وَعَنْ مُعَاذَةَ الْعَدَوِيَّةِ أَنَّهَا سَأَلَتْ عَائِشَةَ: أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ؟ قَالَتْ: نَعَمْ فَقُلْتُ لَهَا: مِنْ أَيِّ أَيَّامِ الشَّهْرِ كَانَ يَصُومُ؟ قَالَتْ: لَمْ يَكُنْ يُبَالِي مِنْ أَيِّ أَيَّام الشَّهْر يَصُوم. رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Muoza al-Adaviyya) u zotdan: «Rasululloh ﷺ har oydan uch kun roʻza tutar edilarmi?» deb soʻradi. (Oisha): «Ha», dedi. (Muoza): «Oyning qaysi kunlarida roʻza tutar edilar?» dedi. (Oisha): «U zot oyning qaysi kunlarida roʻza tutishga eʼtibor bermas edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Муоза ал-Адавийя) у зотдан: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойдан уч кун рўза тутар эдиларми?» деб сўради. (Оиша): «Ҳа», деди. (Муоза): «Ойнинг қайси кунларида рўза тутар эдилар?» деди. (Оиша): «У зот ойнинг қайси кунларида рўза тутишга эътибор бермас эдилар», деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ الِاثْنَيْنِ وَالْخَمِيس. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dushanba va payshanba kunlari roʻza tutar edilar. Termiziy va Nasoiy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ душанба ва пайшанба кунлари рўза тутар эдилар. Термизий ва Насоий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ السَّبْتَ وَالْأَحَدَ وَالِاثْنَيْنِ وَمِنَ الشَّهْرِ الآخر الثُّلَاثَاء وَالْأَرْبِعَاء وَالْخَمِيس. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oyda shanba, yakshanba va dushanba kunlari, keyingi oyda esa seshanba, chorshanba va payshanba kunlari roʻza tutar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Abdurrahmon ibn Mahdiy bu hadisni Sufyondan rivoyat qilgan, ammo uni marfuʼ qilmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ойда шанба, якшанба ва душанба кунлари, кейинги ойда эса сешанба, чоршанба ва пайшанба кунлари рўза тутар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Абдурраҳмон ибн Маҳдий бу ҳадисни Суфёндан ривоят қилган, аммо уни марфуъ қилмаган.
وَعَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ صَائِمَتَيْنِ فَعَرَضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلَنَا مِنْهُ فَقَالَتْ حَفْصَةُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلَنَا مِنْهُ. قَالَ: «اقْضِيَا يَوْمًا آخَرَ مَكَانَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَذَكَرَ جَمَاعَةً مِنَ الْحُفَّاظِ رَوَوْا عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَائِشَةَ مُرْسَلًا وَلَمْ يذكرُوا فِيهِ عَن عُرْوَة وَهَذَا أصح
وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ عَنْ زُمَيْلٍ مَوْلَى عُرْوَةَ عَن عُرْوَة عَن عَائِشَة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Hafsa (roziyallohu anho) roʻzador edik. Bizga koʻnglimiz tusagan bir taom taqdim etildi va biz undan yedik. Hafsa: «Ey Allohning Rasuli, biz roʻzador edik, bizga koʻnglimiz tusagan taom taqdim etilib, undan yeb qoʻydik», dedi. U zot: «Uning oʻrniga boshqa bir kunni qazo qilinglar», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Ҳафса (розияллоҳу анҳо) рўзадор эдик. Бизга кўнглимиз тусаган бир таом тақдим этилди ва биз ундан едик. Ҳафса: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз рўзадор эдик, бизга кўнглимиз тусаган таом тақдим этилиб, ундан еб қўйдик», деди. У зот: «Унинг ўрнига бошқа бир кунни қазо қилинглар», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَهِدُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مَا لَا يَجْتَهِدُ فِي غَيره. رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kunlikda boshqa paytlarda qilmaydigan darajada jiddu jahd qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кунликда бошқа пайтларда қилмайдиган даражада жидду жаҳд қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ شَدَّ مِئْزَرَهُ وَأَحْيَا ليله وَأَيْقَظَ أَهله
