حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ قَالَ حَدَّثَتْنِي صَفِيَّةُ بِنْتُ شَيْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ قَالَ عَفَّانُ مَرَّةً بِقَدْرِ مُدٍّ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilarki, Rasululloh ﷺ bir mudd bilan tahorat qilar edilar — Affon bir marta: «bir mudd chamasi», dedi — va bir soʻ bilan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердиларки, Расулуллоҳ ﷺ бир мудд билан таҳорат қилар эдилар — Аффон бир марта: «бир мудд чамаси», деди — ва бир сў билан ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ فِرَاسٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاجْتَمَعَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهُ ذَاتَ يَوْمٍ فَقُلْنَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَيَّتُنَا أَسْرَعُ بِكَ لُحُوقًا فَقَالَ أَطْوَلُكُنَّ يَدًا فَأَخَذْنَا قَصَبًا فَذَرَعْنَاهَا فَكَانَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ أَطْوَلَنَا ذِرَاعًا فَقَالَتْ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَتْ سَوْدَةُ أَسْرَعَنَا بِهِ لُحُوقًا فَعَرَفْنَا بَعْدُ إِنَّمَا كَانَ طُولُ يَدِهَا مِنْ الصَّدَقَةِ وَكَانَتْ امْرَأَةً تُحِبُّ الصَّدَقَةَ وَقَالَ عَفَّانُ مَرَّةً قَصَبَةً نَذْرَعُهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bir kuni Nabiy ﷺ ning zavjalari u zotning huzurlarida yigʻilishdi va: «Ey Allohning Nabiysi, qaysimiz sizga eng tez qoʻshilamiz?» deyishdi. U zot: «Qoʻli eng uzunlaringiz», dedilar. Shunda biz bir qamish olib, (qoʻllarimizni) oʻlchadik; bizning eng uzun bilaklimiz Savda binti Zamʼa boʻlib chiqdi. (Oisha) dedi: Nabiy ﷺ vafot etdilar va bizdan u zotga eng tez qoʻshilgani Savda boʻldi. Shunda biz keyin bildikki, uning qoʻlining uzunligi sadaqadan ekan — u sadaqani sevadigan ayol edi. Affon bir marta: «biz oʻlchaydigan bir qamish», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бир куни Набий ﷺ нинг завжалари у зотнинг ҳузурларида йиғилишди ва: «Эй Аллоҳнинг Набийси, қайсимиз сизга энг тез қўшиламиз?» дейишди. У зот: «Қўли энг узунларингиз», дедилар. Шунда биз бир қамиш олиб, (қўлларимизни) ўлчадик; бизнинг энг узун билаклимиз Савда бинти Замъа бўлиб чиқди. (Оиша) деди: Набий ﷺ вафот этдилар ва биздан у зотга энг тез қўшилгани Савда бўлди. Шунда биз кейин билдикки, унинг қўлининг узунлиги садақадан экан — у садақани севадиган аёл эди. Аффон бир марта: «биз ўлчайдиган бир қамиш», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَرْقُدُ لَيْلًا وَلَا نَهَارًا فَيَسْتَيْقِظُ إِلَّا تَسَوَّكَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi ham, kunduzi ham uxlab, uygʻonsalar, albatta misvok qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси ҳам, кундузи ҳам ухлаб, уйғонсалар, албатта мисвок қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي عَلَى الْحَوْضِ أَنْتَظِرُ مَنْ يَرِدُهُ عَلَيَّ مِنْكُمْ فَلَيُقَطَّعَنَّ رِجَالٌ دُونِي فَلَأَقُولَنَّ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَلَيُقَالَنَّ لِي إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا عَمِلُوا بَعْدَكَ مَا زَالُوا يَرْجِعُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Men Havz boshida boʻlib, sizlardan kim mening oldimga kelishini kutaman. Bas, baʼzi kishilar mendan (uzoqlashtirilib) ajratiladi. Shunda men albatta: ‹Ey Rabbim, ummatim, ummatim!› deyman. Menga esa albatta: ‹Sen ularning sendan keyin nima qilganini bilmaysan; ular orqalariga qaytaverdilar›, deyiladi».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Мен Ҳавз бошида бўлиб, сизлардан ким менинг олдимга келишини кутаман. Бас, баъзи кишилар мендан (узоқлаштирилиб) ажратилади. Шунда мен албатта: ‹Эй Раббим, умматим, умматим!› дейман. Менга эса албатта: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима қилганини билмайсан; улар орқаларига қайтавердилар›, дейилади».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْقُدَ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَرْقُدُ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilarki, Rasululloh ﷺ uxlamoqchi boʻlsalar, namozga qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar, soʻng uxlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердиларки, Расулуллоҳ ﷺ ухламоқчи бўлсалар, намозга қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар, сўнг ухлар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاسُئِلَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ فِي بَيْتِهِ قَالَتْ كَانَ يَخِيطُ ثَوْبَهُ وَيَخْصِفُ نَعْلَهُ وَيَعْمَلُ مَا يَعْمَلُ الرِّجَالُ فِي بُيُوتِهِمْ
