Ali ibn Abu Tolib

- وعن علي رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ البخيل من ذكرت عنده، فلم يصلِ علي‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Baxil — huzurida men zikr qilinsam-da, menga salavot aytmagan kishidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бахил — ҳузурида мен зикр қилинсам-да, менга салавот айтмаган кишидир», дедилар.

- وعن علي رضي الله عنه قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا قام إلى الصلاة يكون من آخر ما يقول بين التشهد والتسليم‏:‏ ‏"‏اللهم اغفر لي ما قدمت وما أخرت، وما أسررت وما أعلنت، وما أسرفت، وما أنت أعلم به مني، أنت المقدم، وأنت المؤخر، لا إله إلا أنت‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida shunday der edilar: «Yuzimni butun ixlos bilan osmonlaru yerni yaratgan (Zot)ga qaratdim va men mushriklardan emasman. Albatta, namozim, qurbonligim, hayotim va oʻlimim olamlarning Robbi Alloh uchundir. Uning sherigi yoʻq. Men shunga buyurilganman va men musulmonlardanman. Allohim! Sen Malik (Podshoh)san, Sendan oʻzga iloh yoʻq. Sen mening Robbimsan, men esa Sening bandangman. Oʻzimga zulm qildim va gunohimni eʼtirof etdim. Bas, barcha gunohlarimni kechirgin, chunki gunohlarni Sendan oʻzga hech kim kechirmaydi. Meni eng goʻzal axloqqa hidoyat qilgin, uning eng goʻzaliga Sendan oʻzga hech kim hidoyat qilmaydi. Yomon (axloq)ni mendan uzoqlashtirgin, uning yomonini mendan Sendan oʻzga hech kim uzoqlashtirmaydi. Labbayka va saʼdayka (amringga bandaman). Barcha yaxshilik Sening qoʻlingdadir, yomonlik esa Senga (nisbat berilmaydi). Men Sen (tufayli mavjud)man va Senga (qaytaman). Sen barakotlisan va oliysan. Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman». (U zot) ruku qilganlarida shunday der edilar: «Allohim! Sen uchun ruku qildim, Senga iymon keltirdim va Senga taslim boʻldim. Qulogʻim, koʻzim, miyam, suyagim va paylarim Senga boʻysundi». (U zot rukudan) bosh koʻtarganlarida shunday der edilar: «Allohim, ey Robbimiz! Osmonlar toʻla, yer toʻla, ular orasidagi narsa toʻla va undan keyin Oʻzing istagan narsa toʻla hamd Sengadir». (U zot) sajda qilganlarida shunday der edilar: «Allohim! Senga sajda qildim, Senga iymon keltirdim va Senga taslim boʻldim. Yuzim oʻzini yaratgan, shaklga keltirgan, qulogʻini va koʻzini ochgan (Zot)ga sajda qildi. Yaratuvchilarning eng goʻzali boʻlmish Alloh barakotlidir». Soʻng tashahhud bilan salom orasida aytadigan eng oxirgi (soʻzlari) shu boʻlar edi: «Allohim! Avval qilgan, keyin qilgan, yashirin qilgan, oshkora qilgan, isrof qilgan va Sen mendan koʻra yaxshiroq biladigan (gunohlarimni) kechirgin. Sen oldinga oʻtkazuvchisan va Sen orqaga qoldiruvchisan. Sendan oʻzga iloh yoʻq».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида шундай дер эдилар: «Юзимни бутун ихлос билан осмонлару ерни яратган (Зот)га қаратдим ва мен мушриклардан эмасман. Албатта, намозим, қурбонлигим, ҳаётим ва ўлимим оламларнинг Робби Аллоҳ учундир. Унинг шериги йўқ. Мен шунга буюрилганман ва мен мусулмонларданман. Аллоҳим! Сен Малик (Подшоҳ)сан, Сендан ўзга илоҳ йўқ. Сен менинг Роббимсан, мен эса Сенинг бандангман. Ўзимга зулм қилдим ва гуноҳимни эътироф этдим. Бас, барча гуноҳларимни кечиргин, чунки гуноҳларни Сендан ўзга ҳеч ким кечирмайди. Мени энг гўзал ахлоққа ҳидоят қилгин, унинг энг гўзалига Сендан ўзга ҳеч ким ҳидоят қилмайди. Ёмон (ахлоқ)ни мендан узоқлаштиргин, унинг ёмонини мендан Сендан ўзга ҳеч ким узоқлаштирмайди. Лаббайка ва саъдайка (амрингга бандаман). Барча яхшилик Сенинг қўлингдадир, ёмонлик эса Сенга (нисбат берилмайди). Мен Сен (туфайли мавжуд)ман ва Сенга (қайтаман). Сен баракотлисан ва олийсан. Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан». (У зот) руку қилганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳим! Сен учун руку қилдим, Сенга иймон келтирдим ва Сенга таслим бўлдим. Қулоғим, кўзим, миям, суягим ва пайларим Сенга бўйсунди». (У зот рукудан) бош кўтарганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳим, эй Роббимиз! Осмонлар тўла, ер тўла, улар орасидаги нарса тўла ва ундан кейин Ўзинг истаган нарса тўла ҳамд Сенгадир». (У зот) сажда қилганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳим! Сенга сажда қилдим, Сенга иймон келтирдим ва Сенга таслим бўлдим. Юзим ўзини яратган, шаклга келтирган, қулоғини ва кўзини очган (Зот)га сажда қилди. Яратувчиларнинг энг гўзали бўлмиш Аллоҳ баракотлидир». Сўнг ташаҳҳуд билан салом орасида айтадиган энг охирги (сўзлари) шу бўлар эди: «Аллоҳим! Аввал қилган, кейин қилган, яширин қилган, ошкора қилган, исроф қилган ва Сен мендан кўра яхшироқ биладиган (гуноҳларимни) кечиргин. Сен олдинга ўтказувчисан ва Сен орқага қолдирувчисан. Сендан ўзга илоҳ йўқ».

- وعن علي رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال له ولفاطمة، رضي الله عنهما‏:‏ ‏"‏إذا أويتما إلى فراشكما، أو‏:‏ إذا أخذتما مضجعكما - فكبرا ثلاثًا وثلاثين، وسبحا ثلاثًا وثلاثين، واحمدا ثلاثًا وثلاثين‏"‏ وفي رواية‏:‏ التسبيح أربعًا وثلاثين‏"‏ وفي رواية‏:‏ ‏"‏التكبير أربعًا وثلاثين‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga va Fotima (roziyallohu anho)ga: «Toʻshaklaringizga borganingizda — yoki: yotoq joyingizni olganingizda — oʻttiz uch marta takbir (Allohu akbar), oʻttiz uch marta tasbeh (Subhanalloh) va oʻttiz uch marta tahmid (Alhamdulillah) ayting», dedilar. Bir rivoyatda: «Tasbehni oʻttiz toʻrt marta», deyilgan. Yana bir rivoyatda: «Takbirni oʻttiz toʻrt marta», deyilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ва Фотима (розияллоҳу анҳо)га: «Тўшакларингизга борганингизда — ёки: ётоқ жойингизни олганингизда — ўттиз уч марта такбир (Аллоҳу акбар), ўттиз уч марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ) ва ўттиз уч марта таҳмид (Алҳамдулиллаҳ) айтинг», дедилар. Бир ривоятда: «Тасбеҳни ўттиз тўрт марта», дейилган. Яна бир ривоятда: «Такбирни ўттиз тўрт марта», дейилган.