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ramazonning oxirgi oʻn kuni boshlanganda, Paygʻambar ﷺ belini mahkam bogʻlar (yaʼni jiddiy harakat qilar), tun boʻyi namoz oʻqir va oilasini (ham) namoz uchun uygʻotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Рамазоннинг охирги ўн куни бошланганда, Пайғамбар ﷺ белини маҳкам боғлар (яъни жиддий ҳаракат қилар), тун бўйи намоз ўқир ва оиласини (ҳам) намоз учун уйғотар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ عَلِمْتُ أَيُّ لَيْلَةٍ الْقَدْرِ مَا أَقُولُ فِيهَا؟ قَالَ: " قُولِي: اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعَفُ عَنِّي ". رَوَاهُ أَحْمد وَابْن مَاجَه وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, agar qaysi kecha Laylatul Qadr ekanini bilsam, unda nima deyay?› dedim. U zot: ‹Alloohumma innaka ʼafuvvun (kariymun) tuhibbul-ʼafva faʼfu ʼanniy (Ey Alloh, albatta, Sen avf etguvchisan, (karamlisan), avfni yaxshi koʻrasan, bas, meni avf et) deb ayt›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, агар қайси кеча Лайлатул Қадр эканини билсам, унда нима деяй?› дедим. У зот: ‹Аллооҳумма иннака ъафуввун (кариймун) туҳиббул-ъафва фаъфу ъанний (Эй Аллоҳ, албатта, Сен авф этгувчисан, (карамлисан), авфни яхши кўрасан, бас, мени авф эт) деб айт›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اعْتَكَفَ أَدْنَى إِلَيَّ رَأَسَهِ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَأُرَجِّلُهُ وَكَانَ لَا يَدْخُلُ الْبَيْتَ إِلَّا لحَاجَة الْإِنْسَان "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iʼtikof oʻtirgan vaqtlarida boshlarini menga yaqinlashtirardilar, men esa sochlarini tarardim. U zot uyga faqat inson hojati uchungina kirardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni bir necha kishi Molikdan, u Ibn Shihobdan, u Urva va Amradan, ular Oishadan shunday rivoyat qilishgan. Baʼzilar esa Molikdan, u Ibn Shihobdan, u Urvadan, u Amradan, u Oishadan rivoyat qilgan. Sahihi esa Urva va Amradan, ular Oishadan (rivoyat qilingani)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иътикоф ўтирган вақтларида бошларини менга яқинлаштирардилар, мен эса сочларини тарардим. У зот уйга фақат инсон ҳожати учунгина кирардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни бир неча киши Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ва Амрадан, улар Оишадан шундай ривоят қилишган. Баъзилар эса Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урвадан, у Амрадан, у Оишадан ривоят қилган. Саҳиҳи эса Урва ва Амрадан, улар Оишадан (ривоят қилингани)дир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ دَخَلَ فِي مُعْتَكَفِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ eʼtikof qilmoqchi boʻlsalar, bomdod namozini oʻqib, soʻng eʼtikof joyiga kirar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Yahyo ibn Saiddan, u Amradan, u Paygʻambar ﷺdan mursal qilib ham rivoyat qilingan. Uni Molik va boshqa koʻplar Yahyo ibn Saiddan, u Amradan mursal qilib rivoyat qilgan. Avzoiy, Sufyon as-Savriy va boshqa koʻplar esa uni Yahyo ibn Saiddan, u Amradan, u Oishadan rivoyat qilgan. Baʼzi ilm ahli huzurida amal shu hadisga muvofiqdir: ular kishi eʼtikof qilmoqchi boʻlsa, bomdodni oʻqib, soʻng eʼtikof joyiga kiradi, deydilar. Bu Ahmad ibn Hanbal va Ishoq ibn Ibrohimning soʻzidir. Baʼzilari esa: eʼtikof qilmoqchi boʻlsa, ertasi kuni eʼtikof qilmoqchi boʻlgan kechasida unga quyosh botsin va eʼtikof joyiga oʻtirgan boʻlsin, deydilar. Bu Sufyon as-Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ эътикоф қилмоқчи бўлсалар, бомдод намозини ўқиб, сўнг эътикоф жойига кирар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Яҳё ибн Саиддан, у Амрадан, у Пайғамбар ﷺдан мурсал қилиб ҳам ривоят қилинган. Уни Молик ва бошқа кўплар Яҳё ибн Саиддан, у Амрадан мурсал қилиб ривоят қилган. Авзоий, Суфён ас-Саврий ва бошқа кўплар эса уни Яҳё ибн Саиддан, у Амрадан, у Оишадан ривоят қилган. Баъзи илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга мувофиқдир: улар киши эътикоф қилмоқчи бўлса, бомдодни ўқиб, сўнг эътикоф жойига киради, дейдилар. Бу Аҳмад ибн Ҳанбал ва Ишоқ ибн Иброҳимнинг сўзидир. Баъзилари эса: эътикоф қилмоқчи бўлса, эртаси куни эътикоф қилмоқчи бўлган кечасида унга қуёш ботсин ва эътикоф жойига ўтирган бўлсин, дейдилар. Бу Суфён ас-Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُ الْمَرِيضَ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ فَيَمُرُّ كَمَا هُوَ فَلَا يُعَرِّجُ يَسْأَلُ عَنْهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: — An-Nufayliy aytdi — Nabiy ﷺ eʼtikofda boʻlganlarida, bemorning yonidan oʻtsalar, holini soʻrash uchun toʻxtab, oʻnga burilmasdan, oʻz holicha oʻtib ketaverar edilar. Ibn Iso esa: U aytdi: Nabiy ﷺ eʼtikofda boʻlganlarida bemorni yoʻqlar edilar, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: — Ан-Нуфайлий айтди — Набий ﷺ эътикофда бўлганларида, беморнинг ёнидан ўтсалар, ҳолини сўраш учун тўхтаб, ўнга бурилмасдан, ўз ҳолича ўтиб кетаверар эдилар. Ибн Исо эса: У айтди: Набий ﷺ эътикофда бўлганларида беморни йўқлар эдилар, деди.
