حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ أَحْمَدَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اتْرُكُوا الْحَبَشَةَ مَا تَرَكُوكُمْ فَإِنَّهُ لاَ يَسْتَخْرِجُ كَنْزَ الْكَعْبَةِ إِلاَّ ذُو السُّوَيْقَتَيْنِ مِنَ الْحَبَشَةِ " .
Qosim ibn Ahmad al-Bagʻdodiy bizga aytib berdi: Abu Omir bizga Zuhayr ibn Muhammaddan, u Muso ibn Jubayrdan, u Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan, u Abdulloh ibn Amrdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot dedilar: «Habashliklar sizlarni tek qoʻygunlaricha, sizlar ham ularni tek qoʻyinglar. Chunki Kaʼba xazinasini faqat habashliklardan boʻlgan ikki ozgʻin oyoqli kishi chiqaradi».Қосим ибн Аҳмад ал-Бағдодий бизга айтиб берди: Абу Омир бизга Зуҳайр ибн Муҳаммаддан, у Мусо ибн Жубайрдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот дедилар: «Ҳабашликлар сизларни тек қўйгунларича, сизлар ҳам уларни тек қўйинглар. Чунки Каъба хазинасини фақат ҳабашликлардан бўлган икки озғин оёқли киши чиқаради».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَيْفَ بِكُمْ وَبِزَمَانٍ " . أَوْ " يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ زَمَانٌ يُغَرْبَلُ النَّاسُ فِيهِ غَرْبَلَةً تَبْقَى حُثَالَةٌ مِنَ النَّاسِ قَدْ مَرِجَتْ عُهُودُهُمْ وَأَمَانَاتُهُمْ وَاخْتَلَفُوا فَكَانُوا هَكَذَا " . وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَقَالُوا وَكَيْفَ بِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " تَأْخُذُونَ مَا تَعْرِفُونَ وَتَذَرُونَ مَا تُنْكِرُونَ وَتُقْبِلُونَ عَلَى أَمْرِ خَاصَّتِكُمْ وَتَذَرُونَ أَمْرَ عَامَّتِكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlar va shunday bir zamon — yoki yaqinda keladigan bir zamon — qanday boʻlasizlar? Unda odamlar elakdan oʻtkazilib elanadi, odamlardan (yaroqsiz) qoldiqlar qoladi; ularning ahdu paymonlari va omonatlari aralashib ketgan, oʻzaro ixtilof qilganlar va mana bunday boʻlib qolganlar», — deb barmoqlarini bir-biriga kiritdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz qanday boʻlamiz?» — deyishdi. U zot: «Oʻzingiz tan oladigan (yaxshi) narsani olasizlar, inkor qiladigan (yomon) narsani tashlaysizlar, oʻzingizning xos ishingizga yuzlanasizlar va omma (umum)ning ishini tark etasizlar», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Abdulloh ibn Amrdan Paygʻambar ﷺ orqali bir necha yoʻl bilan shu tarzda rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлар ва шундай бир замон — ёки яқинда келадиган бир замон — қандай бўласизлар? Унда одамлар элакдан ўтказилиб эланади, одамлардан (яроқсиз) қолдиқлар қолади; уларнинг аҳду паймонлари ва омонатлари аралашиб кетган, ўзаро ихтилоф қилганлар ва мана бундай бўлиб қолганлар», — деб бармоқларини бир-бирига киритдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз қандай бўламиз?» — дейишди. У зот: «Ўзингиз тан оладиган (яхши) нарсани оласизлар, инкор қиладиган (ёмон) нарсани ташлайсизлар, ўзингизнинг хос ишингизга юзланасизлар ва омма (умум)нинг ишини тарк этасизлар», — дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Абдуллоҳ ибн Амрдан Пайғамбар ﷺ орқали бир неча йўл билан шу тарзда ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ أَبِي الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ ذَكَرَ الْفِتْنَةَ فَقَالَ " إِذَا رَأَيْتُمُ النَّاسَ قَدْ مَرِجَتْ عُهُودُهُمْ وَخَفَّتْ أَمَانَاتُهُمْ وَكَانُوا هَكَذَا " . وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ عِنْدَ ذَلِكَ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ قَالَ " الْزَمْ بَيْتَكَ وَامْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ وَخُذْ بِمَا تَعْرِفُ وَدَعْ مَا تُنْكِرُ وَعَلَيْكَ بِأَمْرِ خَاصَّةِ نَفْسِكَ وَدَعْ عَنْكَ أَمْرَ الْعَامَّةِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning atrofida (oʻtirgan) edik, u zot fitnani zikr qilib: «Odamlarni ahdu paymonlari aralashib ketgan, omonatlari yengillashgan (kamaygan) va mana bunday boʻlib qolgan holda koʻrsangiz», — deb barmoqlarini bir-biriga kiritdilar. (Abdulloh) aytdi: Men u zotning oldiga turib bordim-da: «Alloh meni sizga fido qilsin, oʻshanda men qanday qilay?» — dedim. U zot: «Uyingda qadrdon boʻl, tilingni oʻzingga (jilovga) tut, tan oladigan (yaxshi) narsani ol, inkor qiladigan (yomon) narsani tashla, oʻzingning xos nafsing ishi bilan mashgʻul boʻl va ommaning ishini oʻzingdan qoʻy», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг атрофида (ўтирган) эдик, у зот фитнани зикр қилиб: «Одамларни аҳду паймонлари аралашиб кетган, омонатлари енгиллашган (камайган) ва мана бундай бўлиб қолган ҳолда кўрсангиз», — деб бармоқларини бир-бирига киритдилар. (Абдуллоҳ) айтди: Мен у зотнинг олдига туриб бордим-да: «Аллоҳ мени сизга фидо қилсин, ўшанда мен қандай қилай?» — дедим. У зот: «Уйингда қадрдон бўл, тилингни ўзингга (жиловга) тут, тан оладиган (яхши) нарсани ол, инкор қиладиган (ёмон) нарсани ташла, ўзингнинг хос нафсинг иши билан машғул бўл ва омманинг ишини ўзингдан қўй», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ جُرَيْجٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَعَافَوُا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hadlarni oʻzaro afv qilib yuboringlar, ammo qaysi bir had menga yetib kelsa, uni (joriy qilish) vojib boʻladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадларни ўзаро афв қилиб юборинглар, аммо қайси бир ҳад менга етиб келса, уни (жорий қилиш) вожиб бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ فَقَالَ " مَنْ أَصَابَ بِفِيهِ مِنْ ذِي حَاجَةٍ غَيْرَ مُتَّخِذٍ خُبْنَةً فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ وَمَنْ خَرَجَ بِشَىْءٍ مِنْهُ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ وَمَنْ سَرَقَ مِنْهُ شَيْئًا بَعْدَ أَنْ يُئْوِيَهُ الْجَرِينُ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَعَلَيْهِ الْقَطْعُ وَمَنْ سَرَقَ دُونَ ذَلِكَ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْجَرِينُ الْجُوخَانُ .
