حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا بَالَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَمَسَّ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ وَإِذَا أَتَى الْخَلاَءَ فَلاَ يَتَمَسَّحْ بِيَمِينِهِ وَإِذَا شَرِبَ فَلاَ يَشْرَبْ نَفَسًا وَاحِدًا " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz kichik hojat chiqarganda, zakarini (jinsiy aʼzosini) oʻng qoʻli bilan ushlamasin; hojatxonaga borganda, oʻng qoʻli bilan (istinjo qilib) artinmasin; suv ichganda esa, bir nafasda (bir koʻtarishda) ichmasin», — dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз кичик ҳожат чиқарганда, закарини (жинсий аъзосини) ўнг қўли билан ушламасин; ҳожатхонага борганда, ўнг қўли билан (истинжо қилиб) артинмасин; сув ичганда эса, бир нафасда (бир кўтаришда) ичмасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، - وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ - أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، دَخَلَ فَسَكَبَتْ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ فَشَرِبَتْ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّهَا مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ وَالطَّوَّافَاتِ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — Kabsha binti Kaʼb ibn Molik (Ibn Abu Qatodaning xotini) shunday dedi: Abu Qatoda (uyga) kirdi va men unga tahorat (uchun) suv quydim. Shunda bir mushuk kelib, undan (suvdan) ichdi; u (Abu Qatoda) idishni mushuk ichib boʻlguncha unga (engashtirib) tutib turdi. Kabsha dedi: U meni oʻziga qarab turganimni koʻrib: «Hayron boʻlyapsanmi, ey jiyanim?» — dedi. Men: «Ha», — dedim. U: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹U (mushuk) nopok emas; u sizlarning atrofingizda aylanib yuradigan (jonzot)lardandir›, — dedilar», — dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — Кабша бинти Каъб ибн Молик (Ибн Абу Қатоданинг хотини) шундай деди: Абу Қатода (уйга) кирди ва мен унга таҳорат (учун) сув қуйдим. Шунда бир мушук келиб, ундан (сувдан) ичди; у (Абу Қатода) идишни мушук ичиб бўлгунча унга (энгаштириб) тутиб турди. Кабша деди: У мени ўзига қараб турганимни кўриб: «Ҳайрон бўляпсанми, эй жияним?» — деди. Мен: «Ҳа», — дедим. У: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹У (мушук) нопок эмас; у сизларнинг атрофингизда айланиб юрадиган (жонзот)лардандир›, — дедилар», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ التَّيْمِيِّ عَنْ نَافِعٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ طَرِيقِ مَكَّةَ تَخَلَّفَ مَعَ أَصْحَابٍ لَهُ مُحْرِمِينَ وَهُوَ غَيْرُ مُحْرِمٍ فَرَأَى حِمَارًا وَحْشِيًّا فَاسْتَوَى عَلَى فَرَسِهِ قَالَ فَسَأَلَ أَصْحَابَهُ أَنْ يُنَاوِلُوهُ سَوْطَهُ فَأَبَوْا فَسَأَلَهُمْ رُمْحَهُ فَأَبَوْا فَأَخَذَهُ ثُمَّ شَدَّ عَلَى الْحِمَارِ فَقَتَلَهُ فَأَكَلَ مِنْهُ بَعْضُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَى بَعْضُهُمْ فَلَمَّا أَدْرَكُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّمَا هِيَ طُعْمَةٌ أَطْعَمَكُمُوهَا اللَّهُ تَعَالَى " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga edi. Makka yoʻlining bir joyiga yetganlarida, u ehromda boʻlmagani holda ehromdagi baʼzi safardoshlari bilan orqada qoldi. Soʻng u yovvoyi eshakni koʻrib qolib, otiga mindi. U safardoshlaridan qamchisini berishlarini soʻradi, ular bermadilar. Keyin nayzasini soʻradi, ular yana bermadilar. Shunda u uni (oʻzi) olib, eshakka tashlanib, uni oʻldirdi. Rasululloh ﷺning baʼzi sahobalari undan yedilar, baʼzilari esa (yeyishdan) bosh tortdilar. Rasululloh ﷺ huzurlariga yetib kelganlarida, undan bu haqda soʻradilar. Shunda u zot: «U Alloh taolo sizlarga yedirgan taomdir, xolos», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эди. Макка йўлининг бир жойига етганларида, у эҳромда бўлмагани ҳолда эҳромдаги баъзи сафардошлари билан орқада қолди. Сўнг у ёввойи эшакни кўриб қолиб, отига минди. У сафардошларидан қамчисини беришларини сўради, улар бермадилар. Кейин найзасини сўради, улар яна бермадилар. Шунда у уни (ўзи) олиб, эшакка ташланиб, уни ўлдирди. Расулуллоҳ ﷺнинг баъзи саҳобалари ундан едилар, баъзилари эса (ейишдан) бош тортдилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига етиб келганларида, ундан бу ҳақда сўрадилар. Шунда у зот: «У Аллоҳ таоло сизларга едирган таомдир, холос», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَصُومُ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قَوْلِهِ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ عُمَرُ قَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ وَمِنْ غَضَبِ رَسُولِهِ . فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَدِّدُهَا حَتَّى سَكَنَ غَضَبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الدَّهْرَ كُلَّهُ قَالَ " لاَ صَامَ وَلاَ أَفْطَرَ " . قَالَ مُسَدَّدٌ " لَمْ يَصُمْ وَلَمْ يُفْطِرْ أَوْ مَا صَامَ وَلاَ أَفْطَرَ " . شَكَّ غَيْلاَنُ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ يَوْمَيْنِ وَيُفْطِرُ يَوْمًا قَالَ " أَوَيُطِيقُ ذَلِكَ أَحَدٌ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا