وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ لَوْ أَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ لَمَنَعَهُنَّ الْمَسَاجِدَ كَمَا مُنِعَهُ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ . قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فَقُلْتُ لِعَمْرَةَ أَوَمُنِعَ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ الْمَسَاجِدَ قَالَتْ نَعَمْ .
Oisha (roziyallohu anho)dan — Nabiy ﷺ ning zavjalaridan — rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Agar Rasululloh ﷺ ayollar keyinchalik paydo qilgan narsalarni koʻrganlarida edi, xuddi Bani Isroil ayollari man qilingandek, ularni ham masjidlardan man qilardilar». Yahyo ibn Saʼid aytdi: Men Amraga: «Bani Isroil ayollari masjidlardan man qilinganmidi?» dedim. U: «Ha», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — Набий ﷺ нинг завжаларидан — ривоят қилинадики, у айтди: «Агар Расулуллоҳ ﷺ аёллар кейинчалик пайдо қилган нарсаларни кўрганларида эди, худди Бани Исроил аёллари ман қилингандек, уларни ҳам масжидлардан ман қилардилар». Яҳё ибн Саъид айтди: Мен Амрага: «Бани Исроил аёллари масжидлардан ман қилинганмиди?» дедим. У: «Ҳа», деди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْىُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحْيَانًا يَأْتِينِي فِي مِثْلِ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَىَّ فَيَفْصِمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِيَ الْمَلَكُ رَجُلاً فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ " . قَالَتْ عَائِشَةُ وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيُفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan — Nabiy ﷺ ning zavjalaridan — rivoyat qilinadiki, Horis ibn Hishom Rasululloh ﷺ dan: «Sizga vahiy qanday keladi?» deb soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Baʼzan menga qoʻngʻiroq jaranglashi kabi keladi — bu menga eng ogʻiridir — soʻng u mendan uzilganda, aytilgan narsani anglab boʻlgan boʻlaman. Baʼzan esa farishta menga bir kishi suratida koʻrinib, men bilan gaplashadi va men u aytganini anglab olaman», dedilar. Oisha aytdi: «Men u zotga qattiq sovuq kunda vahiy tushayotganini koʻrdim, u vahiy undan uzilganda, peshanalari terlab quyilib turardi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — Набий ﷺ нинг завжаларидан — ривоят қилинадики, Ҳорис ибн Ҳишом Расулуллоҳ ﷺ дан: «Сизга ваҳий қандай келади?» деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Баъзан менга қўнғироқ жаранглаши каби келади — бу менга энг оғиридир — сўнг у мендан узилганда, айтилган нарсани англаб бўлган бўламан. Баъзан эса фаришта менга бир киши суратида кўриниб, мен билан гаплашади ва мен у айтганини англаб оламан», дедилар. Оиша айтди: «Мен у зотга қаттиқ совуқ кунда ваҳий тушаётганини кўрдим, у ваҳий ундан узилганда, пешаналари терлаб қуйилиб турарди».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُفِّنَ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلاَ عِمَامَةٌ .
Oisha — Nabiy ﷺ ning zavjalari — (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oq, sahuliya (Yaman paxta matosi)dan boʻlgan uchta kiyimga kafanlangan edilar; ularning orasida na koʻylak, na salla bor edi.Оиша — Набий ﷺ нинг завжалари — (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ оқ, саҳулия (Яман пахта матоси)дан бўлган учта кийимга кафанланган эдилар; уларнинг орасида на кўйлак, на салла бор эди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ وَاقِفٌ عَلَى الْبَابِ وَأَنَا أَسْمَعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُصْبِحُ جُنُبًا وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ . فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " وَأَنَا أُصْبِحُ جُنُبًا وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ فَأَغْتَسِلُ وَأَصُومُ " . فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ لَسْتَ مِثْلَنَا قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ . فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَعْلَمَكُمْ بِمَا أَتَّقِي " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi eshik oldida turib, Rasululloh ﷺga — men eshitib turgan holimda — dedi: «Yo Rasululloh, men junub holimda tongga chiqaman, roʻza tutmoqchiman». Shunda u zot ﷺ: «Men ham junub holimda tongga chiqaman, roʻza tutmoqchi boʻlaman, bas gʻusl qilib, roʻza tutaman», dedilar. Haligi kishi unga: «Yo Rasululloh, siz bizga oʻxshamaysiz, Alloh sizning avvalgi va keyingi gunohlaringizni kechirgan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ gʻazablanib: «Allohga qasamki, men sizlarning Allohdan eng qoʻrqadiganingiz va nimadan saqlanishni eng yaxshi biladiganingiz boʻlishimni umid qilaman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир киши эшик олдида туриб, Расулуллоҳ ﷺга — мен эшитиб турган ҳолимда — деди: «Ё Расулуллоҳ, мен жунуб ҳолимда тонгга чиқаман, рўза тутмоқчиман». Шунда у зот ﷺ: «Мен ҳам жунуб ҳолимда тонгга чиқаман, рўза тутмоқчи бўламан, бас ғусл қилиб, рўза тутаман», дедилар. Ҳалиги киши унга: «Ё Расулуллоҳ, сиз бизга ўхшамайсиз, Аллоҳ сизнинг аввалги ва кейинги гуноҳларингизни кечирган», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ғазабланиб: «Аллоҳга қасамки, мен сизларнинг Аллоҳдан энг қўрқадиганингиз ва нимадан сақланишни энг яхши биладиганингиз бўлишимни умид қиламан», дедилар.