وَعَن عَائِشَة رَضِي الله عَنْهَا قَالَتْ: السُّنَّةُ عَلَى الْمُعْتَكِفِ أَنْ لَا يَعُودَ مَرِيضًا وَلَا يَشْهَدُ جِنَازَةً وَلَا يَمَسُّ الْمَرْأَةَ وَلَا يُبَاشِرُهَا وَلَا يَخْرُجُ لِحَاجَةٍ إِلَّا لِمَا لابد مِنْهُ وَلَا اعْتِكَافَ إِلَّا بِصَوْمٍ وَلَا اعْتِكَافَ إِلَّا فِي مَسْجِدٍ جَامِعٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Eʼtikofdagi kishi uchun sunnat shuki, u bemorni yoʻqlamasligi, janozada hozir boʻlmasligi, ayolga tegmasligi va u bilan jinsiy yaqinlik qilmasligi, zarur boʻlgan hojatdan boshqa narsa uchun chiqmasligi (lozim). Roʻzasiz eʼtikof boʻlmaydi va jome masjiddan boshqa joyda eʼtikof boʻlmaydi. Abu Dovud aytdi: Abdurrahmon ibn Ishoqdan boshqa rovi bu hadisda «U sunnat dedi», demaydi. Abu Dovud aytdi: U (rovi) buni Oishaning soʻzi deb keltirgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Эътикофдаги киши учун суннат шуки, у беморни йўқламаслиги, жанозада ҳозир бўлмаслиги, аёлга тегмаслиги ва у билан жинсий яқинлик қилмаслиги, зарур бўлган ҳожатдан бошқа нарса учун чиқмаслиги (лозим). Рўзасиз эътикоф бўлмайди ва жоме масжиддан бошқа жойда эътикоф бўлмайди. Абу Довуд айтди: Абдурраҳмон ибн Ишоқдан бошқа рови бу ҳадисда «У суннат деди», демайди. Абу Довуд айтди: У (рови) буни Оишанинг сўзи деб келтирган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شاق لَهُ أَجْرَانِ»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona (ravon) oʻqiydigan kishi (Qurʼonni eltgan) ulugʻ, yaxshi farishtalar bilan birga boʻladi. Qurʼonni oʻqiyotganda duduqlanib, qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона (равон) ўқийдиган киши (Қуръонни элтган) улуғ, яхши фаришталар билан бирга бўлади. Қуръонни ўқиётганда дудуқланиб, қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ وَكَانَ يَقْرَأُ لأَصْحَابه فِي صلَاتهم فيختم ب (قل هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ)
فَلَمَّا رَجَعُوا ذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «سَلُوهُ لِأَيِّ شَيْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ» فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لِأَنَّهَا صفة الرَّحْمَن وَأَنا أحب أَن أَقرَأ بِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَخْبِرُوهُ أَن الله يُحِبهُ»
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ bir kishini bir sariyya (qoʻshin)ga (amir qilib) yubordilar. U oʻz namozida sahobalariga (Qurʼon) qiroat qilar va uni ‹Qul huvallohu ahad› (Ixlos surasi, 1-oyat) bilan tugatardi. Ular qaytganlarida, buni Paygʻambar ﷺga zikr qildilar. U zot: «Undan soʻranglar-chi, nima uchun shunday qiladi?» dedilar. Ular undan soʻradilar. U: «Chunki u (sura) — Rahmonning sifati; va men uni qiroat qilishni yaxshi koʻraman», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Unga xabar beringlarki, Alloh uni sevadi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ бир кишини бир сарийя (қўшин)га (амир қилиб) юбордилар. У ўз намозида саҳобаларига (Қуръон) қироат қилар ва уни ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад› (Ихлос сураси, 1-оят) билан тугатарди. Улар қайтганларида, буни Пайғамбар ﷺга зикр қилдилар. У зот: «Ундан сўранглар-чи, нима учун шундай қилади?» дедилар. Улар ундан сўрадилар. У: «Чунки у (сура) — Раҳмоннинг сифати; ва мен уни қироат қилишни яхши кўраман», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унга хабар берингларки, Аллоҳ уни севади», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فيهمَا (قل هُوَ الله أحد)
و (قل أعوذ بِرَبّ الفلق)
و (قل أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ)
ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلَاث مَرَّات "
وَسَنَذْكُرُ حَدِيثَ ابْنِ مَسْعُودٍ: لَمَّا أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَابِ الْمِعْرَاج إِن شَاءَ الله تَعَالَى
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — har kecha toʻ shagiga borganlarida (yotganlarida) — ikki kaftlarini jamlab, soʻng ularga puflar (damlar), soʻng ularda ‹Qul Huvallohu Ahad› (Ixlos), ‹Qul aʼuzu bi-Robbil-falaq› (Falaq) va ‹Qul aʼuzu bi-Robbin-nas› (Nas) (suralarini) oʻqir edilar; soʻng ular bilan badanlarining — qoʻ li yetgan (joylari)ni — silar edilar; ularni boshlari va yuzlaridan, hamda badanlarining old (tomoni)dan boshlar edilar; buni uch marta qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ҳар кеча тў шагига борганларида (ётганларида) — икки кафтларини жамлаб, сўнг уларга пуфлар (дамлар), сўнг уларда ‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› (Ихлос), ‹Қул аъузу би-Роббил-фалақ› (Фалақ) ва ‹Қул аъузу би-Роббин-нас› (Нас) (сураларини) ўқир эдилар; сўнг улар билан баданларининг — қў ли етган (жойлари)ни — силар эдилар; уларни бошлари ва юзларидан, ҳамда баданларининг олд (томони)дан бошлар эдилар; буни уч марта қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي الصَّلَاةِ أَفْضَلُ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي غَيْرِ الصَّلَاةِ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي غَيْرِ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ مِنَ التَّسْبِيحِ وَالتَّكْبِيرِ وَالتَّسْبِيحُ أَفْضَلُ مِنَ الصَّدَقَةِ وَالصَّدَقَةُ أَفْضَلُ مِنَ الصَّوْمِ وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Namozda Qurʼon