قَالَ " ذَلِكَ صَوْمُ دَاوُدَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمَيْنِ قَالَ " وَدِدْتُ أَنِّي طُوِّقْتُ ذَلِكَ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثٌ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ فَهَذَا صِيَامُ الدَّهْرِ كُلِّهِ وَصِيَامُ عَرَفَةَ إِنِّي أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ وَصَوْمُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ إِنِّي أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, qanday roʻza tutasiz?» dedi. Rasululloh ﷺ uning shu soʻzidan gʻazablandilar. Umar (roziyallohu anhu) buni koʻrgach: «Biz Allohni Rabb, Islomni din, Muhammadni Paygʻambar deb rozi boʻldik. Allohning gʻazabidan va Uning Rasulining gʻazabidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedi. Umar (roziyallohu anhu) bu soʻzlarni Rasululloh ﷺning gʻazablari bosilguncha takrorlayverdi. Soʻng (haligi kishi): «Yo Rasululloh, butun yil davomida roʻza tutadigan kishi haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «U roʻza ham tutmadi, iftor ham qilmadi», dedilar. Musaddad: «Roʻza tutmadi va iftor qilmadi, yoki roʻza ham tutmadi, iftor ham qilmadi», dedi (Gʻaylon shubha qildi). (Haligi kishi): «Yo Rasululloh, ikki kun roʻza tutib, bir kun iftor qiladigan kishi haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Biror kishi bunga toqat qila oladimi?» dedilar. (U): «Yo Rasululloh, bir kun roʻza tutib, bir kun iftor qiladigan kishi haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Bu Dovudning roʻzasidir», dedilar. (U): «Yo Rasululloh, bir kun roʻza tutib, ikki kun iftor qiladigan kishi haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Men shunga toqat qila olishimni juda istardim», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Har oyda uch kun (roʻza tutish) va Ramazondan Ramazongacha (roʻza tutish) — mana shu butun yilning roʻzasidir. Arafa kuni roʻzasi — men undan oldingi yilning va undan keyingi yilning (gunohlarini) Alloh kechirishini umid qilaman. Oshuro kuni roʻzasi — men undan oldingi yilning (gunohlarini) Alloh kechirishini umid qilaman», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, қандай рўза тутасиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унинг шу сўзидан ғазабландилар. Умар (розияллоҳу анҳу) буни кўргач: «Биз Аллоҳни Рабб, Исломни дин, Муҳаммадни Пайғамбар деб рози бўлдик. Аллоҳнинг ғазабидан ва Унинг Расулининг ғазабидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», деди. Умар (розияллоҳу анҳу) бу сўзларни Расулуллоҳ ﷺнинг ғазаблари босилгунча такрорлайверди. Сўнг (ҳалиги киши): «Ё Расулуллоҳ, бутун йил давомида рўза тутадиган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «У рўза ҳам тутмади, ифтор ҳам қилмади», дедилар. Мусаддад: «Рўза тутмади ва ифтор қилмади, ёки рўза ҳам тутмади, ифтор ҳам қилмади», деди (Ғайлон шубҳа қилди). (Ҳалиги киши): «Ё Расулуллоҳ, икки кун рўза тутиб, бир кун ифтор қиладиган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Бирор киши бунга тоқат қила оладими?» дедилар. (У): «Ё Расулуллоҳ, бир кун рўза тутиб, бир кун ифтор қиладиган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Бу Довуднинг рўзасидир», дедилар. (У): «Ё Расулуллоҳ, бир кун рўза тутиб, икки кун ифтор қиладиган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Мен шунга тоқат қила олишимни жуда истардим», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар ойда уч кун (рўза тутиш) ва Рамазондан Рамазонгача (рўза тутиш) — мана шу бутун йилнинг рўзасидир. Арафа куни рўзаси — мен ундан олдинги йилнинг ва ундан кейинги йилнинг (гуноҳларини) Аллоҳ кечиришини умид қиламан. Ошуро куни рўзаси — мен ундан олдинги йилнинг (гуноҳларини) Аллоҳ кечиришини умид қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي عَامِ حُنَيْنٍ فَلَمَّا الْتَقَيْنَا كَانَتْ لِلْمُسْلِمِينَ جَوْلَةٌ - قَالَ - فَرَأَيْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَدْ عَلاَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ - قَالَ - فَاسْتَدَرْتُ لَهُ حَتَّى أَتَيْتُهُ مِنْ وَرَائِهِ فَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ عَلَى حَبْلِ عَاتِقِهِ فَأَقْبَلَ عَلَىَّ فَضَمَّنِي ضَمَّةً وَجَدْتُ مِنْهَا رِيحَ الْمَوْتِ ثُمَّ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَنِي فَلَحِقْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ مَا بَالُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ . ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ رَجَعُوا وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ " . قَالَ فَقُمْتُ ثُمَّ قُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ الثَّانِيَةَ " مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ " قَالَ فَقُمْتُ ثُمَّ قُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ الثَّالِثَةَ فَقُمْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ يَا أَبَا قَتَادَةَ " . قَالَ فَاقْتَصَصْتُ عَلَيْهِ الْقِصَّةَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ صَدَقَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَلَبُ ذَلِكَ الْقَتِيلِ عِنْدِي فَأَرْضِهِ مِنْهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ لاَهَا اللَّهِ إِذًا يَعْمِدُ إِلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَعَنْ رَسُولِهِ فَيُعْطِيكَ سَلَبَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ فَأَعْطِهِ إِيَّاهُ " . فَقَالَ أَبُو قَتَادَةَ فَأَعْطَانِيهِ فَبِعْتُ الدِّرْعَ فَابْتَعْتُ بِهِ مَخْرَفًا فِي بَنِي سَلِمَةَ فَإِنَّهُ لأَوَّلُ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hunayn yili Rasululloh ﷺ bilan birga (jangga) chiqdik. Ikki qoʻshin toʻqnashganda, musulmonlarda chekinish boʻldi. Men mushriklardan bir kishini musulmonlardan birining ustiga chiqib olganini koʻrib qoldim. Shunda men aylanib oʻtib, uning orqasidan keldim-da, qilich bilan yelkasining payiga urdim. U menga oʻgirilib, meni shunday qattiq quchoqladiki, men oʻlim hidini sezdim. Soʻng uni oʻlim oldi va u meni qoʻyib yubordi. Keyin Umar ibn al-Xattobni uchratib: «Odamlarga nima boʻldi?» dedim. U: «Bu Allohning amri», dedi. Soʻng odamlar qaytishdi va Rasululloh ﷺ oʻtirib: «Kim biror kishini oʻldirsa va buni isbotlay olsa, uning salabi (oʻljasi) oʻzigadir», dedilar. Men oʻrnimdan turib: «Menga kim guvohlik beradi?» dedim, soʻng oʻtirdim. Soʻng u zot buni ikkinchi marta aytib: «Kim biror kishini oʻldirsa va buni isbotlay olsa, uning salabi oʻzigadir», dedilar. Men yana turib: «Menga kim guvohlik beradi?» dedim, soʻng oʻtirdim. Soʻng u zot buni uchinchi marta aytdilar, men oʻrnimdan turdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Senga nima boʻldi, ey Abu Qatoda?» dedilar. Men u zotga voqeani aytib berdim. Shunda jamoadan bir kishi: «U rost aytdi, ey Allohning Rasuli, oʻsha oʻldirilgan kishining salabi mening qoʻlimda, uni undan rozi qiling», dedi. Shunda Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu): «Yoʻq, Allohga qasamki, bunday boʻlmaydi! Alloh va Uning Rasuli yoʻlida jang qilgan Allohning sherlaridan biriga qasd qilib, uning salabini senga beradimi?!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U rost aytdi, uni unga ber», dedilar. Abu Qatoda dedi: Bas, u salabni menga berdi. Men sovutni sotib, uning evaziga Banu Salima orasida bir bogʻ sotib oldim. Bu Islom davrida men orttirgan birinchi molim edi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳунайн йили Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (жангга) чиқдик. Икки қўшин тўқнашганда, мусулмонларда чекиниш бўлди. Мен мушриклардан бир кишини мусулмонлардан бирининг устига чиқиб олганини кўриб қолдим. Шунда мен айланиб ўтиб, унинг орқасидан келдим-да, қилич билан елкасининг пайига урдим. У менга ўгирилиб, мени шундай қаттиқ қучоқладики, мен ўлим ҳидини сездим. Сўнг уни ўлим олди ва у мени қўйиб юборди. Кейин Умар ибн ал-Хаттобни учратиб: «Одамларга нима бўлди?» дедим. У: «Бу Аллоҳнинг амри», деди. Сўнг одамлар қайтишди ва Расулуллоҳ ﷺ ўтириб: «Ким бирор кишини ўлдирса ва буни исботлай олса, унинг салаби (ўлжаси) ўзигадир», дедилар. Мен ўрнимдан туриб: «Менга ким гувоҳлик беради?» дедим, сўнг ўтирдим. Сўнг у зот буни иккинчи марта айтиб: «Ким бирор кишини ўлдирса ва буни исботлай олса, унинг салаби ўзигадир», дедилар. Мен яна туриб: «Менга ким гувоҳлик беради?» дедим, сўнг ўтирдим. Сўнг у зот буни учинчи марта айтдилар, мен ўрнимдан турдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга нима бўлди, эй Абу Қатода?» дедилар. Мен у зотга воқеани айтиб бердим. Шунда жамоадан бир киши: «У рост айтди, эй Аллоҳнинг Расули, ўша ўлдирилган кишининг салаби менинг қўлимда, уни ундан рози қилинг», деди. Шунда Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу): «Йўқ, Аллоҳга қасамки, бундай бўлмайди! Аллоҳ ва Унинг Расули йўлида жанг қилган Аллоҳнинг шерларидан бирига қасд қилиб, унинг салабини сенга берадими?!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У рост айтди, уни унга бер», дедилар. Абу Қатода деди: Бас, у салабни менга берди. Мен совутни сотиб, унинг эвазига Бану Салима орасида бир боғ сотиб олдим. Бу Ислом даврида мен орттирган биринчи молим эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو قَتَادَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ لَهُ فَمَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمِلْتُ مَعَهُ فَقَالَ " انْظُرْ " . فَقُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ هَذَانِ رَاكِبَانِ هَؤُلاَءِ ثَلاَثَةٌ حَتَّى صِرْنَا سَبْعَةً . فَقَالَ " احْفَظُوا عَلَيْنَا صَلاَتَنَا " . يَعْنِي صَلاَةَ الْفَجْرِ فَضُرِبَ عَلَى آذَانِهِمْ فَمَا أَيْقَظَهُمْ إِلاَّ حَرُّ الشَّمْسِ فَقَامُوا فَسَارُوا هُنَيَّةً ثُمَّ نَزَلُوا فَتَوَضَّئُوا وَأَذَّنَ بِلاَلٌ فَصَلَّوْا رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ ثُمَّ صَلَّوُا الْفَجْرَ وَرَكِبُوا فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ قَدْ فَرَّطْنَا فِي صَلاَتِنَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لاَ تَفْرِيطَ فِي النَّوْمِ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا سَهَا أَحَدُكُمْ عَنْ صَلاَةٍ فَلْيُصَلِّهَا حِينَ يَذْكُرُهَا وَمِنَ الْغَدِ لِلْوَقْتِ " .
Muso ibn Ismoil bizga Hammoddan, u Sobit al-Bunoniydan, u Abdulloh ibn Raboh al-Ansoriydan, unga Abu Qatoda (roziyallohu anhu) hadis aytib berdi: Nabiy ﷺ bir safarlarida edilar. Rasululloh ﷺ (yoʻldan) bir tomonga ogʻdilar, men ham u zot bilan ogʻdim. U zot: «Qarab tur», dedilar. Men: «Mana bu bir otliq; mana bular ikki otliq; mana bular uchta» dedim, hatto biz yetti kishi boʻldik. Soʻng u zot: «Bizga namozimizni — yaʼni bomdod namozini — saqlab tur», dedilar. Soʻng ularning quloqlariga (uyqu) urildi, ularni quyoshning issigʻidan boshqa narsa uygʻotmadi. Bas, ular turishib, biroz yurishdi, soʻng (tuyadan) tushib taharat olishdi va Bilol azon aytdi. Ular bomdodning ikki rakaat (sunnatini) oʻqishdi, keyin bomdodni oʻqishdi va (tuyaga) minishdi. Ularning baʼzilari baʼzilariga: «Biz namozimizda yoʻl qoʻyibmiz», deyishdi. Nabiy ﷺ: «Uyquda yoʻl qoʻyish (gunoh) yoʻq. Yoʻl qoʻyish faqat uygʻoqlikdadir. Bas, qachon biringiz bir namozdan gʻofil boʻlsa, uni eslagan vaqtida oʻqisin va ertasi kuni (oʻsha namozni) oʻz vaqtida (oʻqisin)», dedilar.Мусо ибн Исмоил бизга Ҳаммоддан, у Собит ал-Бунонийдан, у Абдуллоҳ ибн Рабоҳ ал-Ансорийдан, унга Абу Қатода (розияллоҳу анҳу) ҳадис айтиб берди: Набий ﷺ бир сафарларида эдилар. Расулуллоҳ ﷺ (йўлдан) бир томонга оғдилар, мен ҳам у зот билан оғдим. У зот: «Қараб тур», дедилар. Мен: «Мана бу бир отлиқ; мана булар икки отлиқ; мана булар учта» дедим, ҳатто биз етти киши бўлдик. Сўнг у зот: «Бизга намозимизни — яъни бомдод намозини — сақлаб тур», дедилар. Сўнг уларнинг қулоқларига (уйқу) урилди, уларни қуёшнинг иссиғидан бошқа нарса уйғотмади. Бас, улар туришиб, бироз юришди, сўнг (туядан) тушиб таҳарат олишди ва Билол азон айтди. Улар бомдоднинг икки ракаат (суннатини) ўқишди, кейин бомдодни ўқишди ва (туяга) минишди. Уларнинг баъзилари баъзиларига: «Биз намозимизда йўл қўйибмиз», дейишди. Набий ﷺ: «Уйқуда йўл қўйиш (гуноҳ) йўқ. Йўл қўйиш фақат уйғоқликдадир. Бас, қачон бирингиз бир намоздан ғофил бўлса, уни эслаган вақтида ўқисин ва эртаси куни (ўша намозни) ўз вақтида (ўқисин)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ قَبَضَ أَرْوَاحَكُمْ حَيْثُ شَاءَ وَرَدَّهَا حَيْثُ شَاءَ قُمْ فَأَذِّنْ بِالصَّلاَةِ " . فَقَامُوا فَتَطَهَّرُوا حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ .
Amr ibn Avn bizga Xoliddan, u Husayndan, u Ibn Abu Qatodadan, u Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan shu xabar haqida xabar berdi. U dedi: Bas, (Nabiy ﷺ): «Albatta, Alloh jonlaringizni xohlagan joyida oldi va xohlagan joyida qaytardi. Tur, namozga azon ayt», dedilar. Bas, ular turishib tahorat olishdi. Quyosh koʻtarilgach, Nabiy ﷺ turib odamlarga namoz oʻqib berdilar.Амр ибн Авн бизга Холиддан, у Ҳусайндан, у Ибн Абу Қатодадан, у Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан шу хабар ҳақида хабар берди. У деди: Бас, (Набий ﷺ): «Албатта, Аллоҳ жонларингизни хоҳлаган жойида олди ва хоҳлаган жойида қайтарди. Тур, намозга азон айт», дедилар. Бас, улар туришиб таҳорат олишди. Қуёш кўтарилгач, Набий ﷺ туриб одамларга намоз ўқиб бердилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، - وَهُوَ الطَّيَالِسِيُّ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ أَنْ تُؤَخَّرَ صَلاَةٌ حَتَّى يَدْخُلَ وَقْتُ أُخْرَى " .
al-Abbos al-Anbariy bizga Sulaymon ibn Dovud — u Tayolisiydan, unga Sulaymon — yaʼni Ibnul-Mugʻiyradan, u Sobitdan, u Abdulloh ibn Robohdan, u Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan hadis aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Uyquda yoʻl qoʻyish (gunoh) yoʻq. Yoʻl qoʻyish faqat uygʻoqlikda boʻladi — namozni boshqa (namozning) vaqti kirib qolguncha kechiktirishingdir», dedilar.ал-Аббос ал-Анбарий бизга Сулаймон ибн Довуд — у Таёлисийдан, унга Сулаймон — яъни Ибнул-Муғийрадан, у Собитдан, у Абдуллоҳ ибн Робоҳдан, у Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ҳадис айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйқуда йўл қўйиш (гуноҳ) йўқ. Йўл қўйиш фақат уйғоқликда бўлади — намозни бошқа (намознинг) вақти кириб қолгунча кечиктиришингдир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلْيُصَلِّ سَجْدَتَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَجْلِسَ " .
Qaʼnabiy bizga hadis aytib, Molik bizga hadis aytib, u Omir ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan, u Amr ibn Sulaym az-Zuraqiydan, u Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz masjidga kelsa, oʻtirishdan oldin ikki rakaat namoz oʻqisin», dedilar.Қаънабий бизга ҳадис айтиб, Молик бизга ҳадис айтиб, у Омир ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан, у Амр ибн Сулайм аз-Зурақийдан, у Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз масжидга келса, ўтиришдан олдин икки ракаат намоз ўқисин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ، عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِهِ زَادَ " ثُمَّ لْيَقْعُدْ بَعْدُ إِنْ شَاءَ أَوْ لِيَذْهَبْ لِحَاجَتِهِ " .
