Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي قُبَاءً رَاكِبًا وَمَاشِيًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quboʻga goh minib, goh piyoda kelar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қубўга гоҳ миниб, гоҳ пиёда келар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ وِتْرُ النَّهَارِ فَأَوْتِرُوا صَلَاةَ اللَّيْلِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shom namozi kunduzning vitridir, bas, kechaning namozini ham vitr qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шом намози кундузнинг витридир, бас, кечанинг намозини ҳам витр қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ الشَّيْبَانِيُّ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ صُبَيْحٍ الْحَنَفِيُّ قَالَكُنْتُ قَائِمًا أُصَلِّي إِلَى الْبَيْتِ وَشَيْخٌ إِلَى جَانِبِي فَأَطَلْتُ الصَّلَاةَ فَوَضَعْتُ يَدَيَّ عَلَى خَصْرِي فَضَرَبَ الشَّيْخُ صَدْرِي بِيَدِهِ ضَرْبَةً لَا يَأْلُو فَقُلْتُ فِي نَفْسِي مَا رَابَهُ مِنِّي فَأَسْرَعْتُ الِانْصِرَافَ فَإِذَا غُلَامٌ خَلْفَهُ قَاعِدٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا الشَّيْخُ قَالَ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَجَلَسْتُ حَتَّى انْصَرَفَ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا رَابَكَ مِنِّي قَالَ أَنْتَ هُوَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ ذَاكَ الصَّلْبُ فِي الصَّلَاةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْهُ

Ziyod ibn Subayh al-Hanafiy (rahimahulloh) aytdi: Men Baytga qarab tik turgan holda namoz oʻqiyotgan edim, yonimda esa bir keksa kishi bor edi. Namozni uzoq oʻqidim va qoʻllarimni belimga qoʻydim. Shunda oʻsha keksa kishi qoʻli bilan koʻkragimga ayamay bir urdi. Ichimda: ‹Mendan unga nima yoqmadi ekan?› dedim. Shoshib namozdan chiqdim, qarasam, uning orqasida bir bola oʻtiribdi. Men: ‹Bu keksa kishi kim?› dedim. U: ‹Bu — Abdulloh ibn Umar›, dedi. Shunda men u namozdan chiqquniga qadar oʻtirdim va: ‹Ey Abu Abdurrahmon, mendan sizga nima yoqmadi?› dedim. U: ‹Oʻsha sen edingmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Bu namozdagi salbdir (qoʻlni belga tirab turishdir), Rasululloh ﷺ undan qaytarar edilar›, dedi.Зиёд ибн Субайҳ ал-Ҳанафий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Байтга қараб тик турган ҳолда намоз ўқиётган эдим, ёнимда эса бир кекса киши бор эди. Намозни узоқ ўқидим ва қўлларимни белимга қўйдим. Шунда ўша кекса киши қўли билан кўкрагимга аямай бир урди. Ичимда: ‹Мендан унга нима ёқмади экан?› дедим. Шошиб намоздан чиқдим, қарасам, унинг орқасида бир бола ўтирибди. Мен: ‹Бу кекса киши ким?› дедим. У: ‹Бу — Абдуллоҳ ибн Умар›, деди. Шунда мен у намоздан чиққунига қадар ўтирдим ва: ‹Эй Абу Абдурраҳмон, мендан сизга нима ёқмади?› дедим. У: ‹Ўша сен эдингми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Бу намоздаги салбдир (қўлни белга тираб туришдир), Расулуллоҳ ﷺ ундан қайтарар эдилар›, деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَبِيحَةَ عَرَفَةَ مِنَّا الْمُكَبِّرُ وَمِنَّا الْمُهِلُّ أَمَّا نَحْنُ فَنُكَبِّرُ قَالَ قُلْتُ الْعَجَبُ لَكُمْ كَيْفَ لَمْ تَسْأَلُوهُ كَيْفَ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Arafa tongida Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bizdan baʼzimiz takbir aytar, baʼzimiz talbiya aytar edi. Bizlar esa takbir aytardik. (Abdulloh) dedi: Men: «Sizlardan hayronman — u zotdan Rasululloh ﷺ qanday qilganlarini nega soʻramadingiz?» dedim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Арафа тонгида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Биздан баъзимиз такбир айтар, баъзимиз талбия айтар эди. Бизлар эса такбир айтардик. (Абдуллоҳ) деди: Мен: «Сизлардан ҳайронман — у зотдан Расулуллоҳ ﷺ қандай қилганларини нега сўрамадингиз?» дедим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ وَبَرَةَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلِ الذِّئْبِ لِلْمُحْرِمِ يَعْنِي وَالْفَأْرَةَ وَالْغُرَابَ وَالْحِدَأَ فَقِيلَ لَهُ فَالْحَيَّةُ وَالْعَقْرَبُ فَقَالَ قَدْ كَانَ يُقَالُ ذَاكَ