- وعن علي رضي الله عنه قال‏:‏ قال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏قل‏:‏ اللهم اهدني، وسددني‏"‏‏.‏ وفي رواية‏:‏ ‏"‏اللهم إني أسألك الهدى، والسداد‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga aytdilar: «‹Allohim! Meni hidoyat qilgin va meni toʻgʻri yoʻlga sobit qilgin›, deb ayt. Hidoyatni (soʻraganingda) toʻgʻri yoʻlga yoʻllanishni esla, sobitlikni (soʻraganingda) esa oʻqning (nishonga) toʻgʻri tegishini esla».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга айтдилар: «‹Аллоҳим! Мени ҳидоят қилгин ва мени тўғри йўлга собит қилгин›, деб айт. Ҳидоятни (сўраганингда) тўғри йўлга йўлланишни эсла, собитликни (сўраганингда) эса ўқнинг (нишонга) тўғри тегишини эсла».

- وعن علي، رضي الله عنه، أن مكاتبًا جاءه، فقال‏:‏ إني عجزت عن كتابتي‏.‏ فأعني‏.‏ قال‏:‏ ألا أعلمك كلمات علمنيهن رسول الله صلى الله عليه وسلم، لو كان عليك مثل جبل دينا أداه الله عنك‏؟‏ قل‏:‏ ‏"‏اللهم اكفني بحلالك عن حرامك، وأغنني بفضلك عمن سواك‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir mukotab (ozodlik shartnomasi tuzgan qul) uning oldiga kelib: «Men kitobatim (toʻlovim)ni ado etishdan ojiz qoldim, menga yordam ber», dedi. U: «Senga Rasululloh ﷺ menga oʻrgatgan kalimalarni oʻrgataymi? Ustingda Sir togʻicha qarz boʻlsa ham, Alloh uni sening nomingdan ado etadi. ‹Allohumma-kfini bihalalika an haromika, va agʻnini bifazlika amman sivaka (Ey Allohim, meni Oʻzingning halolingla haromingdan kifoya qil, meni Oʻzingning fazling bilan Oʻzingdan boshqadan behojat qil)› deb ayt», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир мукотаб (озодлик шартномаси тузган қул) унинг олдига келиб: «Мен китобатим (тўловим)ни адо этишдан ожиз қолдим, менга ёрдам бер», деди. У: «Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга ўргатган калималарни ўргатайми? Устингда Сир тоғича қарз бўлса ҳам, Аллоҳ уни сенинг номингдан адо этади. ‹Аллоҳумма-кфини биҳалалика ан ҳаромика, ва ағнини бифазлика амман сивака (Эй Аллоҳим, мени Ўзингнинг ҳалолингла ҳаромингдан кифоя қил, мени Ўзингнинг фазлинг билан Ўзингдан бошқадан беҳожат қил)› деб айт», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

- وعن علي قال‏:‏ نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم أن تحلق المرأة رأسها‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه النسائي‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ayol kishi boshini oldirishidan qaytardilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ аёл киши бошини олдиришидан қайтардилар», деди.

- عن عليّ رضي الله عنه قال‏:‏ حفظت عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏لا يتم بعد احتلام، ولا صمات يوم إلى الليل‏"‏‏.‏ قال الخطابي في تفسير هذا الحديث‏:‏ كان من نسك الجاهلية الصمات، فنهوا في الإسلام عن ذلك، وأمروا بالذكر والحديث بالخير‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) aytadilar: Men Rasululloh ﷺdan: «Balogʻatga yetgandan keyin yetimlik (hukmi) yoʻq va kun boʻyi tundan oqshomgacha (gapirmay) jim turish (roʻzasi) ham yoʻq», (deganlarini) yodlab oldim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺдан: «Балоғатга етгандан кейин етимлик (ҳукми) йўқ ва кун бўйи тундан оқшомгача (гапирмай) жим туриш (рўзаси) ҳам йўқ», (деганларини) ёдлаб олдим.

وعن على رضى الله عنه قال‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم أخذ حريراً، فجعله في يمينه، وذهباً فجعله في شماله، ثم قال‏:‏ ‏"‏إن هذين حرام على ذكور أمتي‏"‏‏.‏((رواه أبو داود))

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir ipakni oʻng qoʻllariga, oltinni esa chap qoʻllariga oldilar-da, soʻng: «Bu ikkovi mening ummatimning erkaklariga haromdir», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ипакни ўнг қўлларига, олтинни эса чап қўлларига олдилар-да, сўнг: «Бу иккови менинг умматимнинг эркакларига ҳаромдир», дедилар.

- وعن علي رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ما من مسلم يعود مسلماً غدوة إلا صلى عليه سبعون ألف ملك حتي يمسي، وإن عاده عشية إلا صلى عليه سبعون ألف ملك حتي يصبح، وكان له خريف في الجنة” ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Suvayr ibn Abu Foxitaning otasidan rivoyat qilinadi: U: «Ali (roziyallohu anhu) qoʻlimdan ushlab: ‹Hasanni yoʻqlagani biz bilan boraylik›, dedi. Bordik, uning huzurida Abu Musoni topdik. Shunda Ali: ‹Ey Abu Muso, kasalni yoʻqlagani keldingmi yoki shunchaki ziyorat qilgani keldingmi?› dedi. U: ‹Yoʻq, kasalni yoʻqlagani›, dedi. Shunda Ali: ‹Men Rasululloh ﷺning: ‹Bir musulmon ertalab boshqa bir musulmonni (kasalini) yoʻqlasa, albatta, kechgacha unga yetmish ming farishta salovot aytadi; agar uni kechqurun yoʻqlasa, albatta, tonggacha unga yetmish ming farishta salovot aytadi va unga jannatda bir bogʻ (boʻladi)›, deganlarini eshitganman›, dedi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu — hasan gʻarib hadisdir.Сувайр ибн Абу Фохитанинг отасидан ривоят қилинади: У: «Али (розияллоҳу анҳу) қўлимдан ушлаб: ‹Ҳасанни йўқлагани биз билан борайлик›, деди. Бордик, унинг ҳузурида Абу Мусони топдик. Шунда Али: ‹Эй Абу Мусо, касални йўқлагани келдингми ёки шунчаки зиёрат қилгани келдингми?› деди. У: ‹Йўқ, касални йўқлагани›, деди. Шунда Али: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бир мусулмон эрталаб бошқа бир мусулмонни (касалини) йўқласа, албатта, кечгача унга етмиш минг фаришта саловот айтади; агар уни кечқурун йўқласа, албатта, тонггача унга етмиш минг фаришта саловот айтади ва унга жаннатда бир боғ (бўлади)›, деганларини эшитганман›, деди», деди. Абу Исо айтди: Бу — ҳасан ғариб ҳадисдир.