Musaddad bizga hadis aytib, Abdulvohid ibn Ziyod bizga hadis aytib, Abu Umays Utba ibn Abdulloh bizga hadis aytib, u Omir ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan, u Bani Zurayqdan boʻlgan bir kishidan, u Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. U bunga: «Soʻng xohlasa oʻtirsin, yoki hojati uchun ketsin», (deganini) qoʻshdi.Мусаддад бизга ҳадис айтиб, Абдулвоҳид ибн Зиёд бизга ҳадис айтиб, Абу Умайс Утба ибн Абдуллоҳ бизга ҳадис айтиб, у Омир ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан, у Бани Зурайқдан бўлган бир кишидан, у Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди. У бунга: «Сўнг хоҳласа ўтирсин, ёки ҳожати учун кетсин», (деганини) қўшди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَكَذَا رَوَاهُ أَيُّوبُ وَحَجَّاجٌ الصَّوَّافُ عَنْ يَحْيَى . وَهِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ يَحْيَى . وَرَوَاهُ مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ وَعَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى وَقَالاَ فِيهِ " حَتَّى تَرَوْنِي وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu) otasidan rivoyat qiladi, Paygʻambar ﷺ: «Namozga iqomat aytilganda, meni koʻrmaguningizcha turmanglar», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Ayyub va Hajjoj as-Savvof Yahyodan shunday rivoyat qilganlar. Hishom ad-Dastavoiy esa: «Yahyo menga (shunday) yozib yubordi», dedi. Va buni Muoviya ibn Sallom hamda Ali ibn al-Muborak Yahyodan rivoyat qilib, unda: «Meni koʻrmaguningizcha (turmanglar) va vazminlikni lozim tutinglar», deb keltirganlar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу) отасидан ривоят қилади, Пайғамбар ﷺ: «Намозга иқомат айтилганда, мени кўрмагунингизча турманглар», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Айюб ва Ҳажжож ас-Саввоф Яҳёдан шундай ривоят қилганлар. Ҳишом ад-Даставоий эса: «Яҳё менга (шундай) ёзиб юборди», деди. Ва буни Муовия ибн Саллом ҳамда Али ибн ал-Муборак Яҳёдан ривоят қилиб, унда: «Мени кўрмагунингизча (турманглар) ва вазминликни лозим тутинглар», деб келтирганлар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، وَبِشْرُ بْنُ بَكْرٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لأَقُومُ إِلَى الصَّلاَةِ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُطَوِّلَ فِيهَا فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأَتَجَوَّزُ كَرَاهِيَةَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمِّهِ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men namozga turib, uni uzaytirmoqchi boʻlaman. Soʻng bolaning yigʻisini eshitib, onasiga mashaqqat tushishini yoqtirmaganim uchun (namozni) qisqartiraman».Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен намозга туриб, уни узайтирмоқчи бўламан. Сўнг боланинг йиғисини эшитиб, онасига машаққат тушишини ёқтирмаганим учун (намозни) қисқартираман».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ الْحَجَّاجِ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى وَأَبِي سَلَمَةَ ثُمَّ اتَّفَقَا - عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِنَا فَيَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَسُورَتَيْنِ وَيُسْمِعُنَا الآيَةَ أَحْيَانًا وَكَانَ يُطَوِّلُ الرَّكْعَةَ الأُولَى مِنَ الظُّهْرِ وَيُقَصِّرُ الثَّانِيَةَ وَكَذَلِكَ فِي الصُّبْحِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga imom boʻlib namoz oʻqir, peshin va asr namozlarining dastlabki ikki rakatida Fotihatul kitob va ikkita sura oʻqir, baʼzan bizga (oʻsha) oyatni eshittirib qoʻyar edilar. U zot peshinning birinchi rakatini choʻzib, ikkinchisini qisqartirar edilar; bomdod namozida ham xuddi shunday qilar edilar. Abu Dovud aytdi: Musaddad Fotihatul kitob va surani zikr qilmadi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга имом бўлиб намоз ўқир, пешин ва аср намозларининг дастлабки икки ракатида Фотиҳатул китоб ва иккита сура ўқир, баъзан бизга (ўша) оятни эшиттириб қўяр эдилар. У зот пешиннинг биринчи ракатини чўзиб, иккинчисини қисқартирар эдилар; бомдод намозида ҳам худди шундай қилар эдилар. Абу Довуд айтди: Мусаддад Фотиҳатул китоб ва сурани зикр қилмади.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، وَأَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، بِبَعْضِ هَذَا وَزَادَ فِي الأُخْرَيَيْنِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ . وَزَادَ عَنْ هَمَّامٍ قَالَ وَكَانَ يُطَوِّلُ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى مَا لاَ يُطَوِّلُ فِي الثَّانِيَةِ وَهَكَذَا فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ وَهَكَذَا فِي صَلاَةِ الْغَدَاةِ .
Abdulloh ibn Abu Qatoda otasi Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan ushbu hadisning bir qismini rivoyat qildi va unda shu ziyodani keltirdi: Soʻnggi ikki rakatda Fotihatul kitobni oʻqirdilar. Hammomdan kelgan rivoyatda esa shu ziyoda bor: U zot birinchi rakatni shunday choʻzar edilarki, ikkinchi rakatni unchalik choʻzmas edilar; asr namozida ham shunday, bomdod namozida ham xuddi shunday qilar edilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода отаси Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ушбу ҳадиснинг бир қисмини ривоят қилди ва унда шу зиёдани келтирди: Сўнгги икки ракатда Фотиҳатул китобни ўқирдилар. Ҳаммомдан келган ривоятда эса шу зиёда бор: У зот биринчи ракатни шундай чўзар эдиларки, иккинчи ракатни унчалик чўзмас эдилар; аср намозида ҳам шундай, бомдод намозида ҳам худди шундай қилар эдилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ فَظَنَنَّا أَنَّهُ يُرِيدُ بِذَلِكَ أَنْ يُدْرِكَ النَّاسُ الرَّكْعَةَ الأُولَى .