Qutayba ibn Said bizga Laysdan, u Ibn Ajlondan, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosi Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qildiki, u zotdan (daraxtda) osilib turgan meva haqida soʻralganda, u zot: «Kim muhtoj boʻlib, etagiga olib ketmagan holda ogʻzi bilan (yeb) olsa, unga hech narsa (jazo) yoʻq. Kim undan biror narsa olib chiqsa, unga qiymatining ikki barobari tovon va jazo (lozim) boʻladi. Kim undan xirmonga yiqqanidan keyin biror narsa oʻgʻirlasa va u qalqon qiymatiga yetsa, unga (qoʻl) kesish (lozim) boʻladi. Kim bundan kamrogʻini oʻgʻirlasa, unga qiymatining ikki barobari tovon va jazo (lozim) boʻladi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Jariyn — bu xirmondir.Қутайба ибн Саид бизга Лайсдан, у Ибн Ажлондан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобоси Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилдики, у зотдан (дарахтда) осилиб турган мева ҳақида сўралганда, у зот: «Ким муҳтож бўлиб, этагига олиб кетмаган ҳолда оғзи билан (еб) олса, унга ҳеч нарса (жазо) йўқ. Ким ундан бирор нарса олиб чиқса, унга қийматининг икки баробари товон ва жазо (лозим) бўлади. Ким ундан хирмонга йиққанидан кейин бирор нарса ўғирласа ва у қалқон қийматига етса, унга (қўл) кесиш (лозим) бўлади. Ким бундан камроғини ўғирласа, унга қийматининг икки баробари товон ва жазо (лозим) бўлади», дедилар. Абу Довуд айтади: Жарийн — бу хирмондир.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ يَوْمَ الْفَتْحِ بِمَكَّةَ فَكَبَّرَ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ " . إِلَى هَا هُنَا حَفِظْتُهُ عَنْ مُسَدَّدٍ ثُمَّ اتَّفَقَا " أَلاَ إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تُذْكَرُ وَتُدْعَى مِنْ دَمٍ أَوْ مَالٍ تَحْتَ قَدَمَىَّ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ وَسِدَانَةِ الْبَيْتِ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ إِنَّ دِيَةَ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ مَا كَانَ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا " . وَحَدِيثُ مُسَدَّدٍ أَتَمُّ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni xutba qilib, uch marta takbir aytdilar. Soʻng: «Lo ilaha illalloh, U yolgʻizdir, vaʼdasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va guruhlarni yolgʻiz oʻzi tor-mor qildi», dedilar. (Roviy aytadi:) Mana shu yergacha Musaddaddan eslab qoldim. Soʻng (ikki rivoyat) bir xil davom etadi: «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatda zikr etilib, daʼvo qilingan har bir faxr-imtiyoz, qon yoki mol (haqidagi daʼvolar) qadamlarim ostidadir, faqat hojilarga suv berish va Kaʼbani parvarish qilishdan boshqasi (qoladi)». Soʻng: «Ogoh boʻlinglar! Qasdga oʻxshash xato qotillik diyati, yaʼni qamchi va tayoq bilan boʻlgani — yuztta tuyadir, ulardan qirqtasi qornida bolasi bor (homilador tuya)dir», dedilar. Musaddadning hadisi toʻliqroqdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни хутба қилиб, уч марта такбир айтдилар. Сўнг: «Ло илаҳа иллаллоҳ, У ёлғиздир, ваъдасини рост қилди, бандасига нусрат берди ва гуруҳларни ёлғиз ўзи тор-мор қилди», дедилар. (Ровий айтади:) Мана шу ергача Мусаддаддан эслаб қолдим. Сўнг (икки ривоят) бир хил давом этади: «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятда зикр этилиб, даъво қилинган ҳар бир фахр-имтиёз, қон ёки мол (ҳақидаги даъволар) қадамларим остидадир, фақат ҳожиларга сув бериш ва Каъбани парвариш қилишдан бошқаси (қолади)». Сўнг: «Огоҳ бўлинглар! Қасдга ўхшаш хато қотиллик дияти, яъни қамчи ва таёқ билан бўлгани — юзтта туядир, улардан қирқтаси қорнида боласи бор (ҳомиладор туя)дир», дедилар. Мусаддаднинг ҳадиси тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْحَارِثِ، حَدَّثَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنَا حُسَيْنٌ، - يَعْنِي الْمُعَلِّمَ - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الْمَوَاضِحِ خَمْسٌ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suyakka yetgan jarohatlar (mavozih)da besh (tuya) bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Суякка етган жароҳатлар (мавозиҳ)да беш (туя) бор», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ مُسَدَّدٌ - خَطَبَ يَوْمَ الْفَتْحِ - ثُمَّ اتَّفَقَا - فَقَالَ " أَلاَ إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ دَمٍ أَوْ مَالٍ تُذْكَرُ وَتُدْعَى تَحْتَ قَدَمَىَّ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ وَسِدَانَةِ الْبَيْتِ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ إِنَّ دِيَةَ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ مَا كَانَ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا " .
Sulaymon ibn Harb va Musaddad — maʼno (bir xil holda) — bizga aytdilar: Bizga Hammod orqali, u Xoliddan, u Qosim ibn Rabiadan, u Uqba ibn Avsdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ — Musaddad: «Fath (Makka fathi) kuni xutba qildilar», dedi — soʻng (ikkalasi) muvofiq kelishadi — shunday dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatdagi qon yoki mol (yuzasidan boʻlgan) har bir faxr (daʼvo), zikr etilsa-da, talab qilinsa-da, ikki oyogʻim ostidadir — faqat hojilarni suv bilan taʼminlash (siqoya) va Kaʼba xizmati (sidona)dan boshqasi». Soʻng dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Qamchi va tayoq bilan boʻladigan, qasdga oʻxshash xato (qotillik) diyati yuzta tuya boʻlib, ulardan qirqtasi qornida bolasi bor (homilador tuya)dir».Сулаймон ибн Ҳарб ва Мусаддад — маъно (бир хил ҳолда) — бизга айтдилар: Бизга Ҳаммод орқали, у Холиддан, у Қосим ибн Рабиадан, у Уқба ибн Авсдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ — Мусаддад: «Фатҳ (Макка фатҳи) куни хутба қилдилар», деди — сўнг (иккаласи) мувофиқ келишади — шундай дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятдаги қон ёки мол (юзасидан бўлган) ҳар бир фахр (даъво), зикр этилса-да, талаб қилинса-да, икки оёғим остидадир — фақат ҳожиларни сув билан таъминлаш (сиқоя) ва Каъба хизмати (сидона)дан бошқаси». Сўнг дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Қамчи ва таёқ билан бўладиган, қасдга ўхшаш хато (қотиллик) дияти юзта туя бўлиб, улардан қирқтаси қорнида боласи бор (ҳомиладор туя)дир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ خَالِصٌ وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Toʻrt narsa borki, kimda ular boʻlsa, u xolis munofiqdir; kimda ulardan biri boʻlsa, uni tark qilmaguncha unda munofiqlikdan bir xislat boʻladi: gapirganda yolgʻon soʻzlaydi, vaʼda berganda buzadi, ahd qilganda xiyonat qiladi va janjallashganda haqdan ogʻadi›» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Тўрт нарса борки, кимда улар бўлса, у холис мунофиқдир; кимда улардан бири бўлса, уни тарк қилмагунча унда мунофиқликдан бир хислат бўлади: гапирганда ёлғон сўзлайди, ваъда берганда бузади, аҳд қилганда хиёнат қилади ва жанжаллашганда ҳақдан оғади›» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا أَسْلَمُ، عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " الصُّورُ قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Sur — bu chalinadigan shoxdir».