حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ أَيُّوبَ، كُلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي خَيْثَمَةَ وَفِي حَدِيثِ أَيُّوبَ مِنَ الزِّيَادَةِ قَالَ جَعَلَ الأَنْصَارُ يُعْمِرُونَ الْمُهَاجِرِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمْسِكُوا عَلَيْكُمْ أَمْوَالَكُمْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Abu Xaysamaning hadisi maʼnosida rivoyat qilinadi. Unda quyidagi ziyoda (qoʻshimcha) bor: Ansorlar muhojirlarga umro qilib bera boshladilar, shunda Rasululloh ﷺ: «Mol-mulklaringizni oʻzingizda ushlab turing», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Абу Хайсаманинг ҳадиси маъносида ривоят қилинади. Унда қуйидаги зиёда (қўшимча) бор: Ансорлар муҳожирларга умро қилиб бера бошладилар, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мол-мулкларингизни ўзингизда ушлаб туринг», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَعْمَرَتِ امْرَأَةٌ بِالْمَدِينَةِ حَائِطًا لَهَا ابْنًا لَهَا ثُمَّ تُوُفِّيَ وَتُوُفِّيَتْ بَعْدَهُ وَتَرَكَتْ وَلَدًا وَلَهُ إِخْوَةٌ بَنُونَ لِلْمُعْمِرَةِ فَقَالَ وَلَدُ الْمُعْمِرَةِ رَجَعَ الْحَائِطُ إِلَيْنَا وَقَالَ بَنُو الْمُعْمَرِ بَلْ كَانَ لأَبِينَا حَيَاتَهُ وَمَوْتَهُ . فَاخْتَصَمُوا إِلَى طَارِقٍ مَوْلَى عُثْمَانَ فَدَعَا جَابِرًا فَشَهِدَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَى لِصَاحِبِهَا فَقَضَى بِذَلِكَ طَارِقٌ ثُمَّ كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَأَخْبَرَهُ ذَلِكَ وَأَخْبَرَهُ بِشَهَادَةِ جَابِرٍ فَقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ صَدَقَ جَابِرٌ . فَأَمْضَى ذَلِكَ طَارِقٌ . فَإِنَّ ذَلِكَ الْحَائِطَ لِبَنِي الْمُعْمَرِ حَتَّى الْيَوْمِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir ayol oʻz bogʻini oʻgʻliga umro qilib berdi, soʻng (oʻgʻli) vafot etdi, keyin ayolning oʻzi ham undan keyin vafot etdi va bir farzand qoldirdi, (umro qilib bergan) ayolning oʻgʻillari — (bu farzandning) amakilari ham bor edi. Umro qilib bergan ayolning farzandlari: «Bogʻ bizga qaytdi», dedilar. Umro berilganning oʻgʻillari esa: «Yoʻq, u tirikligida ham, oʻlimida ham otamizniki edi», dedilar. Bas, ular Usmonning ozod qilingan quli Toriqning huzurida daʼvolashdilar. (Toriq) Jobirni chaqirdi, u esa Rasululloh ﷺ umroni egasiga (qoldirib) hukm qilganiga guvohlik berdi, shunga koʻra Toriq hukm chiqardi, soʻng Abdulmalikka yozdi va unga buni xabar qildi, hamda Jobirning guvohligini xabar qildi. Abdulmalik: «Jobir rost aytdi», dedi. Shunda Toriq buni (hukmni) joriy qildi. Bas, bu bogʻ shu kungacha umro berilganlarning farzandlariniki boʻlib kelmoqda.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мадинада бир аёл ўз боғини ўғлига умро қилиб берди, сўнг (ўғли) вафот этди, кейин аёлнинг ўзи ҳам ундан кейин вафот этди ва бир фарзанд қолдирди, (умро қилиб берган) аёлнинг ўғиллари — (бу фарзанднинг) амакилари ҳам бор эди. Умро қилиб берган аёлнинг фарзандлари: «Боғ бизга қайтди», дедилар. Умро берилганнинг ўғиллари эса: «Йўқ, у тириклигида ҳам, ўлимида ҳам отамизники эди», дедилар. Бас, улар Усмоннинг озод қилинган қули Ториқнинг ҳузурида даъволашдилар. (Ториқ) Жобирни чақирди, у эса Расулуллоҳ ﷺ умрони эгасига (қолдириб) ҳукм қилганига гувоҳлик берди, шунга кўра Ториқ ҳукм чиқарди, сўнг Абдулмаликка ёзди ва унга буни хабар қилди, ҳамда Жобирнинг гувоҳлигини хабар қилди. Абдулмалик: «Жобир рост айтди», деди. Шунда Ториқ буни (ҳукмни) жорий қилди. Бас, бу боғ шу кунгача умро берилганларнинг фарзандлариники бўлиб келмоқда.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Umro joizdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умро жоиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْعُمْرَى مِيرَاثٌ لأَهْلِهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Umro egasi (unga layoqatli)lar uchun merosdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умро эгаси (унга лаёқатли)лар учун меросдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ . قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ أَوَّلَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: ansorlardan bir kishi oʻzining bir qulini oʻzi oʻlganidan keyin ozod boʻladigan qilib (mudabbar qilib) qoʻygan edi, undan boshqa moli yoʻq edi. Bu xabar Nabiy ﷺ ga yetib bordi. Shunda u zot: «Uni mendan kim sotib oladi?» — dedilar. Bas, uni Nuaym ibn Abdulloh sakkiz yuz dirhamga sotib oldi va uni (pulni) u zotga topshirdi. Amr dedi: men Jobir ibn Abdullohning: «U qibt quli edi, avvalgi yili vafot etgan», deyotganini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ансорлардан бир киши ўзининг бир қулини ўзи ўлганидан кейин озод бўладиган қилиб (мудаббар қилиб) қўйган эди, ундан бошқа моли йўқ эди. Бу хабар Набий ﷺ га етиб борди. Шунда у зот: «Уни мендан ким сотиб олади?» — дедилар. Бас, уни Нуайм ибн Абдуллоҳ саккиз юз дирҳамга сотиб олди ва уни (пулни) у зотга топширди. Амр деди: мен Жобир ибн Абдуллоҳнинг: «У қибт қули эди, аввалги йили вафот этган», деётганини эшитдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، رُمْحٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُدَبَّرِ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan mudabbar haqida Hammodning Amr ibn Dinordan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshash (hadis) rivoyat qilinadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан мудаббар ҳақида Ҳаммоднинг Амр ибн Динордан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ وَرَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ وَامْرَأَتَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishini, yahudiylardan boʻlgan bir kishini va uning ayolini rajm qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Аслам (қабиласи)дан бўлган бир кишини, яҳудийлардан бўлган бир кишини ва унинг аёлини ражм қилдилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ وَفْدَ، ثَقِيفٍ سَأَلُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ فَكَيْفَ بِالْغُسْلِ فَقَالَ " أَمَّا أَنَا فَأُفْرِغُ عَلَى رَأْسِي ثَلاَثًا " . قَالَ ابْنُ سَالِمٍ فِي رِوَايَتِهِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ وَقَالَ إِنَّ وَفْدَ ثَقِيفٍ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saqif (qabilasi)ning vakillari Paygʻambar ﷺ dan soʻrab: «Albatta bizning yerimiz sovuq yerdir; bas, gʻusl qanday (qilinadi)?» dedilar. Shunda U Zot: «Men esa boshimga uch marta (suv) quyaman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сақиф (қабиласи)нинг вакиллари Пайғамбар ﷺ дан сўраб: «Албатта бизнинг еримиз совуқ ердир; бас, ғусл қандай (қилинади)?» дедилар. Шунда У Зот: «Мен эса бошимга уч марта (сув) қуяман», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اغْتَسَلَ مِنْ جَنَابَةٍ صَبَّ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِنْ مَاءٍ . فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ إِنَّ شَعْرِي كَثِيرٌ . قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ أَخِي كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ مِنْ شَعْرِكَ وَأَطْيَبَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qilganlarida, boshlaridan uch hovuch suv quyar edilar. Shunda al-Hasan ibn Muhammad unga: «Albatta mening sochim koʻp (qalin)» dedi. Jobir dedi: Men unga: «Ey ukam (jiyanim), Rasululloh ﷺ ning sochlari sening sochingdan koʻproq (qalinroq) va xushboʻyroq edi» dedim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилганларида, бошларидан уч ҳовуч сув қуяр эдилар. Шунда ал-Ҳасан ибн Муҳаммад унга: «Албатта менинг сочим кўп (қалин)» деди. Жобир деди: Мен унга: «Эй укам (жияним), Расулуллоҳ ﷺ нинг сочлари сенинг сочингдан кўпроқ (қалинроқ) ва хушбўйроқ эди» дедим.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَاللَّفْظُ، لَهُمَا - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ لَمَّا بُنِيَتِ الْكَعْبَةُ ذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعَبَّاسٌ يَنْقُلاَنِ حِجَارَةً فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اجْعَلْ إِزَارَكَ عَلَى عَاتِقِكَ مِنَ الْحِجَارَةِ . فَفَعَلَ فَخَرَّ إِلَى الأَرْضِ وَطَمَحَتْ عَيْنَاهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ " إِزَارِي إِزَارِي " . فَشَدَّ عَلَيْهِ إِزَارَهُ . قَالَ ابْنُ رَافِعٍ فِي رِوَايَتِهِ عَلَى رَقَبَتِكَ . وَلَمْ يَقُلْ عَلَى عَاتِقِكَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kaʼba qurilayotganda, Nabiy ﷺ va Abbos tosh tashir edilar. Abbos Nabiy ﷺ ga: «Izoringni yelkangga toshdan (himoya uchun) qoʻy», dedi. (Nabiy ﷺ) shunday qildilar, shunda (u zot) yerga qulab, koʻzlari osmonga tikildi; soʻng turib: «Izorim, izorim!» dedilar. Soʻng izorini (yana mahkam) bogʻlab oldilar. Ibn Rofiʼ oʻz rivoyatida «yelkangga» oʻrniga «boʻyningga» dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Каъба қурилаётганда, Набий ﷺ ва Аббос тош ташир эдилар. Аббос Набий ﷺ га: «Изорингни елкангга тошдан (ҳимоя учун) қўй», деди. (Набий ﷺ) шундай қилдилар, шунда (у зот) ерга қулаб, кўзлари осмонга тикилди; сўнг туриб: «Изорим, изорим!» дедилар. Сўнг изорини (яна маҳкам) боғлаб олдилар. Ибн Рофиъ ўз ривоятида «елкангга» ўрнига «бўйнингга» деди.
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْقُلُ مَعَهُمُ الْحِجَارَةَ لِلْكَعْبَةِ وَعَلَيْهِ إِزَارُهُ فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ عَمُّهُ يَا ابْنَ أَخِي لَوْ حَلَلْتَ إِزَارَكَ فَجَعَلْتَهُ عَلَى مَنْكِبِكَ دُونَ الْحِجَارَةِ - قَالَ - فَحَلَّهُ فَجَعَلَهُ عَلَى مَنْكِبِهِ فَسَقَطَ مَغْشِيًّا عَلَيْهِ - قَالَ - فَمَا رُؤِيَ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ عُرْيَانًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ular bilan birga Kaʼba uchun tosh tashir, ustida izori bor edi. Amakisi Abbos unga: «Ey ogʻam (ukam)ning oʻgʻli! Izoringni yechib, toshdan (himoya uchun) yelkangga qoʻysang (boʻlardi)», dedi. (Jobir) dedi: Shunda (u zot) uni yechib, yelkasiga qoʻydi-yu, behush boʻlib yiqildi. (Jobir) dedi: Shu kundan keyin u zot hech qachon yalangʻoch koʻrilmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ улар билан бирга Каъба учун тош ташир, устида изори бор эди. Амакиси Аббос унга: «Эй оғам (укам)нинг ўғли! Изорингни ечиб, тошдан (ҳимоя учун) елкангга қўйсанг (бўларди)», деди. (Жобир) деди: Шунда (у зот) уни ечиб, елкасига қўйди-ю, беҳуш бўлиб йиқилди. (Жобир) деди: Шу кундан кейин у зот ҳеч қачон яланғоч кўрилмади.
وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لِعَلِيٍّ وَزُهَيْرٍ - قَالَ عَلِيٌّ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرًا يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَرْبُ خَدْعَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Urush — bu hiyladir», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уруш — бу ҳийладир», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمِسْوَرِ، الزُّهْرِيُّ كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لِلزُّهْرِيِّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ فَإِنَّهُ قَدْ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ " . فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ ائْذَنْ لِي فَلأَقُلْ قَالَ " قُلْ " . فَأَتَاهُ فَقَالَ لَهُ وَذَكَرَ مَا بَيْنَهُمَا وَقَالَ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ قَدْ أَرَادَ صَدَقَةً وَقَدْ عَنَّانَا . فَلَمَّا سَمِعَهُ قَالَ وَأَيْضًا وَاللَّهِ لَتَمَلُّنَّهُ . قَالَ إِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاهُ الآنَ وَنَكْرَهُ أَنْ نَدَعَهُ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَى أَىِّ شَىْءٍ يَصِيرُ أَمْرُهُ - قَالَ - وَقَدْ أَرَدْتُ أَنْ تُسْلِفَنِي سَلَفًا قَالَ فَمَا تَرْهَنُنِي قَالَ مَا تُرِيدُ . قَالَ تَرْهَنُنِي نِسَاءَكُمْ قَالَ أَنْتَ أَجْمَلُ الْعَرَبِ أَنَرْهَنُكَ نِسَاءَنَا قَالَ لَهُ تَرْهَنُونِي أَوْلاَدَكُمْ . قَالَ يُسَبُّ ابْنُ أَحَدِنَا فَيُقَالُ رُهِنَ فِي وَسْقَيْنِ مِنْ تَمْرٍ . وَلَكِنْ نَرْهَنُكَ اللأْمَةَ - يَعْنِي السِّلاَحَ - قَالَ فَنَعَمْ . وَوَاعَدَهُ أَنْ يَأْتِيَهُ بِالْحَارِثِ وَأَبِي عَبْسِ بْنِ جَبْرٍ وَعَبَّادِ بْنِ بِشْرٍ قَالَ فَجَاءُوا فَدَعَوْهُ لَيْلاً فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ غَيْرُ عَمْرٍو قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ إِنِّي لأَسْمَعُ صَوْتًا كَأَنَّهُ صَوْتُ دَمٍ قَالَ إِنَّمَا هَذَا مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ وَرَضِيعُهُ وَأَبُو نَائِلَةَ إِنَّ الْكَرِيمَ لَوْ دُعِيَ إِلَى طَعْنَةٍ لَيْلاً لأَجَابَ . قَالَ مُحَمَّدٌ إِنِّي إِذَا جَاءَ فَسَوْفَ أَمُدُّ يَدِي إِلَى رَأْسِهِ فَإِذَا اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَدُونَكُمْ قَالَ فَلَمَّا نَزَلَ نَزَلَ وَهُوَ مُتَوَشِّحٌ فَقَالُوا نَجِدُ مِنْكَ رِيحَ الطِّيبِ قَالَ نَعَمْ تَحْتِي فُلاَنَةُ هِيَ أَعْطَرُ نِسَاءِ الْعَرَبِ . قَالَ فَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَشُمَّ مِنْهُ قَالَ نَعَمْ فَشُمَّ . فَتَنَاوَلَ فَشَمَّ ثُمَّ قَالَ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَعُودَ قَالَ فَاسْتَمْكَنَ مِنْ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ دُونَكُمْ . قَالَ فَقَتَلُوهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kaʼb ibn Ashrafning (chorasini koʻradigan) kim bor? Chunki u Alloh va Uning Rasulini ozorladi», dedilar. Shunda Muhammad ibn Maslama: «Yo Rasululloh! Uni mening oʻldirishimni xohlaysizmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. (Muhammad): «(U bilan oʻzimcha) gaplashishimga ruxsat bering», dedi. U zot: «Gapir», dedilar. Soʻng (Muhammad) uning oldiga kelib, unga (gap) aytdi va ikkovi oʻrtasidagi (eski doʻstlik)ni zikr qilib: «Bu kishi (Muhammad ﷺ) sadaqa (yigʻishni) istab, bizni juda qiynab qoʻydi», dedi. (Kaʼb) buni eshitganda: «Yana ham (qiynaydi); Allohga qasamki, undan albatta zerikasanlar», dedi. (Muhammad): «Biz endi unga ergashib boʻldik, ishi qanday tus olishini koʻrmagunimizcha uni tashlab ketishni xush koʻrmaymiz», dedi. (Muhammad) dedi: «Sendan bir qarz olmoqchi edim». (Kaʼb): «Menga nimani garovga qoʻyasan?» dedi. (Muhammad): «Nimani istaysan?» dedi. (Kaʼb): «Ayollaringizni menga garovga qoʻyinglar», dedi. (Muhammad): «Sen arablarning eng koʻrkamisan, ayollarimizni senga garovga qoʻyamizmi?» dedi. (Kaʼb) unga: «Bolalaringizni menga garovga qoʻyinglar», dedi. (Muhammad): «Birimizning oʻgʻli soʻkilib, ‹u ikki vasq xurmoga garovga qoʻyilgan edi› deyiladi-ku. Lekin biz senga laʼmani — yaʼni qurol-yarogʻni — garovga qoʻyamiz», dedi. (Kaʼb): «Mayli, boʻpti», dedi. Va (Muhammad) unga Horis, Abu Abs ibn Jabr va Abbod ibn Bishr bilan kelishini vaʼda qildi. (Jobir) dedi: Soʻng ular kelib, uni kechasi (tashqariga) chaqirishdi, u ularning oldiga tushib bordi. Sufyon dedi: Amrdan boshqa(rovchi)si aytdi: Uning xotini unga: «Men qondek tovushni eshityapman», dedi. (Kaʼb): «Bu faqat Muhammad ibn Maslama, uning emikdoshi va Abu Noila, xolos. Olijanob kishi kechasi nayza (sanchish)ga chaqirilsa ham, javob beradi», dedi. Muhammad (hamrohlariga): «U kelganda, men qoʻlimni uning boshiga uzataman; uni mahkam ushlaganimda, sizlar (oʻz ishingizni qilinglar)», dedi. (Jobir) dedi: U (Kaʼb) tushganda, beliga (qilich) bogʻlagan holda tushdi. Ular: «Sendan xushboʻy hid kelyapti», dedilar. (Kaʼb): «Ha, yonimda arab ayollari ichida eng atirboʻyi falon (xotin) bor», dedi. (Muhammad): «Undan hidlashimga ruxsat berasanmi?» dedi. (Kaʼb): «Ha, hidla», dedi. Shunda (Muhammad) qoʻlini olib hidladi, soʻng: «Yana hidlashimga ruxsat berasanmi?» dedi. (Jobir) dedi: Soʻng (Muhammad) uning boshini mahkam ushlab, keyin: «(Oʻz ishingizni qilinglar)», dedi. (Jobir) dedi: Shunda ular uni oʻldirishdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Каъб