- عن علي بن أبي طالب، رضي الله عنه قال كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلي قلب العصر أربع ركعات يفصل بينهن بالتسليم على الملائكة المقربين ومن تبعهم من المسلمين والمؤمنين‏.‏ رواه الترمذي وقال حديث حسن‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ asrdan oldin toʻrt rakaat namoz oʻqir, ularning orasini muqarrab farishtalarga va musulmonlar hamda moʻminlardan ularga ergashganlarga salom (berish) bilan ajratardilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Umar va Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Alining hadisi hasan hadisdir. Ishoq ibn Ibrohim asrdan oldingi toʻrt (rakaat)da ajratmaslikni ixtiyor qilib, shu hadis bilan dalil keltirdi. Ishoq aytdi: «Ularning orasini salom bilan ajratardilar» degani — tashahhudni nazarda tutadi. Shofiiy va Ahmad esa kechasi va kunduzi (oʻqiladigan) namozni ikki-ikkidan (deb) koʻrdilar va asrdan oldingi toʻrt (rakaat)da ajratishni ixtiyor qiladilar.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ асрдан олдин тўрт ракаат намоз ўқир, уларнинг орасини муқарраб фаришталарга ва мусулмонлар ҳамда мўминлардан уларга эргашганларга салом (бериш) билан ажратардилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Умар ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Алининг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Ишоқ ибн Иброҳим асрдан олдинги тўрт (ракаат)да ажратмасликни ихтиёр қилиб, шу ҳадис билан далил келтирди. Ишоқ айтди: «Уларнинг орасини салом билан ажратардилар» дегани — ташаҳҳудни назарда тутади. Шофиий ва Аҳмад эса кечаси ва кундузи (ўқиладиган) намозни икки-иккидан (деб) кўрдилар ва асрдан олдинги тўрт (ракаат)да ажратишни ихтиёр қиладилар.

- وعن علي بن أبي طالب رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يصلي قبل العصر ركعتين‏.‏‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ asrdan oldin ikki rakaat oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ асрдан олдин икки ракаат ўқир эдилар.

- وعن علي رضي الله عنه، أن النبي صلى الله عليه وسلم، طرقه وفاطمة ليلا، فقال‏:‏ ‏"‏ألا تصليان‏؟‏‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ (20)

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tunda u bilan Fotimaning huzuriga kelib: «Namoz oʻqimaysizlarmi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, jonlarimiz Allohning qoʻlida, qachon bizni uygʻotishni xohlasa, uygʻotadi», dedim. Men bu gapni aytganimda Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar, soʻng u zotning yuz oʻgirib ketayotib, sonlariga urib: {Inson koʻp narsada janjalkash boʻlgandir} (Kahf 54) deyayotganlarini eshitdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ тунда у билан Фотиманинг ҳузурига келиб: «Намоз ўқимайсизларми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, жонларимиз Аллоҳнинг қўлида, қачон бизни уйғотишни хоҳласа, уйғотади», дедим. Мен бу гапни айтганимда Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар, сўнг у зотнинг юз ўгириб кетаётиб, сонларига уриб: {Инсон кўп нарсада жанжалкаш бўлгандир} (Каҳф 54) деяётганларини эшитдим.

وَعَنْ عَلِيٍّ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: { لَوْ كَانَ اَلدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ أَسْفَلُ اَلْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلَاهُ, وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ } أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُدَ بِإِسْنَادٍ حَسَن ٍ 1‏ .‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Agar din raʼy (shaxsiy fikr) bilan boʻlganida, maxsining tagi ustki (tomoni)dan koʻra mash tortishga loyiqroq boʻlardi; (lekin) men Rasululloh ﷺ ning maxsilarining ustiga mash tortganlarini koʻrganman», — dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Агар дин раъй (шахсий фикр) билан бўлганида, махсининг таги устки (томони)дан кўра маш тортишга лойиқроқ бўларди; (лекин) мен Расулуллоҳ ﷺ нинг махсиларининг устига маш тортганларини кўрганман», — деди.

وَعَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: { جَعَلَ اَلنَّبِيُّ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ لِلْمُسَافِرِ, وَيَوْمًا وَلَيْلَةً لِلْمُقِيمِ.‏ يَعْنِي: فِي اَلْمَسْحِ عَلَى اَلْخُفَّيْنِ } أَخْرَجَهُ مُسْلِم ٌ 1‏ .‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ musofir uchun uch kecha-kunduzni, muqim uchun bir kecha-kunduzni belgiladilar. Yaʼni mahsilarga mash tortish haqida. Muslim rivoyat qilgan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мусофир учун уч кеча-кундузни, муқим учун бир кеча-кундузни белгиладилар. Яъни маҳсиларга маш тортиш ҳақида. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: { كُنْتُ رَجُلاً مَذَّاءً, فَأَمَرْتُ اَلْمِقْدَادَ بْنَ اَلْأَسْوَدِ أَنْ يَسْأَلَ اَلنَّبِيَّ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فَسَأَلَهُ ? فَقَالَ: "فِيهِ اَلْوُضُوءُ } مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ, وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيّ ِ 1‏ .‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mendan koʻp mazi (suyuqlik) chiqar edi; shuning uchun men Miqdodga buni Paygʻambar ﷺ dan soʻrashni iltimos qildim. Miqdod soʻradi. U zot: «(Undan keyin) tahorat olsin», — dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мендан кўп мази (суюқлик) чиқар эди; шунинг учун мен Миқдодга буни Пайғамбар ﷺ дан сўрашни илтимос қилдим. Миқдод сўради. У зот: «(Ундан кейин) таҳорат олсин», — дедилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: { كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-يُقْرِئُنَا اَلْقُرْآنَ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًا } رَوَاهُ اَلْخَمْسَةُ, وَهَذَا لَفْظُ اَلتِّرْمِذِيِّ وَحَسَّنَةُ, وَصَحَّحَهُ اِبْنُ حِبَّان َ 1‏ .‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ junub boʻlmaganlarida bizga Qurʼon oʻrgatar edilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлмаганларида бизга Қуръон ўргатар эдилар».

وَعَنْ عَلِيٍّ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: { اِنْكَسَرَتْ إِحْدَى زَنْدَيَّ فَسَأَلَتْ رَسُولَ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-فَأَمَرَنِي أَنْ أَمْسَحَ عَلَى اَلْجَبَائِرِ } رَوَاهُ اِبْنُ مَاجَه بِسَنَدٍ وَاهٍ جِدًّ ا 1‏ .‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bilaklarimdan biri sindi. Shunda Rasululloh ﷺdan soʻradim, u zot menga taxtakachlar (bogʻlamlar) ustidan mash tortishimni buyurdilar». Ibn Moja juda zaif sanad bilan rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Билакларимдан бири синди. Шунда Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим, у зот менга тахтакачлар (боғламлар) устидан маш тортишимни буюрдилар». Ибн Можа жуда заиф санад билан ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ ‏- رضى الله عنه ‏- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-{ " إِذَا تَقَاضَى إِلَيْكَ رَجُلَانِ, فَلَا تَقْضِ لِلْأَوَّلِ, حَتَّى تَسْمَعَ كَلَامَ اَلْآخَرِ, فَسَوْفَ تَدْرِي كَيْفَ تَقْضِي" .‏ قَالَ 1‏ .‏ عَلِيٌّ: فَمَا زِلْتُ قَاضِيًا بَعْدُ } رَوَاهُ أَحْمَدُ, وَأَبُو دَاوُدَ, وَاَلتِّرْمِذِيُّ وَحَسَّنَهُ, وَقَوَّاهُ اِبْنُ اَلْمَدِينِيُّ, وَصَحَّحَهُ اِبْنُ حِبَّانَ 2‏ .‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga shunday dedilar: «Ikki kishi sening oldingga hukm soʻrab kelsa, ikkinchisining gapini eshitmaguningcha birinchisi (foydasiga) hukm chiqarmagin. Shunda qanday hukm chiqarishni bilib olasan». Ali aytdi: Shundan keyin men hamisha qozi boʻlib qoldim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга шундай дедилар: «Икки киши сенинг олдингга ҳукм сўраб келса, иккинчисининг гапини эшитмагунингча биринчиси (фойдасига) ҳукм чиқармагин. Шунда қандай ҳукм чиқаришни билиб оласан». Али айтди: Шундан кейин мен ҳамиша қози бўлиб қолдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ عَلِيٍّ ‏- رضى الله عنه ‏- { أَنَّهُ كَبَّرَ عَلَى سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ سِتًّا, وَقَالَ: إِنَّهُ بَدْرِيٌّ } رَوَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ 1‏ .‏ وَأَصْلُهُ فِي "اَلْبُخَارِيِّ" 2‏ .‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Sahl ibn Hunayf (janozasi)ga olti (marta) takbir aytdi va: «U Badr (ahli)dandir», dedi. Saʼid ibn Mansur rivoyat qilgan, asli Buxoriyda mavjud.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Саҳл ибн Ҳунайф (жанозаси)га олти (марта) такбир айтди ва: «У Бадр (аҳли)дандир», деди. Саъид ибн Мансур ривоят қилган, асли Бухорийда мавжуд.