oʻqish namozdan tashqarida Qurʼon oʻqishdan afzaldir, namozdan tashqarida Qurʼon oʻqish tasbeh va takbirdan afzaldir, tasbeh sadaqadan afzaldir, sadaqa roʻzadan afzaldir, roʻza esa doʻzaxdan (saqlovchi) qalqondir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Намозда Қуръон ўқиш намоздан ташқарида Қуръон ўқишдан афзалдир, намоздан ташқарида Қуръон ўқиш тасбеҳ ва такбирдан афзалдир, тасбеҳ садақадан афзалдир, садақа рўзадан афзалдир, рўза эса дўзахдан (сақловчи) қалқондир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَحِبُّ الْجَوَامِعَ مِنَ الدُّعَاءِ وَيَدَعُ مَا سِوَى ذَلِكَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ duoning jamʼ qiluvchi (jome) lozim qisqalarini yaxshi koʻrar, ulardan boshqasini esa tark etardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ дуонинг жамъ қилувчи (жоме) лозим қисқаларини яхши кўрар, улардан бошқасини эса тарк этардилар», деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ الَّذِينَ إِذا أحْسَنوا استبشَروا وإِذا أساؤوا اسْتَغْفَرُوا» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعَوَاتِ الْكَبِير
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohumma-jʼalniy minallaziyna izo ahsanu-stabsharu va izo asau-stagʻfaru (Ey Alloh, meni yaxshilik qilsalar shodlanadigan, yomonlik qilsalar magʻfirat soʻraydigan kishilardan qilgin)», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳумма-жъалний миналлазийна изо аҳсану-стабшару ва изо асау-стағфару (Эй Аллоҳ, мени яхшилик қилсалар шодланадиган, ёмонлик қилсалар мағфират сўрайдиган кишилардан қилгин)», деб айтар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا جَلَسَ مَجْلِسًا أَوْ صَلَّى تكلَّم بِكَلِمَاتٍ فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْكَلِمَاتِ فَقَالَ: " إِنْ تُكُلِّمَ بِخَيْرٍ كَانَ طَابَعًا عَلَيْهِنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنْ تُكُلِّمَ بِشَرٍّ كَانَ كَفَّارَةً لَهُ: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ". رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir majlisda oʻtirsalar yoki namoz oʻqisalar, baʼzi kalimalarni aytardilar. Oisha u zotdan bu kalimalar haqida soʻradi. U zot: «Kim yaxshi soʻz aytsa, bu kalimalar unga qiyomat kunigacha muhr boʻladi, agar boshqacha soʻz aytgan boʻlsa, bu kalimalar unga kafforat boʻladi: ‹Subhanakallohumma va bihamdika, astagʻfiruka va atubu ilayk (Ey Alloh, Seni poklab hamd aytaman, Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman)›», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир мажлисда ўтирсалар ёки намоз ўқисалар, баъзи калималарни айтардилар. Оиша у зотдан бу калималар ҳақида сўради. У зот: «Ким яхши сўз айтса, бу калималар унга қиёмат кунигача муҳр бўлади, агар бошқача сўз айтган бўлса, бу калималар унга каффорат бўлади: ‹Субҳанакаллоҳумма ва биҳамдика, астағфирука ва атубу илайк (Эй Аллоҳ, Сени поклаб ҳамд айтаман, Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан)›», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْمَغْرَمِ وَالْمَأْثَمِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَفِتْنَةِ النَّارِ وَفِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْفَقْرِ وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَايَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّ قَلْبِي كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمغْرب»
(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-harami val-magʻrami val-maʼsam. Allohumma inniy aʼuzu bika min azabin-nari va fitnatin-nari va azabil-qabr, va sharri fitnatil-gʻina, va sharri fitnatil-faqr, va min sharri fitnatil-Masiyhid-Dajjol. Allohummagʻsil xatoyaya bimaʼis-salji val-barad, va naqqi qalbiy minal-xatoya kama yunaqqas-savbal-abyazu minad-danas, va baid bayniy va bayna xatoyaya kama baadta baynal-mashriqi val-magʻrib» (Allohim, men dangasalik, qarilik, qarz va gunohdan Senga panoh tilayman. Allohim, doʻzax azobi, doʻzax fitnasi va qabr azobidan, boylik fitnasining yomonligidan, kambagʻallik fitnasining yomonligidan, Masih Dajjol fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman. Allohim, gunohlarimni qor va doʻl suvi bilan yuv, qalbimni gunohlardan — oq kiyim kirdan tozalangani kabi — tozala; men bilan gunohlarim orasini mashriq va magʻribni uzoqlashtirganing kabi uzoqlashtir).(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-ҳарами вал-мағрами вал-маъсам. Аллоҳумма инний аъузу бика мин азабин-нари ва фитнатин-нари ва азабил-қабр, ва шарри фитнатил-ғина, ва шарри фитнатил-фақр, ва мин шарри фитнатил-Масийҳид-Дажжол. Аллоҳуммағсил хатояя бимаъис-салжи вал-барад, ва наққи қалбий минал-хатоя кама юнаққас-савбал-абязу минад-данас, ва баид байний ва байна хатояя кама баадта байнал-машриқи вал-мағриб» (Аллоҳим, мен дангасалик, қарилик, қарз ва гуноҳдан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, дўзах азоби, дўзах фитнаси ва қабр азобидан, бойлик фитнасининг ёмонлигидан, камбағаллик фитнасининг ёмонлигидан, Масиҳ Дажжол фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, гуноҳларимни қор ва дўл суви билан юв, қалбимни гуноҳлардан — оқ кийим кирдан тозалангани каби — тозала; мен билан гуноҳларим орасини машриқ ва мағрибни узоқлаштирганинг каби узоқлаштир).