Oishadan: «Rasululloh ﷺ uylarida nima ish qilar edilar?» deb soʻralganda, u: «Kiyimlarini tikar, oyoq kiyimlarini yamar va erkaklar oʻz uylarida qiladigan ishlarni qilar edilar», dedi.Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида нима иш қилар эдилар?» деб сўралганда, у: «Кийимларини тикар, оёқ кийимларини ямар ва эркаклар ўз уйларида қиладиган ишларни қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو الْمُؤَمَّلِ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ رُبَّمَا اضْطَجَعَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldin ikki rakat (namoz) oʻqiganlarida, baʼzan yonboshlab yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдин икки ракат (намоз) ўқиганларида, баъзан ёнбошлаб ётар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَأْسُهُ بَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي قَالَتْ فَلَمَّا خَرَجَتْ نَفْسُهُ لَمْ أَجِدْ رِيحًا قَطُّ أَطْيَبَ مِنْهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ boshlari mening koʻkragim bilan boʻynim orasida boʻlgan holda vafot etdilar. (Oisha) dedi: U zotning jonlari chiqqanida, men undan yoqimliroq hidni hech qachon topmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бошлари менинг кўкрагим билан бўйним орасида бўлган ҳолда вафот этдилар. (Оиша) деди: У зотнинг жонлари чиққанида, мен ундан ёқимлироқ ҳидни ҳеч қачон топмадим.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نُرَى إِلَّا إِنَّمَا هُوَ الْحَجُّ فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ فَطَافَ وَلَمْ يَحْلِلْ وَكَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَطَافَ مَنْ مَعَهُ مِنْ نِسَائِهِ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَّ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ وَحَاضَتْ هِيَ فَقَضَيْنَا مَنَاسِكَنَا مِنْ حَجِّنَا فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ لَيْلَةُ النَّفْرِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَرْجِعُ أَصْحَابُكَ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجٍّ فَقَالَ أَمَا كُنْتِ طُفْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا قَالَتْ قُلْتُ لَا قَالَ انْطَلِقِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ ثُمَّ مَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ وَحَاضَتْ صَفِيَّةُ فَقَالَ عَقْرَى أَوْ حَلْقَى إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا أَمَا كُنْتِ طُفْتِ بِالْبَيْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ بَلَى قَالَ لَا بَأْسَ فَانْفِرِي قَالَتْ فَلَقِيتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدْلِجًا وَهُوَ مُصْعِدٌ عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ عَلَيْهِمْ أَوْ هُوَ مُنْهَبِطٌ عَلَيْهِمْ وَأَنَا مُصْعِدَةٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga chiqdik va faqat haj (qilamiz) deb bilar edik. Rasululloh ﷺ Makkaga yetib kelib, tavof qildilar, lekin ihromdan chiqmadilar — u zot bilan birga hadya bor edi. U zot bilan birga boʻlgan ayollari va sahobalari ham tavof qilishdi; ulardan hadyasi boʻlmaganlari ihromdan chiqishdi. (Oisha) esa hayz koʻrdi. Biz hajimiz manosiklarini ado etdik. Hasba kechasi — (Minodan) qaytish kechasi boʻlganda, u: «Ey Allohning Rasuli, sahobalaringiz haj va umra bilan qaytadilar-u, men (yolgʻiz) haj bilan qaytamanmi?» dedi. U zot: «Biz kelgan kechalarda tavof qilmaganmiding?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ukang bilan Tanʼimga bor va umraga niyat qilib talbiya ayt. Soʻng senga vaʼda joyi — falon-falon joy», dedilar. (Oisha) dedi: Safiyya ham hayz koʻrdi. Shunda u zot: «Aqro, halqo! Sen bizni ushlab qolarsan-ku. Nahr kuni Baytni tavof qilmaganmiding?» dedilar. U: «Ha, (qilgan edim)», dedi. U zot: «Zarari yoʻq, joʻna», dedilar. (Oisha) dedi: Men Rasululloh ﷺ ni kechasi yoʻlga chiqqan holda uchratdim: u zot Makka ahli tomon koʻtarilib borar, men esa ular tomon tushib borar edim — yoki u zot tushib borar, men koʻtarilib borar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга чиқдик ва фақат ҳаж (қиламиз) деб билар эдик. Расулуллоҳ ﷺ Маккага етиб келиб, тавоф қилдилар, лекин иҳромдан чиқмадилар — у зот билан бирга ҳадя бор эди. У зот билан бирга бўлган аёллари ва саҳобалари ҳам тавоф қилишди; улардан ҳадяси бўлмаганлари иҳромдан чиқишди. (Оиша) эса ҳайз кўрди. Биз ҳажимиз маносикларини адо этдик. Ҳасба кечаси — (Минодан) қайтиш кечаси бўлганда, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, саҳобаларингиз ҳаж ва умра билан қайтадилар-у, мен (ёлғиз) ҳаж билан қайтаманми?» деди. У зот: «Биз келган кечаларда тавоф қилмаганмидинг?