عَن عَليّ رَضِي الله عَنهُ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَة فِي بَقِيع الْغَرْقَد فَأَتَانَا النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم فَقعدَ وقعدنا حوله وَمَعَهُ مخصرة فَنَكس فَجعل ينكت بمخصرته ثمَّ قَالَ مَا مِنْكُم من أحد مَا من نفس منفوسة إِلَّا كتب مَكَانهَا من الْجنَّة وَالنَّار وَإِلَّا قد كتب شقية أَو سعيدة فَقَالَ رجل يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدع الْعَمَل فَمن كَانَ منا من أهل السَّعَادَة فسيصير إِلَى عمل أهل السَّعَادَة وَأما من كَانَ منا من أهل الشقاوة فسيصير إِلَى عمل أهل الشقاوة قَالَ أما أهل السَّعَادَة فييسرون لعمل السَّعَادَة وَأما أهل الشقاوة فييسرون لِعَمَلِ الشَّقَاوَةِ ثُمَّ قَرَأَ (فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصدق بِالْحُسْنَى) الْآيَة

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Baqiʼ ul-Gʻarqadda bir janozaga hamroh boʻldik. Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga kelib oʻtirdilar va biz u zotning atrofida oʻtirdik. U zotning qoʻlida kichik bir tayoq bor edi; soʻng u zot boshlarini egib, u (tayoq) bilan yerni chiza boshladilar. Soʻng u zot: «Sizlardan — va yaratilgan har bir jondan — hech biri yoʻqki, uning jannat yoki doʻzaxdagi joyi belgilangan boʻlmasa; uning baxtli yoki badbaxt boʻlishi ham (oldindan) yozilgan», — dedilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, biz oʻzimizga yozilgan (taqdir)ga tayanib, amal(lar)ni tark etmaylikmi? Chunki baxtli boʻlgan kishi baxtli (kishi) amalini, badbaxt boʻlgan kishi esa badbaxt (kishi) amalini qiladi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yaxshi amallar baxtli(lar) uchun, yomon amallar esa badbaxt(lar) uchun osonlashtiriladi», — dedilar. Soʻng u zot (mana bu) oyatlarni oʻqidilar: ‹Kim (sadaqa) bersa va taqvodor boʻlsa hamda eng goʻzal (mukofot)ga ishonsa (Alloh uni oson yoʻlga muyassar qiladi)› (Layl, 5-6).Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Бақиъ ул-Ғарқадда бир жанозага ҳамроҳ бўлдик. Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга келиб ўтирдилар ва биз у зотнинг атрофида ўтирдик. У зотнинг қўлида кичик бир таёқ бор эди; сўнг у зот бошларини эгиб, у (таёқ) билан ерни чиза бошладилар. Сўнг у зот: «Сизлардан — ва яратилган ҳар бир жондан — ҳеч бири йўқки, унинг жаннат ёки дўзахдаги жойи белгиланган бўлмаса; унинг бахтли ёки бадбахт бўлиши ҳам (олдиндан) ёзилган», — дедилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, биз ўзимизга ёзилган (тақдир)га таяниб, амал(лар)ни тарк этмайликми? Чунки бахтли бўлган киши бахтли (киши) амалини, бадбахт бўлган киши эса бадбахт (киши) амалини қилади», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Яхши амаллар бахтли(лар) учун, ёмон амаллар эса бадбахт(лар) учун осонлаштирилади», — дедилар. Сўнг у зот (мана бу) оятларни ўқидилар: ‹Ким (садақа) берса ва тақводор бўлса ҳамда энг гўзал (мукофот)га ишонса (Аллоҳ уни осон йўлга муяссар қилади)› (Лайл, 5-6).

وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِأَرْبَعٍ: يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ بَعَثَنِي بِالْحَقِّ وَيُؤْمِنُ بِالْمَوْتِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَيُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْن مَاجَه

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Banda toʻrt narsaga iymon keltirmaguncha (toʻla) iymon keltirgan boʻlmaydi: Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va meni haq bilan yuborgan Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berishi, oʻlimga iymon keltirishi, oʻlimdan keyin qayta tirilishga iymon keltirishi va taqdirga iymon keltirishi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Dovudning Shuʼbadan (rivoyat qilgan) hadisi mening nazdimda Nazrning hadisidan asahroqdir (sahihroqdir). Uni shu tariqa bir necha kishi Mansurdan, u Ribʼiydan, u Alidan rivoyat qilgan. Bizga al-Jorud soʻzlab berdi: Vakiʼning: «Bizga Ribʼiy Islomda (umuman) hech qachon biror yolgʻon gapirmagani yetib kelgan», deganini eshitdim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда тўрт нарсага иймон келтирмагунча (тўла) иймон келтирган бўлмайди: Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мени ҳақ билан юборган Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик бериши, ўлимга иймон келтириши, ўлимдан кейин қайта тирилишга иймон келтириши ва тақдирга иймон келтириши», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Довуднинг Шуъбадан (ривоят қилган) ҳадиси менинг наздимда Назрнинг ҳадисидан асаҳроқдир (саҳиҳроқдир). Уни шу тариқа бир неча киши Мансурдан, у Рибъийдан, у Алидан ривоят қилган. Бизга ал-Жоруд сўзлаб берди: Вакиънинг: «Бизга Рибъий Исломда (умуман) ҳеч қачон бирор ёлғон гапирмагани етиб келган», деганини эшитдим.

عَن عَليّ رَضِي الله عَنهُ قَالَ سَأَلت خَدِيجَة النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ وَلَدَيْنِ مَاتَا لَهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " هُمَا فِي النَّارِ قَالَ فَلَمَّا رأى الْكَرَاهِيَة فِي وَجْهِهَا قَالَ لَوْ رَأَيْتِ مَكَانَهُمَا لَأَبْغَضْتِهِمَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَوَلَدِي مِنْكَ قَالَ فِي الْجنَّة قَالَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمُؤْمِنِينَ وَأَوْلَادَهُمْ فِي الْجَنَّةِ وَإِنَّ الْمُشْرِكِينَ وَأَوْلَادَهُمْ فِي النَّارِ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذرياتهم)