Abdulloh ibn Abu Qatoda otasi Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib, u shunday dedi: Biz u zot bu bilan odamlar birinchi rakatga yetib olishlarini istaganlar, deb oʻyladik.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода отаси Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб, у шундай деди: Биз у зот бу билан одамлар биринчи ракатга етиб олишларини истаганлар, деб ўйладик.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي وَهُوَ حَامِلٌ أُمَامَةَ بِنْتَ زَيْنَبَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا سَجَدَ وَضَعَهَا وَإِذَا قَامَ حَمَلَهَا .
Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Omir ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan, u Amr ibn Sulaymdan, u Abu Qatodadan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi. Rasululloh ﷺ Rasulullohning ﷺ qizi Zaynabning qizi Umomani koʻtarib turib namoz oʻqir edilar. Sajda qilganlarida uni qoʻyar, qiyomga turganlarida esa uni koʻtarar edilar.Қаънабий бизга Моликдан, у Омир ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан, у Амр ибн Сулаймдан, у Абу Қатодадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди. Расулуллоҳ ﷺ Расулуллоҳнинг ﷺ қизи Зайнабнинг қизи Умомани кўтариб туриб намоз ўқир эдилар. Сажда қилганларида уни қўяр, қиёмга турганларида эса уни кўтарар эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا قَتَادَةَ، يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ جُلُوسٌ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْمِلُ أُمَامَةَ بِنْتَ أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ وَأُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ صَبِيَّةٌ يَحْمِلُهَا عَلَى عَاتِقِهِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ عَلَى عَاتِقِهِ يَضَعُهَا إِذَا رَكَعَ وَيُعِيدُهَا إِذَا قَامَ حَتَّى قَضَى صَلاَتَهُ يَفْعَلُ ذَلِكَ بِهَا .
Qutayba ibn Said bizga Laysdan, u Said ibn Abu Saiddan, u Amr ibn Sulaym az-Zuraqiydan rivoyat qildi. U Abu Qatodaning (roziyallohu anhu) shunday deganini eshitdi: Biz masjidda oʻtirgan edik, Rasululloh ﷺ Umoma binti Abul Os ibn ar-Robeʼni koʻtarib oldimizga chiqdilar. Uning onasi Rasulullohning ﷺ qizi Zaynab edi. U (Umoma) goʻdak qiz boʻlib, u zot uni yelkalariga koʻtarib olgan edilar. Rasululloh ﷺ u yelkalarida boʻlgani holda namoz oʻqidilar; rukuʼ qilganlarida uni qoʻyar, qiyomga turganlarida qaytadan koʻtarar edilar; namozlarini tugatgunlaricha unga shunday qildilar.Қутайба ибн Саид бизга Лайсдан, у Саид ибн Абу Саиддан, у Амр ибн Сулайм аз-Зурақийдан ривоят қилди. У Абу Қатоданинг (розияллоҳу анҳу) шундай деганини эшитди: Биз масжидда ўтирган эдик, Расулуллоҳ ﷺ Умома бинти Абул Ос ибн ар-Робеъни кўтариб олдимизга чиқдилар. Унинг онаси Расулуллоҳнинг ﷺ қизи Зайнаб эди. У (Умома) гўдак қиз бўлиб, у зот уни елкаларига кўтариб олган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ у елкаларида бўлгани ҳолда намоз ўқидилар; рукуъ қилганларида уни қўяр, қиёмга турганларида қайтадан кўтарар эдилар; намозларини тугатгунларича унга шундай қилдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلصَّلاَةِ فِي الظُّهْرِ أَوِ الْعَصْرِ وَقَدْ دَعَاهُ بِلاَلٌ لِلصَّلاَةِ إِذْ خَرَجَ إِلَيْنَا وَأُمَامَةُ بِنْتُ أَبِي الْعَاصِ بِنْتُ ابْنَتِهِ عَلَى عُنُقِهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مُصَلاَّهُ وَقُمْنَا خَلْفَهُ وَهِيَ فِي مَكَانِهَا الَّذِي هِيَ فِيهِ قَالَ فَكَبَّرَ فَكَبَّرْنَا قَالَ حَتَّى إِذَا أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْكَعَ أَخَذَهَا فَوَضَعَهَا ثُمَّ رَكَعَ وَسَجَدَ حَتَّى إِذَا فَرَغَ مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ قَامَ أَخَذَهَا فَرَدَّهَا فِي مَكَانِهَا فَمَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ بِهَا ذَلِكَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ .
