُودِهِ فَقَالَ " أُفْ أُفْ " . ثُمَّ قَالَ " رَبِّ أَلَمْ تَعِدْنِي أَنْ لاَ تُعَذِّبَهُمْ وَأَنَا فِيهِمْ أَلَمْ تَعِدْنِي أَنْ لاَ تُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ " . فَفَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ صَلاَتِهِ وَقَدْ أَمْحَصَتِ الشَّمْسُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Bas, Rasululloh ﷺ (namozga) turdilar va goʻyo rukuʼ qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng rukuʼ qildilar va goʻyo (boshlarini) koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar va goʻyo sajda qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng sajda qildilar va goʻyo koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar va goʻyo sajda qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng sajda qildilar va goʻyo koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar. Ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Soʻng oxirgi sajdalarida puflab: «Uf, uf!» — dedilar. Keyin: «Ey Robbim, men ularning orasida ekanman, ularni azoblamasligingni menga vaʼda qilmaganmiding? Ular istigʻfor aytib turgan holda ularni azoblamasligingni menga vaʼda qilmaganmiding?» — dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ namozlarini tugatdilar, quyosh esa ravshan boʻlib ochilgan edi. Va roviy hadisni (davom ettirib) keltirdi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ (намозга) турдилар ва гўё рукуъ қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг рукуъ қилдилар ва гўё (бошларини) кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар ва гўё сажда қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг сажда қилдилар ва гўё кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар ва гўё сажда қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг сажда қилдилар ва гўё кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар. Иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Сўнг охирги саждаларида пуфлаб: «Уф, уф!» — дедилар. Кейин: «Эй Роббим, мен уларнинг орасида эканман, уларни азобламаслигингни менга ваъда қилмаганмидинг? Улар истиғфор айтиб турган ҳолда уларни азобламаслигингни менга ваъда қилмаганмидинг?» — дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатдилар, қуёш эса равшан бўлиб очилган эди. Ва ровий ҳадисни (давом эттириб) келтирди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّهَا سَتُفْتَحُ لَكُمْ أَرْضُ الْعَجَمِ وَسَتَجِدُونَ فِيهَا بُيُوتًا يُقَالُ لَهَا الْحَمَّامَاتُ فَلاَ يَدْخُلَنَّهَا الرِّجَالُ إِلاَّ بِالأُزُرِ وَامْنَعُوهَا النِّسَاءَ إِلاَّ مَرِيضَةً أَوْ نُفَسَاءَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Albatta sizlarga ajamlar yeri fath qilinadi va u yerda hammomlar deb ataluvchi uylarni topasizlar. Bas, erkaklar u joyga faqat belbogʻ (izor) bilan kirsinlar, ayollarni esa undan man qilinglar, magar kasal yoki nifosli (chillali) ayol boʻlsa (mustasno).»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Албатта сизларга ажамлар ери фатҳ қилинади ва у ерда ҳаммомлар деб аталувчи уйларни топасизлар. Бас, эркаклар у жойга фақат белбоғ (изор) билан кирсинлар, аёлларни эса ундан ман қилинглар, магар касал ёки нифосли (чиллали) аёл бўлса (мустасно).»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ شُفْعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَبُو عَلِيٍّ اللُّؤْلُؤِيُّ أُرَاهُ - وَعَلَىَّ ثَوْبٌ مَصْبُوغٌ بِعُصْفُرٍ مُوَرَّدٍ فَقَالَ " مَا هَذَا " . فَانْطَلَقْتُ فَأَحْرَقْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا صَنَعْتَ بِثَوْبِكَ " . فَقُلْتُ أَحْرَقْتُهُ . قَالَ " أَفَلاَ كَسَوْتَهُ بَعْضَ أَهْلِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ثَوْرٌ عَنْ خَالِدٍ فَقَالَ مُوَرَّدٌ وَطَاوُسٌ قَالَ مُعَصْفَرٌ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar — Abu Ali al-Luʼluʼiy: «Menimcha, u: ustimda pushti zafaron bilan boʻyalgan bir kiyim bor edi, deb aytdi» dedi — va: «Bu nima?» dedilar. Shunda men ketib, uni yoqib yubordim. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kiyimingni nima qilding?» dedilar. Men: «Uni yoqib yubordim» dedim. U zot: «Uni oilangdan birortasiga kiygazib qoʻymabsanmi?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Savr Xoliddan rivoyat qilib, «muvarrad (pushti)» dedi, Tovus esa «muʼasfar (zafaron rangli)» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар — Абу Али ал-Луълуъий: «Менимча, у: устимда пушти зафарон билан бўялган бир кийим бор эди, деб айтди» деди — ва: «Бу нима?» дедилар. Шунда мен кетиб, уни ёқиб юбордим. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кийимингни нима қилдинг?» дедилар. Мен: «Уни ёқиб юбордим» дедим. У зот: «Уни оилангдан бирортасига кийгазиб қўймабсанми?» дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Савр Холиддан ривоят қилиб, «муваррад (пушти)» деди, Товус эса «муъасфар (зафарон рангли)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُزَابَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي ابْنَ مَنْصُورٍ - حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَحْمَرَانِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Paygʻambar ﷺ yonidan ustida ikkita qizil kiyim bor bir kishi oʻtdi va u zotga salom berdi. Ammo Paygʻambar ﷺ uning salomiga alik olmadilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Пайғамбар ﷺ ёнидан устида иккита қизил кийим бор бир киши ўтди ва у зотга салом берди. Аммо Пайғамбар ﷺ унинг саломига алик олмадилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ رَبِّ الْكَعْبَةِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رَقَبَةَ الآخَرِ " . قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي . قُلْتُ هَذَا ابْنُ عَمِّكَ مُعَاوِيَةُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَفْعَلَ وَنَفْعَلَ . قَالَ أَطِعْهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ وَاعْصِهِ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim bir imomga bayʼat qilib, unga qoʻlini bersa va qalbining mevasini (ixlosini) bersa, imkoni boricha unga itoat qilsin. Agar boshqa bir kishi kelib, unga daʼvogarlik qilsa, u boshqasining boʻynini chopinglar», dedilar. (Abdurrahmon aytadi:) Men: «Sen buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan?» dedim. U: «Buni quloqlarim eshitdi va qalbim yodida saqladi», dedi. Men: «Bu sening amakingning oʻgʻli Muoviya bizga undoq qil, bundoq qil deb buyuryapti», dedim. U: «Allohga itoat qilishda unga itoat qil, Allohga osiylik qilishda esa unga osiylik qil», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким бир имомга байъат қилиб, унга қўлини берса ва қалбининг мевасини (ихлосини) берса, имкони борича унга итоат қилсин. Агар бошқа бир киши келиб, унга даъвогарлик қилса, у бошқасининг бўйнини чопинглар», дедилар. (Абдурраҳмон айтади:) Мен: «Сен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан?» дедим. У: «Буни қулоқларим эшитди ва қалбим ёдида сақлади», деди. Мен: «Бу сенинг амакингнинг ўғли Муовия бизга ундоқ қил, бундоқ қил деб буюряпти», дедим. У: «Аллоҳга итоат қилишда унга итоат қил, Аллоҳга осийлик қилишда эса унга осийлик қил», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ رَجُلٍ، يُقَالُ لَهُ زِيَادٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتْنَةٌ تَسْتَنْظِفُ الْعَرَبَ قَتْلاَهَا فِي النَّارِ اللِّسَانُ فِيهَا أَشَدُّ مِنْ وَقْعِ السَّيْفِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ الأَعْجَمِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir fitna boʻladiki, u arablarni supurib tashlaydi (qirib yuboradi); uning oʻldirilganlari doʻzaxdadir. Unda til qilich urishidan ham qattiqroqdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Savriy Laysdan, u Tovusdan, u al-Aʼjamdan rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир фитна бўладики, у арабларни супуриб ташлайди (қириб юборади); унинг ўлдирилганлари дўзахдадир. Унда тил қилич уришидан ҳам қаттиқроқдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Саврий Лайсдан, у Товусдан, у ал-Аъжамдан ривоят қилди.