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Уканг билан Танъимга бор ва умрага ният қилиб талбия айт. Сўнг сенга ваъда жойи — фалон-фалон жой», дедилар. (Оиша) деди: Сафийя ҳам ҳайз кўрди. Шунда у зот: «Ақро, ҳалқо! Сен бизни ушлаб қоларсан-ку. Наҳр куни Байтни тавоф қилмаганмидинг?» дедилар. У: «Ҳа, (қилган эдим)», деди. У зот: «Зарари йўқ, жўна», дедилар. (Оиша) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни кечаси йўлга чиққан ҳолда учратдим: у зот Макка аҳли томон кўтарилиб борар, мен эса улар томон тушиб борар эдим — ёки у зот тушиб борар, мен кўтарилиб борар эдим.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَغْتَسِلُ عِنْدَ الطُّهْرِ فَقَالَ خُذِي فِرْصَةً مُمَسَّكَةً فَتَوَضَّئِي قَالَتْ كَيْفَ أَتَوَضَّأُ بِهَا قَالَ تَوَضَّئِي بِهَا قَالَتْ كَيْفَ أَتَوَضَّأُ بِهَا ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبَّحَ فَأَعْرَضَ عَنْهَا ثُمَّ قَالَ تَوَضَّئِي بِهَا قَالَتْ عَائِشَةُ فَفَطِنْتُ لِمَا يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ فَأَخَذْتُهَا فَجَذَبْتُهَا إِلَيَّ فَأَخْبَرْتُهَا بِمَا يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, poklanganimda qanday gʻusl qilaman?» dedi. U zot: «Mushk surtilgan bir parcha (paxta) olib, u bilan tozalangin», dedilar. Ayol: «U bilan qanday tozalanaman?» dedi. U zot: «U bilan tozalangin», dedilar. Ayol yana: «U bilan qanday tozalanaman?» dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ tasbeh aytib, undan yuzlarini oʻgirdilar, soʻng: «U bilan tozalangin», dedilar. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺ nimani iroda qilganlarini anglab qoldim va uni tutib, oʻzimga tortdim-da, Rasululloh ﷺ nimani iroda qilganlarini unga bildirdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, покланганимда қандай ғусл қиламан?» деди. У зот: «Мушк суртилган бир парча (пахта) олиб, у билан тозалангин», дедилар. Аёл: «У билан қандай тозаланаман?» деди. У зот: «У билан тозалангин», дедилар. Аёл яна: «У билан қандай тозаланаман?» деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ тасбеҳ айтиб, ундан юзларини ўгирдилар, сўнг: «У билан тозалангин», дедилар. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нимани ирода қилганларини англаб қолдим ва уни тутиб, ўзимга тортдим-да, Расулуллоҳ ﷺ нимани ирода қилганларини унга билдирдим.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ أَبُو لُبَابَةَ مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يُفْطِرَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يَصُومَ وَكَانَ يَقْرَأُ كُلَّ لَيْلَةٍ بِبَنِي إِسْرَائِيلَ وَالزُّمَرِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ shu qadar roʻza tutar edilarki, biz: «Endi roʻzasini qoldirmoqchi emaslar», der edik; shu qadar roʻzani qoldirar edilarki, biz: «Endi roʻza tutmoqchi emaslar», der edik. U zot har kecha Bani Isroil va Zumar (suralarini) oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шу қадар рўза тутар эдиларки, биз: «Энди рўзасини қолдирмоқчи эмаслар», дер эдик; шу қадар рўзани қолдирар эдиларки, биз: «Энди рўза тутмоқчи эмаслар», дер эдик. У зот ҳар кеча Бани Исроил ва Зумар (сураларини) ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ وَحَدَّثَنِيهِ مَكْحُولٌ قَالَاقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا اسْتُحِلَّ بِهِ فَرْجُ الْمَرْأَةِ مِنْ مَهْرٍ أَوْ عِدَّةٍ فَهُوَ لَهَا وَمَا أُكْرِمَ بِهِ أَبُوهَا أَوْ أَخُوهَا أَوْ وَلِيُّهَا بَعْدَ عُقْدَةِ النِّكَاحِ فَهُوَ لَهُ وَأَحَقُّ مَا أُكْرِمَ بِهِ الرَّجُلُ ابْنَتُهُ وَأُخْتُهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayolning (nikohi) halol qilingan mahr yoki vaʼda qilingan (narsa) uning oʻziniki; nikoh tugunidan keyin uning otasiga yoki akasiga yoki valiysiga ikrom qilib berilgan narsa esa oʻshaniki. Erkakka ikrom qilinishga eng haqli (kishi) — uning qizi va singlisidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлнинг (никоҳи) ҳалол қилинган маҳр ёки ваъда қилинган (нарса) унинг ўзиники; никоҳ тугунидан кейин унинг отасига ёки акасига ёки валийсига икром қилиб берилган нарса эса ўшаники. Эркакка икром қилинишга энг ҳақли (киши) — унинг қизи ва синглисидир», дедилар.