حَدَّثَنِي زِيَادٌ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ فَلَمَّا انْصَرَفَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ فِيهِ وَجَدَ أَخْبِيَةً خِبَاءَ عَائِشَةَ وَخِبَاءَ حَفْصَةَ وَخِبَاءَ زَيْنَبَ فَلَمَّا رَآهَا سَأَلَ عَنْهَا فَقِيلَ لَهُ هَذَا خِبَاءُ عَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَزَيْنَبَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آلْبِرَّ تَقُولُونَ بِهِنَّ " . ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمْ يَعْتَكِفْ حَتَّى اعْتَكَفَ عَشْرًا مِنْ شَوَّالٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ eʼtikof qilmoqchi boʻldilar. Eʼtikof qilmoqchi boʻlgan joylariga borganlarida, chodirlarni — Oishaning chodiri, Hafsaning chodiri va Zaynabning chodirini koʻrdilar. Ularni koʻrgach, u haqda soʻradilar. Unga: «Bu Oisha, Hafsa va Zaynabning chodiri», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ular bilan yaxshilikni (savobni) qasd qilyapsizlarmi?» dedilar. Soʻng qaytib ketdilar va (Ramazonda) eʼtikof qilmadilar, toki Shavvoldan oʻn (kun) eʼtikof qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ эътикоф қилмоқчи бўлдилар. Эътикоф қилмоқчи бўлган жойларига борганларида, чодирларни — Оишанинг чодири, Ҳафсанинг чодири ва Зайнабнинг чодирини кўрдилар. Уларни кўргач, у ҳақда сўрадилар. Унга: «Бу Оиша, Ҳафса ва Зайнабнинг чодири», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Улар билан яхшиликни (савобни) қасд қиляпсизларми?» дедилар. Сўнг қайтиб кетдилар ва (Рамазонда) эътикоф қилмадилар, токи Шавволдан ўн (кун) эътикоф қилдилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَحَلَّ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَلَمْ يُحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ .
Oisha — Nabiy ﷺ ning zavjalari (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida (yoʻlga) chiqdik. Baʼzimiz umraga, baʼzimiz haj va umraga, baʼzimiz esa hajga ihrom bogʻladik; Rasululloh ﷺ hajga ihrom bogʻladilar. Umraga ihrom bogʻlaganlar (umrani ado etib) ihromdan chiqdi; hajga yoki haj bilan umrani birga bogʻlaganlar esa nahr (qurbonlik) kunigacha ihromdan chiqmadilar».Оиша — Набий ﷺ нинг завжалари (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видоъ ҳажи йилида (йўлга) чиқдик. Баъзимиз умрага, баъзимиз ҳаж ва умрага, баъзимиз эса ҳажга иҳром боғладик; Расулуллоҳ ﷺ ҳажга иҳром боғладилар. Умрага иҳром боғлаганлар (умрани адо этиб) иҳромдан чиқди; ҳажга ёки ҳаж билан умрани бирга боғлаганлар эса наҳр (қурбонлик) кунигача иҳромдан чиқмадилар».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، أَخْبَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلَمْ تَرَىْ أَنَّ قَوْمَكِ حِينَ بَنَوُا الْكَعْبَةَ اقْتَصَرُوا عَنْ قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ " . قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ تَرُدُّهَا عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ حِدْثَانُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَفَعَلْتُ " . قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَئِنْ كَانَتْ عَائِشَةُ سَمِعَتْ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أُرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرَكَ اسْتِلاَمَ الرُّكْنَيْنِ اللَّذَيْنِ يَلِيَانِ الْحِجْرَ إِلاَّ أَنَّ الْبَيْتَ لَمْ يُتَمَّمْ عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Koʻrmaysanmi, qavming Kaʼbani qurganida Ibrohim (qoʻygan) poydevorlardan qisqartirib qoldirgan». (Oisha) dedi: Men: «Yo Rasululloh! Uni Ibrohim poydevorlari ustiga qaytarmaysizmi?» dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qavmingning kufrdan (chiqqani) yaqindaligi boʻlmaganida, albatta shunday qilar edim», dedilar. Abdulloh ibn Umar dedi: Agar Oisha buni Rasululloh ﷺ dan eshitgan boʻlsa, men Rasululloh ﷺ Hijrga tutash boʻlgan ikki rukn (burchak)ni istilom qilmay (silamay) qoldirganlarining sababi Baytning Ibrohim poydevorlari ustiga toʻla qurib bitkazilmaganidan boshqa narsa deb oʻylamayman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кўрмайсанми, қавминг Каъбани қурганида Иброҳим (қўйган) пойдеворлардан қисқартириб қолдирган». (Оиша) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Уни Иброҳим пойдеворлари устига қайтармайсизми?» дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қавмингнинг куфрдан (чиққани) яқиндалиги бўлмаганида, албатта шундай қилар эдим», дедилар. Абдуллоҳ ибн Умар деди: Агар Оиша буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бўлса, мен Расулуллоҳ ﷺ Ҳижрга туташ бўлган икки рукн (бурчак)ни истилом қилмай (силамай) қолдирганларининг сабаби Байтнинг Иброҳим пойдеворлари устига тўла қуриб битказилмаганидан бошқа нарса деб ўйламайман.
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ قَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى تَطْهُرِي " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Makkaga hayzli holimda keldim, shuning uchun Baytni ham, Safo bilan Marva orasini ham tavof qilmadim. Buni Rasululloh ﷺga shikoyat qildim. U zot: ‹Poklanmaguningcha Baytni tavof qilmasliging va Safo bilan Marva orasida (saʼy qilib) yurmasligingdan boshqa, hoji qiladigan barcha ishni qilaver›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Маккага ҳайзли ҳолимда келдим, шунинг учун Байтни ҳам, Сафо билан Марва орасини ҳам тавоф қилмадим. Буни Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилдим. У зот: ‹Покланмагунингча Байтни тавоф қилмаслигинг ва Сафо билан Марва орасида (саъй қилиб) юрмаслигингдан бошқа, ҳожи қиладиган барча ишни қилавер›, дедилар».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الأَيْلِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الصِّدِّيقِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishga nazr qilsa, Unga itoat qilsin; kim Allohga isyon qilishga nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишга назр қилса, Унга итоат қилсин; ким Аллоҳга исён қилишга назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، أَخْبَرَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَهَا وَأَنَّهَا سَمِعَتْ صَوْتَ رَجُلٍ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِ حَفْصَةَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا رَجُلٌ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُرَاهُ فُلاَنًا " . لِعَمٍّ لِحَفْصَةَ مِنَ الرَّضَاعَةِ . فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ كَانَ فُلاَنٌ حَيًّا - لِعَمِّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ - دَخَلَ عَلَىَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ إِنَّ الرَّضَاعَةَ تُحَرِّمُ مَا تُحَرِّمُ الْوِلاَدَةُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning huzurida ekanlar va u Hafsaning uyiga kirishga izn soʻrayotgan bir kishining ovozini eshitdi. Oisha aytadi: «Yo Rasululloh! Mana bu kishi sizning uyingizga kirishga izn soʻrayapti», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ Hafsaning emish (suti) orqali boʻlgan amakisini nazarda tutib: «Uni falonchi deb oʻylayman», dedilar. Oisha: «Yo Rasululloh! Agar falonchi — uning emish orqali boʻlgan amakisi — tirik boʻlganida, mening oldimga kirar edimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, emizish nasl (qarindoshligi) harom qilgan narsani harom qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида эканлар ва у Ҳафсанинг уйига киришга изн сўраётган бир кишининг овозини эшитди. Оиша айтади: «Ё Расулуллоҳ! Мана бу киши сизнинг уйингизга киришга изн сўраяпти», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Ҳафсанинг эмиш (сути) орқали бўлган амакисини назарда тутиб: «Уни фалончи деб ўйлайман», дедилар. Оиша: «Ё Расулуллоҳ! Агар фалончи — унинг эмиш орқали бўлган амакиси — тирик бўлганида, менинг олдимга кирар эдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, эмизиш насл (қариндошлиги) ҳаром қилган нарсани ҳаром қилади», дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ جَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهَا وَهُوَ عَمُّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ بَعْدَ أَنْ أُنْزِلَ الْحِجَابُ قَالَتْ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ عَلَىَّ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ فَأَمَرَنِي أَنْ آذَنَ لَهُ عَلَىَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: hijob (oyati) nozil boʻlganidan keyin Abu Quaysning akasi Aflah — u Oishaning emish orqali boʻlgan amakisi edi — uning oldiga kirishga izn soʻrab keldi. Oisha aytadi: «Men unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ kelganlarida, qilgan ishimni u zotga xabar berdim. Shunda u zot uni oldimga kiritishimga buyurdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: ҳижоб (ояти) нозил бўлганидан кейин Абу Қуайснинг акаси Афлаҳ — у Оишанинг эмиш орқали бўлган амакиси эди — унинг олдига киришга изн сўраб келди. Оиша айтади: «Мен унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келганларида, қилган ишимни у зотга хабар бердим. Шунда у зот уни олдимга киритишимга буюрдилар».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ فِيمَا أُنْزِلَ مِنَ الْقُرْآنِ عَشْرُ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ يُحَرِّمْنَ ثُمَّ نُسِخْنَ بِخَمْسٍ مَعْلُومَاتٍ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِيمَا يُقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ .
Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjalari — dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Qurʼonda nozil qilingan (oyatlar) orasida ‹maʼlum oʻn marta emizish harom qiladi› (degani) bor edi, soʻng u ‹maʼlum besh marta (emizish)› bilan bekor qilindi. Rasululloh ﷺ vafot etganlarida u (besh marta hukmi) Qurʼondan oʻqiladigan (oyatlar) orasida edi».Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжалари — дан ривоят қилинадики, у деди: «Қуръонда нозил қилинган (оятлар) орасида ‹маълум ўн марта эмизиш ҳаром қилади› (дегани) бор эди, сўнг у ‹маълум беш марта (эмизиш)› билан бекор қилинди. Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида у (беш марта ҳукми) Қуръондан ўқиладиган (оятлар) орасида эди».
قَالَ يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ . قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ وَقَالَ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ . فَقَامَ إِلَيْهِ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ . فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ . وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ " . ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ " احْتَجِبِي مِنْهُ " . لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَتْ فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ .
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Utba ibn Abu Vaqqos oʻz ukasi Saʼd ibn Abu Vaqqosga: «Zamʼaning choʻrisining oʻgʻli — mendandir (mening oʻgʻlimdir); bas, uni oʻzingga (egallab) ol», deb vasiyat qilgan edi. Fath yili (Makka fathida) Saʼd uni (oʻsha bolani) oldi-da: «Bu — mening jiyanim; (akam) bu haqda menga vasiyat qilgan edi», dedi. Shunda Abd ibn Zamʼa unga qarshi turib: «(Bu) — mening ukam va otamning choʻrisining oʻgʻli, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Ikkovi Rasululloh ﷺning huzurlariga (birga) bordilar. Saʼd: «Yo Rasululloh, (bu) — mening jiyanim; (akam) bu haqda menga vasiyat qilgan», dedi. Abd ibn Zamʼa esa: «(Bu) — mening ukam va otamning choʻrisining oʻgʻli, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Rasululloh ﷺ: «U — seniki, ey Abd ibn Zamʼa», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Bola — toʻshak (egasi)niki, zinokorga esa — tosh (mahrumlik)», dedilar. Soʻng U zot Savda bint Zamʼaga: «Undan (oʻzingni) toʻs (parda tut)», dedilar — uning Utbaga oʻxshashligini koʻrganlari uchun. Bas, u (oʻsha bola) — toki Alloh taologa yoʻliqquncha (oʻlguncha) — uni (Savdani) koʻrmadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Утба ибн Абу Ваққос ўз укаси Саъд ибн Абу Ваққосга: «Замъанинг чўрисининг ўғли — мендандир (менинг ўғлимдир); бас, уни ўзингга (эгаллаб) ол», деб васият қилган эди. Фатҳ йили (Макка фатҳида) Саъд уни (ўша болани) олди-да: «Бу — менинг жияним; (акам) бу ҳақда менга васият қилган эди», деди. Шунда Абд ибн Замъа унга қарши туриб: «(Бу) — менинг укам ва отамнинг чўрисининг ўғли, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Иккови Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига (бирга) бордилар. Саъд: «Ё Расулуллоҳ, (бу) — менинг жияним; (акам) бу ҳақда менга васият қилган», деди. Абд ибн Замъа эса: «(Бу) — менинг укам ва отамнинг чўрисининг ўғли, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У — сеники, эй Абд ибн Замъа», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Бола — тўшак (эгаси)ники, зинокорга эса — тош (маҳрумлик)», дедилар. Сўнг У зот Савда бинт Замъага: «Ундан (ўзингни) тўс (парда тут)», дедилар — унинг Утбага ўхшашлигини кўрганлари учун. Бас, у (ўша бола) — токи Аллоҳ таолога йўлиққунча (ўлгунча) — уни (Савдани) кўрмади.
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الرِّقَابِ أَيُّهَا أَفْضَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَغْلاَهَا ثَمَنًا وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا " .
Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjalari — dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ dan qaysi qulni ozod qilish afzalroq, deb soʻralgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bahosi eng qimmati va egalari nazdida eng nafisi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжалари — дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ дан қайси қулни озод қилиш афзалроқ, деб сўралган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Баҳоси энг қиммати ва эгалари наздида энг нафиси», дедилар.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺdan bitʼ (asaldan tayyorlangan ichimlik) haqida soʻralganda, u zot: ‹Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir›, dedilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺдан битъ (асалдан тайёрланган ичимлик) ҳақида сўралганда, у зот: ‹Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир›, дедилар», деди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ مِنْ مُصِيبَةٍ حَتَّى الشَّوْكَةُ إِلاَّ قُصَّ بِهَا أَوْ كُفِّرَ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ " . لاَ يَدْرِي يَزِيدُ أَيَّهُمَا قَالَ عُرْوَةُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga biror musibat — hatto tikan (sanchilishi) ham — yetmaydiki, u bilan uning xatolaridan (bir qismi) qirqilmasin (yoki oʻchirilmasin)», dedilar. Yazid Urva ikkisidan qay birini (‹qirqilsin› yoki ‹oʻchirilsin› deb) aytganini bilmaydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга бирор мусибат — ҳатто тикан (санчилиши) ҳам — етмайдики, у билан унинг хатоларидан (бир қисми) қирқилмасин (ёки ўчирилмасин)», дедилар. Язид Урва иккисидан қай бирини (‹қирқилсин› ёки ‹ўчирилсин› деб) айтганини билмайди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اشْتَكَى يَقْرَأُ عَلَى نَفْسِهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ وَيَنْفِثُ . قَالَتْ فَلَمَّا اشْتَدَّ وَجَعُهُ كُنْتُ أَنَا أَقْرَأُ عَلَيْهِ وَأَمْسَحُ عَلَيْهِ بِيَمِينِهِ رَجَاءَ بَرَكَتِهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kasal boʻlib qolganlarida oʻzlariga muavvizatlarni (Falaq va Nos suralarini) oʻqib, dam solardilar. U (Oisha) aytdi: «Ogʻriqlari kuchayganida, men u zotga (oʻsha suralarni) oʻqib, barakasini umid qilib, u zotni oʻng qoʻllari bilan silar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ касал бўлиб қолганларида ўзларига муаввизатларни (Фалақ ва Нос сураларини) ўқиб, дам солардилар. У (Оиша) айтди: «Оғриқлари кучайганида, мен у зотга (ўша сураларни) ўқиб, баракасини умид қилиб, у зотни ўнг қўллари билан силар эдим».
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَدْنَ أَنْ يَبْعَثْنَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَيَسْأَلْنَهُ مِيرَاثَهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لَهُنَّ عَائِشَةُ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, Nabiy ﷺning ayollari Usmon ibn Affonni Abu Bakr Siddiqning oldiga yuborib, Nabiy ﷺ(dan qoladigan meros)dan oʻzlarining sakkizdan bir ulushini soʻramoqchi boʻldilar. Shunda Oisha ularga dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Biz (Anbiyolarga) meros qolinmaydi, biz nima qoldirsak, u sadaqadir› demaganmidilar?»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, Набий ﷺнинг аёллари Усмон ибн Аффонни Абу Бакр Сиддиқнинг олдига юбориб, Набий ﷺ(дан қоладиган мерос)дан ўзларининг саккиздан бир улушини сўрамоқчи бўлдилар. Шунда Оиша уларга деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Биз (Анбиёларга) мерос қолинмайди, биз нима қолдирсак, у садақадир› демаганмидилар?»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ، وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fotima va Abbos Abu Bakr (roziyallohu anhu) oldiga Rasululloh ﷺ dan qoladigan meroslarini talab qilib keldilar, oʻsha paytda ular u zotning Fadakdagi yerini va Xaybardagi ulushini soʻrar edilar. Abu Bakr ularga: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Bizga meros oʻtmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir, Muhammadning oilasi faqat bu moldan yeydi, xolos›, deganlarini eshitganman. Vallohi, men Rasululloh ﷺ ni bu borada qanday amal qilganlarini koʻrgan boʻlsam, oʻshandan boshqacha qilmayman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фотима ва Аббос Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) олдига Расулуллоҳ ﷺ дан қоладиган меросларини талаб қилиб келдилар, ўша пайтда улар у зотнинг Фадакдаги ерини ва Хайбардаги улушини сўрар эдилар. Абу Бакр уларга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бизга мерос ўтмайди, биз қолдирган нарса садақадир, Муҳаммаднинг оиласи фақат бу молдан ейди, холос›, деганларини эшитганман. Валлоҳи, мен Расулуллоҳ ﷺ ни бу борада қандай амал қилганларини кўрган бўлсам, ўшандан бошқача қилмайман», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلَام فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ قَالَ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكَ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ وَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ الْيَوْمَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasulullohning ﷺ qizi Fotima Rasululloh ﷺ vafotidan keyin Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ qoldirgan, Alloh u zotga ato etgan meros mol-mulkdan oʻz ulushini boʻlib berishini soʻradi. Abu Bakr (roziyallohu anhu) unga: «Rasululloh ﷺ: ‹Bizga meros qolmas, biz nima qoldirsak, u sadaqadir›, deganlar», dedi. Fotima alayhassalom gʻazablanib, Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan yuz oʻgirdi va vafotigacha undan yuz oʻgirgan holida qoldi. U Rasululloh ﷺ vafotidan keyin olti oy yashadi. Fotima (roziyallohu anho) Abu Bakrdan Rasululloh ﷺ Xaybar va Fadakdan hamda Madinadagi sadaqasidan qoldirgan mol-mulkdagi ulushini soʻrar edi, Abu Bakr esa unga buni bermadi va: «Rasululloh ﷺ amal qilgan hech narsani men amal qilmay qoldirmayman, agar u zotning ishidan bir narsani tark etsam, adashib ketishimdan qoʻrqaman», dedi. U zotning Madinadagi sadaqasini Umar Ali va Abbosga topshirdi, uni Ali oʻz qoʻliga oldi. Xaybar va Fadakni esa Umar (roziyallohu anhu) oʻzida ushlab qoldi va: «Bu ikkisi Rasululloh ﷺ sadaqasi, u zotning uchraydigan haqlari va ehtiyojlari uchun edi, ularning ishi voliyi amrning ixtiyorida», dedi. Ular shu kungacha oʻsha holida turibdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳнинг ﷺ қизи Фотима Расулуллоҳ ﷺ вафотидан кейин Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ қолдирган, Аллоҳ у зотга ато этган мерос мол-мулкдан ўз улушини бўлиб беришини сўради. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) унга: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бизга мерос қолмас, биз нима қолдирсак, у садақадир›, деганлар», деди. Фотима алайҳассалом ғазабланиб, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан юз ўгирди ва вафотигача ундан юз ўгирган ҳолида қолди. У Расулуллоҳ ﷺ вафотидан кейин олти ой яшади. Фотима (розияллоҳу анҳо) Абу Бакрдан Расулуллоҳ ﷺ Хайбар ва Фадакдан ҳамда Мадинадаги садақасидан қолдирган мол-мулкдаги улушини сўрар эди, Абу Бакр эса унга буни бермади ва: «Расулуллоҳ ﷺ амал қилган ҳеч нарсани мен амал қилмай қолдирмайман, агар у зотнинг ишидан бир нарсани тарк этсам, адашиб кетишимдан қўрқаман», деди. У зотнинг Мадинадаги садақасини Умар Али ва Аббосга топширди, уни Али ўз қўлига олди. Хайбар ва Фадакни эса Умар (розияллоҳу анҳу) ўзида ушлаб қолди ва: «Бу иккиси Расулуллоҳ ﷺ садақаси, у зотнинг учрайдиган ҳақлари ва эҳтиёжлари учун эди, уларнинг иши волийи амрнинг ихтиёрида», деди. Улар шу кунгача ўша ҳолида турибди.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى، وَعَفَّانُ، قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا تَمَثَّلَتْ بِهَذَا الْبَيْتِ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقْضِي وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ رَبِيعُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ذَاكَ وَاللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) hukm qilib turganda, u shu baytni misol keltirdi: «Yuzi hurmatiga bulutdan yomgʻir soʻraladigan bir oq yuzli zot, yetimlarning bahori, bevalarning panohi». Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Alloh haqi, bu Rasululloh ﷺdir», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳукм қилиб турганда, у шу байтни мисол келтирди: «Юзи ҳурматига булутдан ёмғир сўраладиган бир оқ юзли зот, етимларнинг баҳори, беваларнинг паноҳи». Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳ ҳақи, бу Расулуллоҳ ﷺдир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُيَسَّرٍ أَبُو سَعْدٍ الصَّاغَانِيُّ الْمَكْفُوفُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا يَوْمُ الِاثْنَيْنِ قَالَ فَإِنْ مِتُّ مِنْ لَيْلَتِي فَلَا تَنْتَظِرُوا بِي الْغَدَ فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَيَّامِ وَاللَّيَالِي إِلَيَّ أَقْرَبُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga vafot yaqinlashganda: «Bugun qaysi kun?» dedilar. Ular: «Dushanba», dedilar. U kishi: «Agar men bu kechada oʻlsam, meni ertaga kutmanglar (koʻmib qoʻyaveringlar). Chunki menga kunlar va kechalarning eng sevimlisi Rasululloh ﷺga eng yaqin boʻlganidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га вафот яқинлашганда: «Бугун қайси кун?» дедилар. Улар: «Душанба», дедилар. У киши: «Агар мен бу кечада ўлсам, мени эртага кутманглар (кўмиб қўяверинглар). Чунки менга кунлар ва кечаларнинг энг севимлиси Расулуллоҳ ﷺга энг яқин бўлганидир», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهَا عَنْ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلَّا صَنَعْتُهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qizlari Fotima Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)ga odam yuborib, Rasululloh ﷺdan qolgan merosini — Alloh u zotga Madinada bergan fayʼdan, Fadakdan va Xaybar xumsidan qolgan narsalardan — soʻradi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ: ‹Bizga (paygʻambarlarga) meros qilinmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir. Muhammadning oilasi faqat shu moldan yeydi (kun kechiradi), xolos›, deganlar. Alloh nomiga qasamki, men Rasululloh ﷺning sadaqasidan hech narsani u zot davridagi holatidan oʻzgartirmayman va unda Rasululloh ﷺ qilgan ishni qilaman», dedilar. Abu Bakr Fotimaga undan hech narsa berishdan bosh tortdilar. Shunda Fotima bundan Abu Bakrdan xafa boʻldi. Abu Bakr: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Rasululloh ﷺning qarindoshligi menga oʻz qarindoshimni koʻrgandan koʻra sevimliroqdir. Bu mollar borasida oramizda kelib chiqqan ishga kelsak, men unda haqdan chetga chiqmadim va Rasululloh ﷺ unda qilganini koʻrgan hech bir ishni tark qilmadim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Фотима Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)га одам юбориб, Расулуллоҳ ﷺдан қолган меросини — Аллоҳ у зотга Мадинада берган файъдан, Фадакдан ва Хайбар хумсидан қолган нарсалардан — сўради. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бизга (пайғамбарларга) мерос қилинмайди, биз қолдирган нарса садақадир. Муҳаммаднинг оиласи фақат шу молдан ейди (кун кечиради), холос›, деганлар. Аллоҳ номига қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺнинг садақасидан ҳеч нарсани у зот давридаги ҳолатидан ўзгартирмайман ва унда Расулуллоҳ ﷺ қилган ишни қиламан», дедилар. Абу Бакр Фотимага ундан ҳеч нарса беришдан бош тортдилар. Шунда Фотима бундан Абу Бакрдан хафа бўлди. Абу Бакр: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, Расулуллоҳ ﷺнинг қариндошлиги менга ўз қариндошимни кўргандан кўра севимлироқдир. Бу моллар борасида орамизда келиб чиққан ишга келсак, мен унда ҳақдан четга чиқмадим ва Расулуллоҳ ﷺ унда қилганини кўрган ҳеч бир ишни тарк қилмадим», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ، وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ وَإِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fotima va Abbos Abu Bakr (roziyallohu anhu) huzuriga kelib, Rasululloh ﷺdan qolgan meroslarini soʻrashdi. Ular oʻsha paytda u zotning Fadakdagi yerini va Xaybardagi ulushini talab qilishardi. Abu Bakr (roziyallohu anhu) ularga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bizga meros qilinmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir. Muhammad ﷺning oilasi faqat shu moldan yeydi (kun kechiradi), xolos›, deganlarini eshitganman. Alloh nomiga qasamki, men Rasululloh ﷺ unda qilganini koʻrgan hech bir ishni tark qilmayman, balki uni qilaman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фотима ва Аббос Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳузурига келиб, Расулуллоҳ ﷺдан қолган меросларини сўрашди. Улар ўша пайтда у зотнинг Фадакдаги ерини ва Хайбардаги улушини талаб қилишарди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) уларга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бизга мерос қилинмайди, биз қолдирган нарса садақадир. Муҳаммад ﷺнинг оиласи фақат шу молдан ейди (кун кечиради), холос›, деганларини эшитганман. Аллоҳ номига қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺ унда қилганини кўрган ҳеч бир ишни тарк қилмайман, балки уни қиламан», дедилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: كن أزواج النبى صلى الله عليه وسلم عنده، فأقبلت فاطمة رضي الله عنها تمشى، ما تخطئ من مشية رسول الله صلى الله عليه وسلم شيئاً، فلما رآها رحب بها وقال: “مرحباً بابنتى” ثم أجلسها عن يمينه أو عن شماله، ثم سارها فبكت بكاء شديداً، فلما رأى جزعها سارها الثانية فضحكت، فقلت لها: خصك رسول الله صلى الله عليه وسلم من بين نسائه بالسرار، ثم أنت تبكين ! فلما قام رسول الله صلى الله عليه وسلم سألتها: ما قال لك رسول الله صلى الله عليه وسلم ؟ قالت: ما كنت لأفشي على رسول الله صلى الله عليه وسلم سره. فلما توفي رسول الله صلى الله عليه وسلم قلت: عزمت عليك بما لي عليك من الحق، لما حدثتني ما قال لك رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ فقالت: أما الآن فنعم، أما حين سارني في المرة الأولى فأخبرني “أن جبريل كان يعارضه القرآن في كل سنة مرة أو مرتين، وأنه عارضه الآن مرتين، وإني لا أرى الأجل إلا قد اقترب، فاتقى الله واصبرى، فغنه نعم السلف أنا لك” فبكيت بكائى الذى رأيت. فلما رأى جزعى سارنى الثانية، فقال: "يا فاطمة أما ترضين أن تكونى سيدة نساء المؤمنين، أو سيدة نساء هذه الأمة” فضحكت ضحكى الذى رأيت". ((متفق عليه)) ((وهذا لفظ مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning xotinlari u zotning huzurlarida edilar, ulardan biror ayol qolmagandi. Shunda Fotima yurib keldi — uning yurishi Rasululloh ﷺ ning yurishlaridan zarracha farq qilmas edi. (Rasululloh ﷺ) uni koʻrishlari bilan unga marhabo aytib: «Qizimga marhabo!» dedilar. Soʻng uni oʻng yonlariga yoki chap yonlariga oʻtqazdilar. Soʻng unga pichirlab bir narsa aytdilar, shunda u qattiq yigʻladi. Uning bezovtaligini koʻrgach, ikkinchi marta pichirlab aytdilar, shunda u kuldi. Men unga: «Rasululloh ﷺ xotinlari ichidan seni ajratib, pichirlab gapirdilaru sen yigʻlayapsanmi?» dedim. Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turgach, men undan: «Rasululloh ﷺ senga nima dedilar?» deb soʻradim. U: «Men Rasululloh ﷺ ning sirlarini oshkor qilmayman», dedi. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin men: «Senga boʻlgan haqqim bilan seni qasam ichirib soʻrayman, Rasululloh ﷺ senga nima deganlarini menga aytib ber», dedim. U: «Endi boʻlsa — ha (aytaman). Birinchi marta menga pichirlab aytganlarida, Jabroil har yili bir yoki ikki marta u zotga Qurʼonni oʻrgatib chiqar edi, bu safar esa u (zotga) ikki marta oʻrgatib chiqdi, men ajalimni yaqinlashib qolgan deb bilaman, sen Allohdan qoʻrqib sabr qil, men sen uchun qanday yaxshi salaf (oʻtmishdosh)man, deb xabar berdilar. Shunda men sen koʻrgan yigʻimni yigʻladim. Mening bezovtaligimni koʻrib, ikkinchi marta pichirlab: ‹Ey Fotima, moʻmin ayollarning xonimi — yoki bu ummat ayollarining xonimi boʻlishingga rozi emasmisan?› dedilar. Shunda men sen koʻrgan kulgimni kuldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг хотинлари у зотнинг ҳузурларида эдилар, улардан бирор аёл қолмаганди. Шунда Фотима юриб келди — унинг юриши Расулуллоҳ ﷺ нинг юришларидан заррача фарқ қилмас эди. (Расулуллоҳ ﷺ) уни кўришлари билан унга марҳабо айтиб: «Қизимга марҳабо!» дедилар. Сўнг уни ўнг ёнларига ёки чап ёнларига ўтқаздилар. Сўнг унга пичирлаб бир нарса айтдилар, шунда у қаттиқ йиғлади. Унинг безовталигини кўргач, иккинчи марта пичирлаб айтдилар, шунда у кулди. Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺ хотинлари ичидан сени ажратиб, пичирлаб гапирдилару сен йиғлаяпсанми?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан тургач, мен ундан: «Расулуллоҳ ﷺ сенга нима дедилар?» деб сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг сирларини ошкор қилмайман», деди. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин мен: «Сенга бўлган ҳаққим билан сени қасам ичириб сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ сенга нима деганларини менга айтиб бер», дедим. У: «Энди бўлса — ҳа (айтаман). Биринчи марта менга пичирлаб айтганларида, Жаброил ҳар йили бир ёки икки марта у зотга Қуръонни ўргатиб чиқар эди, бу сафар эса у (зотга) икки марта ўргатиб чиқди, мен ажалимни яқинлашиб қолган деб биламан, сен Аллоҳдан қўрқиб сабр қил, мен сен учун қандай яхши салаф (ўтмишдош)ман, деб хабар бердилар. Шунда мен сен кўрган йиғимни йиғладим. Менинг безовталигимни кўриб, иккинчи марта пичирлаб: ‹Эй Фотима, мўмин аёлларнинг хоними — ёки бу уммат аёлларининг хоними бўлишингга рози эмасмисан?› дедилар. Шунда мен сен кўрган кулгимни кулдим», деди.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: كان كلام رسول الله صلى الله عليه وسلم كلاماً فصلاً يفهمه كل من يسمعه. ((رواه أبو داود)).
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ ning soʻzlari dona-dona, ravshan soʻz boʻlib, uni eshitgan har bir kishi tushunib olardi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ нинг сўзлари дона-дона, равшан сўз бўлиб, уни эшитган ҳар бир киши тушуниб оларди.