ибн Ашрафнинг (чорасини кўрадиган) ким бор? Чунки у Аллоҳ ва Унинг Расулини озорлади», дедилар. Шунда Муҳаммад ибн Маслама: «Ё Расулуллоҳ! Уни менинг ўлдиришимни хоҳлайсизми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (Муҳаммад): «(У билан ўзимча) гаплашишимга рухсат беринг», деди. У зот: «Гапир», дедилар. Сўнг (Муҳаммад) унинг олдига келиб, унга (гап) айтди ва иккови ўртасидаги (эски дўстлик)ни зикр қилиб: «Бу киши (Муҳаммад ﷺ) садақа (йиғишни) истаб, бизни жуда қийнаб қўйди», деди. (Каъб) буни эшитганда: «Яна ҳам (қийнайди); Аллоҳга қасамки, ундан албатта зерикасанлар», деди. (Муҳаммад): «Биз энди унга эргашиб бўлдик, иши қандай тус олишини кўрмагунимизча уни ташлаб кетишни хуш кўрмаймиз», деди. (Муҳаммад) деди: «Сендан бир қарз олмоқчи эдим». (Каъб): «Менга нимани гаровга қўясан?» деди. (Муҳаммад): «Нимани истайсан?» деди. (Каъб): «Аёлларингизни менга гаровга қўйинглар», деди. (Муҳаммад): «Сен арабларнинг энг кўркамисан, аёлларимизни сенга гаровга қўямизми?» деди. (Каъб) унга: «Болаларингизни менга гаровга қўйинглар», деди. (Муҳаммад): «Биримизнинг ўғли сўкилиб, ‹у икки васқ хурмога гаровга қўйилган эди› дейилади-ку. Лекин биз сенга лаъмани — яъни қурол-яроғни — гаровга қўямиз», деди. (Каъб): «Майли, бўпти», деди. Ва (Муҳаммад) унга Ҳорис, Абу Абс ибн Жабр ва Аббод ибн Бишр билан келишини ваъда қилди. (Жобир) деди: Сўнг улар келиб, уни кечаси (ташқарига) чақиришди, у уларнинг олдига тушиб борди. Суфён деди: Амрдан бошқа(ровчи)си айтди: Унинг хотини унга: «Мен қондек товушни эшитяпман», деди. (Каъб): «Бу фақат Муҳаммад ибн Маслама, унинг эмикдоши ва Абу Ноила, холос. Олижаноб киши кечаси найза (санчиш)га чақирилса ҳам, жавоб беради», деди. Муҳаммад (ҳамроҳларига): «У келганда, мен қўлимни унинг бошига узатаман; уни маҳкам ушлаганимда, сизлар (ўз ишингизни қилинглар)», деди. (Жобир) деди: У (Каъб) тушганда, белига (қилич) боғлаган ҳолда тушди. Улар: «Сендан хушбўй ҳид келяпти», дедилар. (Каъб): «Ҳа, ёнимда араб аёллари ичида энг атирбўйи фалон (хотин) бор», деди. (Муҳаммад): «Ундан ҳидлашимга рухсат берасанми?» деди. (Каъб): «Ҳа, ҳидла», деди. Шунда (Муҳаммад) қўлини олиб ҳидлади, сўнг: «Яна ҳидлашимга рухсат берасанми?» деди. (Жобир) деди: Сўнг (Муҳаммад) унинг бошини маҳкам ушлаб, кейин: «(Ўз ишингизни қилинглар)», деди. (Жобир) деди: Шунда улар уни ўлдиришди.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " النَّاسُ تَبَعٌ لِقُرَيْشٍ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dedilar: «Yaxshilikda ham, yomonlikda ham odamlar Qurayshga ergashuvchidir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дедилар: «Яхшиликда ҳам, ёмонликда ҳам одамлар Қурайшга эргашувчидир».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ أَلْفًا وَأَرْبَعَمِائَةٍ فَبَايَعْنَاهُ وَعُمَرُ آخِذٌ بِيَدِهِ تَحْتَ الشَّجَرَةِ وَهِيَ سَمُرَةٌ . وَقَالَ بَايَعْنَاهُ عَلَى أَلاَ نَفِرَّ . وَلَمْ نُبَايِعْهُ عَلَى الْمَوْتِ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Hudaybiya kunida bir ming toʻrt yuz kishi edik, biz unga (Paygʻambar ﷺ ga) bayʼat qildik. Umar daraxt ostida u zotning qoʻlidan ushlab turardi, u (daraxt) samura (yantoq) daraxti edi. Biz unga qochmaslik ustiga bayʼat qildik, oʻlim ustiga bayʼat qilmadik.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Ҳудайбия кунида бир минг тўрт юз киши эдик, биз унга (Пайғамбар ﷺ га) байъат қилдик. Умар дарахт остида у зотнинг қўлидан ушлаб турарди, у (дарахт) самура (янтоқ) дарахти эди. Биз унга қочмаслик устига байъат қилдик, ўлим устига байъат қилмадик.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، ح وَحَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي الطَّحَّانَ - كِلاَهُمَا يَقُولُ عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَوْ كُنَّا مِائَةَ أَلْفٍ لَكَفَانَا كُنَّا خَمْسَ عَشْرَةَ مِائَةً .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Agar biz bir yuz ming boʻlganimizda ham, u (suv) bizga kifoya qilardi. Biz oʻn besh yuz kishi edik.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Агар биз бир юз минг бўлганимизда ҳам, у (сув) бизга кифоя қиларди. Биз ўн беш юз киши эдик.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لِسَعِيدٍ - أَخْبَرَنَا
سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ أَيْنَ أَنَا يَا، رَسُولَ اللَّهِ إِنْ قُتِلْتُ قَالَ "
فِي الْجَنَّةِ " . فَأَلْقَى تَمَرَاتٍ كُنَّ فِي يَدِهِ ثُمَّ قَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ . وَفِي حَدِيثِ سُوَيْدٍ قَالَ رَجُلٌ
لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh! Agar oʻldirilsam, men qayerda boʻlaman?» dedi. (Rasululloh ﷺ): «Jannatda», dedilar. Shunda u qoʻlidagi (bir necha) xurmolarni tashlab yubordi, soʻng oʻldirilguncha jang qildi. Suvaydning hadisida esa: «Bir kishi Uhud kuni Nabiy ﷺ ga aytdi», deb (keladi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Агар ўлдирилсам, мен қаерда бўламан?» деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Жаннатда», дедилар. Шунда у қўлидаги (бир неча) хурмоларни ташлаб юборди, сўнг ўлдирилгунча жанг қилди. Сувайднинг ҳадисида эса: «Бир киши Уҳуд куни Набий ﷺ га айтди», деб (келади).