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ وَمِنْ شَرِّ مَا لَمْ أعمَلْ» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohumma, men Sendan qilgan ishlarimning yomonligidan va qilmagan ishlarimning yomonligidan panoh soʻrayman», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма, мен Сендан қилган ишларимнинг ёмонлигидан ва қилмаган ишларимнинг ёмонлигидан паноҳ сўрайман», деб айтар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ فَقَالَ: «يَا عَائِشَةُ اسْتَعِيذِي بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ هَذَا فَإِنَّ هَذَا هُوَ الْغَاسِقُ إِذا وَقب» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ oyga qarab: «Ey Oisha, mana shuning yomonligidan Allohga panoh tila. Chunki mana shu — {qorongʻulik chiqqan vaqtidagi tun}dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ойга қараб: «Эй Оиша, мана шунинг ёмонлигидан Аллоҳга паноҳ тила. Чунки мана шу — {қоронғулик чиққан вақтидаги тун}дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَّتَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ ذَاتَ عِرْقٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Iroq ahli uchun Zoti Irqni miqot qilib belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ироқ аҳли учун Зоти Ирқни миқот қилиб белгиладилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ؟ قَالَ: " نَعَمْ عَلَيْهِنَّ جِهَادٌ لَا قِتَالَ فِيهِ: الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ ". رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, ayollarga jihod bormi?» dedim. U zot: «Ha, ularga urush boʻlmagan jihod bor, u haj va umradir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, аёлларга жиҳод борми?» дедим. У зот: «Ҳа, уларга уруш бўлмаган жиҳод бор, у ҳаж ва умрадир», дедилар.
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirishlaridan oldin ihromlari uchun va Baytni (Kaʼbani) tavof qilishlaridan oldin ihromdan chiqishlari uchun atir surar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга киришларидан олдин иҳромлари учун ва Байтни (Каъбани) тавоф қилишларидан олдин иҳромдан чиқишлари учун атир сурар эдим.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَحَلَّ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida chiqdik. Bizdan baʼzimiz umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz haj va umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz hajga ehrom bogʻladik. Rasululloh ﷺ esa hajga ehrom bogʻladilar. Umraga ehrom bogʻlaganlar (umrasini ado etib) ehromdan chiqdilar; hajga yoki haj va umraga birga ehrom bogʻlaganlar esa nahr (qurbonlik) kuni boʻlguncha ehromdan chiqmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажи йилида чиқдик. Биздан баъзимиз умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳаж ва умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳажга эҳром боғладик. Расулуллоҳ ﷺ эса ҳажга эҳром боғладилар. Умрага эҳром боғлаганлар (умрасини адо этиб) эҳромдан чиқдилар; ҳажга ёки ҳаж ва умрага бирга эҳром боғлаганлар эса наҳр (қурбонлик) куни бўлгунча эҳромдан чиқмадилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ أَوْ خَمْسٍ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَهُوَ غَضْبَانُ فَقُلْتُ: مَنْ أَغْضَبَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْخَلَهُ اللَّهُ النَّارَ. قَالَ: «أَو مَا شَعَرْتِ أَنِّي أَمَرْتُ النَّاسَ بِأَمْرٍ فَإِذَا هُمْ يَتَرَدَّدُونَ وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا سُقْتُ الْهَدْيَ مَعِي حَتَّى أَشْتَرِيَهُ ثمَّ أُحلُّ كَمَا حلُّوا» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Oisha) dedi: «Rasululloh ﷺ zulhijja oyidan toʻrt yoki besh (kun) oʻtganda keldilar. Gʻazablangan holda oldimga kirdilar. Men: ‹Yo Rasululloh! Sizni kim gʻazablantirdi? Alloh uni doʻzaxga kiritsin!› — dedim. (U zot): ‹Bilmaysanmi, men odamlarga bir ishni buyurgan edim, ular esa ikkilanib turibdilar› — al-Hakam: ‹Ular ikkilanayotgandek› dedi — ‹oʻylaymanki, agar men oldindan boshlaganimda ortda qoldirgan ishimni (qaytadan koʻrsam, yaʼni vaziyatni avval bilganimda), yonimga hadyi (qurbonlik mol) olib kelmagan boʻlardim, balki uni (Makkadan) sotib olar, soʻng ular ihromdan chiqqanidek men ham chiqar edim›, — dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Оиша) деди: «Расулуллоҳ ﷺ зулҳижжа ойидан тўрт ёки беш (кун) ўтганда келдилар. Ғазабланган ҳолда олдимга кирдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Сизни ким ғазаблантирди? Аллоҳ уни дўзахга киритсин!› — дедим. (У зот): ‹Билмайсанми, мен одамларга бир ишни буюрган эдим, улар эса иккиланиб турибдилар› — ал-Ҳакам: ‹Улар иккиланаётгандек› деди — ‹ўйлайманки, агар мен олдиндан бошлаганимда ортда қолдирган ишимни (қайтадан кўрсам, яъни вазиятни аввал билганимда), ёнимга ҳадйи (қурбонлик мол) олиб келмаган бўлардим, балки уни (Маккадан) сотиб олар, сўнг улар иҳромдан чиққанидек мен ҳам чиқар эдим›, — дедилар.»
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا جَاءَ إِلَى مَكَّةَ دَخَلَهَا مِنْ أَعْلَاهَا وخرجَ منْ أسفلِها
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkaga kelganlarida uning yuqori tomonidan kirib, quyi tomonidan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккага келганларида унинг юқори томонидан кириб, қуйи томонидан чиқдилар.
وَعَن عُروةَ بنِ الزُّبيرِ قَالَ: قَدْ حَجَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ أَنَّهُ تَوَضَّأَ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةً ثُمَّ حجَّ أَبُو بكرٍ فكانَ أوَّلَ شيءٍ بدَأَ بِهِ الطوَّافَ بالبيتِ ثمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةً ثُمَّ عُمَرُ ثُمَّ عُثْمَانُ مثلُ ذَلِك
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Iroq ahlidan bir kishi unga: «Men uchun Urva ibn Zubayrdan soʻrab ber: hajga ehrom bogʻlagan kishi Baytni tavof qilsa, (ehromdan) chiqib halol boʻladimi yo yoʻqmi? Agar u senga: ‹Halol boʻlmaydi›, desa, unga: ‹Bir kishi buni (boshqacha) aytyapti›, degin», dedi. U (Muhammad): «Soʻng men undan (Urvadan) soʻradim. U: ‹Hajga ehrom bogʻlagan kishi faqat haj (ni ado qilish) bilangina (ehromdan) chiqib halol boʻladi›, dedi. Men: ‹Bir kishi shuni (boshqacha) aytyapti›, dedim. U: ‹U yomon (gap) aytibdi›, dedi. Soʻng haligi kishi mening yoʻlimni toʻsib, mendan soʻradi, men unga (Urvaning javobini) aytib berdim. Shunda u: ‹Unga (Urvaga) ayt: bir kishi Rasululloh ﷺ buni qilganlar deb xabar berar edi; Asmo bilan Zubayrning ham buni qilganlari nimasi?› dedi. Men (Urvaning) oldiga kelib, buni unga aytdim. U: ‹Bu kim oʻzi?› dedi. Men: ‹Bilmayman›, dedim. U: ‹Nega oʻzi kelib mendan soʻramaydi? Uni iroqlik deb oʻylayman›, dedi. Men: ‹Bilmayman›, dedim. U (shunday) dedi: ‹U yolgʻon aytibdi. Rasululloh ﷺ haj qildilar va Oisha menga xabar berdiki, u zot Makkaga kelganlarida birinchi qilgan ishlari tahorat olib, soʻng Baytni tavof qilish boʻldi. Soʻng Abu Bakr haj qildi, uning ham birinchi qilgan ishi Baytni tavof qilish boʻldi, undan boshqasi (avval) boʻlmadi. Soʻng Umar ham xuddi shunday (qildi). Soʻng Usmon haj qildi, men uning ham birinchi qilgan ishi Baytni tavof qilish boʻlganini, undan boshqasi (avval) boʻlmaganini koʻrdim. Soʻng Muoviya bilan Abdulloh ibn Umar (ham shunday qildi). Soʻng men otam Zubayr ibn al-Avvom bilan haj qildim, uning ham birinchi qilgan ishi Baytni tavof qilish boʻldi, undan boshqasi (avval) boʻlmadi. Soʻng muhojirlar va ansorlarning shunday qilayotganlarini koʻrdim, undan boshqasi (avval) boʻlmadi. Shunday qilganini koʻrgan eng oxirgi kishim Ibn Umar boʻldi va u uni (hajni) umra bilan buzmadi. Mana, Ibn Umar ularning yonida, nega undan soʻramaydilar? Oʻtib ketganlardan hech biri (Makkaga) qadam qoʻyganlarida Baytni tavof qilishdan oldin biror ish bilan boshlamaganlar, soʻng (uni qilmaguncha ehromdan) chiqib halol boʻlmaganlar. Men onam bilan xolam (Makkaga) kelganlarida Baytdan oldin biror narsa bilan boshlamaganlarini, uni tavof qilganlarini, soʻng (ehromdan) chiqmaganlarini koʻrganman. Onam menga xabar berdiki, u oʻzi, opasi, Zubayr va falonchi-falonchi umra qilib kelishgan; ruknni (Hajarul-asvadni) silaganlaridan keyin (ehromdan) chiqib halol boʻlishgan. U (haligi kishi) shu zikr qilgan narsasida yolgʻon aytibdi›, dedi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ироқ аҳлидан бир киши унга: «Мен учун Урва ибн Зубайрдан сўраб бер: ҳажга эҳром боғлаган киши Байтни тавоф қилса, (эҳромдан) чиқиб ҳалол бўладими ё йўқми? Агар у сенга: ‹Ҳалол бўлмайди›, деса, унга: ‹Бир киши буни (бошқача) айтяпти›, дегин», деди. У (Муҳаммад): «Сўнг мен ундан (Урвадан) сўрадим. У: ‹Ҳажга эҳром боғлаган киши фақат ҳаж (ни адо қилиш) билангина (эҳромдан) чиқиб ҳалол бўлади›, деди. Мен: ‹Бир киши шуни (бошқача) айтяпти›, дедим. У: ‹У ёмон (гап) айтибди›, деди. Сўнг ҳалиги киши менинг йўлимни тўсиб, мендан сўради, мен унга (Урванинг жавобини) айтиб бердим. Шунда у: ‹Унга (Урвага) айт: бир киши Расулуллоҳ ﷺ буни қилганлар деб хабар берар эди; Асмо билан Зубайрнинг ҳам буни қилганлари нимаси?