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xadija Nabiy ﷺdan johiliyat davrida vafot etgan ikki farzandi haqida soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Ular doʻzaxdadir», dedilar. Xadijaning yuzida noxushlik alomatini koʻrgach, u zot: «Agar ularning joyini koʻrsang edi, ularni yomon koʻrar eding», dedilar. U: «Ey Rasululloh, mendan boʻlgan farzandim-chi?» dedi. U zot: «Jannatdadir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Albatta, moʻminlar va ularning farzandlari jannatda, mushriklar va ularning farzandlari doʻzaxdadir», dedilar. Keyin Rasululloh ﷺ: {Iymon keltirib, zurriyotlari ham iymonda ularga ergashganlarga, zurriyotlarini ularga qoʻshib qoʻydik} oyatini oʻqidilar. (Tur 21)Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хадижа Набий ﷺдан жоҳилият даврида вафот этган икки фарзанди ҳақида сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Улар дўзахдадир», дедилар. Хадижанинг юзида нохушлик аломатини кўргач, у зот: «Агар уларнинг жойини кўрсанг эди, уларни ёмон кўрар эдинг», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мендан бўлган фарзандим-чи?» деди. У зот: «Жаннатдадир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мўминлар ва уларнинг фарзандлари жаннатда, мушриклар ва уларнинг фарзандлари дўзахдадир», дедилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ: {Иймон келтириб, зурриётлари ҳам иймонда уларга эргашганларга, зурриётларини уларга қўшиб қўйдик} оятини ўқидилар. (Тур 21)

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُومَ عَلَى بُدْنِهِ وَأَنْ أَتَصَدَّقَ بِلَحْمِهَا وَجُلُودِهَا وَأَجِلَّتِهَا وَأَنْ لَا أُعْطِيَ الْجَزَّارَ مِنْهَا قَالَ: «نَحْنُ نُعْطِيهِ مِنْ عِنْدِنَا»

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga oʻzlarining qurbonlik tuyalari ustida turishni, ularning goʻshti, terilari va egar-yopuqlarini sadaqa qilishni va ulardan qassobga hech narsa bermaslikni buyurdilar. U zot: «Biz unga oʻz tarafimizdan beramiz», — dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ўзларининг қурбонлик туялари устида туришни, уларнинг гўшти, терилари ва эгар-ёпуқларини садақа қилишни ва улардан қассобга ҳеч нарса бермасликни буюрдилар. У зот: «Биз унга ўз тарафимиздан берамиз», — дедилар.

عَن عَليّ قَالَ: أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ فَقَالَ: «احْلِقْ أَوْ قَصِّرْ وَلَا حَرَجَ» . وَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ: ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ. قَالَ: «ارْمِ وَلَا حرج» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ Arafada turdilar va: «Bu — Arafadir, mana shu — turish joyidir, Arafaning hammasi turish joyidir», dedilar. Soʻng quyosh botgach, (u yerdan) qaytib joʻnadilar va Usoma ibn Zaydni ortlariga mindirib oldilar. U zot oʻz odatlaricha qoʻllari bilan (sokinlikka) ishora qilib borardilar, odamlar esa (tuyalarini) oʻngu soʻlga urib (haydashar) edi. U zot ularga oʻgirilib: «Ey odamlar, sizlarga sokinlik (lozim)», derdilar. Soʻng Jamʼ (Muzdalifa)ga keldilar va ularga ikki namozni jamlab (birga) oʻqib berdilar. Tong otganda Quzahga kelib, uning ustida turdilar va: «Bu — Quzahdir, bu — turish joyidir, Jamʼning hammasi turish joyidir», dedilar. Soʻng (u yerdan) qaytib joʻnadilar va Muhassir vodiysiga yetganlarida tuyalarini niqtab haydadilar, u esa vodiydan oʻtib ketguncha tez yurib ketdi. Soʻng (u yerda) toʻxtadilar va Fazlni ortlariga mindirib oldilar. Soʻng jamraga kelib, unga (tosh) otdilar. Soʻng soʻyish joyiga kelib: «Bu — soʻyish joyidir, Minoning hammasi soʻyish joyidir», dedilar. Xasʼam (qabilasi)dan boʻlgan yosh bir juvon (u zotdan) fatvo soʻrab: «Mening otam keksaygan chol, unga Allohning hajdagi farzi yetib keldi, men u uchun haj qilsam, (haji) ado boʻladimi?» dedi. U zot: «Otang uchun haj qil», dedilar. (Roviy) aytdi: U zot Fazlning boʻynini (boshqa tomonga) burdilar. Shunda Abbos: «Ey Allohning Rasuli, nega amakingiz oʻgʻlining boʻynini burdingiz?» dedi. U zot: «Men bir yigit bilan bir juvonni koʻrdim va ularga shayton (yomon narsa qilishidan) ishonmadim», dedilar. Soʻng u zotning oldilariga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, men soch oldirishimdan oldin tavof qildim», dedi. U zot: «Soch ol yoki qisqart, hech qanday gunoh yoʻq», dedilar. (Roviy) aytdi: Yana boshqa biri kelib: «Ey Allohning Rasuli, men tosh otishimdan oldin (qurbonlik) soʻydim», dedi. U zot: «Tosh ot, hech qanday gunoh yoʻq», dedilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u zot Baytga kelib, uni tavof qildilar, soʻng Zamzamga kelib: «Ey Abdulmuttalib oʻgʻillari, agar odamlar sizlarni undan (suv tortishdan) yengib qoʻyishlaridan (qoʻrqmaganimda), albatta men (suv) tortib (bergan) boʻlar edim», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Jobirdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Alining hadisi hasan sahih hadisdir. Biz uni Alining hadisi sifatida faqat shu yoʻldan — Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Ayyoshning hadisidangina bilamiz. Buni Savriydan birdan ortiq (roviy) shu kabi rivoyat qilgan. Ilm ahli huzurida amal shunga binoandirki, ular Arafada peshin bilan asrni peshin vaqtida jamlash (lozim) deb koʻrishgan. Baʼzi ilm ahli: «Agar kishi oʻz manzilida namoz oʻqib, imom bilan (jamoat) namozda hozir boʻlmasa, xohlasa, oʻzi ham imom qilgani kabi ikki namozni jamlaydi», dedilar. (Roviy) aytdi: Zayd ibn Ali — u Ali ibn Abu Tolib alayhissalomning (nabirasi) Husayn ibn Alining oʻgʻlidir.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ Арафада турдилар ва: «Бу — Арафадир, мана шу — туриш жойидир, Арафанинг ҳаммаси туриш жойидир», дедилар. Сўнг қуёш ботгач, (у ердан) қайтиб жўнадилар ва Усома ибн Зайдни ортларига миндириб олдилар. У зот ўз одатларича қўллари билан (сокинликка) ишора қилиб борардилар, одамлар эса (туяларини) ўнгу сўлга уриб (ҳайдашар) эди. У зот уларга ўгирилиб: «Эй одамлар, сизларга сокинлик (лозим)», дердилар. Сўнг Жамъ (Муздалифа)га келдилар ва уларга икки намозни жамлаб (бирга) ўқиб бердилар. Тонг отганда Қузаҳга келиб, унинг устида турдилар ва: «Бу — Қузаҳдир, бу — туриш жойидир, Жамънинг ҳаммаси туриш жойидир», дедилар. Сўнг (у ердан) қайтиб жўнадилар ва Муҳассир водийсига етганларида туяларини ниқтаб ҳайдадилар, у эса водийдан ўтиб кетгунча тез юриб кетди. Сўнг (у ерда) тўхтадилар ва Фазлни ортларига миндириб олдилар. Сўнг жамрага келиб, унга (тош) отдилар. Сўнг сўйиш жойига келиб: «Бу — сўйиш жойидир, Минонинг ҳаммаси сўйиш жойидир», дедилар. Хасъам (қабиласи)дан бўлган ёш бир жувон (у зотдан) фатво сўраб: «Менинг отам кексайган чол, унга Аллоҳнинг ҳаждаги фарзи етиб келди, мен у учун ҳаж қилсам, (ҳажи) адо бўладими?» деди. У зот: «Отанг учун ҳаж қил», дедилар. (Ровий) айтди: У зот Фазлнинг бўйнини (бошқа томонга) бурдилар. Шунда Аббос: «Эй Аллоҳнинг Расули, нега амакингиз ўғлининг бўйнини бурдингиз?» деди. У зот: «Мен бир йигит билан бир жувонни кўрдим ва уларга шайтон (ёмон нарса қилишидан) ишонмадим», дедилар. Сўнг у зотнинг олдиларига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен соч олдиришимдан олдин тавоф қилдим», деди. У зот: «Соч ол ёки қисқарт, ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар. (Ровий) айтди: Яна бошқа бири келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен тош отишимдан олдин (қурбонлик) сўйдим», деди. У зот: «Тош от, ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар. (Ровий) айтди: Сўнг у зот Байтга келиб, уни тавоф қилдилар, сўнг Замзамга келиб: «Эй Абдулмутталиб ўғиллари, агар одамлар сизларни ундан (сув тортишдан) енгиб қўйишларидан (қўрқмаганимда), албатта мен (сув) тортиб (берган) бўлар эдим», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Алининг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Биз уни Алининг ҳадиси сифатида фақат шу йўлдан — Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Айёшнинг ҳадисидангина биламиз. Буни Саврийдан бирдан ортиқ (ровий) шу каби ривоят қилган. Илм аҳли ҳузурида амал шунга биноандирки, улар Арафада пешин билан асрни пешин вақтида жамлаш (лозим) деб кўришган. Баъзи илм аҳли: «Агар киши ўз манзилида намоз ўқиб, имом билан (жамоат) намозда ҳозир бўлмаса, хоҳласа, ўзи ҳам имом қилгани каби икки намозни жамлайди», дедилар. (Ровий) айтди: Зайд ибн Али — у Али ибн Абу Толиб алайҳиссаломнинг (набираси) Ҳусайн ибн Алининг ўғлидир.