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ،
قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَقَالَ " إِنَّ بِالْمَدِينَةِ لَرِجَالاً مَا سِرْتُمْ
مَسِيرًا وَلاَ قَطَعْتُمْ وَادِيًا إِلاَّ كَانُوا مَعَكُمْ حَبَسَهُمُ الْمَرَضُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Nabiy ﷺ bilan bir gʻazotda edik. (U zot): «Albatta, Madinada shunday kishilar borki, siz qaysi yoʻlni bosib oʻtsangiz, qaysi vodiyni kesib oʻtsangiz, ular siz bilan birga (savobda hamroh) boʻlganlar. Ularni kasallik ushlab qoldi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Набий ﷺ билан бир ғазотда эдик. (У зот): «Албатта, Мадинада шундай кишилар борки, сиз қайси йўлни босиб ўтсангиз, қайси водийни кесиб ўтсангиз, улар сиз билан бирга (савобда ҳамроҳ) бўлганлар. Уларни касаллик ушлаб қолди», дедилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ،
قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ
إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Ummatimdan bir toifa haq (yoʻli) ustida jang qilib, gʻolib boʻlgan holda qiyomat kunigacha davom etaveradi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Умматимдан бир тоифа ҳақ (йўли) устида жанг қилиб, ғолиб бўлган ҳолда қиёмат кунигача давом этаверади».
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى،
- وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ " أَمْهِلُوا
حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلاً - أَىْ عِشَاءً - كَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotda birga edik. Madinaga yetib kelganimizda (uylarimizga) kirmoqchi boʻldik. Shunda u zot: «Sochi toʻzigan (ayol) tarasin, eri (uzoq) safarda boʻlgan (ayol) (avratidan) tukni olib tozalansin deb, toki kechqurun — yaʼni xuftonda kiradigan boʻlguncha — sabr qilinglar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотда бирга эдик. Мадинага етиб келганимизда (уйларимизга) кирмоқчи бўлдик. Шунда у зот: «Сочи тўзиган (аёл) тарасин, эри (узоқ) сафарда бўлган (аёл) (авратидан) тукни олиб тозалансин деб, токи кечқурун — яъни хуфтонда кирадиган бўлгунча — сабр қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ عَامِرٍ،
عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قَدِمَ أَحَدُكُمْ لَيْلاً فَلاَ يَأْتِيَنَّ أَهْلَهُ
طُرُوقًا حَتَّى تَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ وَتَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz kechasi (safardan) kelsa, eri (uzoq) safarda boʻlgan (ayol) (avratidan) tukni olib tozalanmaguncha va sochi toʻzigan (ayol) sochini taramaguncha, oilasining oldiga kechasi (kutilmaganda) kelmasin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз кечаси (сафардан) келса, эри (узоқ) сафарда бўлган (аёл) (авратидан) тукни олиб тозаланмагунча ва сочи тўзиган (аёл) сочини тарамагунча, оиласининг олдига кечаси (кутилмаганда) келмасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح
وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنَا
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّرَ عَلَيْنَا أَبَا عُبَيْدَةَ نَتَلَقَّى عِيرًا لِقُرَيْشٍ وَزَوَّدَنَا جِرَابًا
مِنْ تَمْرٍ لَمْ يَجِدْ لَنَا غَيْرَهُ فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ يُعْطِينَا تَمْرَةً تَمْرَةً - قَالَ - فَقُلْتُ كَيْفَ كُنْتُمْ
تَصْنَعُونَ بِهَا قَالَ نَمَصُّهَا كَمَا يَمَصُّ الصَّبِيُّ ثُمَّ نَشْرَبُ عَلَيْهَا مِنَ الْمَاءِ فَتَكْفِينَا يَوْمَنَا إِلَى
اللَّيْلِ وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصِيِّنَا الْخَبَطَ ثُمَّ نَبُلُّهُ بِالْمَاءِ فَنَأْكُلُهُ قَالَ وَانْطَلَقْنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ
فَرُفِعَ لَنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ كَهَيْئَةِ الْكَثِيبِ الضَّخْمِ فَأَتَيْنَاهُ فَإِذَا هِيَ دَابَّةٌ تُدْعَى الْعَنْبَرَ
قَالَ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَيْتَةٌ ثُمَّ قَالَ لاَ بَلْ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي
سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدِ اضْطُرِرْتُمْ فَكُلُوا قَالَ فَأَقَمْنَا عَلَيْهِ شَهْرًا وَنَحْنُ ثَلاَثُ مِائَةٍ حَتَّى سَمِنَّا قَالَ
وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا نَغْتَرِفُ مِنْ وَقْبِ عَيْنِهِ بِالْقِلاَلِ الدُّهْنَ وَنَقْتَطِعُ مِنْهُ الْفِدَرَ كَالثَّوْرِ - أَوْ كَقَدْرِ
الثَّوْرِ - فَلَقَدْ أَخَذَ مِنَّا أَبُو عُبَيْدَةَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ رَجُلاً فَأَقْعَدَهُمْ فِي وَقْبِ عَيْنِهِ وَأَخَذَ ضِلَعًا
مِنْ أَضْلاَعِهِ فَأَقَامَهَا ثُمَّ رَحَلَ أَعْظَمَ بَعِيرٍ مَعَنَا فَمَرَّ مِنْ تَحْتِهَا وَتَزَوَّدْنَا مِنْ لَحْمِهِ وَشَائِقَ
فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " هُوَ رِزْقٌ
أَخْرَجَهُ اللَّهُ لَكُمْ فَهَلْ مَعَكُمْ مِنْ لَحْمِهِ شَىْءٌ فَتُطْعِمُونَا " . قَالَ فَأَرْسَلْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم مِنْهُ فَأَكَلَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni (jangga) joʻnatib, ustimizga Abu Ubaydani amir qilib tayinladilar; biz Quraysh karvonini kutib olmoqchi (poylamoqchi) edik. (U zot) bizga bir xalta xurmo ozuqa qilib berdilar, bizga undan boshqa narsa topolmadilar. Abu Ubayda bizga (kuniga) bittadan xurmo berib turardi. (Roviy) dedi: Men: ‹Uni nima qilardingiz?