› деди. Мен (Урванинг) олдига келиб, буни унга айтдим. У: ‹Бу ким ўзи?› деди. Мен: ‹Билмайман›, дедим. У: ‹Нега ўзи келиб мендан сўрамайди? Уни ироқлик деб ўйлайман›, деди. Мен: ‹Билмайман›, дедим. У (шундай) деди: ‹У ёлғон айтибди. Расулуллоҳ ﷺ ҳаж қилдилар ва Оиша менга хабар бердики, у зот Маккага келганларида биринчи қилган ишлари таҳорат олиб, сўнг Байтни тавоф қилиш бўлди. Сўнг Абу Бакр ҳаж қилди, унинг ҳам биринчи қилган иши Байтни тавоф қилиш бўлди, ундан бошқаси (аввал) бўлмади. Сўнг Умар ҳам худди шундай (қилди). Сўнг Усмон ҳаж қилди, мен унинг ҳам биринчи қилган иши Байтни тавоф қилиш бўлганини, ундан бошқаси (аввал) бўлмаганини кўрдим. Сўнг Муовия билан Абдуллоҳ ибн Умар (ҳам шундай қилди). Сўнг мен отам Зубайр ибн ал-Аввом билан ҳаж қилдим, унинг ҳам биринчи қилган иши Байтни тавоф қилиш бўлди, ундан бошқаси (аввал) бўлмади. Сўнг муҳожирлар ва ансорларнинг шундай қилаётганларини кўрдим, ундан бошқаси (аввал) бўлмади. Шундай қилганини кўрган энг охирги кишим Ибн Умар бўлди ва у уни (ҳажни) умра билан бузмади. Мана, Ибн Умар уларнинг ёнида, нега ундан сўрамайдилар? Ўтиб кетганлардан ҳеч бири (Маккага) қадам қўйганларида Байтни тавоф қилишдан олдин бирор иш билан бошламаганлар, сўнг (уни қилмагунча эҳромдан) чиқиб ҳалол бўлмаганлар. Мен онам билан холам (Маккага) келганларида Байтдан олдин бирор нарса билан бошламаганларини, уни тавоф қилганларини, сўнг (эҳромдан) чиқмаганларини кўрганман. Онам менга хабар бердики, у ўзи, опаси, Зубайр ва фалончи-фалончи умра қилиб келишган; рукнни (Ҳажарул-асвадни) силаганларидан кейин (эҳромдан) чиқиб ҳалол бўлишган. У (ҳалиги киши) шу зикр қилган нарсасида ёлғон айтибди›, деди», деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ فَلَمَّا كُنَّا بِسَرِفَ طَمِثْتُ فَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ: «لَعَلَّكِ نَفِسْتِ؟» قُلْتُ: نَعَمْ قَالَ: «فَإِنَّ ذَلِكِ شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَافْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan haj uchun yoʻlga chiqdik; Sarifga yetganimizda, men hayz koʻrdim. Paygʻambar ﷺ oldimga kelganlarida, men yigʻlab turgan edim. U zot: «Nega yigʻlayapsan?» — dedilar. Men: «Koshki bu yil haj qilmaganimda edi», — dedim. U zot: «Hayz koʻrgan boʻlsang kerak?» — dedilar. Men: «Ha», — dedim. U zot: «Bu — Alloh barcha Odam qizlariga belgilagan narsa. Poklanguningcha Kaʼba tavofini qilmay, hojilar qilgan hamma (amal)ni qilaver», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан ҳаж учун йўлга чиқдик; Сарифга етганимизда, мен ҳайз кўрдим. Пайғамбар ﷺ олдимга келганларида, мен йиғлаб турган эдим. У зот: «Нега йиғлаяпсан?» — дедилар. Мен: «Кошки бу йил ҳаж қилмаганимда эди», — дедим. У зот: «Ҳайз кўрган бўлсанг керак?» — дедилар. Мен: «Ҳа», — дедим. У зот: «Бу — Аллоҳ барча Одам қизларига белгилаган нарса. Поклангунингча Каъба тавофини қилмай, ҳожилар қилган ҳамма (амал)ни қилавер», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ وَإِنَّهُ لَيَدْنُو ثُمَّ يُبَاهِي بِهِمُ الْمَلَائِكَةَ فَيَقُولُ: مَا أَرَادَ هَؤُلَاءِ ". رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Arafa kunichalik Alloh banidlarini doʻzaxdan koʻp ozod qiladigan boshqa kun yoʻq. U (Alloh) yaqinlashadi, soʻng ular bilan farishtalarga faxrlanib: ‹Bular nimani istaydilar?› deydi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Арафа куничалик Аллоҳ банидларини дўзахдан кўп озод қиладиган бошқа кун йўқ. У (Аллоҳ) яқинлашади, сўнг улар билан фаришталарга фахрланиб: ‹Булар нимани истайдилар?› дейди», — дедилар.