Vabara (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umarning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ ehromdagi kishiga boʻrini — yaʼni sichqonni, qargʻani va kalxatni ham — oʻldirishni buyurdilar. Unga: «Ilon va chayonchi?» deyildi. U: «Bu ham aytilar edi», dedi.Вабара (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умарнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ эҳромдаги кишига бўрини — яъни сичқонни, қарғани ва калхатни ҳам — ўлдиришни буюрдилар. Унга: «Илон ва чаёнчи?» дейилди. У: «Бу ҳам айтилар эди», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا اشْتَرَى نَخْلًا قَدْ أَبَّرَهَا صَاحِبُهَا فَخَاصَمَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الثَّمَرَةَ لِصَاحِبِهَا الَّذِي أَبَّرَهَا إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُشْتَرِي

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi egasi changlantirib boʻlgan xurmozorni sotib oldi va u bilan Nabiy ﷺ huzurlarida daʼvolashdi. Shunda Rasululloh ﷺ meva uni changlantirgan egasiga tegishli deb hukm qildilar — magar sotib oluvchi (mevani ham) shart qilib qoʻysa.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши эгаси чанглантириб бўлган хурмозорни сотиб олди ва у билан Набий ﷺ ҳузурларида даъволашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ мева уни чанглантирган эгасига тегишли деб ҳукм қилдилар — магар сотиб олувчи (мевани ҳам) шарт қилиб қўйса.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْخِرِّيتِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ هَادِيَةَ قَالَ لَقِيتُ ابْنَ عُمَرَ قَالَ إِسْحَاقُ فَقَالَ لِي مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ أَهْلِ عُمَانَ قَالَ مِنْ أَهْلِ عُمَانَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَفَلَا أُحَدِّثُكَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ بَلَى فَقَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَرْضًا يُقَالُ لَهَا عُمَانُ يَنْضَحُ بِجَانِبِهَا وَقَالَ إِسْحَاقُ بِنَاحِيَتِهَا الْبَحْرُ الْحَجَّةُ مِنْهَا أَفْضَلُ مِنْ حَجَّتَيْنِ مِنْ غَيْرِهَا

Hasan ibn Hodiya (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umar bilan uchrashdim. U menga: «Sen kimlardansan?» dedi. Men: «Ummon ahlidanman», dedim. U: «Ummon ahlidanmisan?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Senga Rasululloh ﷺdan eshitgan narsamni aytib bermaymi?» dedi. Men: «Albatta», dedim. Shunda u dedi: Men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, men Ummon deb ataladigan bir yerni bilaman, uning yonida — Ishoq: uning tomonida, dedi — dengiz chayqalib turadi; undan (qilingan) bir haj boshqa yerdan (qilingan) ikki hajdan afzaldir›, deganlarini eshitdim.Ҳасан ибн Ҳодия (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умар билан учрашдим. У менга: «Сен кимлардансан?» деди. Мен: «Уммон аҳлиданман», дедим. У: «Уммон аҳлиданмисан?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Сенга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсамни айтиб бермайми?» деди. Мен: «Албатта», дедим. Шунда у деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, мен Уммон деб аталадиган бир ерни биламан, унинг ёнида — Ишоқ: унинг томонида, деди — денгиз чайқалиб туради; ундан (қилинган) бир ҳаж бошқа ердан (қилинган) икки ҳаждан афзалдир›, деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَفَعَ خَيْبَرَ إِلَى أَهْلِهَا بِالشَّطْرِ فَلَمْ تَزَلْ مَعَهُمْ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّهَا وَحَيَاةَ أَبِي بَكْرٍ وَحَيَاةَ عُمَرَ حَتَّى بَعَثَنِي عُمَرُ لِأُقَاسِمَهُمْ فَسَحَرُونِي فَتَكَوَّعَتْ يَدِي فَانْتَزَعَهَا عُمَرُ مِنْهُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarni uning ahliga (hosilning) yarmi evaziga berdilar. U Rasululloh ﷺning butun hayotlarida, Abu Bakr hayotida va Umar hayotida ular qoʻlida qolaverdi — to Umar meni ular bilan (hosilni) taqsimlashga yuborgunicha. Shunda ular menga sehr qildilar va qoʻlim qiyshayib qoldi. Bas, Umar uni ulardan tortib oldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарни унинг аҳлига (ҳосилнинг) ярми эвазига бердилар. У Расулуллоҳ ﷺнинг бутун ҳаётларида, Абу Бакр ҳаётида ва Умар ҳаётида улар қўлида қолаверди — то Умар мени улар билан (ҳосилни) тақсимлашга юборгунича. Шунда улар менга сеҳр қилдилар ва қўлим қийшайиб қолди. Бас, Умар уни улардан тортиб олди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عَائِشَةَ أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ فَأَبَى أَهْلُهَا أَنْ يَبِيعُوهَا إِلَّا أَنْ يَكُونَ لَهُمْ وَلَاؤُهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ عَائِشَةُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِيهَا فَأَعْتِقِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha Barirani sotib olmoqchi boʻldi, ammo uning egalari valoʼ (meros huquqi) oʻzlariga boʻlishini shart qilmasalar, uni sotishdan bosh tortdilar. Oisha buni Nabiy ﷺga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni sotib ol va ozod qil. Chunki valoʼ faqat bahoni bergan kishigadir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша Барирани сотиб олмоқчи бўлди, аммо унинг эгалари валў (мерос ҳуқуқи) ўзларига бўлишини шарт қилмасалар, уни сотишдан бош тортдилар. Оиша буни Набий ﷺга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сотиб ол ва озод қил. Чунки валў фақат баҳони берган кишигадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنَا نَافِعٌ قَالَوَجَدَ ابْنُ عُمَرَ الْقُرَّ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَقَالَ أَلْقِ عَلَيَّ ثَوْبًا فَأَلْقَيْتُ عَلَيْهِ بُرْنُسًا فَأَخَّرَهُ وَقَالَ تُلْقِي عَلَيَّ ثَوْبًا قَدْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَلْبَسَهُ الْمُحْرِمُ

Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar ehromda ekan, sovqotdi va: «Ustimga bir kiyim tashla», dedi. Men unga burnus tashladim. U esa uni surib tashlab: «Ustimga Rasululloh ﷺ ehromdagi kishiga kiyishni qaytargan kiyimni tashlaysanmi?» dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар эҳромда экан, совқотди ва: «Устимга бир кийим ташла», деди. Мен унга бурнус ташладим. У эса уни суриб ташлаб: «Устимга Расулуллоҳ ﷺ эҳромдаги кишига кийишни қайтарган кийимни ташлайсанми?» деди.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍأَسْأَلُهُ هَلْ كَانَتْ الدَّعْوَةُ قَبْلَ الْقِتَالِ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيَّ إِنَّ ذَاكَ كَانَ فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَغَارَ عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَهُمْ غَارُّونَ وَأَنْعَامُهُمْ تُسْقَى عَلَى الْمَاءِ فَقَتَلَ مُقَاتِلَتَهُمْ وَسَبَى سَبْيَهُمْ وَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ جُوَيْرِيَةَ ابْنَةَ الْحَارِثِوَحَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَكَانَ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ

Ibn Avn (rahimahulloh) aytdi: Men Nofeʼga xat yozib, undan: ‹Jangdan oldin (Islomga) daʼvat qilinarmidi?› deb soʻradim. U menga yozib shunday dedi: ‹Bu Islomning avvalida edi. Rasululloh ﷺ Banul-Mustaliq (qabilasi)ning ustiga, ular gʻofil holatda, chorvalari suvda sugʻorilayotgan paytda hujum qildilar. Shunda ularning jangchilarini oʻldirdilar va (oilalarini) asir oldilar. Oʻsha kuni Juvayriya bint al-Horisni (asir oldilar). Bu hadisni menga Abdulloh ibn Umar aytib berdi, u oʻsha qoʻshinda boʻlgan edi›.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Нофеъга хат ёзиб, ундан: ‹Жангдан олдин (Исломга) даъват қилинармиди?› деб сўрадим. У менга ёзиб шундай деди: ‹Бу Исломнинг аввалида эди. Расулуллоҳ ﷺ Банул-Мусталиқ (қабиласи)нинг устига, улар ғофил ҳолатда, чорвалари сувда суғорилаётган пайтда ҳужум қилдилар. Шунда уларнинг жангчиларини ўлдирдилар ва (оилаларини) асир олдилар. Ўша куни Жувайрия бинт ал-Ҳорисни (асир олдилар). Бу ҳадисни менга Абдуллоҳ ибн Умар айтиб берди, у ўша қўшинда бўлган эди›.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خُبَيْبٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ سِتَّ سِنِينَ بِمِنًى فَصَلَّوْا صَلَاةَ الْمُسَافِرِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Minoda Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon bilan olti yil namoz oʻqidim; ular musofir namozini oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Минода Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон билан олти йил намоз ўқидим; улар мусофир намозини ўқидилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مَثَلَ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ شَجَرَةٍ لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا فَمَا هِيَ قَالَ فَقَالُوا وَقَالُوا فَلَمْ يُصِيبُوا وَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, moʻminning misoli bargi toʻkilmaydigan bir daraxtning misolidir. U qaysi (daraxt)?» dedilar. (Ibn Umar) dedi: Odamlar u-bu deb aytdilar, ammo topa olmadilar. Men: ‹U — xurmo daraxti›, demoqchi boʻldim-u, uyaldim. Shunda Nabiy ﷺ: «U — xurmo daraxtidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мўминнинг мисоли барги тўкилмайдиган бир дарахтнинг мисолидир. У қайси (дарахт)?» дедилар. (Ибн Умар) деди: Одамлар у-бу деб айтдилар, аммо топа олмадилар. Мен: ‹У — хурмо дарахти›, демоқчи бўлдим-у, уялдим. Шунда Набий ﷺ: «У — хурмо дарахтидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي اللَّيْلَ مَثْنَى مَثْنَى ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ كَأَنَّ الْأَذَانَ وَالْإِقَامَةَ فِي أُذُنَيْهِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakaatdan, ikki rakaatdan namoz oʻqir, soʻng kechaning oxirida bir rakaat bilan vitr qilar edilar. Keyin esa goʻyo azon va iqomat ikki quloqlarida turgandek (shoshib) turar edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракаатдан, икки ракаатдан намоз ўқир, сўнг кечанинг охирида бир ракаат билан витр қилар эдилар. Кейин эса гўё азон ва иқомат икки қулоқларида тургандек (шошиб) турар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي حَنْظَلَةَ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ الصَّلَاةِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ الصَّلَاةُ فِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ إِنَّا آمِنُونَ لَا نَخَافُ أَحَدًا قَالَ سُنَّةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Hanzala (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umardan safardagi namoz haqida soʻradim. U: «Safarda namoz ikki rakaatdir», dedi. Men: «Biz omonlikdamiz, hech kimdan qoʻrqmaymiz-ku», dedim. U: «(Bu) Nabiy ﷺning sunnatlaridir», dedi.Абу Ҳанзала (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умардан сафардаги намоз ҳақида сўрадим. У: «Сафарда намоз икки ракаатдир», деди. Мен: «Биз омонликдамиз, ҳеч кимдан қўрқмаймиз-ку», дедим. У: «(Бу) Набий ﷺнинг суннатларидир», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ لِعَظَمَةِ الرَّحْمَنِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى إِنَّ الْعَرَقَ لَيُلْجِمُ الرِّجَالَ إِلَى أَنْصَافِ آذَانِهِمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Qiyomat kuni odamlar Rahmon tabaraka va taoloning ulugʻligi uchun olamlar Rabbi (huzurida) turadilar — hatto ter kishilarning quloqlari oʻrtasigacha yetadi», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қиёмат куни одамлар Раҳмон табарака ва таолонинг улуғлиги учун оламлар Рабби (ҳузурида) турадилар — ҳатто тер кишиларнинг қулоқлари ўртасигача етади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَوَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقَلِيبِ يَوْمَ بَدْرٍ فَقَالَ يَا فُلَانُ يَا فُلَانُ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا أَمَا وَاللَّهِ إِنَّهُمْ الْآنَ لَيَسْمَعُونَ كَلَامِي قَالَ يَحْيَى فَقَالَتْ عَائِشَةُ غَفَرَ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ وَهِلَ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنَّهُمْ لَيَعْلَمُونَ الْآنَ أَنَّ الَّذِي كُنْتُ أَقُولُ لَهُمْ حَقًّا وَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ {إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى} {وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ}

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kuni quduq boshida turib: «Ey falonchi, ey falonchi! Rabbingiz vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Ogoh boʻlinglar, vallohi, ular hozir mening soʻzimni eshitib turibdilar», dedilar. Yahyo aytdi: Shunda Oisha: «Alloh Abu Abdurrahmonni magʻfirat qilsin, u adashibdi. Rasululloh ﷺ faqat: ‹Vallohi, ular men ularga aytgan narsam haq ekanini hozir bilib turibdilar›, deganlar. Zero Alloh taolo: {Albatta, sen oʻliklarga eshittira olmaysan}, {sen qabrlardagilarga eshittiruvchi emassan}, deydi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни қудуқ бошида туриб: «Эй фалончи, эй фалончи! Раббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Огоҳ бўлинглар, валлоҳи, улар ҳозир менинг сўзимни эшитиб турибдилар», дедилар. Яҳё айтди: Шунда Оиша: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонни мағфират қилсин, у адашибди. Расулуллоҳ ﷺ фақат: ‹Валлоҳи, улар мен уларга айтган нарсам ҳақ эканини ҳозир билиб турибдилар›, деганлар. Зеро Аллоҳ таоло: {Албатта, сен ўликларга эшиттира олмайсан}, {сен қабрлардагиларга эшиттирувчи эмассан}, дейди», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبْرٍ فَقَالَ إِنَّ هَذَا لَيُعَذَّبُ الْآنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ غَفَرَ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ وَهِلَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ {وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى} إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا لَيُعَذَّبُ الْآنَ وَأَهْلُهُ يَبْكُونَ عَلَيْهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qabr yonidan oʻtdilar va: «Albatta, bu (qabr sohibi) ahlining unga yigʻlashi sababli hozir azoblanmoqda», dedilar. Shunda Oisha: «Alloh Abu Abdurrahmonni magʻfirat qilsin, u adashibdi. Alloh taolo: {Hech bir koʻtaruvchi boshqaning yukini koʻtarmaydi}, deydi. Rasululloh ﷺ faqat: ‹Albatta, bu hozir azoblanmoqda, ahli esa unga yigʻlamoqda›, deganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қабр ёнидан ўтдилар ва: «Албатта, бу (қабр соҳиби) аҳлининг унга йиғлаши сабабли ҳозир азобланмоқда», дедилар. Шунда Оиша: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонни мағфират қилсин, у адашибди. Аллоҳ таоло: {Ҳеч бир кўтарувчи бошқанинг юкини кўтармайди}, дейди. Расулуллоҳ ﷺ фақат: ‹Албатта, бу ҳозир азобланмоқда, аҳли эса унга йиғламоқда›, деганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ وَصَفَّقَ بِيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ صَفَّقَ الثَّالِثَةَ وَقَبَضَ إِبْهَامَهُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ غَفَرَ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ وَهِلَ إِنَّمَا هَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ شَهْرًا فَنَزَلَ لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ نَزَلَتْ لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالَ إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqizdir», dedilar va ikki qoʻllarini ikki marta qoqdilar, soʻng uchinchi marta qoqib, bosh barmoqlarini bukdilar. Shunda Oisha: «Alloh Abu Abdurrahmonni magʻfirat qilsin, u adashibdi. Rasululloh ﷺ ayollaridan bir oy ajralib turgan edilar, soʻng yigirma toʻqqiz (kun)da tushdilar. Odamlar: ‹Yo Rasululloh, siz yigirma toʻqqiz (kun)da tushdingiz-ku?› deyishdi. U zot: ‹Albatta, oy yigirma toʻqqiz (kun) ham boʻladi›, dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиздир», дедилар ва икки қўлларини икки марта қоқдилар, сўнг учинчи марта қоқиб, бош бармоқларини букдилар. Шунда Оиша: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонни мағфират қилсин, у адашибди. Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан бир ой ажралиб турган эдилар, сўнг йигирма тўққиз (кун)да тушдилар. Одамлар: ‹Ё Расулуллоҳ, сиз йигирма тўққиз (кун)да тушдингиз-ку?› дейишди. У зот: ‹Албатта, ой йигирма тўққиз (кун) ҳам бўлади›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَالِمٍ الْبَرَّادِ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ فَلَهُ قِيرَاطٌ فَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا الْقِيرَاطُ قَالَ مِثْلُ أُحُدٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim janoza (namozi)ni oʻqisa, unga bir qirot (savob) boʻladi», dedilar. Rasululloh ﷺdan: «Qirot nima?» deb soʻraldi. U zot: «Uhud (togʻi)dek», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким жаноза (намози)ни ўқиса, унга бир қирот (савоб) бўлади», дедилар. Расулуллоҳ ﷺдан: «Қирот нима?» деб сўралди. У зот: «Уҳуд (тоғи)дек», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَنْهَى النَّاسَ إِذَا أَحْرَمُوا عَمَّا يُكْرَهُ لَهُمْ لَا تَلْبَسُوا الْعَمَائِمَ وَلَا الْقُمُصَ وَلَا السَّرَاوِيلَاتِ وَلَا الْبَرَانِسَ وَلَا الْخُفَّيْنِ إِلَّا أَنْ يُضْطَرَّ مُضْطَرٌّ إِلَيْهِمَا فَيَقْطَعَهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ وَلَا الزَّعْفَرَانُ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَنْهَى النِّسَاءَ عَنْ الْقُفَّازِ وَالنِّقَابِ وَمَا مَسَّ الْوَرْسُ وَالزَّعْفَرَانُ مِنْ الثِّيَابِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shu minbar ustida turib, odamlarni ehromga kirganlarida oʻzlariga makruh boʻlgan narsalardan qaytarayotganlarini eshitdim: «Sallalarni, koʻylaklarni, ishtonlarni, burnuslarni va maxsilarni kiymanglar — magar biror kishi (maxsiga) zarurat topsa, ularni toʻpiqdan pastroq qilib kessin. Vars yoki zaʼfaron tekkan kiyimni ham (kiymanglar)». (Ibn Umar) dedi: Va men u zotning ayollarni qoʻlqop, niqob hamda vars va zaʼfaron tekkan kiyimlardan qaytarayotganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шу минбар устида туриб, одамларни эҳромга кирганларида ўзларига макруҳ бўлган нарсалардан қайтараётганларини эшитдим: «Саллаларни, кўйлакларни, иштонларни, бурнусларни ва махсиларни кийманглар — магар бирор киши (махсига) зарурат топса, уларни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин. Варс ёки заъфарон теккан кийимни ҳам (кийманглар)». (Ибн Умар) деди: Ва мен у зотнинг аёлларни қўлқоп, ниқоб ҳамда варс ва заъфарон теккан кийимлардан қайтараётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَصْلُحُ بَيْعُ الثَّمَرِ حَتَّى يَتَبَيَّنَ صَلَاحُهُ