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: مَا كَتَبْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْقُرْآنَ وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «الْمَدِينَةُ حَرَامٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى ثَوْرٍ فمنْ أحدَثَ فِيهَا حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ ذمَّةُ المسلمينَ واحدةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ وَمَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عدل» وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا: «مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صرف وَلَا عدل»

Ali (roziyallohu anhu) aytadi: biz Rasululloh ﷺdan Qurʼondan va mana shu sahifada borlardan boshqa hech narsa yozib olmaganmiz. U aytadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Madina haromdir, Oir (togʻi)dan Savr (togʻi)gacha. Kim (unda) biror bidʼat ish qilsa yoki bidʼatchini panoh berib himoya qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin. Undan na farz, na nafl (ibodat) qabul qilinadi. Musulmonlarning zimmasi (himoyasi) bittadir, uni ularning eng pasti (eng oddiyi) ham berishi mumkin. Kim bir musulmonning (bergan) ahdini buzsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin. Undan na farz, na nafl qabul qilinadi. Kim oʻz xojalarining ruxsatisiz boshqa bir qavmni (oʻziga vali) tutsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin. Undan na farz, na nafl qabul qilinadi».Али (розияллоҳу анҳу) айтади: биз Расулуллоҳ ﷺдан Қуръондан ва мана шу саҳифада борлардан бошқа ҳеч нарса ёзиб олмаганмиз. У айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мадина ҳаромдир, Оир (тоғи)дан Савр (тоғи)гача. Ким (унда) бирор бидъат иш қилса ёки бидъатчини паноҳ бериб ҳимоя қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин. Ундан на фарз, на нафл (ибодат) қабул қилинади. Мусулмонларнинг зиммаси (ҳимояси) биттадир, уни уларнинг энг пасти (энг оддийи) ҳам бериши мумкин. Ким бир мусулмоннинг (берган) аҳдини бузса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин. Ундан на фарз, на нафл қабул қилинади. Ким ўз хожаларининг рухсатисиз бошқа бир қавмни (ўзига вали) тутса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин. Ундан на фарз, на нафл қабул қилинади».

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم لعن آكِلَ الرِّبَا وَمُوَكِلَهُ وَكَاتِبَهُ وَمَانِعَ الصَّدَقَةِ وَكَانَ ينْهَى عَن النوح. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ riboni yeguvchi, uni yedirguvchi, uni yozib qoʻyguvchi va sadaqani (zakotni) toʻsuvchini laʼnatladilar. Hamda u zot marsiyaxonlikdan qaytarar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибони егувчи, уни едиргувчи, уни ёзиб қўйгувчи ва садақани (закотни) тўсувчини лаънатладилар. Ҳамда у зот марсияхонликдан қайтарар эдилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن بيْعِ المضطرِّ وعنْ بيْعِ الغَرَرِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ قَبْلَ أَنْ تُدْرِكَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nochor (majbur) kishining savdosidan, gʻarar (nomaʼlumlik) boʻlgan savdodan va meva pishib yetilmasidan oldin uni sotishdan qaytardilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ночор (мажбур) кишининг савдосидан, ғарар (номаълумлик) бўлган савдодан ва мева пишиб етилмасидан олдин уни сотишдан қайтардилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: إِنَّكُمْ تقرؤون هَذِهِ الْآيَةَ: (مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَو دين) وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالدّينِ قبل الْوَصِيَّةِ وَأَنَّ أَعْيَانَ بَنِي الْأُمِّ يَتَوَارَثُونَ دُونَ بَنِي الْعَلَّاتِ الرَّجُلُ يَرِثُ أَخَاهُ لِأَبِيهِ وَأُمِّهِ دُونَ أَخِيهِ لِأَبِيهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَفِي رِوَايَةِ الدَّارِمِيِّ: قَالَ: «الْإِخْوَةُ مِنَ الْأُمِّ يَتَوَارَثُونَ دُونَ بَنِي الْعَلَّاتِ. . .» إِلَى آخِره

Horis (rahimahulloh) Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Sizlar mana bu oyatni: {Vasiyat qilgan vasiyatlaringizdan yoki qarzdan keyin} (Niso 11) deb oʻqiysizlar. Holbuki Rasululloh ﷺ qarzni vasiyatdan oldin (ado qilishga) hukm qilganlar. Hamda ona-bir (ota ham ona ham bir) aka-ukalar bir-biriga meros boʻladilar, faqat ota-bir (lekin onasi boshqa) aka-ukalar (ona-birlar borligida) meros olmaydilar: kishi ota-bir va ona-bir akasiga meros boʻladi, faqat ota-bir akasiga (ona-birlar borligida) emas», dedi. Bizga Bundor, unga Yazid ibn Horun, unga Zakariyo ibn Abu Zoida, u Abu Ishoqdan, u Horisdan, u Alidan, u Nabiy ﷺdan shuning misli (hadisni rivoyat qildi).Ҳорис (раҳимаҳуллоҳ) Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Сизлар мана бу оятни: {Васият қилган васиятларингиздан ёки қарздан кейин} (Нисо 11) деб ўқийсизлар. Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ қарзни васиятдан олдин (адо қилишга) ҳукм қилганлар. Ҳамда она-бир (ота ҳам она ҳам бир) ака-укалар бир-бирига мерос бўладилар, фақат ота-бир (лекин онаси бошқа) ака-укалар (она-бирлар борлигида) мерос олмайдилар: киши ота-бир ва она-бир акасига мерос бўлади, фақат ота-бир акасига (она-бирлар борлигида) эмас», деди. Бизга Бундор, унга Язид ибн Ҳорун, унга Закариё ибн Абу Зоида, у Абу Ишоқдан, у Ҳорисдан, у Алидан, у Набий ﷺдан шунинг мисли (ҳадисни ривоят қилди).