› — deb soʻradim. U dedi: ‹Goʻdak emgandek emardik, soʻng ustidan suv ichardik, shu bizga kunimizdan tunimizgacha kifoya qilardi. Tayoqlarimiz bilan (daraxt) bargini qoqib tushirar, soʻng uni suvga hoʻllab yer edik›. Dengiz sohili boʻylab yurdik. Birdan dengiz sohilida bizga katta tepalik koʻrinishidagi narsa koʻzga tashlandi. Uning oldiga keldik, qarasak, u anbar deb ataladigan jonivor ekan. Abu Ubayda: ‹(Bu) oʻlaksa›, dedi. Soʻng: ‹Yoʻq, bal biz Rasululloh ﷺ ning elchilarimiz, Alloh yoʻlidamiz va siz nochor (och) qoldingiz, shuning uchun yeyaveringlar›, dedi. Biz uning yonida bir oy turdik, biz uch yuz kishi edik, hatto semirib ketdik. Mana, biz uning koʻzining chuqurchasidan kosalar bilan moy olayotganimizni va undan hoʻkizdek — yoki hoʻkiz kattaligida — boʻlaklar kesib olayotganimizni koʻrgan edik. Abu Ubayda bizdan oʻn uch kishini olib, ularni uning koʻz chuqurchasiga oʻtqazdi. Uning qovurgʻalaridan birini olib tikladi, soʻng biz bilan birga boʻlgan eng katta tuyaga egar urib, (uni) uning ostidan oʻtkazdi. Biz uning goʻshtidan qoqlangan boʻlaklar ozuqa qilib oldik. Madinaga qaytib kelganimizda, Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldik va buni u zotga aytib berdik. Shunda u zot: ‹U Alloh sizlar uchun chiqargan rizq. Uning goʻshtidan oldingizda biror narsa bormi, bizga ham yedirsangiz?› — dedilar. Biz Rasululloh ﷺ ga undan (bir boʻlak) yubordik, u zot uni yedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни (жангга) жўнатиб, устимизга Абу Убайдани амир қилиб тайинладилар; биз Қурайш карвонини кутиб олмоқчи (пойламоқчи) эдик. (У зот) бизга бир халта хурмо озуқа қилиб бердилар, бизга ундан бошқа нарса тополмадилар. Абу Убайда бизга (кунига) биттадан хурмо бериб турарди. (Ровий) деди: Мен: ‹Уни нима қилардингиз?› — деб сўрадим. У деди: ‹Гўдак эмгандек эмардик, сўнг устидан сув ичардик, шу бизга кунимиздан тунимизгача кифоя қиларди. Таёқларимиз билан (дарахт) баргини қоқиб туширар, сўнг уни сувга ҳўллаб ер эдик›. Денгиз соҳили бўйлаб юрдик. Бирдан денгиз соҳилида бизга катта тепалик кўринишидаги нарса кўзга ташланди. Унинг олдига келдик, қарасак, у анбар деб аталадиган жонивор экан. Абу Убайда: ‹(Бу) ўлакса›, деди. Сўнг: ‹Йўқ, бал биз Расулуллоҳ ﷺ нинг элчиларимиз, Аллоҳ йўлидамиз ва сиз ночор (оч) қолдингиз, шунинг учун еяверинглар›, деди. Биз унинг ёнида бир ой турдик, биз уч юз киши эдик, ҳатто семириб кетдик. Мана, биз унинг кўзининг чуқурчасидан косалар билан мой олаётганимизни ва ундан ҳўкиздек — ёки ҳўкиз катталигида — бўлаклар кесиб олаётганимизни кўрган эдик. Абу Убайда биздан ўн уч кишини олиб, уларни унинг кўз чуқурчасига ўтқазди. Унинг қовурғаларидан бирини олиб тиклади, сўнг биз билан бирга бўлган энг катта туяга эгар уриб, (уни) унинг остидан ўтказди. Биз унинг гўштидан қоқланган бўлаклар озуқа қилиб олдик. Мадинага қайтиб келганимизда, Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдик ва буни у зотга айтиб бердик. Шунда у зот: ‹У Аллоҳ сизлар учун чиқарган ризқ. Унинг гўштидан олдингизда бирор нарса борми, бизга ҳам едирсангиз?› — дедилар. Биз Расулуллоҳ ﷺ га ундан (бир бўлак) юбордик, у зот уни едилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ
يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ ثَلاَثُمِائَةِ رَاكِبٍ وَأَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ
الْجَرَّاحِ نَرْصُدُ عِيرًا لِقُرَيْشٍ فَأَقَمْنَا بِالسَّاحِلِ نِصْفَ شَهْرٍ فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ حَتَّى أَكَلْنَا
الْخَبَطَ فَسُمِّيَ جَيْشَ الْخَبَطِ فَأَلْقَى لَنَا الْبَحْرُ دَابَّةً يُقَالُ لَهَا الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا مِنْهَا نِصْفَ شَهْرٍ
وَادَّهَنَّا مِنْ وَدَكِهَا حَتَّى ثَابَتْ أَجْسَامُنَا - قَالَ - فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ
فَنَصَبَهُ ثُمَّ نَظَرَ إِلَى أَطْوَلِ رَجُلٍ فِي الْجَيْشِ وَأَطْوَلِ جَمَلٍ فَحَمَلَهُ عَلَيْهِ فَمَرَّ تَحْتَهُ قَالَ وَجَلَسَ
فِي حَجَاجِ عَيْنِهِ نَفَرٌ قَالَ وَأَخْرَجْنَا مِنْ وَقْبِ عَيْنِهِ كَذَا وَكَذَا قُلَّةَ وَدَكٍ - قَالَ - وَكَانَ
مَعَنَا جِرَابٌ مِنْ تَمْرٍ فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ يُعْطِي كُلَّ رَجُلٍ مِنَّا قَبْضَةً قَبْضَةً ثُمَّ أَعْطَانَا تَمْرَةً
تَمْرَةً فَلَمَّا فَنِيَ وَجَدْنَا فَقْدَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni (jangga) joʻnatdilar, biz uch yuz suvoriy edik, amirimiz Abu Ubayda ibnul-Jarroh edi; biz Quraysh karvonini poylab turardik. Sohilda yarim oy turdik, bizga shunday qattiq ochlik yetdiki, hatto (daraxt) bargini yedik; shuning uchun (bu qoʻshin) ‹Barg qoʻshini› deb nomlandi. Dengiz biz uchun anbar deb ataladigan jonivorni qirgʻoqqa chiqardi. Biz undan yarim oy yedik va uning yogʻidan badanimizga surtdik, hatto tanamiz quvvatga toʻldi. Abu Ubayda uning qovurgʻalaridan birini olib tikladi, soʻng qoʻshindagi eng baland boʻyli kishiga va eng baland tuyaga qarab, uni (tuyaga) mindirdi — (tuya) uning ostidan oʻtdi. Uning koʻz chuqurchasiga bir necha kishi oʻtirdi. Biz uning koʻzining chuqurchasidan ancha-muncha kosa yogʻ chiqarib oldik. Biz bilan bir xalta xurmo bor edi. Abu Ubayda har birimizga avval bir siqimdan berardi, soʻng (u kamayib) bittadan xurmo bera boshladi. U tugaganda esa, uning yoʻqligini sezdik (qiynaldik)».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни (жангга) жўнатдилар, биз уч юз суворий эдик, амиримиз Абу Убайда ибнул-Жарроҳ эди; биз Қурайш карвонини пойлаб турардик. Соҳилда ярим ой турдик, бизга шундай қаттиқ очлик етдики, ҳатто (дарахт) баргини едик; шунинг учун (бу қўшин) ‹Барг қўшини› деб номланди. Денгиз биз учун анбар деб аталадиган жониворни қирғоққа чиқарди. Биз ундан ярим ой едик ва унинг ёғидан баданимизга суртдик, ҳатто танамиз қувватга тўлди. Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини олиб тиклади, сўнг қўшиндаги энг баланд бўйли кишига ва энг баланд туяга қараб, уни (туяга) миндирди — (туя) унинг остидан ўтди. Унинг кўз чуқурчасига бир неча киши ўтирди. Биз унинг кўзининг чуқурчасидан анча-мунча коса ёғ чиқариб олдик. Биз билан бир халта хурмо бор эди. Абу Убайда ҳар биримизга аввал бир сиқимдан берарди, сўнг (у камайиб) биттадан хурмо бера бошлади. У тугаганда эса, унинг йўқлигини сездик (қийналдик)».