Solim ibn Abdulloh ibn Umar (rahimahulloh) otasidan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ: «Mevaning pishgani maʼlum boʻlmagunicha uni sotish toʻgʻri boʻlmaydi», dedilar.Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ: «Меванинг пишгани маълум бўлмагунича уни сотиш тўғри бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَكُنَّا مَعَ ابْنِ عُمَرَ فِي سَفَرٍ فَمَرَّ بِمَكَانٍ فَحَادَ عَنْهُ فَسُئِلَ لِمَ فَعَلْتَ فَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ هَذَا فَفَعَلْتُ

Mujohid (rahimahulloh) aytdi: Biz Ibn Umar bilan bir safarda edik. U bir joydan oʻtayotib, undan chetlanib oʻtdi. Undan: «Nega bunday qilding?» deb soʻraldi. U: «Men Rasululloh ﷺning shunday qilganlarini koʻrganman, shuning uchun men ham shunday qildim», dedi.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Биз Ибн Умар билан бир сафарда эдик. У бир жойдан ўтаётиб, ундан четланиб ўтди. Ундан: «Нега бундай қилдинг?» деб сўралди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай қилганларини кўрганман, шунинг учун мен ҳам шундай қилдим», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَىِ بْنِ حَبَّانَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَجُلًا أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ يَحْيَىنَّهُ كَانَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ لَهُ فِي الْفِتْنَةِ لَا تَرَوْنَ الْقَتْلَ شَيْئًا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلثَّمَادَةِ لَا يَنْتَجِي اثْنَانِ دُونَ صَاحِبِهِمَا