- عن عائشة رضي الله عنها قالت: ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم مستجمعا قط ضاحكاً حتى ترى منه لهواته، إنما كان يتبسم . ((متفق عليه)) .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ni Zuho (choshgoh) namozini oʻqiyotgan holda hech koʻrmagan edim, lekin men uni doimo oʻqiyman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ ни Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқиётган ҳолда ҳеч кўрмаган эдим, лекин мен уни доимо ўқийман.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يعجبه التيمن في شأنه كله: في طهوره، وترجله، وتنعله. ((متفق عليه)) .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ barcha ishlarida: tahoratida, sochini tarashida va oyoq kiyimini kiyishida oʻng tomondan boshlashni yaxshi koʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ барча ишларида: таҳоратида, сочини тарашида ва оёқ кийимини кийишида ўнг томондан бошлашни яхши кўрар эдилар.
- وعن عائشة رضى الله عنها قالت : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "إذا أكل أحدكم فليذكر اسم الله تعالى، فإذا نسى أن يذكر اسم الله تعالى في أوله، فليقل، بسم الله أوله وآخره".
((رواه أبو داود والترمذي))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biror odam yeganida Alloh taoloning ismini zikr qilsin. Agar boshida Alloh taoloning ismini zikr qilishni unutsa, ‹Bismillahi avvalahu va oxirahu (uning avvalida ham, oxirida ham Allohning nomi bilan)›, desin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирор одам еганида Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилсин. Агар бошида Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилишни унутса, ‹Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу (унинг аввалида ҳам, охирида ҳам Аллоҳнинг номи билан)›, десин», дедилар.
- وعن عائشة رضى الله عنها قالت: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يأكل طعاماً في ستة من أصحابه، فجاء أعرابى، فأكله بلقمتين. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم "أما إنه لو سمى لكفاكم".((رواه الترمذي))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oltita sahobalari bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, taomni ikki luqmada yeb qoʻydi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar u bismilloh deganida, sizlarga kifoya qilar edi. Biringiz taom yesa, bismilloh desin. Agar boshida bismilloh deyishni unutsa, ‹Bismillohi fi avvalihi va oxirihi (Uning boshi va oxirida Allohning nomi bilan)› desin›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ олтита саҳобалари билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, таомни икки луқмада еб қўйди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар у бисмиллоҳ деганида, сизларга кифоя қилар эди. Бирингиз таом еса, бисмиллоҳ десин. Агар бошида бисмиллоҳ дейишни унутса, ‹Бисмиллоҳи фи аввалиҳи ва охириҳи (Унинг боши ва охирида Аллоҳнинг номи билан)› десин›, дедилар.»
- وعن عائشة رضى الله عنها قالت: كفن رسول الله صلى الله عليه وسلم في ثلاثة أثواب بيض سحولية من كرسف، ليس فيها قميص ولا عمامة.((متفق عليه))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ paxtadan toʻqilgan, Sahul (degan joy)ga mansub uchta oq libosga kafanlandilar; ularda na koʻylak, na salla bor edi. Hulla (degan yoʻl-yoʻl libos)ga kelsak, odamlar uning haqida adashishdi — goʻyo u zotni kafanlash uchun sotib olingan deb (oʻylashdi); aslida esa hulla qoldirildi va u zot Sahulga mansub uchta oq libosga kafanlandilar. Soʻng u (hulla)ni Abdulloh ibn Abu Bakr olib: ‹Buni oʻzimni kafanlaguncha (saqlab) qoʻyaman›, dedi. Keyin: ‹Agar aziz va jalil boʻlgan Alloh buni oʻz Paygʻambari uchun ravo koʻrganida, u zotni shunga kafanlagan boʻlardi›, dedi. Shunday qilib uni sotib, pulini sadaqa qildi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ пахтадан тўқилган, Саҳул (деган жой)га мансуб учта оқ либосга кафанландилар; уларда на кўйлак, на салла бор эди. Ҳулла (деган йўл-йўл либос)га келсак, одамлар унинг ҳақида адашишди — гўё у зотни кафанлаш учун сотиб олинган деб (ўйлашди); аслида эса ҳулла қолдирилди ва у зот Саҳулга мансуб учта оқ либосга кафанландилар. Сўнг у (ҳулла)ни Абдуллоҳ ибн Абу Бакр олиб: ‹Буни ўзимни кафанлагунча (сақлаб) қўяман›, деди. Кейин: ‹Агар азиз ва жалил бўлган Аллоҳ буни ўз Пайғамбари учун раво кўрганида, у зотни шунга кафанлаган бўларди›, деди. Шундай қилиб уни сотиб, пулини садақа қилди.»
- وعنها قالت: خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم ذات غداة، وعليه مرط مرحل من شعر أسود.((رواه مسلم))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kuni ertalab egnilarida qora yungdan toʻqilgan, tuya egarlari naqshi tushgan bir choyshab (chopon) bilan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир куни эрталаб эгниларида қора юнгдан тўқилган, туя эгарлари нақши тушган бир чойшаб (чопон) билан чиқдилар.
- وعن عائشة رضى الله عنها قالت: كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلى من الليل إحدى عشرا ركعة، فإذا طلع الفجر صلى ركعتين خفيفتين ، ثم اضطجع على شقه الأيمن حتى يجئ المؤذن فيؤذنه ((متفق عليه)).
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kechasi oʻn bir rakat namoz oʻqirdilar; tong (fajr) chiqqach, ikki rakat yengil (namoz) oʻqib, soʻng muazzin kelib (bomdodga) chaqirmaguncha oʻng yonlari bilan yonboshlab yotardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ кечаси ўн бир ракат намоз ўқирдилар; тонг (фажр) чиққач, икки ракат енгил (намоз) ўқиб, сўнг муаззин келиб (бомдодга) чақирмагунча ўнг ёнлари билан ёнбошлаб ётардилар.
- وعن عائشة رضي الله عنه قالت: قال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم: “هذا جبريل يقرأ عليك السلام" قالت: قلت: "وعليه السلام ورحمة الله وبركاته" ((متفق عليه))
وهكذا وقع في بعض روايات الصحيحين: "وبركاته" وفي بعضها بحذفها وزيادة الثقة مقبولة
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Rasululloh ﷺ: «Ey Oisha, mana bu — Jabroil, senga salom yoʻllayapti» dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Va unga (ham) salom va Allohning rahmati boʻlsin; siz biz koʻrmaydigan narsani koʻrasiz» dedim — (bu bilan) Rasululloh ﷺni (nazarda tutdim). (Buni Shuayb (ham) rivoyat qildi. Yunus va Nuʼmon esa Zuhriydan: «va barakotuh (uning barakotlari ham)» dedilar.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Оиша, мана бу — Жаброил, сенга салом йўллаяпти» дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ва унга (ҳам) салом ва Аллоҳнинг раҳмати бўлсин; сиз биз кўрмайдиган нарсани кўрасиз» дедим — (бу билан) Расулуллоҳ ﷺни (назарда тутдим). (Буни Шуайб (ҳам) ривоят қилди. Юнус ва Нуъмон эса Зуҳрийдан: «ва баракотуҳ (унинг баракотлари ҳам)» дедилар.)