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنِي سَلَّامُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُمَنْ غَسَّلَ مَيِّتًا فَأَدَّى فِيهِ الْأَمَانَةَ يَعْنِي أَنْ لَا يُفْشِيَ عَلَيْهِ مَا يَكُونُ مِنْهُ عِنْدَ ذَلِكَ كَانَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلْيَلِهِ أَقْرَبُ أَهْلِهِ مِنْهُ إِنْ كَانَ يَعْلَمُ فَإِنْ كَانَ لَا يَعْلَمُ فَلْيَلِهِ مِنْكُمْ مَنْ تَرَوْنَ أَنَّ عِنْدَهُ حَظًّا مِنْ وَرَعٍ أَوْ أَمَانَةٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Kim bir mayyitni gʻusl qildirib, unda omonatni ado etsa — yaʼni oʻshanda undan sodir boʻlgan narsani oshkor qilmasa — onasi uni tugʻgan kundagidek gunohlaridan (chiqadi)». (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ: «Uni ahlidan unga eng yaqini bajarsin — agar (bu ishni) bilsa; agar bilmasa, sizlardan taqvo yoki omonatdan nasibasi bor deb bilingan kishi bajarsin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Ким бир маййитни ғусл қилдириб, унда омонатни адо этса — яъни ўшанда ундан содир бўлган нарсани ошкор қилмаса — онаси уни туғган кундагидек гуноҳларидан (чиқади)». (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни аҳлидан унга энг яқини бажарсин — агар (бу ишни) билса; агар билмаса, сизлардан тақво ёки омонатдан насибаси бор деб билинган киши бажарсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْفَأْرَةُ وَالْحُدَيَّا وَالْغُرَابُ وَالْعَقْرَبُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshta zararli jonivor bordirki, ular hilda ham, haramda ham oʻldiriladi: tishlagʻich it, sichqon, kalxat, qargʻa va chayon», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бешта зарарли жонивор бордирки, улар ҳилда ҳам, ҳарамда ҳам ўлдирилади: тишлағич ит, сичқон, калхат, қарға ва чаён», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ نَاسًا كَانُوا يَتَعَبَّدُونَ عِبَادَةً شَدِيدَةً فَنَهَاهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُكُمْ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَخْشَاكُمْ لَهُ وَكَانَ يَقُولُ عَلَيْكُمْ مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishilar juda qattiq ibodat qilar edilar. Nabiy ﷺ ularni bundan qaytardilar va: «Allohga qasamki, men sizlarning ichingizda Alloh azza va jallani eng bilganingiz va Undan eng qoʻrqqaningizman», dedilar. U zot: «Amaldan qoʻlingizdan kelganini qilingiz. Chunki Alloh azza va jalla sizlar zerikmagunlaringizcha zerikmaydi», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Баъзи кишилар жуда қаттиқ ибодат қилар эдилар. Набий ﷺ уларни бундан қайтардилар ва: «Аллоҳга қасамки, мен сизларнинг ичингизда Аллоҳ азза ва жаллани энг билганингиз ва Ундан энг қўрққанингизман», дедилар. У зот: «Амалдан қўлингиздан келганини қилингиз. Чунки Аллоҳ азза ва жалла сизлар зерикмагунларингизча зерикмайди», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَهِدُ فِي الْعَشْرِ مَا لَا يَجْتَهِدُ فِي غَيْرِهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ (oxirgi) oʻn kunlikda boshqa (kunlar)da qilmaydigan darajada jidd-jahd qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ (охирги) ўн кунликда бошқа (кунлар)да қилмайдиган даражада жидд-жаҳд қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ اغْتَسَلَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ikki xatna joyi uchrashgan (chogʻda) gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ икки хатна жойи учрашган (чоғда) ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ وَعَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ يُبَادِرُنِي مُبَادَرَةً