Yahyo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U Abdulloh ibn Umar bilan birga edi. Abdulloh ibn Umar unga fitna (kunlari)da: «Sizlar odam oʻldirishni bir narsa deb hisoblamaysizlarmi?» dedi. Rasululloh ﷺ esa: «Ikki kishi sheriklaridan qolib pichirlashmasin», deganlar.Яҳё (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У Абдуллоҳ ибн Умар билан бирга эди. Абдуллоҳ ибн Умар унга фитна (кунлари)да: «Сизлар одам ўлдиришни бир нарса деб ҳисобламайсизларми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ эса: «Икки киши шерикларидан қолиб пичирлашмасин», деганлар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَبَيْنَمَا عُبَيْدُ بْنُ عُمَيْرٍ يَقُصُّ وَعِنْدَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَقَالَ عُبَيْدُ بْنُ عُمَيْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الْمُنَافِقِ كَشَاةٍ مِنْ بَيْنِ رَبِيضَيْنِ إِذَا أَتَتْ هَؤُلَاءِ نَطَحْنَهَا وَإِذَا أَتَتْ هَؤُلَاءِ نَطَحْنَهَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لَيْسَ كَذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشَاةٍ بَيْنَ غَنَمَيْنِ قَالَ فَاحْتَفَظَ الشَّيْخُ وَغَضِبَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَمَا إِنِّي لَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ لَمْ أَرُدَّ ذَلِكَ عَلَيْكَ

Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali (rahimahulloh) aytdi: Ubayd ibn Umayr vaʼz aytib turganida — uning yonida Abdulloh ibn Umar bor edi — Ubayd ibn Umayr: «Rasululloh ﷺ: ‹Munofiqning misoli ikki qoʻra orasidagi qoʻyning misolidek: mana bularning oldiga kelsa, suzishadi; mana ularning oldiga kelsa, ular ham suzishadi›, dedilar», dedi. Shunda Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ bunday demaganlar. Rasululloh ﷺ faqat: ‹Ikki qoʻy podasi orasidagi qoʻydek›, deganlar», dedi. (Rovi) dedi: Keksa kishi qattiq ranjidi va gʻazablandi. Abdulloh buni koʻrgach: «Agar men buni (oʻzim) eshitmaganimda, bu haqda senga eʼtiroz bildirmagan boʻlardim», dedi.Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Убайд ибн Умайр ваъз айтиб турганида — унинг ёнида Абдуллоҳ ибн Умар бор эди — Убайд ибн Умайр: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мунофиқнинг мисоли икки қўра орасидаги қўйнинг мисолидек: мана буларнинг олдига келса, сузишади; мана уларнинг олдига келса, улар ҳам сузишади›, дедилар», деди. Шунда Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ бундай демаганлар. Расулуллоҳ ﷺ фақат: ‹Икки қўй подаси орасидаги қўйдек›, деганлар», деди. (Рови) деди: Кекса киши қаттиқ ранжиди ва ғазабланди. Абдуллоҳ буни кўргач: «Агар мен буни (ўзим) эшитмаганимда, бу ҳақда сенга эътироз билдирмаган бўлардим», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍأَسْأَلُهُ مَا أَقْعَدَ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْغَزْوِ أَوْ عَنْ الْقَوْمِ إِذَا غَزَوْا بِمَا يَدْعُونَ الْعَدُوَّ قَبْلَ أَنْ يُقَاتِلُوهُمْ وَهَلْ يَحْمِلُ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ فِي الْكَتِيبَةِ بِغَيْرِ إِذْنِ إِمَامِهِ فَكَتَبَ إِلَيَّ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ قَدْ كَانَ يَغْزُو وَلَدُهُ وَيَحْمِلُ عَلَى الظَّهْرِ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّ أَفْضَلَ الْعَمَلِ بَعْدَ الصَّلَاةِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَعَالَى وَمَا أَقْعَدَ ابْنَ عُمَرَ عَنْ الْغَزْوِ إِلَّا وَصَايَا لِعُمَرَ وَصِبْيَانٌ صِغَارٌ وَضَيْعَةٌ كَثِيرَةٌ وَقَدْ أَغَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَهُمْ غَارُّونَ يَسْقُونَ عَلَى نَعَمِهِمْ فَقَتَلَ مُقَاتِلَتَهُمْ وَسَبَى سَبَايَاهُمْ وَأَصَابَ جُوَيْرِيَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ قَالَ فَحَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ ابْنُ عُمَرَ وَكَانَ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ وَإِنَّمَا كَانُوا يُدْعَوْنَ فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ وَأَمَّا الرَّجُلُ فَلَا يَحْمِلُ عَلَى الْكَتِيبَةِ إِلَّا بِإِذْنِ إِمَامِهِ