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Сур — бу чалинадиган шохдир».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَسَنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي، إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " مَنْ أُرِيدَ مَالُهُ بِغَيْرِ حَقٍّ فَقَاتَلَ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimning moli nohaq ravishda olinmoqchi boʻlinsa-yu, u (himoya qilib) jang qilsa va oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимнинг моли ноҳақ равишда олинмоқчи бўлинса-ю, у (ҳимоя қилиб) жанг қилса ва ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا عَامِرٌ الأَحْوَلُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، - قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُجْلَسُ بَيْنَ رَجُلَيْنِ إِلاَّ بِإِذْنِهِمَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kishining oʻrtasiga ularning ruxsatisiz oʻtirilmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки кишининг ўртасига уларнинг рухсатисиз ўтирилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنَ اثْنَيْنِ إِلاَّ بِإِذْنِهِمَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir kishining ikki kishining ruxsatisiz ularning oʻrtasini ajratishi halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишининг икки кишининг рухсатисиз уларнинг ўртасини ажратиши ҳалол эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي هِلاَلٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ قَالَ كَلِمَاتٌ لاَ يَتَكَلَّمُ بِهِنَّ أَحَدٌ فِي مَجْلِسِهِ عِنْدَ قِيَامِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ إِلاَّ كُفِّرَ بِهِنَّ عَنْهُ وَلاَ يَقُولُهُنَّ فِي مَجْلِسِ خَيْرٍ وَمَجْلِسِ ذِكْرٍ إِلاَّ خُتِمَ لَهُ بِهِنَّ عَلَيْهِ كَمَا يُخْتَمُ بِالْخَاتَمِ عَلَى الصَّحِيفَةِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Shunday kalimalar borki, kishi oʻz majlisidan turayotganda ularni uch marta aytsa, ular sababli oʻsha (majlisida) sodir boʻlgan narsalari kechiriladi. Va ularni biror yaxshilik majlisi yoki zikr majlisida aytmaydiki, magar oʻsha kalimalar bilan unga muhrlanadi, xuddi sahifaga uzuk bilan muhr bosilgani kabi. Ular: ‹Subhonaka-Llohumma va bihamdika, lo ilaha illa anta, astagʻfiruka va atubu ilayk (Ey Alloh, Seni poklab va Senga hamd aytib, ulugʻlayman; Sendan oʻzga iloh yoʻq; Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman)›», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Шундай калималар борки, киши ўз мажлисидан тураётганда уларни уч марта айтса, улар сабабли ўша (мажлисида) содир бўлган нарсалари кечирилади. Ва уларни бирор яхшилик мажлиси ёки зикр мажлисида айтмайдики, магар ўша калималар билан унга муҳрланади, худди саҳифага узук билан муҳр босилгани каби. Улар: ‹Субҳонака-Ллоҳумма ва биҳамдика, ло илаҳа илла анта, астағфирука ва атубу илайк (Эй Аллоҳ, Сени поклаб ва Сенга ҳамд айтиб, улуғлайман; Сендан ўзга илоҳ йўқ; Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан)›», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي قَابُوسَ، مَوْلًى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم " الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ ارْحَمُوا أَهْلَ الأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ " . لَمْ يَقُلْ مُسَدَّدٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Rahmdillarga ar-Rahmon rahm qiladi. Yerdagilarga rahm qilinglar, osmondagi Zot sizlarga rahm qiladi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Раҳмдилларга ар-Раҳмон раҳм қилади. Ердагиларга раҳм қилинглар, осмондаги Зот сизларга раҳм қилади».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنِ ابْنِ عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، يَرْوِيهِ - قَالَ ابْنُ السَّرْحِ - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَيَعْرِفْ حَقَّ كَبِيرِنَا فَلَيْسَ مِنَّا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Kimki bizning kichiklarimizga rahm qilmasa va kattalarimizning haqqini bilmasa, u bizdan emas».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Кимки бизнинг кичикларимизга раҳм қилмаса ва катталаримизнинг ҳаққини билмаса, у биздан эмас».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْبَاهِلِيُّ، - وَكَانَ يَنْزِلُ الْعَوَقَةَ - حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبْغِضُ الْبَلِيغَ مِنَ الرِّجَالِ الَّذِي يَتَخَلَّلُ بِلِسَانِهِ تَخَلُّلَ الْبَاقِرَةِ بِلِسَانِهَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla erkaklar orasidan tilini xuddi sigir tili bilan (oʻt) chaynaganidek aylantirib (chiroyli) gapiradigan notiqni yomon koʻradi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла эркаклар орасидан тилини худди сигир тили билан (ўт) чайнаганидек айлантириб (чиройли) гапирадиган нотиқни ёмон кўради», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَصْلَتَانِ أَوْ خَلَّتَانِ لاَ يُحَافِظُ عَلَيْهِمَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ هُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ يُسَبِّحُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ عَشْرًا وَيَحْمَدُ عَشْرًا وَيُكَبِّرُ عَشْرًا فَذَلِكَ خَمْسُونَ وَمِائَةٌ بِاللِّسَانِ وَأَلْفٌ وَخَمْسُمِائَةٍ فِي الْمِيزَانِ وَيُكَبِّرُ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ وَيَحْمَدُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيُسَبِّحُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ فَذَلِكَ مِائَةٌ بِاللِّسَانِ وَأَلْفٌ فِي الْمِيزَانِ " . فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْقِدُهَا بِيَدِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ هُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ قَالَ " يَأْتِي أَحَدَكُمْ - يَعْنِي الشَّيْطَانَ - فِي مَنَامِهِ فَيُنَوِّمُهُ قَبْلَ أَنْ يَقُولَهُ وَيَأْتِيهِ فِي صَلاَتِهِ فَيُذَكِّرُهُ حَاجَةً قَبْلَ أَنْ يَقُولَهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki xislat yoki ikki fazilat borki, ularni musulmon banda muhofaza qilsa, albatta jannatga kiradi. Ular oson, biroq ularga amal qiladiganlar oz. Har namoz oxirida oʻn marta ‹Subhanalloh›, oʻn marta ‹Alhamdu lillah› va oʻn marta ‹Allohu akbar› deb aytadi. Bu til bilan bir yuz ellik (zikr), tarozida esa bir ming besh yuz (savob)dir. Oʻrniga yotganda