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilar edik; u zot mendan oldinlashishga shoshilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилар эдик; у зот мендан олдинлашишга шошилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَوْسٍ عَنْ مِصْدَعٍ أَبِي يَحْيَى الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ وَيَمُصُّ لِسَانَهَاقُلْتُ سَمِعْتَهُ مِنْ سَعْدِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ نَعَمْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ roʻzador holatlarida u kishini oʻpar va tillarini soʻrar edilar. Men: «Buni Saʼd ibn Avsdan eshitdingmi?» dedim. U: «Ha», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолатларида у кишини ўпар ва тилларини сўрар эдилар. Мен: «Буни Саъд ибн Авсдан эшитдингми?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُهْدِيَ إِلَيْهِ ضَبٌّ فَلَمْ يَأْكُلْهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُطْعِمُهُ الْمَسَاكِينَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُطْعِمُوهُمْ مِمَّا لَا تَأْكُلُونَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga bir kaltakesak hadya qilindi, lekin u zot uni yemadilar. Oisha aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, uni miskinlarga yedirmaymizmi?» dedim. Nabiy ﷺ: «Oʻzingiz yemaydigan narsani ularga yedirmanglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га бир калтакесак ҳадя қилинди, лекин у зот уни емадилар. Оиша айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни мискинларга едирмаймизми?» дедим. Набий ﷺ: «Ўзингиз емайдиган нарсани уларга едирманглар», дедилар.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ أَبِي الْمُهَزِّمِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي ذُيُولِ النِّسَاءِ شِبْرًا قَالَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِذَنْ تَخْرُجَ سُوقُهُنَّ وَقَالَ عَفَّانُ مَرَّةً أَسْوُقُهُنَّ قَالَ فَذِرَاعٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ayollarning etaklari haqida: «Bir qarich», dedilar. Shunda Oisha: «Unda boldirlari ochilib qoladi», dedi. U zot: «Unda bir gaz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аёлларнинг этаклари ҳақида: «Бир қарич», дедилар. Шунда Оиша: «Унда болдирлари очилиб қолади», деди. У зот: «Унда бир газ», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهُ كَانَ تُصُدِّقَ عَلَى بَرِيرَةَ مِنْ لَحْمِ الصَّدَقَةِ فَأَهْدَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ مِنْ لَحْمِ الصَّدَقَةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bariraga sadaqa goʻshtidan sadaqa qilingan edi, u esa (undan) Nabiy ﷺ ga hadya qildi. U zotga: «Bu sadaqa goʻshtidandir», deyildi. Shunda u zot: «U unga sadaqa, bizga esa hadyadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Барирага садақа гўштидан садақа қилинган эди, у эса (ундан) Набий ﷺ га ҳадя қилди. У зотга: «Бу садақа гўштидандир», дейилди. Шунда у зот: «У унга садақа, бизга эса ҳадядир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ وَهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ أَصْوَاتًا فَقَالَ مَا هَذِهِ الْأَصْوَاتُ قَالُوا النَّخْلُ يُؤَبِّرُونَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَفْعَلُوا لَصَلُحَ فَلَمْ يُؤَبِّرُوا عَامَئِذٍ فَصَارَ شِيصًا فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا كَانَ شَيْئًا مِنْ أَمْرِ دُنْيَاكُمْ فَشَأْنَكُمْ بِهِ وَإِذَا كَانَ شَيْئًا مِنْ أَمْرِ دِينِكُمْ فَإِلَيَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ baʼzi ovozlarni eshitib: «Bu qanday ovozlar?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, xurmoni changlatayotganlar (ovozi)», deyishdi. U zot: «Buni qilmasalar ham (hosil) yaxshi boʻlar edi», dedilar. Shundan soʻng oʻsha yili changlatishmadi va (xurmo) puch boʻlib qoldi. Buni Nabiy ﷺ ga aytishganda, u zot: «Agar dunyoyingiz ishlaridan bir narsa boʻlsa, uni oʻzingiz bilasiz; agar dinigiz ishlaridan bir narsa boʻlsa, u menga (tegishli)dir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ баъзи овозларни эшитиб: «Бу қандай овозлар?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, хурмони чанглатаётганлар (овози)», дейишди. У зот: «Буни қилмасалар ҳам (ҳосил) яхши бўлар эди», дедилар. Шундан сўнг ўша йили чанглатишмади ва (хурмо) пуч бўлиб қолди. Буни Набий ﷺ га айтишганда, у зот: «Агар дунёйингиз ишларидан бир нарса бўлса, уни ўзингиз биласиз; агар динигиз ишларидан бир нарса бўлса, у менга (тегишли)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْقُدُ فَإِذَا اسْتَيْقَظَ تَسَوَّكَ ثُمَّ تَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يَجْلِسُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يُوتِرُ بِخَمْسِ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الْخَامِسَةِ وَلَا يُسَلِّمُ إِلَّا فِي الْخَامِسَةِ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilarki, Rasululloh ﷺ uxlar, uygʻonganlarida misvok qilar, soʻng tahorat qilar, soʻng sakkiz rakat namoz oʻqir edilar: har ikki rakatda oʻtirib, salom berar edilar. Soʻng besh rakat bilan vitr qilar, faqat beshinchisida oʻtirar va faqat beshinchisida salom berar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердиларки, Расулуллоҳ ﷺ ухлар, уйғонганларида мисвок қилар, сўнг таҳорат қилар, сўнг саккиз ракат намоз ўқир эдилар: ҳар икки ракатда ўтириб, салом берар эдилар. Сўнг беш ракат билан витр қилар, фақат бешинчисида ўтирар ва фақат бешинчисида салом берар эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ الْمُحَارِبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَنْبِذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْحَنْتَمِ
Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizni dubbo, muzaffat va hantam (idishlar)ida nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизни дуббо, музаффат ва ҳантам (идишлар)ида набиз тайёрлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ سَعِيدٍ الْحَنَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا جُمَيْعُ بْنُ عُمَيْرٍ التَّيْمِيُّ قَالَانْطَلَقْتُ مَعَ عَمَّتِي وَخَالَتِي إِلَى عَائِشَةَ فَسَأَلْتُهَا كَيْفَ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَصْنَعُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَرَكَتْ فَقَالَتْ كَانَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ مِنْ إِحْدَانَا ائْتَزَرَتْ بِالْإِزَارِ الْوَاسِعِ ثُمَّ الْتَزَمَتْ رَسُولَ اللَّهِ بِيَدَيْهَا وَنَحْرِهَا
Jumayʼ ibn Umayr aytdi: Men ammam va xolam bilan Oishaning huzuriga bordim va undan: «Sizlardan biringiz hayz koʻrganida Rasululloh ﷺ ga nima qilar edi?» deb soʻradim. U: «Bizdan biriga bu (hol) yuz berganda, u keng izor bogʻlab olar, soʻng Rasulullohni ikki qoʻli va koʻkragi bilan quchar edi», dedi.Жумайъ ибн Умайр айтди: Мен аммам ва холам билан Оишанинг ҳузурига бордим ва ундан: «Сизлардан бирингиз ҳайз кўрганида Расулуллоҳ ﷺ га нима қилар эди?» деб сўрадим. У: «Биздан бирига бу (ҳол) юз берганда, у кенг изор боғлаб олар, сўнг Расулуллоҳни икки қўли ва кўкраги билан қучар эди», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ يَزِيدُ الرِّشْكُ أَخْبَرَنِي عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا سَأَلَتْهَا أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى أَرْبَعًا قَالَتْ نَعَمْ أَرْبَعًا وَيَزِيدُ مَا شَاءَ اللَّهُ
Muoza Oishadan: «Rasululloh ﷺ zuho namozini toʻrt (rakat) oʻqir edilarmi?» deb soʻradi. U: «Ha, toʻrt (rakat), Alloh xohlaganicha (undan) ziyoda ham qilardilar», dedi.Муоза Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини тўрт (ракат) ўқир эдиларми?» деб сўради. У: «Ҳа, тўрт (ракат), Аллоҳ хоҳлаганича (ундан) зиёда ҳам қилардилар», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تُحَدِّثُهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ السِّوَاكَ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, misvok ogʻiz uchun poklovchi, Rabb uchun rozilikdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, мисвок оғиз учун покловчи, Рабб учун розиликдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَائِمًا أَيَّامَ الْعَشْرِ قَطُّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni (Zulhijjaning) oʻn kunligida hech qachon roʻza tutgan holda koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни (Зулҳижжанинг) ўн кунлигида ҳеч қачон рўза тутган ҳолда кўрмадим.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ يَنْفُثُ عَلَى نَفْسِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمُعَوِّذَاتِ فَلَمَّا ثَقُلَ عَنْ ذَلِكَ جَعَلْتُ أَنْفُثُ عَلَيْهِ بِهِنَّ وَأَمْسَحُهُ بِيَدِ نَفْسِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etgan kasalliklarida oʻzlariga muavvizatlarni (Falaq va Nos suralarini) oʻqib puflar edilar. Kasalliklari ogʻirlashib, bunga holdan ketganlarida, men u zotga oʻsha (suralar)ni oʻqib puflay boshladim va u zotning oʻz qoʻllari bilan badanlarini silar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этган касалликларида ўзларига муаввизатларни (Фалақ ва Нос сураларини) ўқиб пуфлар эдилар. Касалликлари оғирлашиб, бунга ҳолдан кетганларида, мен у зотга ўша (суралар)ни ўқиб пуфлай бошладим ва у зотнинг ўз қўллари билан баданларини силар эдим.