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - عَنْ هِشَامِ،
بْنِ عُرْوَةَ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَعَثَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه
وسلم وَنَحْنُ ثَلاَثُمِائَةٍ نَحْمِلُ أَزْوَادَنَا عَلَى رِقَابِنَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bizni Nabiy ﷺ (jangga) joʻnatdilar, biz uch yuz kishi edik, ozuqalarimizni boʻynimizga ortib (olib) yurardik».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бизни Набий ﷺ (жангга) жўнатдилар, биз уч юз киши эдик, озуқаларимизни бўйнимизга ортиб (олиб) юрардик».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ
أَبِي نُعَيْمٍ، وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم سَرِيَّةً ثَلاَثَمِائَةٍ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ فَفَنِيَ زَادُهُمْ فَجَمَعَ أَبُو عُبَيْدَةَ
زَادَهُمْ فِي مِزْوَدٍ فَكَانَ يُقَوِّتُنَا حَتَّى كَانَ يُصِيبُنَا كُلَّ يَوْمٍ تَمْرَةٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ uch yuz kishilik bir guruhni (jangga) joʻnatdilar va ularga Abu Ubayda ibn al-Jarrohni amir qilib tayinladilar. Soʻng ularning ozuqasi tugadi. Shunda Abu Ubayda ularning ozuqasini bir qopga (toʻplab) yigʻdi va bizni shu bilan boqib turdi, hatto har birimizga kuniga bittadan xurmo tegadigan boʻlib qoldi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ уч юз кишилик бир гуруҳни (жангга) жўнатдилар ва уларга Абу Убайда ибн ал-Жарроҳни амир қилиб тайинладилар. Сўнг уларнинг озуқаси тугади. Шунда Абу Убайда уларнинг озуқасини бир қопга (тўплаб) йиғди ва бизни шу билан боқиб турди, ҳатто ҳар биримизга кунига биттадан хурмо тегадиган бўлиб қолди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ كَثِيرٍ - قَالَ سَمِعْتُ
وَهْبَ بْنَ كَيْسَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم سَرِيَّةً أَنَا فِيهِمْ إِلَى سِيفِ الْبَحْرِ . وَسَاقُوا جَمِيعًا بَقِيَّةَ الْحَدِيثِ كَنَحْوِ حَدِيثِ عَمْرِو
بْنِ دِينَارٍ وَأَبِي الزُّبَيْرِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ فَأَكَلَ مِنْهَا الْجَيْشُ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ
لَيْلَةً .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dengiz sohiliga bir guruhni joʻnatdilar, men ham ular ichida edim». Soʻng hadisning qolgan qismi yuqoridagiga oʻxshash keltirildi, faqat bu rivoyatda: «Lashkar undan (ulkan baliqdan) oʻn sakkiz kecha (kun) yedi» (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ денгиз соҳилига бир гуруҳни жўнатдилар, мен ҳам улар ичида эдим». Сўнг ҳадиснинг қолган қисми юқоридагига ўхшаш келтирилди, фақат бу ривоятда: «Лашкар ундан (улкан балиқдан) ўн саккиз кеча (кун) еди» (дейилган).