esa oʻttiz toʻrt marta ‹Allohu akbar›, oʻttiz uch marta ‹Alhamdu lillah› va oʻttiz uch marta ‹Subhanalloh› deb aytadi. Bu til bilan yuz (zikr), tarozida esa ming (savob)dir», dedilar. Men Rasululloh ﷺning ularni qoʻllari bilan sanayotganlarini koʻrdim. (Sahobalar): «Ey Rasululloh, ular qanday oson boʻlib, ularga amal qiladiganlar oz boʻladi?», dedilar. U zot: «Birortangizning huzuriga uyqusida u (yaʼni shayton) kelib, uni (zikrni) aytishidan oldin uxlatib qoʻyadi va namozida unga kelib, uni (hojatni) aytishidan oldin biror hojatni eslatib qoʻyadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки хислат ёки икки фазилат борки, уларни мусулмон банда муҳофаза қилса, албатта жаннатга киради. Улар осон, бироқ уларга амал қиладиганлар оз. Ҳар намоз охирида ўн марта ‹Субҳаналлоҳ›, ўн марта ‹Алҳамду лиллаҳ› ва ўн марта ‹Аллоҳу акбар› деб айтади. Бу тил билан бир юз эллик (зикр), тарозида эса бир минг беш юз (савоб)дир. Ўрнига ётганда эса ўттиз тўрт марта ‹Аллоҳу акбар›, ўттиз уч марта ‹Алҳамду лиллаҳ› ва ўттиз уч марта ‹Субҳаналлоҳ› деб айтади. Бу тил билан юз (зикр), тарозида эса минг (савоб)дир», дедилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг уларни қўллари билан санаётганларини кўрдим. (Саҳобалар): «Эй Расулуллоҳ, улар қандай осон бўлиб, уларга амал қиладиганлар оз бўлади?», дедилар. У зот: «Бирортангизнинг ҳузурига уйқусида у (яъни шайтон) келиб, уни (зикрни) айтишидан олдин ухлатиб қўяди ва намозида унга келиб, уни (ҳожатни) айтишидан олдин бирор ҳожатни эслатиб қўяди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، وَقَالَ، أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ أَنْ يَلْعَنَ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَلْعَنُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ " يَلْعَنُ أَبَا الرَّجُلِ فَيَلْعَنُ أَبَاهُ وَيَلْعَنُ أُمَّهُ فَيَلْعَنُ أُمَّهُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eng katta gunohlardan biri kishining oʻz ota-onasini laʼnatlashidir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli! Kishi oʻz ota-onasini qanday laʼnatlaydi?» deb soʻralganda, u zot: «U bir kishining otasini soʻkadi, u ham (qaytib) buning otasini soʻkadi; u bir kishining onasini soʻkadi, u ham (qaytib) buning onasini soʻkadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Энг катта гуноҳлардан бири кишининг ўз ота-онасини лаънатлашидир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули! Киши ўз ота-онасини қандай лаънатлайди?» деб сўралганда, у зот: «У бир кишининг отасини сўкади, у ҳам (қайтиб) бунинг отасини сўкади; у бир кишининг онасини сўкади, у ҳам (қайтиб) бунинг онасини сўкади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ بَشِيرٍ أَبِي إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ ذَبَحَ شَاةً فَقَالَ أَهْدَيْتُمْ لِجَارِي الْيَهُودِيِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir qoʻyni soʻyib, soʻng (xizmatkorlariga): «Yahudiy qoʻshnimga ham undan hadya berdingizmi? Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar tinmay tavsiya qilib turdiki, hatto men uni meros oluvchi qilib qoʻyadi, deb oʻyladim›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир қўйни сўйиб, сўнг (хизматкорларига): «Яҳудий қўшнимга ҳам ундан ҳадя бердингизми? Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар тинмай тавсия қилиб турдики, ҳатто мен уни мерос олувчи қилиб қўяди, деб ўйладим›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الإِسْلاَمِ خَيْرٌ قَالَ " تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلاَمَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Islomning qaysi (xislati) yaxshiroq?» — deb soʻradi. U zot: «Taom yedirishing va tanigan-tanimaganingga salom berishing», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Исломнинг қайси (хислати) яхшироқ?» — деб сўради. У зот: «Таом едиришинг ва таниган-танимаганингга салом беришинг», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي السَّفَرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ مَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أُطَيِّنُ حَائِطًا لِي أَنَا وَأُمِّي فَقَالَ " مَا هَذَا يَا عَبْدَ اللَّهِ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَىْءٌ أُصْلِحُهُ فَقَالَ " الأَمْرُ أَسْرَعُ مِنْ ذَاكَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ men onam bilan birga oʻzimning bir devorimni loy bilan suvayotgan paytimda yonimdan oʻtib qoldilar va: ‹Bu nima, ey Abdulloh?› dedilar. Men: ‹Ey Rasululloh, bu men tuzatayotgan bir narsa›, dedim. Shunda u zot: ‹Ish bundan ham tezroqdir›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мен онам билан бирга ўзимнинг бир деворимни лой билан суваётган пайтимда ёнимдан ўтиб қолдилар ва: ‹Бу нима, эй Абдуллоҳ?› дедилар. Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, бу мен тузатаётган бир нарса›, дедим. Шунда у зот: ‹Иш бундан ҳам тезроқдир›, дедилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُفْيَانَ الأُبُلِّيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ أَبُو حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، كَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ يُرَوْنَ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ائْتِنِي غَدًا أَحْبُوكَ وَأُثِيبُكَ وَأُعْطِيكَ " . حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ يُعْطِينِي عَطِيَّةً قَالَ " إِذَا زَالَ النَّهَارُ فَقُمْ فَصَلِّ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ " . فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ " تَرْفَعُ رَأْسَكَ - يَعْنِي مِنَ السَّجْدَةِ الثَّانِيَةِ - فَاسْتَوِ جَالِسًا وَلاَ تَقُمْ حَتَّى تُسَبِّحَ عَشْرًا وَتَحْمَدَ عَشْرًا وَتُكَبِّرَ عَشْرًا وَتُهَلِّلَ عَشْرًا ثُمَّ تَصْنَعُ ذَلِكَ فِي الأَرْبَعِ رَكَعَاتٍ " . قَالَ " فَإِنَّكَ لَوْ كُنْتَ أَعْظَمَ أَهْلِ الأَرْضِ ذَنْبًا غُفِرَ لَكَ بِذَلِكَ " . قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ أُصَلِّيَهَا تِلْكَ السَّاعَةَ قَالَ " صَلِّهَا مِنَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ خَالُ هِلاَلٍ الرَّائِيِّ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الْمُسْتَمِرُّ بْنُ الرَّيَّانِ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مَوْقُوفًا وَرَوَاهُ رَوْحُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَجَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَالِكٍ النُّكْرِيِّ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلُهُ وَقَالَ فِي حَدِيثِ رَوْحٍ فَقَالَ حَدِيثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abul-Javzodan rivoyat qilinadi: «Sahobiylik sharafiga muyassar boʻlgan bir kishi — uni Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) deb oʻylashadi — menga