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ السُّدِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْبَهِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا كُنْتُ أَقْضِي مَا يَكُونُ عَلَيَّ مِنْ رَمَضَانَ إِلَّا فِي شَعْبَانَ حَتَّى تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Men zimmamdagi Ramazon (qazosi)ni faqat Shaʼbon oyida qazo qilardim», deydi — Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar shunday qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Мен зиммамдаги Рамазон (қазоси)ни фақат Шаъбон ойида қазо қилардим», дейди — Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар шундай қилган.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ} حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا قَالَ قَدْ سَمَّاهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ فَاحْذَرُوهُمْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: ‹U — senga Kitobni nozil qilgan Zotdir; unda muhkam (aniq) oyatlar bordir — ular Kitobning asosidir; boshqalari esa mutashobehdir. Qalblarida egrilik boʻlganlar esa...› degan oyatni tugatgunlaricha tilovat qildilar, soʻng: «Alloh azza va jalla ularni (oyatda) nomlab qoʻygan. Bas, ularni koʻrsangiz, ulardan ehtiyot boʻlinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: ‹У — сенга Китобни нозил қилган Зотдир; унда муҳкам (аниқ) оятлар бордир — улар Китобнинг асосидир; бошқалари эса муташобеҳдир. Қалбларида эгрилик бўлганлар эса...› деган оятни тугатгунларича тиловат қилдилар, сўнг: «Аллоҳ азза ва жалла уларни (оятда) номлаб қўйган. Бас, уларни кўрсангиз, улардан эҳтиёт бўлинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ شَبِيبِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ عَمَّتِهِ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكُنَّا نَنْبِذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُدْوَةً فِي سِقَاءٍ وَلَا نُخَمِّرُهُ وَلَا نَجْعَلُ لَهُ عَكَرًا فَإِذَا أَمْسَى تَعَشَّى فَشَرِبَ عَلَى عَشَائِهِ فَإِنْ بَقِيَ شَيْءٌ فَرَّغْتُهُ أَوْ صَبَبْتُهُ ثُمَّ نَغْسِلُ السِّقَاءَ فَنَنْبِذُ فِيهِ مِنْ الْعِشَاءِ فَإِذَا أَصْبَحَ تَغَدَّى فَشَرِبَ عَلَى غَدَائِهِ فَإِنْ فَضَلَ شَيْءٌ صَبَبْتُهُ أَوْ فَرَّغْتُهُ ثُمَّ غَسَلَ السِّقَاءَ فَقِيلَ لَهُ أَفِيهِ غَسَلَ السِّقَاءَ مَرَّتَيْنِ قَالَ مَرَّتَيْنِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ uchun ertalab meshda nabiz (xurmo suvi) ivitardik; uni berkitmas va unga quyqa solmas edik. Kech kirganda u zot kechki taom yeb, taomlari ustidan undan ichardilar. Agar bir nima ortib qolsa, men uni toʻkib tashlardim, soʻng meshni yuvib, kechqurun yana unda ivitardik. Tong otganda u zot nonushta qilib, nonushtalari ustidan undan ichardilar. Agar bir nima ortsa, men uni toʻkib tashlardim, soʻng mesh yuvilardi. Unga: «Bunda mesh ikki marta yuvilarmidi?» deyildi. U: «Ikki marta», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ учун эрталаб мешда набиз (хурмо суви) ивитардик; уни беркитмас ва унга қуйқа солмас эдик. Кеч кирганда у зот кечки таом еб, таомлари устидан ундан ичардилар. Агар бир нима ортиб қолса, мен уни тўкиб ташлардим, сўнг мешни ювиб, кечқурун яна унда ивитардик. Тонг отганда у зот нонушта қилиб, нонушталари устидан ундан ичардилар. Агар бир нима ортса, мен уни тўкиб ташлардим, сўнг меш ювиларди. Унга: «Бунда меш икки марта ювилармиди?» дейилди. У: «Икки марта», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاقَالَتْ وَهِمَ عُمَرُ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الصَّلَاةِ أَنْ يُتَحَرَّى طُلُوعُ الشَّمْسِ وَغُرُوبُهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Umar adashibdi. Rasululloh ﷺ faqat quyoshning chiqishi va botishini koʻzlab (oʻsha paytni atayin tanlab) namoz oʻqishdan qaytargan edilar, xolos», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Умар адашибди. Расулуллоҳ ﷺ фақат қуёшнинг чиқиши ва ботишини кўзлаб (ўша пайтни атайин танлаб) намоз ўқишдан қайтарган эдилар, холос», деди.