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ،
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُنْذِرِ الْقَزَّازُ، كِلاَهُمَا عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ،
عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا إِلَى أَرْضِ جُهَيْنَةَ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْهِمْ
رَجُلاً وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Juhayna yurtiga bir guruhni joʻnatdilar va ularga bir kishini amir qilib tayinladilar». Va hadis yuqoridagiga oʻxshash keltirildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Жуҳайна юртига бир гуруҳни жўнатдилар ва уларга бир кишини амир қилиб тайинладилар». Ва ҳадис юқоридагига ўхшаш келтирилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى
- قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ،
بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ
لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ وَأَذِنَ فِي لُحُومِ الْخَيْلِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kunida uy eshaklarining goʻshtidan qaytardilar va otlarning goʻshtiga ruxsat berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар кунида уй эшакларининг гўштидан қайтардилар ва отларнинг гўштига рухсат бердилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ،
بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا
حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ
نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْتَلَ شَىْءٌ مِنَ الدَّوَابِّ صَبْرًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ jonivorlardan birortasini (nishonga qoʻyib) qiynab oʻldirishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жониворлардан бирортасини (нишонга қўйиб) қийнаб ўлдиришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَذْبَحُوا إِلاَّ مُسِنَّةً إِلاَّ أَنْ يَعْسُرَ عَلَيْكُمْ فَتَذْبَحُوا جَذَعَةً مِنَ
الضَّأْنِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat musinna (toʻla yoshga yetgan jonivor)ni soʻyinglar, magar sizga qiyin (mushkul) boʻlsa, qoʻylardan bir jadaʼa (bir yoshga toʻlmagan qoʻzichoq)ni soʻyinglar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат мусинна (тўла ёшга етган жонивор)ни сўйинглар, магар сизга қийин (мушкул) бўлса, қўйлардан бир жадаъа (бир ёшга тўлмаган қўзичоқ)ни сўйинглар», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو
الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ
بِالْمَدِينَةِ فَتَقَدَّمَ رِجَالٌ فَنَحَرُوا وَظَنُّوا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ نَحَرَ فَأَمَرَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم مَنْ كَانَ نَحَرَ قَبْلَهُ أَنْ يُعِيدَ بِنَحْرٍ آخَرَ وَلاَ يَنْحَرُوا حَتَّى يَنْحَرَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga Madinada Nahr (qurbonlik) kuni (namoz) oʻqidilar. Shunda baʼzi kishilar oldin oʻtib (jonivorlarini) soʻydilar va Nabiy ﷺ allaqachon soʻygan deb oʻyladilar. Bas, Nabiy ﷺ u zotdan oldin soʻygan kishilarni boshqasini qaytadan soʻyishga buyurdilar va Nabiy ﷺ soʻymaguncha (jonivorlarini) soʻymasliklarini (amr qildilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга Мадинада Наҳр (қурбонлик) куни (намоз) ўқидилар. Шунда баъзи кишилар олдин ўтиб (жониворларини) сўйдилар ва Набий ﷺ аллақачон сўйган деб ўйладилар. Бас, Набий ﷺ у зотдан олдин сўйган кишиларни бошқасини қайтадан сўйишга буюрдилар ва Набий ﷺ сўймагунча (жониворларини) сўймасликларини (амр қилдилар).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ
صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ قَالَ بَعْدُ " كُلُوا وَتَزَوَّدُوا
وَادَّخِرُوا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qurbonliklar goʻshtini uch (kun)dan keyin yeyishdan qaytargan, soʻng keyinroq: «Yenglar, ozuqa (qilib) olinglar va saqlab qoʻyinglar», degan ekanlar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қурбонликлар гўштини уч (кун)дан кейин ейишдан қайтарган, сўнг кейинроқ: «Енглар, озуқа (қилиб) олинглар ва сақлаб қўйинглар», деган эканлар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ،
حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ،
- وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ،
عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ كُنَّا لاَ نَأْكُلُ مِنْ لُحُومِ بُدْنِنَا فَوْقَ ثَلاَثِ مِنًى فَأَرْخَصَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم فَقَالَ " كُلُوا وَتَزَوَّدُوا " . قُلْتُ لِعَطَاءٍ قَالَ جَابِرٌ حَتَّى جِئْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ
نَعَمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz qurbonlik tuyalarimizning goʻshtidan Minoda uch (kun)dan ortiq yemas edik. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga ruxsat berib: «Yenglar va ozuqa (qilib) olinglar», dedilar. Men Atoga: «Jobir ‹Madinaga kelguncha› dedimi?» dedim. U: «Ha», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз қурбонлик туяларимизнинг гўштидан Минода уч (кун)дан ортиқ емас эдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга рухсат бериб: «Енглар ва озуқа (қилиб) олинглар», дедилар. Мен Атога: «Жобир ‹Мадинага келгунча› дедими?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو،
عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا لاَ نُمْسِكُ
لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَتَزَوَّدَ مِنْهَا وَنَأْكُلَ
مِنْهَا . يَعْنِي فَوْقَ ثَلاَثٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz qurbonlik goʻshtlarini uch (kun)dan ortiq saqlamas edik. Soʻng Rasululloh ﷺ bizni undan (yoʻl uchun) ozuqa qilib olishga va undan yeyishga buyurdilar», — yaʼni uch kundan ortiq (saqlashga).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз қурбонлик гўштларини уч (кун)дан ортиқ сақламас эдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизни ундан (йўл учун) озуқа қилиб олишга ва ундан ейишга буюрдилар», — яъни уч кундан ортиқ (сақлашга).
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ،
عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُهَا إِلَى الْمَدِينَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonida uni (qurbonlik goʻshtini) Madinaga (yetkazadigan) yoʻl ozuqasi qilib olar edik».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида уни (қурбонлик гўштини) Мадинага (етказадиган) йўл озуқаси қилиб олар эдик».
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ،
حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُخْلَطَ الزَّبِيبُ
وَالتَّمْرُ وَالْبُسْرُ وَالتَّمْرُ .
Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mayizni xurmo bilan, busrni (xom xurmoni) xurmo bilan aralashtirishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ майизни хурмо билан, бусрни (хом хурмони) хурмо билан аралаштиришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ،
اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ التَّمْرُ وَالزَّبِيبُ جَمِيعًا
وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الرُّطَبُ وَالْبُسْرُ جَمِيعًا .
Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xurmo bilan mayizni birga (qoʻshib) nabiz qilishdan qaytardilar va rutab (yangi yumshoq xurmo) bilan busrni (xom xurmoni) birga nabiz qilishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хурмо билан майизни бирга (қўшиб) набиз қилишдан қайтардилар ва рутаб (янги юмшоқ хурмо) билан бусрни (хом хурмони) бирга набиз қилишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ،
بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ،
جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ لِي عَطَاءٌ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " لاَ تَجْمَعُوا بَيْنَ الرُّطَبِ وَالْبُسْرِ وَبَيْنَ الزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ نَبِيذًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rutab (yumshoq xurmo) bilan busrni (xom xurmoni), mayiz bilan xurmoni birga (qoʻshib) nabiz qilmanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рутаб (юмшоқ хурмо) билан бусрни (хом хурмони), майиз билан хурмони бирга (қўшиб) набиз қилманглар», дедилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ
أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، مَوْلَى حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ
جَمِيعًا .
Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mayiz bilan xurmoni birga (qoʻshib) nabiz qilishdan qaytardilar va busr (xom xurmo) bilan rutabni (yumshoq xurmoni) birga nabiz qilishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ майиз билан хурмони бирга (қўшиб) набиз қилишдан қайтардилар ва буср (хом хурмо) билан рутабни (юмшоқ хурмони) бирга набиз қилишдан қайтардилар.
قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ وَسَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم عَنِ الْجَرِّ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ .
وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا لَمْ يَجِدْ شَيْئًا يُنْتَبَذُ لَهُ فِيهِ نُبِذَ لَهُ فِي
تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ jarr, muzaffat va naqirdan qaytardilar. Rasululloh ﷺ uchun (nabiz) tayyorlanadigan biron narsa topilmaganida, u zotga toshdan yasalgan idishda (nabiz) tayyorlanardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жарр, музаффат ва нақирдан қайтардилар. Расулуллоҳ ﷺ учун (набиз) тайёрланадиган бирон нарса топилмаганида, у зотга тошдан ясалган идишда (набиз) тайёрланарди.