shuni soʻzlab berdi: Paygʻambar ﷺ menga: ‹Erta menga kel, senga ato etaman, senga mukofot beraman, senga inʼom qilaman›, dedilar. Hatto men u zot menga biror nasiba beradilar deb oʻyladim. U zot: ‹Kunduz ogʻib, quyosh ogʻgach, tur-da, toʻrt rakat namoz oʻqi›, dedilar.» Soʻng u (rovi yuqoridagiga) oʻxshash hadisni zikr qildi. (Bu rivoyatda) u zot shunday dedilar: «(Avval) boshingni — yaʼni ikkinchi sajdadan — koʻtarasan, soʻng rost oʻtirasan va oʻn marta tasbeh aytmaguningcha, oʻn marta hamd aytmaguningcha, oʻn marta takbir aytmaguningcha, oʻn marta tahlil aytmaguningcha (‹la ilaha illalloh›) turmaysan. Soʻng buni toʻrt rakatda qilasan.» (Yana) dedilar: «Agar sen yer yuzidagi eng katta gunohkor boʻlsang ham, shu (namoz) sababli senga (gunohing) kechiriladi.» Men: «Agar uni oʻsha vaqtda oʻqishga qodir boʻlmasam (qanday qilay)?» dedim. U zot: «Uni kechasi yoki kunduzi (xohlagan vaqtingda) oʻqigin», dedilar. Abu Dovud dedi: Habbon ibn Hilol — Hilol ar-Roiyning togʻasidir. Abu Dovud dedi: Buni al-Mustamir ibn ar-Rayyon Abul-Javzodan, u Abdulloh ibn Amrdan mavquf (sahobiyning oʻz soʻzi) tarzida rivoyat qilgan. Yana buni Ravh ibn al-Musayyab va Jafar ibn Sulaymon Amr ibn Molik an-Nukriydan, u Abul-Javzodan, u Ibn Abbosning oʻz soʻzi tarzida rivoyat qilgan. Ravhning hadisida esa: «Bu Paygʻambar ﷺning hadisidir», deyilgan.Абул-Жавзодан ривоят қилинади: «Саҳобийлик шарафига муяссар бўлган бир киши — уни Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) деб ўйлашади — менга шуни сўзлаб берди: Пайғамбар ﷺ менга: ‹Эрта менга кел, сенга ато этаман, сенга мукофот бераман, сенга инъом қиламан›, дедилар. Ҳатто мен у зот менга бирор насиба берадилар деб ўйладим. У зот: ‹Кундуз оғиб, қуёш оғгач, тур-да, тўрт ракат намоз ўқи›, дедилар.» Сўнг у (рови юқоридагига) ўхшаш ҳадисни зикр қилди. (Бу ривоятда) у зот шундай дедилар: «(Аввал) бошингни — яъни иккинчи саждадан — кўтарасан, сўнг рост ўтирасан ва ўн марта тасбеҳ айтмагунингча, ўн марта ҳамд айтмагунингча, ўн марта такбир айтмагунингча, ўн марта таҳлил айтмагунингча (‹ла илаҳа иллаллоҳ›) турмайсан. Сўнг буни тўрт ракатда қиласан.» (Яна) дедилар: «Агар сен ер юзидаги энг катта гуноҳкор бўлсанг ҳам, шу (намоз) сабабли сенга (гуноҳинг) кечирилади.» Мен: «Агар уни ўша вақтда ўқишга қодир бўлмасам (қандай қилай)?» дедим. У зот: «Уни кечаси ёки кундузи (хоҳлаган вақтингда) ўқигин», дедилар. Абу Довуд деди: Ҳаббон ибн Ҳилол — Ҳилол ар-Роийнинг тоғасидир. Абу Довуд деди: Буни ал-Мустамир ибн ар-Райён Абул-Жавзодан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан мавқуф (саҳобийнинг ўз сўзи) тарзида ривоят қилган. Яна буни Равҳ ибн ал-Мусайяб ва Жафар ибн Сулаймон Амр ибн Молик ан-Нукрийдан, у Абул-Жавзодан, у Ибн Аббоснинг ўз сўзи тарзида ривоят қилган. Равҳнинг ҳадисида эса: «Бу Пайғамбар ﷺнинг ҳадисидир», дейилган.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ زَنْجُويَهْ النَّسَائِيُّ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَسْمَعُ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقَالَ " هِيَ فِي كُلِّ رَمَضَانَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ سُفْيَانُ وَشُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ مَوْقُوفًا عَلَى ابْنِ عُمَرَ لَمْ يَرْفَعَاهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Humayd ibn Zanjuya an-Nasoiy bizga rivoyat qildi: Said ibn Abu Maryam bizga xabar berdi: Muhammad ibn Jaʼfar ibn Abu Kasir bizga rivoyat qildi: Muso ibn Uqba bizga xabar berdi, u Abu Ishoqdan, u Said ibn Jubayrdan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Men eshitib turganimda Rasululloh ﷺdan laylatul qadr haqida soʻraldi. Shunda u zot: «U butun Ramazon ichidadir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Sufyon va Shuʼba Abu Ishoqdan Ibn Umarning oʻz soʻzi sifatida mavquf qilib rivoyat qildilar, uni Paygʻambar ﷺga koʻtarmadilar.Ҳумайд ибн Занжуя ан-Насоий бизга ривоят қилди: Саид ибн Абу Марям бизга хабар берди: Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Абу Касир бизга ривоят қилди: Мусо ибн Уқба бизга хабар берди, у Абу Ишоқдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Мен эшитиб турганимда Расулуллоҳ ﷺдан лайлатул қадр ҳақида сўралди. Шунда у зот: «У бутун Рамазон ичидадир», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Суфён ва Шуъба Абу Ишоқдан Ибн Умарнинг ўз сўзи сифатида мавқуф қилиб ривоят қилдилар, уни Пайғамбар ﷺга кўтармадилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ أَخْبَرَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ " . قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " اقْرَأْ فِي عِشْرِينَ " . قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " اقْرَأْ فِي خَمْسَ عَشْرَةَ " . قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " اقْرَأْ فِي عَشْرٍ " . قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " اقْرَأْ فِي سَبْعٍ وَلاَ تَزِيدَنَّ عَلَى ذَلِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ مُسْلِمٍ أَتَمُّ .
Muslim ibn Ibrohim va Muso ibn Ismoil bizga rivoyat qildilar, ikkisi aytdi: Abon bizga xabar berdi, u Yahyodan, u Muhammad ibn Ibrohimdan, u Abu Salamadan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ unga: «Qurʼonni bir oyda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda (bundan koʻproq) quvvat bor», dedi. U zot: «Yigirma kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Oʻn besh kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Oʻn kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Yetti kunda oʻqib chiq va bundan oshirma», dedilar. Abu Dovud aytdi: Muslimning hadisi toʻliqroqdir.Муслим ибн Иброҳим ва Мусо ибн Исмоил бизга ривоят қилдилар, иккиси айтди: Абон бизга хабар берди, у Яҳёдан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Абу Саламадан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унга: «Қуръонни бир ойда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда (бундан кўпроқ) қувват бор», деди. У зот: «Йигирма кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Ўн беш кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Ўн кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Етти кунда ўқиб чиқ ва бундан оширма», дедилар. Абу Довуд айтди: Муслимнинг ҳадиси тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صُمْ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَاقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ " . فَنَاقَصَنِي وَنَاقَصْتُهُ فَقَالَ " صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا " . قَالَ عَطَاءٌ وَاخْتَلَفْنَا عَنْ أَبِي فَقَالَ بَعْضُنَا سَبْعَةَ أَيَّامٍ وَقَالَ بَعْضُنَا خَمْسًا .