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ: «يَا عَلِيُّ لَا تُبْرِزْ فَخِذَكَ وَلَا تَنْظُرْ إِلَى فَخِذِ حَيٍّ وَلَا مَيِّتٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Ey Ali, uch narsani kechiktirmagin: vaqti kirgan namozni, hozirlangan janozani va munosib juft topilgan eri yoʻq ayolni (uylantirishni)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu gʻarib hadisdir, men uning isnodini muttasil deb hisoblamayman.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Али, уч нарсани кечиктирмагин: вақти кирган намозни, ҳозирланган жанозани ва муносиб жуфт топилган эри йўқ аёлни (уйлантиришни)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ғариб ҳадисдир, мен унинг иснодини муттасил деб ҳисобламайман.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ وَعَنْ أكل لُحُوم الْحمر الإنسية

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa nikohidan va ehli (xonaki) eshaklarning goʻshtini yeyishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа никоҳидан ва эҳли (хонаки) эшакларнинг гўштини ейишдан қайтардилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي بِنْتِ عَمِّكَ حَمْزَةَ؟ فَإِنَّهَا أَجْمَلُ فَتَاةٍ فِي قُرَيْشٍ فَقَالَ لَهُ: «أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ حَمْزَةَ أَخِي مَنِ الرَّضَاعَةِ؟ وَأَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا حرم من النّسَب؟» . رَوَاهُ مُسلم

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, amakingiz Hamzaning qiziga (uylanishni) xohlaysizmi? U Qurayshdagi eng goʻzal qizdir», dedim. Shunda u zot menga: «Hamza sut orqali (emishgan) akam ekanini bilmaysanmi? Alloh nasab orqali harom qilgan narsalarni sut (emizish) orqali ham harom qilgandir», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, амакингиз Ҳамзанинг қизига (уйланишни) хоҳлайсизми? У Қурайшдаги энг гўзал қиздир», дедим. Шунда у зот менга: «Ҳамза сут орқали (эмишган) акам эканини билмайсанми? Аллоҳ насаб орқали ҳаром қилган нарсаларни сут (эмизиш) орқали ҳам ҳаром қилгандир», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا طَلَاقَ قَبْلَ نِكَاحٍ وَلَا عَتَاقَ إِلَّا بَعْدَ مِلْكٍ وَلَا وِصَالَ فِي صِيَامٍ وَلَا يُتْمَ بَعْدَ احْتِلَامٍ وَلَا رَضَاعَ بَعْدَ فِطَامٍ وَلَا صَمْتَ يَوْمٍ إِلَى اللَّيْلِ» . رَوَاهُ فِي شَرْحِ السُّنَّةِ

Miswar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Nikohdan oldin taloq yoʻq va egalik qilishdan oldin ozod qilish yoʻqdir», dedilar.Мисwар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Никоҳдан олдин талоқ йўқ ва эгалик қилишдан олдин озод қилиш йўқдир», дедилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَبْلُغَ وَعَنِ الْمَعْتُوهِ حَتَّى يعقل ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنُ مَاجَهْ عَنْهُمَا

Ali (alayhissalom)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: (Nabiy ﷺ): «Uch (toifa)dan qalam koʻtarilgan: uygʻonguniga qadar uxlab yotgandan, balogʻatga yetguniga qadar boladan va aqli yetguniga qadar majnundan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Uni Ibn Jurayj ham Qosim ibn Yaziddan, u Ali (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib, unda: «va aqldan ozgan keksadan», deb ziyoda qildi.Али (алайҳиссалом)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилади: (Набий ﷺ): «Уч (тоифа)дан қалам кўтарилган: уйғонгунига қадар ухлаб ётгандан, балоғатга етгунига қадар боладан ва ақли етгунига қадар мажнундан», дедилар. Абу Довуд айтди: Уни Ибн Журайж ҳам Қосим ибн Язиддан, у Али (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилиб, унда: «ва ақлдан озган кексадан», деб зиёда қилди.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: وَهَبَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غلامين أَخَوَيْنِ فَبعث أَحدهمَا فَقَالَ لي رَسُول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا عَلِيُّ مَا فَعَلَ غُلَامُكَ؟» فَأَخْبَرْتُهُ. فَقَالَ: «رُدُّهُ رُدُّهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga aka-uka boʻlgan ikki qulni hadya qildilar. Men ulardan birini sotib yubordim. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Ey Ali, quling nima boʻldi?» dedilar. Men u zotga (sotganimni) aytdim. U zot: «Uni qaytar, uni qaytar!» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli savdoda asirlar orasini, ona bilan bolasi orasini, ota bilan bolasi orasini hamda aka-ukalar va opa-singillar orasini ajratishni makruh sanaganlar. Baʼzi ilm ahli esa Islom yurtida tugʻilgan (qullar) orasini ajratishga ruxsat berganlar. Birinchi soʻz koʻproq sahihdir. Ibrohim an-Naxaiydan rivoyat qilinishicha, u savdoda ona bilan bolasi orasini ajratgan ekan, bu haqda undan soʻralganda: «Men buni undan (onadan) ruxsat soʻragan edim, u rozi boʻldi», debdi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ака-ука бўлган икки қулни ҳадя қилдилар. Мен улардан бирини сотиб юбордим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Али, қулинг нима бўлди?» дедилар. Мен у зотга (сотганимни) айтдим. У зот: «Уни қайтар, уни қайтар!» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли савдода асирлар орасини, она билан боласи орасини, ота билан боласи орасини ҳамда ака-укалар ва опа-сингиллар орасини ажратишни макруҳ санаганлар. Баъзи илм аҳли эса Ислом юртида туғилган (қуллар) орасини ажратишга рухсат берганлар. Биринчи сўз кўпроқ саҳиҳдир. Иброҳим ан-Нахаийдан ривоят қилинишича, у савдода она билан боласи орасини ажратган экан, бу ҳақда ундан сўралганда: «Мен буни ундан (онадан) рухсат сўраган эдим, у рози бўлди», дебди.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْمُسْلِمُونَ تَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَيَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ وَيَرُدُّ عَلَيْهِمْ أَقْصَاهُمْ وَهُمْ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ أَلَا لَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ وَلَا ذُو عَهْدٍ فِي عَهْدِه» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَرَوَاهُ ابْن مَاجَه عَن ابْن عَبَّاس

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonlarning qonlari teng, ular oʻzlaridan boshqalarga qarshi yakdildirlar. Ularning eng pastdarajalisi bergan omonlik ham (barchasi nomidan) amal qiladi va eng uzoqdagilariga ham (oʻlja qaytarib) beriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонларнинг қонлари тенг, улар ўзларидан бошқаларга қарши якдилдирлар. Уларнинг энг пастдаражалиси берган омонлик ҳам (барчаси номидан) амал қилади ва энг узоқдагиларига ҳам (ўлжа қайтариб) берилади», дедилар.