Yahyo ibn Xalaf bizga Abdulaʼlodan, u Muhammaddan — yaʼni Ibn Ishoqdan —, u Said ibn Abu Said al-Maqburiydan, u Amr ibn Sulaym az-Zuraqiydan, u Rasulullohning ﷺ sahobasi Abu Qatodadan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi. U dedi: Biz peshin yoki asr namozi uchun Rasulullohni ﷺ kutib turgan edik, Bilol u zotni namozga chaqirgan edi. Shunda u zot Umoma binti Abul Osni — qizining qizini — boʻyinlariga koʻtarib oldimizga chiqdilar. Rasululloh ﷺ namozgohlarida turdilar, biz ham orqalarida turdik, u (Umoma) esa oʻsha turgan joyida edi. U dedi: U zot takbir aytdilar, biz ham takbir aytdik. U dedi: Rasululloh ﷺ rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida uni olib qoʻyar, soʻng rukuʼ va sajda qilar edilar; sajdadan chiqib qiyomga turganlarida esa uni olib oʻrniga qaytarar edilar. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatgunlaricha har bir rakaatda unga shunday qilib turdilar.Яҳё ибн Халаф бизга Абдулаълодан, у Муҳаммаддан — яъни Ибн Ишоқдан —, у Саид ибн Абу Саид ал-Мақбурийдан, у Амр ибн Сулайм аз-Зурақийдан, у Расулуллоҳнинг ﷺ саҳобаси Абу Қатодадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди. У деди: Биз пешин ёки аср намози учун Расулуллоҳни ﷺ кутиб турган эдик, Билол у зотни намозга чақирган эди. Шунда у зот Умома бинти Абул Осни — қизининг қизини — бўйинларига кўтариб олдимизга чиқдилар. Расулуллоҳ ﷺ намозгоҳларида турдилар, биз ҳам орқаларида турдик, у (Умома) эса ўша турган жойида эди. У деди: У зот такбир айтдилар, биз ҳам такбир айтдик. У деди: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ қилмоқчи бўлганларида уни олиб қўяр, сўнг рукуъ ва сажда қилар эдилар; саждадан чиқиб қиёмга турганларида эса уни олиб ўрнига қайтарар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатгунларича ҳар бир ракаатда унга шундай қилиб турдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَرِهَ الصَّلاَةَ نِصْفَ النَّهَارِ إِلاَّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَقَالَ " إِنَّ جَهَنَّمَ تُسْجَرُ إِلاَّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ مُرْسَلٌ مُجَاهِدٌ أَكْبَرُ مِنْ أَبِي الْخَلِيلِ وَأَبُو الْخَلِيلِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي قَتَادَةَ .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot juma kunidan boshqa kunlari kunduzning oʻrtasida (quyosh tikka kelganda) namoz oʻqishni yoqtirmas edilar va: «Albatta, jahannam juma kunidan boshqa kunlari (shu vaqtda) qizdiriladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu mursal hadisdir. Mujohid Abu Xaliyldan kattaroq, Abu Xaliyl esa Abu Qatodadan eshitmagan.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот жума кунидан бошқа кунлари кундузнинг ўртасида (қуёш тикка келганда) намоз ўқишни ёқтирмас эдилар ва: «Албатта, жаҳаннам жума кунидан бошқа кунлари (шу вақтда) қиздирилади», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу мурсал ҳадисдир. Мужоҳид Абу Халийлдан каттароқ, Абу Халийл эса Абу Қатодадан эшитмаган.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَثَمَّ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ " . أَوْ قَالَ " الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ " . فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا نَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا وَمِنْهُ ضَعْفًا . فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ وَأَعَادَ بُشَيْرٌ الْكَلاَمَ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلاَ أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتُحَدِّثُنِي عَنْ كُتُبِكَ . قَالَ قُلْنَا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِيهٍ إِيهٍ .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) bilan birga edik, oʻsha yerda Bushayr ibn Kaʼb ham bor edi. Imron ibn Husayn rivoyat qilib aytdiki, Rasululloh ﷺ: «Hayo butunlay yaxshidir», yoki: «Hayoning hammasi yaxshidir», dedilar. Shunda Bushayr ibn Kaʼb: «Biz baʼzi kitoblarda hayoning bir qismi vazminlik va salobat keltirishini, bir qismi esa zaiflik keltirishini topamiz», dedi. Imron hadisni qaytardi, Bushayr ham gapini qaytardi. (Rovi) aytdiki: Shunda Imron gʻazablanib, hatto koʻzlari qizarib ketdi va: «Men senga Rasululloh ﷺ dan hadis aytib turibman-u, sen menga oʻz kitoblaringdan gapirasanmi?» dedi. Biz: «Ey Abu Nujayd, boʻldi, boʻldi (yetar)», dedik.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) билан бирга эдик, ўша ерда Бушайр ибн Каъб ҳам бор эди. Имрон ибн Ҳусайн ривоят қилиб айтдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаё бутунлай яхшидир», ёки: «Ҳаёнинг ҳаммаси яхшидир», дедилар. Шунда Бушайр ибн Каъб: «Биз баъзи китобларда ҳаёнинг бир қисми вазминлик ва салобат келтиришини, бир қисми эса заифлик келтиришини топамиз», деди. Имрон ҳадисни қайтарди, Бушайр ҳам гапини қайтарди. (Рови) айтдики: Шунда Имрон ғазабланиб, ҳатто кўзлари қизариб кетди ва: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадис айтиб турибман-у, сен менга ўз китобларингдан гапирасанми?» деди. Биз: «Эй Абу Нужайд, бўлди, бўлди (етар)», дедик.