Sulaymon ibn Harb bizga rivoyat qildi: Hammod bizga xabar berdi, u Ato ibn Soibdan, u otasidan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Har oydan uch kun roʻza tut va Qurʼonni bir oyda oʻqib chiq», dedilar. Soʻng u zot (muddatni) kamaytirdilar, men ham kamaytirishni soʻradim. Bas, u zot: «Bir kun roʻza tut, bir kun tutma», dedilar. Ato aytdi: Biz otamdan (rivoyat qilishda muddat haqida) ixtilof qildik: baʼzimiz yetti kun dedi, baʼzimiz besh kun dedi.Сулаймон ибн Ҳарб бизга ривоят қилди: Ҳаммод бизга хабар берди, у Ато ибн Соибдан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ҳар ойдан уч кун рўза тут ва Қуръонни бир ойда ўқиб чиқ», дедилар. Сўнг у зот (муддатни) камайтирдилар, мен ҳам камайтиришни сўрадим. Бас, у зот: «Бир кун рўза тут, бир кун тутма», дедилар. Ато айтди: Биз отамдан (ривоят қилишда муддат ҳақида) ихтилоф қилдик: баъзимиз етти кун деди, баъзимиз беш кун деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كَمْ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ " فِي شَهْرٍ " . قَالَ إِنِّي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ - يُرَدِّدُ الْكَلاَمَ أَبُو مُوسَى - وَتَنَاقَصَهُ حَتَّى قَالَ " اقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ " . قَالَ إِنِّي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " لاَ يَفْقَهُ مَنْ قَرَأَهُ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثٍ " .
Ibnul Musanno bizga rivoyat qildi: Abdussamad bizga rivoyat qildi: Hammom bizga xabar berdi: Qatoda bizga xabar berdi, u Yazid ibn Abdullohdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Ey Allohning Rasuli, Qurʼonni necha kunda oʻqib chiqay?» dedi. U zot: «Bir oyda», dedilar. U: «Men bundan kuchliroqman», dedi. — Abu Muso bu soʻzlarni takrorlardi. — Va u zot (muddatni) kamaytirib bordilar, hatto: «Uni yetti kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Men bundan kuchliroqman», dedi. U zot: «Qurʼonni uch kundan kamda oʻqigan kishi uni anglamaydi», dedilar.Ибнул Мусанно бизга ривоят қилди: Абдуссамад бизга ривоят қилди: Ҳаммом бизга хабар берди: Қатода бизга хабар берди, у Язид ибн Абдуллоҳдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, Қуръонни неча кунда ўқиб чиқай?» деди. У зот: «Бир ойда», дедилар. У: «Мен бундан кучлироқман», деди. — Абу Мусо бу сўзларни такрорларди. — Ва у зот (муддатни) камайтириб бордилар, ҳатто: «Уни етти кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Мен бундан кучлироқман», деди. У зот: «Қуръонни уч кундан камда ўқиган киши уни англамайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَفْقَهُ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثٍ " .
Muhammad ibnul Minhol bizga rivoyat qildi: Yazid ibn Zurayʼ bizga xabar berdi: Said bizga xabar berdi, u Qatodadan, u Abul Aloʼ Yazid ibn Abdulloh ibnush Shixxirdan, u Abdulloh — yaʼni Ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni uch kundan kamda oʻqigan kishi uni anglamaydi», dedilar.Муҳаммад ибнул Минҳол бизга ривоят қилди: Язид ибн Зурайъ бизга хабар берди: Саид бизга хабар берди, у Қатодадан, у Абул Алў Язид ибн Абдуллоҳ ибнуш Шиххирдан, у Абдуллоҳ — яъни Ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни уч кундан камда ўқиган киши уни англамайди», дедилар.
حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي كَمْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ " فِي أَرْبَعِينَ يَوْمًا " . ثُمَّ قَالَ " فِي شَهْرٍ " . ثُمَّ قَالَ " فِي عِشْرِينَ " . ثُمَّ قَالَ " فِي خَمْسَ عَشْرَةَ " . ثُمَّ قَالَ " فِي عَشْرٍ " . ثُمَّ قَالَ " فِي سَبْعٍ " . لَمْ يَنْزِلْ مِنْ سَبْعٍ .
Nuh ibn Habib bizga rivoyat qildi: Abdurrazzoq bizga xabar berdi: Maʼmar bizga xabar berdi, u Simok ibnul Fazldan, u Vahb ibn Munabbihdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qildi)ki, u Paygʻambar ﷺdan: «Qurʼonni necha kunda oʻqiyin?» deb soʻradi. U zot: «Qirq kunda», dedilar. Soʻng: «Bir oyda», dedilar. Soʻng: «Yigirma kunda», dedilar. Soʻng: «Oʻn besh kunda», dedilar. Soʻng: «Oʻn kunda», dedilar. Soʻng: «Yetti kunda», dedilar. Yetti kundan pastga tushmadilar.Нуҳ ибн Ҳабиб бизга ривоят қилди: Абдурраззоқ бизга хабар берди: Маъмар бизга хабар берди, у Симок ибнул Фазлдан, у Ваҳб ибн Мунаббиҳдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилди)ки, у Пайғамбар ﷺдан: «Қуръонни неча кунда ўқийин?» деб сўради. У зот: «Қирқ кунда», дедилар. Сўнг: «Бир ойда», дедилар. Сўнг: «Йигирма кунда», дедилар. Сўнг: «Ўн беш кунда», дедилар. Сўнг: «Ўн кунда», дедилар. Сўнг: «Етти кунда», дедилар. Етти кундан пастга тушмадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا سَوِيَّةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ ابْنَ حُجَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَامَ بِعَشْرِ آيَاتٍ لَمْ يُكْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ وَمَنْ قَامَ بِمِائَةِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْقَانِتِينَ وَمَنْ قَامَ بِأَلْفِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْمُقَنْطَرِينَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ ابْنُ حُجَيْرَةَ الأَصْغَرُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُجَيْرَةَ .