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ: دِيَةُ شِبْهِ الْعَمْدِ أَثْلَاثًا ثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَأَرْبَعٌ وَثَلَاثُونَ ثَنِيَّةً إِلَى بَازِلِ عَامِهَا كُلُّهَا خَلِفَاتٌ وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: فِي الْخَطَأ أَربَاعًا: خَمْسَة وَعِشْرُونَ حِقَّةً وَخَمْسٌ وَعِشْرُونَ جَذَعَةً وَخَمْسٌ وَعِشْرُونَ بَنَاتِ لَبُونٍ وَخَمْسٌ وَعِشْرُونَ بَنَاتِ مَخَاضٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Osim ibn Zamradan, u Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilishicha, u zot shibhi amd (qasdga oʻxshash xato qotillik) toʻgʻrisida shunday degan: «Uchdan, yaʼni oʻttiz uchta hiqqa (uchga toʻlib, toʻrtga kirgan tuya), oʻttiz uchta jazaʼa (toʻrtga toʻlib, beshga kirgan tuya) va sanniya yoshidan oʻsha yilning bozil (toʻqqizinchi yil) yoshigacha boʻlgan oʻttiz toʻrtta tuya — barchasi boʻgʻoz boʻlsin».Осим ибн Замрадан, у Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилишича, у зот шибҳи амд (қасдга ўхшаш хато қотиллик) тўғрисида шундай деган: «Учдан, яъни ўттиз учта ҳиққа (учга тўлиб, тўртга кирган туя), ўттиз учта жазаъа (тўртга тўлиб, бешга кирган туя) ва санния ёшидан ўша йилнинг бозил (тўққизинчи йил) ёшигача бўлган ўттиз тўртта туя — барчаси бўғоз бўлсин».

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «سَيَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ حُدَّاثُ الْأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ لَا يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّ فِي قَتْلِهِمْ أَجْرًا لمن قَتلهمْ يَوْم الْقِيَامَة»

(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Men sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis aytsam, vallohi, U zot haqida yolgʻon (gapirish)dan koʻra osmondan (yerga) qulashim menga sevimliroqdir. Lekin men sizlarga oʻzim bilan sizlarning oraringizdagi (urush tadbiri haqida) gapirsam — (bilingki,) urush — hiyladir (aldovdir). Albatta, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: «Oxirzamonda yoshlari kichik (yosh), aqllari yengil (nodon) bir qavm chiqadi; ular xaloyiqning eng yaxshi soʻzini (Qurʼondan) aytadilar, (lekin) iymonlari halqumlaridan (tomoqlaridan) oshib oʻtmaydi; ular dindan — xuddi oʻq ovdan (otilib) chiqqanidek — chiqib ketadilar. Bas, ularni qaerda uchratsangiz, oʻldiringlar; chunki ularni oʻldirishda — ularni oʻldirgan kishi uchun — Qiyomat kuni ajr bordir», dedilar.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис айцам, валлоҳи, У зот ҳақида ёлғон (гапириш)дан кўра осмондан (ерга) қулашим менга севимлироқдир. Лекин мен сизларга ўзим билан сизларнинг орарингиздаги (уруш тадбири ҳақида) гапирсам — (билингки,) уруш — ҳийладир (алдовдир). Албатта, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: «Охирзамонда ёшлари кичик (ёш), ақллари енгил (нодон) бир қавм чиқади; улар халойиқнинг энг яхши сўзини (Қуръондан) айтадилар, (лекин) иймонлари ҳалқумларидан (томоқларидан) ошиб ўтмайди; улар диндан — худди ўқ овдан (отилиб) чиққанидек — чиқиб кетадилар. Бас, уларни қаэрда учрацангиз, ўлдиринглар; чунки уларни ўлдиришда — уларни ўлдирган киши учун — Қиёмат куни ажр бордир», дедилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ يَهُودِيَّةً كَانَتْ تَشْتِمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَقَعُ فِيهِ فَخَنَقَهَا رَجُلٌ حَتَّى مَاتَتْ فَأَبْطَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَمَهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy ayol Nabiy ﷺni soʻkar va u zotning haqlarida yomon gaplar aytar edi. Shunda bir kishi uni boʻgʻib, oʻldirib qoʻydi. Rasululloh ﷺ uning qonini behuda (qisossiz) deb hukm qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий аёл Набий ﷺни сўкар ва у зотнинг ҳақларида ёмон гаплар айтар эди. Шунда бир киши уни бўғиб, ўлдириб қўйди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қонини беҳуда (қисоссиз) деб ҳукм қилдилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَقِيمُوا عَلَى أَرِقَّائِكُمُ الْحَدَّ مَنْ أُحْصِنَ مِنْهُمْ وَمَنْ لَمْ يُحْصَنْ فَإِنَّ أَمَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَنَتْ فَأَمَرَنِي أَنْ أَجْلِدَهَا فَإِذَا هِيَ حَدِيثُ عَهْدٍ بِنِفَاسٍ فَخَشِيتُ إِنْ أَنَا جَلَدْتُهَا أَنْ أَقْتُلَهَا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَحْسَنْتَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَفِي رِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ: قَالَ: «دَعْهَا حَتَّى يَنْقَطِعَ دَمُهَا ثُمَّ أَقِمْ عَلَيْهَا الْحَدَّ وَأَقِيمُوا الْحُدُودَ عَلَى مَا مَلَكَتْ أَيْمَانكُم»

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali xutba qilib, dedi: «Ey odamlar, choʻri va qullaringizga had joriy qilinglar — ulardan turmush qurganiga ham, turmush qurmaganiga ham. Chunki Rasululloh ﷺ ning bir choʻrilari zino qilgan edi, u zot menga uni qamchilashni buyurdilar. Shunda u yaqindagina koʻzi yorigan (tuqqan) ekan, men uni qamchilasam oʻldirib qoʻyishimdan qoʻrqdim. Buni Nabiy ﷺ ga aytsam, u zot: ‹Yaxshi qilibsan›, dedilar.»Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али хутба қилиб, деди: «Эй одамлар, чўри ва қулларингизга ҳад жорий қилинглар — улардан турмуш қурганига ҳам, турмуш қурмаганига ҳам. Чунки Расулуллоҳ ﷺ нинг бир чўрилари зино қилган эди, у зот менга уни қамчилашни буюрдилар. Шунда у яқиндагина кўзи ёриган (туққан) экан, мен уни қамчиласам ўлдириб қўйишимдан қўрқдим. Буни Набий ﷺ га айтсам, у зот: ‹Яхши қилибсан›, дедилар.»

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَصَابَ حَدًّا فَعُجِّلَ عُقُوبَتَهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِّيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَة وَمن أصَاب حد فستره اللَّهُ عليهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ فِي شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ هَذَا الْبَاب خَال عَن الْفَصْل الثَّالِث

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim hadd (joriy qilinadigan gunoh) qilsa-yu, uning jazosi dunyoda tezlatib berilsa, Alloh bandasiga oxiratda jazoni takror qaytaradigan darajada (adolatsiz emas, balki) undan adolatliroqdir. Kim hadd qilsa-yu, Alloh uni yopib, avf etsa, Alloh allaqachon avf qilgan narsasiga qaytadigan darajada (past emas, balki) undan karamliroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Bu — ahli ilmning soʻzidir. Biz hech kim zino yoki oʻgʻirlik yoki may ichish sababli birovni kofir deb hukm qilganini bilmaymiz.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким ҳадд (жорий қилинадиган гуноҳ) қилса-ю, унинг жазоси дунёда тезлатиб берилса, Аллоҳ бандасига охиратда жазони такрор қайтарадиган даражада (адолатсиз эмас, балки) ундан адолатлироқдир. Ким ҳадд қилса-ю, Аллоҳ уни ёпиб, авф этса, Аллоҳ аллақачон авф қилган нарсасига қайтадиган даражада (паст эмас, балки) ундан карамлироқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Бу — аҳли илмнинг сўзидир. Биз ҳеч ким зино ёки ўғирлик ёки май ичиш сабабли бировни кофир деб ҳукм қилганини билмаймиз.