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ زُهَيْرًا، يَقُولُ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الرُّؤْيَا مِنَ اللَّهِ وَالْحُلْمُ مِنَ الشَّيْطَانِ فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَنْفُثْ عَنْ يَسَارِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ لْيَتَعَوَّذْ مِنْ شَرِّهَا فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Tush (rost roʻyo) Allohdan, yomon tush esa shaytondandir. Bas, sizlardan biror kishi oʻzi yoqtirmaydigan narsani koʻrsa, chap tomoniga uch marta tupursin, soʻng uning yomonligidan (Allohga) panoh tilasin. Shunda u (tush) unga zarar yetkazmaydi», deganlarini eshitdim.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Туш (рост рўё) Аллоҳдан, ёмон туш эса шайтондандир. Бас, сизлардан бирор киши ўзи ёқтирмайдиган нарсани кўрса, чап томонига уч марта тупурсин, сўнг унинг ёмонлигидан (Аллоҳга) паноҳ тиласин. Шунда у (туш) унга зарар етказмайди», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قَتَادَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ لَهُ فَعَطِشُوا فَانْطَلَقَ سَرَعَانُ النَّاسِ فَلَزِمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِلْكَ اللَّيْلَةَ فَقَالَ " حَفِظَكَ اللَّهُ بِمَا حَفِظْتَ بِهِ نَبِيَّهُ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir safarlarida edilar. Odamlar chanqab, tez-tez ketib qolishdi. Men esa oʻsha kechada Rasululloh ﷺ ning yonlarida boʻldim. Shunda u zot: «U Paygʻambarini muhofaza qilganing uchun Alloh seni muhofaza qilsin» dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сафарларида эдилар. Одамлар чанқаб, тез-тез кетиб қолишди. Мен эса ўша кечада Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнларида бўлдим. Шунда у зот: «У Пайғамбарини муҳофаза қилганинг учун Аллоҳ сени муҳофаза қилсин» дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، : أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ لَيْلَةً فَإِذَا هُوَ بِأَبِي بَكْرٍ - رضى الله عنه - يُصَلِّي يَخْفِضُ مِنْ صَوْتِهِ - قَالَ - وَمَرَّ بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَهُوَ يُصَلِّي رَافِعًا صَوْتَهُ - قَالَ - فَلَمَّا اجْتَمَعَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " يَا أَبَا بَكْرٍ مَرَرْتُ بِكَ وَأَنْتَ تُصَلِّي تَخْفِضُ صَوْتَكَ " . قَالَ : قَدْ أَسْمَعْتُ مَنْ نَاجَيْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ وَقَالَ لِعُمَرَ : " مَرَرْتُ بِكَ وَأَنْتَ تُصَلِّي رَافِعًا صَوْتَكَ " . قَالَ فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أُوقِظُ الْوَسْنَانَ وَأَطْرُدُ الشَّيْطَانَ . زَادَ الْحَسَنُ فِي حَدِيثِهِ : فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " يَا أَبَا بَكْرٍ ارْفَعْ مِنْ صَوْتِكَ شَيْئًا " . وَقَالَ لِعُمَرَ : " اخْفِضْ مِنْ صَوْتِكَ شَيْئًا " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kecha (tashqariga) chiqdilar va Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning ovozini pasaytirib namoz oʻqiyotganini koʻrdilar. (Rovi) aytdi: Soʻng Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning yonidan oʻtdilar, u esa ovozini koʻtarib namoz oʻqimoqda edi. (Rovi) aytdi: Ikkovi Paygʻambar ﷺning huzurida toʻplanganlarida, Paygʻambar ﷺ: «Ey Abu Bakr, sening yoningdan oʻtdim, sen ovozingni pasaytirib namoz oʻqiyotgan eding», dedilar. U: «Men kim bilan munojot qilayotgan boʻlsam, oʻshanga eshittirdim, ey Rasululloh», dedi. (Rovi) aytdi: Umarga esa: «Sening yoningdan oʻtdim, sen ovozingni koʻtarib namoz oʻqiyotgan eding», dedilar. (Rovi) aytdi: U: «Ey Rasululloh, men mudroqni uygʻotaman va shaytonni quvaman», dedi. Hasan oʻz hadisida (quyidagini) ziyoda qildi: Shunda Paygʻambar ﷺ: «Ey Abu Bakr, ovozingni biroz koʻtar», dedilar. Umarga esa: «Ovozingni biroz pasaytir», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кеча (ташқарига) чиқдилар ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг овозини пасайтириб намоз ўқиётганини кўрдилар. (Рови) айтди: Сўнг Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ёнидан ўтдилар, у эса овозини кўтариб намоз ўқимоқда эди. (Рови) айтди: Иккови Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида тўпланганларида, Пайғамбар ﷺ: «Эй Абу Бакр, сенинг ёнингдан ўтдим, сен овозингни пасайтириб намоз ўқиётган эдинг», дедилар. У: «Мен ким билан муножот қилаётган бўлсам, ўшанга эшиттирдим, эй Расулуллоҳ», деди. (Рови) айтди: Умарга эса: «Сенинг ёнингдан ўтдим, сен овозингни кўтариб намоз ўқиётган эдинг», дедилар. (Рови) айтди: У: «Эй Расулуллоҳ, мен мудроқни уйғотаман ва шайтонни қуваман», деди. Ҳасан ўз ҳадисида (қуйидагини) зиёда қилди: Шунда Пайғамбар ﷺ: «Эй Абу Бакр, овозингни бироз кўтар», дедилар. Умарга эса: «Овозингни бироз пасайтир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا أَبُو زَكَرِيَّا، يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ السَّيْلَحِينِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَبِي بَكْرٍ " مَتَى تُوتِرُ " قَالَ أُوتِرُ مِنْ أَوَّلِ اللَّيْلِ . وَقَالَ لِعُمَرَ " مَتَى تُوتِرُ " . قَالَ آخِرَ اللَّيْلِ . فَقَالَ لأَبِي بَكْرٍ " أَخَذَ هَذَا بِالْحَزْمِ " . وَقَالَ لِعُمَرَ " أَخَذَ هَذَا بِالْقُوَّةِ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Abu Bakrga: «Sen vitrni qachon oʻqiysan?» dedilar. U: «Vitrni kechaning avvalida oʻqiyman», dedi. Umarga ham: «Sen vitrni qachon oʻqiysan?» dedilar. U: «Kechaning oxirida», dedi. Shunda Abu Bakrga: «Bu ehtiyotkorlik bilan oldi», dedilar. Umarga esa: «Bu quvvat (matonat) bilan oldi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Абу Бакрга: «Сен витрни қачон ўқийсан?» дедилар. У: «Витрни кечанинг аввалида ўқийман», деди. Умарга ҳам: «Сен витрни қачон ўқийсан?» дедилар. У: «Кечанинг охирида», деди. Шунда Абу Бакрга: «Бу эҳтиёткорлик билан олди», дедилар. Умарга эса: «Бу қувват (матонат) билан олди», дедилар.