Ahmad ibn Solih bizga rivoyat qildi: Ibn Vahb bizga rivoyat qildi: Amr bizga xabar berdi, unga Abu Saviyya rivoyat qilib, u Ibn Hujayrani Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan xabar berayotganini eshitganini (aytdi). U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻn oyat (oʻqib kechasi) qoim boʻlsa, gʻofillardan yozilmaydi; kim yuz oyat (oʻqib) qoim boʻlsa, qonitlardan (itoatgoʻylardan) yoziladi; kim ming oyat (oʻqib) qoim boʻlsa, muqantirlardan (qantorlab savob olguvchilardan) yoziladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Ibn Hujayra al-Asgʻar — Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Hujayradir.Аҳмад ибн Солиҳ бизга ривоят қилди: Ибн Ваҳб бизга ривоят қилди: Амр бизга хабар берди, унга Абу Савийя ривоят қилиб, у Ибн Ҳужайрани Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан хабар бераётганини эшитганини (айтди). У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўн оят (ўқиб кечаси) қоим бўлса, ғофиллардан ёзилмайди; ким юз оят (ўқиб) қоим бўлса, қонитлардан (итоатгўйлардан) ёзилади; ким минг оят (ўқиб) қоим бўлса, муқантирлардан (қанторлаб савоб олгувчилардан) ёзилади», дедилар. Абу Довуд айтди: Ибн Ҳужайра ал-Асғар — Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Ҳужайрадир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلاَلٍ الصَّدَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَقْرِئْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ " اقْرَأْ ثَلاَثًا مِنْ ذَوَاتِ الرَّاءِ " . فَقَالَ كَبِرَتْ سِنِّي وَاشْتَدَّ قَلْبِي وَغَلُظَ لِسَانِي . قَالَ " فَاقْرَأْ ثَلاَثًا مِنْ ذَوَاتِ حم " . فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ . فَقَالَ " اقْرَأْ ثَلاَثًا مِنَ الْمُسَبِّحَاتِ " . فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرِئْنِي سُورَةً جَامِعَةً . فَأَقْرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم { إِذَا زُلْزِلَتِ الأَرْضُ } حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا . فَقَالَ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَزِيدُ عَلَيْهَا أَبَدًا ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَفْلَحَ الرُّوَيْجِلُ " . مَرَّتَيْنِ .
Yahyo ibn Muso al-Balxiy va Horun ibn Abdulloh bizga hadis aytib, ular: Abdulloh ibn Yazid bizga xabar berib, (u): Said ibn Abu Ayyub bizga xabar berib, (u): Ayyosh ibn Abbos al-Qitboniy menga hadis aytib, (u) Iso ibn Hilol as-Sadafiydan, (u) Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U dedi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, menga (Qurʼon) oʻrgating», dedi. Shunda (u zot): «‹Ro›li uchta surani oʻqi», dedilar. U: «Yoshim ulgʻaydi, qalbim qattiqlashdi va tilim ogʻirlashdi», dedi. (U zot): «Unday boʻlsa, ‹Ho Mim›li uchta surani oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. (U zot): «Musabbihotlardan uchtasini oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. Soʻng u kishi: «Ey Rasululloh, menga (hammasini) jamlovchi bir surani oʻrgating», dedi. Bas, Nabiy ﷺ unga {Izo zulzilatil-arz} (surasini) tamom boʻlguncha oʻqitib berdilar. Shunda u kishi: «Seni haq bilan (paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, men bunga aslo (boshqasini) qoʻshmayman», dedi. Soʻng u kishi orqasiga oʻgirilib ketdi. Bas, Nabiy ﷺ ikki marta: «Bu kichkina kishi najot topdi», dedilar.Яҳё ибн Мусо ал-Балхий ва Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга ҳадис айтиб, улар: Абдуллоҳ ибн Язид бизга хабар бериб, (у): Саид ибн Абу Айюб бизга хабар бериб, (у): Айёш ибн Аббос ал-Қитбоний менга ҳадис айтиб, (у) Исо ибн Ҳилол ас-Садафийдан, (у) Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У деди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, менга (Қуръон) ўргатинг», деди. Шунда (у зот): «‹Ро›ли учта сурани ўқи», дедилар. У: «Ёшим улғайди, қалбим қаттиқлашди ва тилим оғирлашди», деди. (У зот): «Ундай бўлса, ‹Ҳо Мим›ли учта сурани ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. (У зот): «Мусаббиҳотлардан учтасини ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. Сўнг у киши: «Эй Расулуллоҳ, менга (ҳаммасини) жамловчи бир сурани ўргатинг», деди. Бас, Набий ﷺ унга {Изо зулзилатил-арз} (сурасини) тамом бўлгунча ўқитиб бердилар. Шунда у киши: «Сени ҳақ билан (пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, мен бунга асло (бошқасини) қўшмайман», деди. Сўнг у киши орқасига ўгирилиб кетди. Бас, Набий ﷺ икки марта: «Бу кичкина киши нажот топди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُقَالُ لِصَاحِبِ الْقُرْآنِ اقْرَأْ وَارْتَقِ وَرَتِّلْ كَمَا كُنْتَ تُرَتِّلُ فِي الدُّنْيَا فَإِنَّ مَنْزِلَكَ عِنْدَ آخِرِ آيَةٍ تَقْرَؤُهَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon sohibiga: ‹Oʻqi va (darajalarga) koʻtaril, dunyoda tartil bilan oʻqiganingdek tartil bilan oʻqi! Chunki sening manziling oʻqiyotgan oxirgi oyating oldidadir› deyiladi» dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон соҳибига: ‹Ўқи ва (даражаларга) кўтарил, дунёда тартил билан ўқиганингдек тартил билан ўқи! Чунки сенинг манзилинг ўқиётган охирги оятинг олдидадир› дейилади» дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، - فِي آخَرِينَ - قَالُوا حَدَّثَنَا عَثَّامٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - يَعْقِدُ التَّسْبِيحَ قَالَ ابْنُ قُدَامَةَ - بِيَمِينِهِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni tasbihni barmoqlari bilan sanab aytayotganlarini koʻrdim. Ibn Qudoma (oʻz rivoyatida): «Oʻng (qoʻllari) bilan», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни тасбиҳни бармоқлари билан санаб айтаётганларини кўрдим. Ибн Қудома (ўз ривоятида): «Ўнг (қўллари) билан», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَسْرَعَ الدُّعَاءِ إِجَابَةً دَعْوَةُ غَائِبٍ لِغَائِبٍ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, duoning eng tez ijobat boʻladigani gʻoyibning gʻoyibga qilgan duosidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, дуонинг энг тез ижобат бўладигани ғойибнинг ғойибга қилган дуосидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الأَنْبَارِيُّ الْخُتَّلِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ رَيْحَانَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَحِلُّ الصَّدَقَةُ لِغَنِيٍّ وَلاَ لِذِي مِرَّةٍ سَوِيٍّ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ سُفْيَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ كَمَا قَالَ إِبْرَاهِيمُ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ سَعْدٍ قَالَ " لِذِي مِرَّةٍ قَوِيٍّ " . وَالأَحَادِيثُ الأُخَرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَعْضُهَا " لِذِي مِرَّةٍ قَوِيٍّ " . وَبَعْضُهَا " لِذِي مِرَّةٍ سَوِيٍّ " . وَقَالَ عَطَاءُ بْنُ زُهَيْرٍ إِنَّهُ لَقِيَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو فَقَالَ إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَحِلُّ لِقَوِيٍّ وَلاَ لِذِي مِرَّةٍ سَوِيٍّ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: U zot: «Sadaqa boyga ham, sogʻ-salomat baquvvat kishiga ham halol boʻlmadi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Sufyon Saʼd ibn Ibrohimdan, Ibrohim aytganidek rivoyat qildi. Shuʼba esa buni Saʼddan rivoyat qilib: «Quvvatli baquvvat kishiga», dedi. Nabiy ﷺ dan boshqa hadislar — baʼzilari «quvvatli baquvvat kishiga», baʼzilari esa «sogʻ-salomat baquvvat kishiga» (degan lafz bilandir). Atoʼ ibn Zuhayr aytdiki, u Abdulloh ibn Amrni uchratdi, shunda (Abdulloh): «Albatta sadaqa baquvvat kishiga ham, sogʻ-salomat kuchli kishiga ham halol boʻlmaydi», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: У зот: «Садақа бойга ҳам, соғ-саломат бақувват кишига ҳам ҳалол бўлмади», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Суфён Саъд ибн Иброҳимдан, Иброҳим айтганидек ривоят қилди. Шуъба эса буни Саъддан ривоят қилиб: «Қувватли бақувват кишига», деди. Набий ﷺ дан бошқа ҳадислар — баъзилари «қувватли бақувват кишига», баъзилари эса «соғ-саломат бақувват кишига» (деган лафз биландир). Атў ибн Зуҳайр айтдики, у Абдуллоҳ ибн Амрни учратди, шунда (Абдуллоҳ): «Албатта садақа бақувват кишига ҳам, соғ-саломат кучли кишига ҳам ҳалол бўлмайди», деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى، - وَهَذَا حَدِيثُ مُسَدَّدٍ وَهُوَ أَتَمُّ - عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي كَبْشَةَ السَّلُولِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعُونَ خَصْلَةً أَعْلاَهُنَّ مَنِيحَةُ الْعَنْزِ مَا يَعْمَلُ رَجُلٌ بِخَصْلَةٍ مِنْهَا رَجَاءَ ثَوَابِهَا وَتَصْدِيقَ مَوْعُودِهَا إِلاَّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ بِهَا الْجَنَّةَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ فِي حَدِيثِ مُسَدَّدٍ قَالَ حَسَّانُ فَعَدَدْنَا مَا دُونَ مَنِيحَةِ الْعَنْزِ مِنْ رَدِّ السَّلاَمِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَإِمَاطَةِ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ وَنَحْوِهِ فَمَا اسْتَطَعْنَا أَنْ نَبْلُغَ خَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً .
Abu Kabsha as-Saluliy aytadi: Men Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)ning shunday deyayotganini eshitdim: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «(Yaxshilik) xislatlari qirqtadir. Ularning eng yuqorisi (sutidan foydalanish uchun) echkini birovga vaqtincha berishdir. Kishi ulardan biron xislatni uning savobini umid qilib va (Alloh) vaʼda qilgan (ajr)ni tasdiqlab ado etsa, Alloh albatta uni shu (xislat) sababli jannatga kiritadi». Abu Dovud aytdi: Musaddadning rivoyatida (kelishicha) Hasson aytdi: Biz echkini berishdan boshqa (xislatlar)ni — salomga alik olish, aksa urganga (yarhamukalloh deb) duo qilish, yoʻldan ozor beruvchi narsani olib tashlash va shu kabilarni — sanab koʻrdik, ammo oʻn besh xislatga ham yeta olmadik.Абу Кабша ас-Салулий айтади: Мен Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деяётганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «(Яхшилик) хислатлари қирқтадир. Уларнинг энг юқориси (сутидан фойдаланиш учун) эчкини бировга вақтинча беришдир. Киши улардан бирон хислатни унинг савобини умид қилиб ва (Аллоҳ) ваъда қилган (ажр)ни тасдиқлаб адо этса, Аллоҳ албатта уни шу (хислат) сабабли жаннатга киритади». Абу Довуд айтди: Мусаддаднинг ривоятида (келишича) Ҳассон айтди: Биз эчкини беришдан бошқа (хислатлар)ни — саломга алик олиш, акса урганга (ярҳамукаллоҳ деб) дуо қилиш, йўлдан озор берувчи нарсани олиб ташлаш ва шу кабиларни — санаб кўрдик, аммо ўн беш хислатга ҳам ета олмадик.
حَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَالْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو، وَفِطْرٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - قَالَ سُفْيَانُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ سُلَيْمَانُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَفَعَهُ فِطْرٌ وَالْحَسَنُ - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ الْوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ وَلَكِنَّ الْوَاصِلَ هُوَ الَّذِي إِذَا قُطِعَتْ رَحِمُهُ وَصَلَهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. (Sufyon aytdi: Sulaymon buni Paygʻambar ﷺga koʻtarmadi, Fitr va Hasan esa koʻtardilar.) Rasululloh ﷺ: «Sila qiluvchi — (faqat oʻziga qilingan yaxshilikka) javob qaytaruvchi emas. Sila qiluvchi — qarindoshlik aloqasi uzilganda uni ulagan kishidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. (Суфён айтди: Сулаймон буни Пайғамбар ﷺга кўтармади, Фитр ва Ҳасан эса кўтардилар.) Расулуллоҳ ﷺ: «Сила қилувчи — (фақат ўзига қилинган яхшиликка) жавоб қайтарувчи эмас. Сила қилувчи — қариндошлик алоқаси узилганда уни улаган кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِيَّاكُمْ وَالشُّحَّ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِالشُّحِّ أَمَرَهُمْ بِالْبُخْلِ فَبَخَلُوا وَأَمَرَهُمْ بِالْقَطِيعَةِ فَقَطَعُوا وَأَمَرَهُمْ بِالْفُجُورِ فَفَجَرُوا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qildilar va: «Baxillikdan saqlaning! Zero sizlardan oldingilar baxillik sababli halok boʻldilar: (baxillik) ularni ziqnalikka buyurdi, ular ziqnalik qildilar; ularni qarindoshlik aloqasini uzishga buyurdi, ular uzdilar; ularni fojirlikka buyurdi, ular fisq-fujur qildilar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилдилар ва: «Бахилликдан сақланинг! Зеро сизлардан олдингилар бахиллик сабабли ҳалок бўлдилар: (бахиллик) уларни зиқналикка буюрди, улар зиқналик қилдилар; уларни қариндошлик алоқасини узишга буюрди, улар уздилар; уларни фожирликка буюрди, улар фисқ-фужур қилдилар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَأَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا يَتَوَضَّئُونَ فَرَأَى أَعْقَابَهُمْ تَلُوحُ فَقَالَ " وَيْلٌ لِلأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ taharat qilayotgan bir qavmni koʻrdilar va ularning tovonlari quruq yaltirab turganini koʻrib: ‹Oʻkinch boʻlsin tovonlarga doʻzax otashidan! Taharatni mukammal qilinglar!› dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилаётган бир қавмни кўрдилар ва уларнинг товонлари қуруқ ялтираб турганини кўриб: ‹Ўкинч бўлсин товонларга дўзах оташидан! Таҳаратни мукаммал қилинглар!› дедилар».
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taharatni mukammal bajaringlar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳаратни мукаммал бажаринглар», дедилар.