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: قدم زيد بن حارثة المدينة ورسول الله صلى الله عليه وسلم في بيتي، فأتاه فقرع الباب، فقام إليه النبي صلى الله عليه وسلم يجر ثوبه، فاعتنقه وقبله" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن)).
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Zayd ibn Horisa Madinaga keldi, oʻsha payt Rasululloh ﷺ mening uyimda edilar. U kelib eshikni taqillatdi. Rasululloh ﷺ kiyimlarini sudragancha yalangʻoch holatda unga qarab oʻrnidan turdilar — vallohi, men u zotni undan oldin ham, keyin ham yalangʻoch holatda koʻrmaganman — va uni quchoqlab, oʻpdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni az-Zuhriyning hadislaridan faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Зайд ибн Ҳориса Мадинага келди, ўша пайт Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эдилар. У келиб эшикни тақиллатди. Расулуллоҳ ﷺ кийимларини судраганча яланғоч ҳолатда унга қараб ўрнидан турдилар — валлоҳи, мен у зотни ундан олдин ҳам, кейин ҳам яланғоч ҳолатда кўрмаганман — ва уни қучоқлаб, ўпдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни аз-Зуҳрийнинг ҳадисларидан фақат шу йўл орқалигина биламиз.
- عن عائشة رضي الله عنها، أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم كان إذا اشتكي الأنسان الشيء منه، أو كانت به قرحة أو جرح، قال النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم بأصبعه هكذا، ووضع سفيان بن عيينه الراوي سبابته بالأرض ثم رفعها وقال: "بسم الله، تربة أرضنا، بريقة بعضنا، يشفي سقيمنا، بإذن ربنا" ((متفق عليه))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ inson biror narsadan shikoyat qilsa yoki unda yara yo jarohat boʻlsa, Nabiy ﷺ barmoqlari bilan mana shunday qilar edilar — Sufyon koʻrsatkich barmogʻini yerga qoʻyib, soʻng uni koʻtardi —: «Allohning nomi bilan, Robbimizning izni bilan kasalimiz shifo topishi uchun yerimizning tuprogʻi birimizning soʻlagi bilan (aralashtirildi)», (der edilar). Ibn Abu Shayba: «yushfa (shifo topadi)» dedi. Zuhayr esa: «liyushfa saqiymuno (kasalimiz shifo topishi uchun)» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ инсон бирор нарсадан шикоят қилса ёки унда яра ё жароҳат бўлса, Набий ﷺ бармоқлари билан мана шундай қилар эдилар — Суфён кўрсаткич бармоғини ерга қўйиб, сўнг уни кўтарди —: «Аллоҳнинг номи билан, Роббимизнинг изни билан касалимиз шифо топиши учун еримизнинг тупроғи биримизнинг сўлаги билан (аралаштирилди)», (дер эдилар). Ибн Абу Шайба: «юшфа (шифо топади)» деди. Зуҳайр эса: «лиюшфа сақиймуно (касалимиз шифо топиши учун)» деди.
- وعنها أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم كان يعود بعض أهله يمسح بيده اليمني ويقول: "اللهم رب الناس، أذهب البأس، واشف، أنت الشافي لا شفاء إلا شفاؤك، شفاءً لا يغادر سقماً” ((متفق عليه))
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z ahlidan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan (silagan) holda — (Allohga) panoh (berib) duo qilar va: «Allohumma Robban-nos, azhibil-baʼs, ishfihi, va antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Ey Alloh, odamlarning Robbi, dardni ketkaz, unga shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з аҳлидан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган (силаган) ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб) дуо қилар ва: «Аллоҳумма Роббан-нос, азҳибил-баъс, ишфиҳи, ва анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғ одиру сақаман» (Эй Аллоҳ, одамларнинг Робби, дардни кетказ, унга шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.
- عن عائشة رضي الله عنها قالت: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو مستند إلي يقول: اللهم اغفر لي وارحمني وألحقني بالرفيق الأعلى" ((متفق عليه)).
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot menga suyangan holda — (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Allohumma-gʻ fir li varhamni va alhiqni bir-rafiqil-aʼlo» (Ey Alloh, meni magʻ firat qil, menga rahm qil va meni eng oliy rafiq (Doʻ st)ga ula).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот менга суянган ҳолда — (шундай) деяётганларини эшитдим: «Аллоҳумма-ғ фир ли варҳамни ва алҳиқни бир-рафиқил-аъло» (Эй Аллоҳ, мени мағ фират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий рафиқ (Дў ст)га ула).
- وعنها قالت: رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو بالموت عنده قدح فيه ماء وهو يدخل يده في القدح، ثم يمسح وجهه بالماء، ثم يقول: "اللهم أعني علي غمرات الموت وسكرات الموت" ((رواه الترمذي)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺni oʻlim holatlarida koʻrdim. Yonlarida ichida suv boʻlgan idish bor edi. U zot qoʻllarini idishga solib, soʻng suv bilan yuzlarini siypar, soʻng: ‹Allohim, oʻlim qiyinchiliklarida menga yordam ber›, yoki: ‹oʻlim talvasalarida (yordam ber)›, der edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu — gʻarib hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺни ўлим ҳолатларида кўрдим. Ёнларида ичида сув бўлган идиш бор эди. У зот қўлларини идишга солиб, сўнг сув билан юзларини сийпар, сўнг: ‹Аллоҳим, ўлим қийинчиликларида менга ёрдам бер›, ёки: ‹ўлим талвасаларида (ёрдам бер)›, дер эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу — ғариб ҳадисдир.
- وعن القاسم بن محمد قال: قالت عائشة رضي الله عنها: وا رأساه فقال النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم : "بل أنا وا رأساه" وذكر الحديث" ((رواه البخاري)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Voy boshim!» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Balki men ‹voy boshim!› deyishim kerak», dedilar. (Rovi hadisni davom ettirdi.)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Вой бошим!» деди. Шунда Набий ﷺ: «Балки мен ‹вой бошим!› дейишим керак», дедилар. (Рови ҳадисни давом эттирди.)