Ibn Avn (rahimahulloh) aytdi: Men Nofeʼga xat yozib, undan: ‹Ibn Umar (roziyallohu anhu)ni gʻazotdan nima toʻxtatib qoʻydi? Qavm gʻazot qilganda, jang qilishdan oldin dushmanni (Islomga) daʼvat qiladimi? Kishi lashkarda boʻlsa, imomining iznisiz hujumga otlana oladimi?› deb soʻradim. U menga yozib shunday dedi: ‹Ibn Umarning oʻgʻli gʻazot qilar, oʻzi esa (jangchilarni) ulovga mindirar edi. U: «Albatta, namozdan keyin eng afzal amal Alloh taolo yoʻlidagi jihoddir», der edi. Ibn Umarni gʻazotdan Umarning vasiyatlari, kichkina bolalari va koʻp mol-mulkigina toʻxtatib qoʻygan. Rasululloh ﷺ esa Banul-Mustaliq ustiga, ular gʻofil holatda, chorvalarini sugʻorayotgan paytda hujum qildilar; jangchilarini oʻldirdilar, asirlarini asir oldilar va Juvayriya bint al-Horisni (asir oldilar). Bu hadisni menga Ibn Umar aytib berdi, u oʻsha qoʻshinda edi. (Dushman) Islomning avvalida daʼvat qilinar edi, xolos. Kishi esa imomining iznisiz lashkar bilan hujumga otlanmaydi›.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Нофеъга хат ёзиб, ундан: ‹Ибн Умар (розияллоҳу анҳу)ни ғазотдан нима тўхтатиб қўйди? Қавм ғазот қилганда, жанг қилишдан олдин душманни (Исломга) даъват қиладими? Киши лашкарда бўлса, имомининг изнисиз ҳужумга отлана оладими?› деб сўрадим. У менга ёзиб шундай деди: ‹Ибн Умарнинг ўғли ғазот қилар, ўзи эса (жангчиларни) уловга миндирар эди. У: «Албатта, намоздан кейин энг афзал амал Аллоҳ таоло йўлидаги жиҳоддир», дер эди. Ибн Умарни ғазотдан Умарнинг васиятлари, кичкина болалари ва кўп мол-мулкигина тўхтатиб қўйган. Расулуллоҳ ﷺ эса Банул-Мусталиқ устига, улар ғофил ҳолатда, чорваларини суғораётган пайтда ҳужум қилдилар; жангчиларини ўлдирдилар, асирларини асир олдилар ва Жувайрия бинт ал-Ҳорисни (асир олдилар). Бу ҳадисни менга Ибн Умар айтиб берди, у ўша қўшинда эди. (Душман) Исломнинг аввалида даъват қилинар эди, холос. Киши эса имомининг изнисиз лашкар билан ҳужумга отланмайди›.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ إِذَا لَمْ يَكُنْ مَعَهُمْ غَيْرُهُمْ قَالَ وَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَخْلُفَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ فِي مَجْلِسِهِ وَقَالَ إِذَا رَجَعَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, agar ular bilan boshqa birov boʻlmasa, ikki kishining uchinchisidan qolib pichirlashishidan qaytardilar. (Ibn Umar) dedi: Nabiy ﷺ kishining boshqa kishining oʻrniga uning majlisida oʻtirishidan ham qaytardilar va: «Agar u qaytib kelsa, oʻsha joyga oʻzi haqliroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, агар улар билан бошқа биров бўлмаса, икки кишининг учинчисидан қолиб пичирлашишидан қайтардилар. (Ибн Умар) деди: Набий ﷺ кишининг бошқа кишининг ўрнига унинг мажлисида ўтиришидан ҳам қайтардилар ва: «Агар у қайтиб келса, ўша жойга ўзи ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَلْيَتَحَوَّلْ مِنْ مَجْلِسِهِ ذَلِكَ إِلَى غَيْرِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Sizlardan biri juma kuni masjidda mudrab qolsa, oʻsha oʻtirgan joyidan boshqa bir joyga koʻchsin», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Сизлардан бири жума куни масжидда мудраб қолса, ўша ўтирган жойидан бошқа бир жойга кўчсин», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ عَنْ نَافِعٍ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدَّثَاهُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ خَمْسٌ لَا جُنَاحَ عَلَى أَحَدٍ فِي قَتْلِهِنَّ الْغُرَابُ وَالْفَأْرَةُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Besh (jonivor borki), ularni oʻldirishda hech kimga gunoh yoʻq: qargʻa, sichqon, kalxat, chayon va quturgan it», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Беш (жонивор борки), уларни ўлдиришда ҳеч кимга гуноҳ йўқ: қарға, сичқон, калхат, чаён ва қутурган ит», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقِبْلَةِ نُخَامَةً فَأَخَذَ عُودًا أَوْ حَصَاةً فَحَكَّهَا بِهِ ثُمَّ قَالَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَلَا يَبْصُقْ فِي قِبْلَتِهِ فَإِنَّمَا يُنَاجِي رَبَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qiblada tupuk koʻrdilar va bir choʻp yoki mayda tosh olib, u bilan uni qirib tashladilar. Soʻng: «Biringiz namozga turganida qiblasiga tupurmasin. Chunki u Rabbi tabaraka va taologa munojot qilmoqda», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қиблада тупук кўрдилар ва бир чўп ёки майда тош олиб, у билан уни қириб ташладилар. Сўнг: «Бирингиз намозга турганида қибласига тупурмасин. Чунки у Рабби табарака ва таолога муножот қилмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْوِتْرُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Vitr esa kechaning oxiridagi bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Витр эса кечанинг охиридаги бир ракаатдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الدَّجَّالُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ كَأَنَّهَا عِنَبَةٌ طَافِيَةٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dajjol bir koʻzi koʻrdir, uning koʻzi goʻyo boʻrtib chiqqan uzum donasiga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Дажжол бир кўзи кўрдир, унинг кўзи гўё бўртиб чиққан узум донасига ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا أَصْبَغُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ أَبِي الزَّاهِرِيَّةِ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ الْحَضْرَمِيِّ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ احْتَكَرَ طَعَامًا أَرْبَعِينَ لَيْلَةً فَقَدْ بَرِئَ مِنْ اللَّهِ تَعَالَى وَبَرِئَ اللَّهُ تَعَالَى مِنْهُ وَأَيُّمَا أَهْلُ عَرْصَةٍ أَصْبَحَ فِيهِمْ امْرُؤٌ جَائِعٌ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُمْ ذِمَّةُ اللَّهِ تَعَالَى

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim qirq kecha taomni ehtikor qilsa, u Alloh taolodan uzoqlashibdi va Alloh taolo ham undan uzoqlashibdi. Qaysi bir maskan ahli orasida bir kishi och holda tong ottirsa, ulardan Alloh taoloning zimmasi koʻtarilibdi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қирқ кеча таомни эҳтикор қилса, у Аллоҳ таолодан узоқлашибди ва Аллоҳ таоло ҳам ундан узоқлашибди. Қайси бир маскан аҳли орасида бир киши оч ҳолда тонг оттирса, улардан Аллоҳ таолонинг зиммаси кўтарилибди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ الِاشْتِرَاطَ فِي الْحَجِّ وَيَقُولُ أَمَا حَسْبُكُمْ سُنَّةَ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَمْ يَشْتَرِطْ

Solim (rahimahulloh) Ibn Umardan rivoyat qiladi: U hajda shart qoʻyishni yoqtirmas va: «Nabiyingiz ﷺning sunnati sizga kifoya emasmi? U zot shart qoʻymaganlar», der edi.Солим (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Умардан ривоят қилади: У ҳажда шарт қўйишни ёқтирмас ва: «Набийингиз ﷺнинг суннати сизга кифоя эмасми? У зот шарт қўймаганлар», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الضَّبِّ فَقَالَ لَسْتُ بِآكِلِهِ وَلَا مُحَرِّمِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan dabb (kaltakesak) haqida soʻraldi. U zot: «Men uni yeyuvchi ham emasman, uni harom qiluvchi ham emasman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан дабб (калтакесак) ҳақида сўралди. У зот: «Мен уни еювчи ҳам эмасман, уни ҳаром қилувчи ҳам эмасман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْتَرِي الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ فَقَالَ إِذَا أَخَذْتَ وَاحِدًا مِنْهُمَا فَلَا يُفَارِقْكَ صَاحِبُكَ وَبَيْنَكَ وَبَيْنَهُ لَبْسٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺdan: «Oltinni kumushga sotib olsam (boʻladimi)?» deb soʻradi. U zot: «Ulardan birini olsang, oʻrtangizda (hisob) chalkashligi qolgan holda sherigingiz sendan ajralib ketmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺдан: «Олтинни кумушга сотиб олсам (бўладими)?» деб сўради. У зот: «Улардан бирини олсанг, ўртангизда (ҳисоб) чалкашлиги қолган ҳолда шеригингиз сендан ажралиб кетмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ قَالَأَرْسَلَنِي أَبِي إِلَى ابْنِ عُمَرَ فَقُلْتُ أَأَدْخُلُ فَعَرَفَ صَوْتِي فَقَالَ أَيْ بُنَيَّ إِذَا أَتَيْتَ إِلَى قَوْمٍ فَقُلْ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ فَإِنْ رَدُّوا عَلَيْكَ فَقُلْ أَأَدْخُلُ قَالَ ثُمَّ رَأَى ابْنَهُ وَاقِدًا يَجُرُّ إِزَارَهُ فَقَالَ ارْفَعْ إِزَارَكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ لَمْ يَنْظُرْ اللَّهُ إِلَيْهِ

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh) aytdi: Otam meni Ibn Umarning huzuriga yubordi. Men: ‹Kiraymi?› dedim. U ovozimni tanib: «Ey oʻgʻilcham, bir qavmning oldiga kelsang, ‹Assalomu alaykum›, degin; agar ular senga alik qaytarsalar, soʻng ‹Kiraymi?› degin», dedi. Soʻng u oʻgʻli Voqidni izorini sudrab kelayotganini koʻrdi va: «Izoringni koʻtar! Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Kim kiyimini kibrdan sudrab yursa, Alloh unga nazar solmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Отам мени Ибн Умарнинг ҳузурига юборди. Мен: ‹Кирайми?› дедим. У овозимни таниб: «Эй ўғилчам, бир қавмнинг олдига келсанг, ‹Ассалому алайкум›, дегин; агар улар сенга алик қайтарсалар, сўнг ‹Кирайми?› дегин», деди. Сўнг у ўғли Воқидни изорини судраб келаётганини кўрди ва: «Изорингни кўтар! Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким кийимини кибрдан судраб юрса, Аллоҳ унга назар солмайди›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَتَحَرَّ أَحَدُكُمْ أَنْ يُصَلِّيَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَلَا عِنْدَ غُرُوبِهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz quyosh chiqayotgan paytda ham, botayotgan paytda ham namoz oʻqishni qasd qilmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қуёш чиқаётган пайтда ҳам, ботаётган пайтда ҳам намоз ўқишни қасд қилмасин», дедилар.