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا أَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ فَقَدِمَتْ وَلَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى حَاضَتْ فَنَسَكَتْ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا وَقَدْ أَهَلَّتْ بِالْحَجِّ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ يَسَعُكِ طَوَافُكِ لِحَجِّكِ وَلِعُمْرَتِكِ فَأَبَتْ فَبَعَثَ بِهَا مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u (Oisha) umraga ehrom bogʻladi va (Makkaga) kelib, hayz koʻrgani sababli Baytni tavof qilmadi, soʻng (hajga ham ehrom bogʻlab) barcha manosiklarni ado etdi. U hajga (ham) ehrom bogʻlagan edi. Shunda Nabiy ﷺ unga qurbonlik kuni: «Tavofing hajing va umrang uchun kifoya qiladi», dedilar. Ammo u (Oisha) koʻnmadi. Shunda (Nabiy ﷺ) uni Abdurahmon bilan Tanʼimga joʻnatdilar va u hajdan keyin umra qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у (Оиша) умрага эҳром боғлади ва (Маккага) келиб, ҳайз кўргани сабабли Байтни тавоф қилмади, сўнг (ҳажга ҳам эҳром боғлаб) барча маносикларни адо этди. У ҳажга (ҳам) эҳром боғлаган эди. Шунда Набий ﷺ унга қурбонлик куни: «Тавофинг ҳажинг ва умранг учун кифоя қилади», дедилар. Аммо у (Оиша) кўнмади. Шунда (Набий ﷺ) уни Абдураҳмон билан Танъимга жўнатдилар ва у ҳаждан кейин умра қилди.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعَ الْمُنَادِيَ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ azon aytuvchini eshitganlarida: «Ashhadu an lo ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan Rasululloh», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ азон айтувчини эшитганларида: «Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ», дер эдилар.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَيَّامٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hozir ham Nabiy ﷺ ehromda boʻlganlarida, bir necha kundan keyin ham sochlari ajragan joyida atirning yaltirashini koʻrayotgandekman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳозир ҳам Набий ﷺ эҳромда бўлганларида, бир неча кундан кейин ҳам сочлари ажраган жойида атирнинг ялтирашини кўраётгандекман.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا مَرِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذْتُ بِيَدِهِ فَجَعَلْتُ أُمِرُّهَا عَلَى صَدْرِهِ وَدَعَوْتُ بِهَذِهِ الْكَلِمَاتِ أَذْهِبْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ فَانْتَزَعَ يَدَهُ مِنْ يَدِي وَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ الرَّفِيقَ الْأَعْلَى الْأَسْعَدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kasal boʻlganlarida men u zotning qoʻllaridan ushlab, koʻkraklariga suray boshladim va: «Ozorni ketkaz, ey odamlarning Rabbi», degan kalimalar bilan duo qildim. Shunda u zot qoʻllarini qoʻlimdan tortib olib: «Alloh azza va jalladan eng oliy, eng saodatli doʻstlikni (Rafiqul aʼloni) soʻrayman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ касал бўлганларида мен у зотнинг қўлларидан ушлаб, кўкракларига сурай бошладим ва: «Озорни кетказ, эй одамларнинг Рабби», деган калималар билан дуо қилдим. Шунда у зот қўлларини қўлимдан тортиб олиб: «Аллоҳ азза ва жалладан энг олий, энг саодатли дўстликни (Рафиқул аълони) сўрайман», дедилар.
قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْرُكُ الْمَنِيَّ مِنْ ثَوْبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَذْهَبُ فَيُصَلِّي فِيهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning kiyimlaridan manini ishqalab tozalar edim, soʻng u zot borib, oʻsha kiyimda namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг кийимларидан манини ишқалаб тозалар эдим, сўнг у зот бориб, ўша кийимда намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْجَعَلْتُمُونَا بِمَنْزِلَةِ الْكَلْبِ وَالْحِمَارِ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَأَنَا تَحْتَ كِسَائِي بَيْنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَأَكْرَهُ أَنْ أَسْنَحَ بَيْنَ يَدَيْهِ حَتَّى أَنْسَلَّ مِنْ تَحْتِ الْقَطِيفَةِ انْسِلَالًا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Sizlar bizni it va eshak oʻrniga qoʻydingizmi?! Men oʻzimni yopinchigʻim ostida, Nabiy ﷺ bilan qibla orasida (yotgan holda) koʻrganman. Men u zotning oldilaridan oʻtishni yoqtirmasdim, shuning uchun yopinchiq ostidan sekin sirgʻalib chiqib ketardim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Сизлар бизни ит ва эшак ўрнига қўйдингизми?! Мен ўзимни ёпинчиғим остида, Набий ﷺ билан қибла орасида (ётган ҳолда) кўрганман. Мен у зотнинг олдиларидан ўтишни ёқтирмасдим, шунинг учун ёпинчиқ остидан секин сирғалиб чиқиб кетардим».