عَن عَائِشَة قَالَتْ: كَانَ قُرَيْشٌ وَمَنْ دَانَ دِينَهَا يَقِفُونَ بالمزْدَلفَةِ وَكَانُوا يُسمَّوْنَ الحُمْسَ فكانَ سَائِرَ الْعَرَبِ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْتِيَ عَرَفَاتٍ فَيَقِفُ بِهَا ثُمَّ يَفِيضُ مِنْهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: (ثُمَّ أفِيضُوا من حَيْثُ أَفَاضَ النَّاس)
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quraysh va ularning diniga ergashganlar Muzdalifada toʻxtar edilar va oʻzlarini Hums deb atar edilar; qolgan arablar esa Arafada toʻxtar edilar. Islom kelganida, Alloh azza va jalla oʻz Nabiysiga ﷺ Arafotga kelib, unda toʻxtashni, soʻng undan (Muzdalifaga) qaytishni buyurdi. Mana shu — Alloh azza va jallaning: {Soʻng odamlar qaytgan joydan qaytinglar} degan soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурайш ва уларнинг динига эргашганлар Муздалифада тўхтар эдилар ва ўзларини Ҳумс деб атар эдилар; қолган араблар эса Арафада тўхтар эдилар. Ислом келганида, Аллоҳ азза ва жалла ўз Набийсига ﷺ Арафотга келиб, унда тўхташни, сўнг ундан (Муздалифага) қайтишни буюрди. Мана шу — Аллоҳ азза ва жалланинг: {Сўнг одамлар қайтган жойдан қайтинглар} деган сўзидир.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: أَرْسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بأُمِّ سَلَمَةَ ليلةَ النَّحْر فرمت الجمرةَ قبلَ الْفَجْرِ ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ وَكَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ الْيَوْمَ الَّذِي يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺ Umm Salamani nahr kechasida joʻnatdilar. U tongdan oldin jamraga tosh otdi, soʻng (Makkaga) yoʻl olib, ifoza tavofini qildi. Oʻsha kun Rasululloh ﷺ uning huzurida boʻladigan kun edi» — yaʼni oʻzining (Umm Salamaning) navbati kunini koʻzda tutdi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺ Умм Саламани наҳр кечасида жўнатдилар. У тонгдан олдин жамрага тош отди, сўнг (Маккага) йўл олиб, ифоза тавофини қилди. Ўша кун Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида бўладиган кун эди» — яъни ўзининг (Умм Саламанинг) навбати кунини кўзда тутди, деди.
وَعَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا جُعِلَ رَمْيُ الْجِمَارِ وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Jamralarga tosh otish hamda Safo bilan Marva orasida saʼy qilish faqat Allohni zikr qilishni barpo etish uchun (joriy) qilingan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Жамраларга тош отиш ҳамда Сафо билан Марва орасида саъй қилиш фақат Аллоҳни зикр қилишни барпо этиш учун (жорий) қилинган», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
وَعَنْهَا قَالَتْ: قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ ألَا نَبْنِي لَكَ بِنَاءً يُظِلُّكَ بِمِنًى؟ قَالَ: «لَا مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَه والدارمي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz: «Yo Rasululloh, sizga Minoda soya boʻladigan bino qurmaylikmi?» dedik. U zot: «Yoʻq, Mino oldin yetib kelgan kishining qoʻnaloq joyidir», dedilar. Termiziy, Ibn Moja va Dorimiy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз: «Ё Расулуллоҳ, сизга Минода соя бўладиган бино қурмайликми?» дедик. У зот: «Йўқ, Мино олдин етиб келган кишининг қўналоқ жойидир», дедилар. Термизий, Ибн Можа ва Доримий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: أَهْدَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مرّة إِلَى الْبَيْت غنما فقلدها
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ Hadiy sifatida qoʻy joʻnatdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ Ҳадий сифатида қўй жўнатди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: فَتَلْتُ قَلَائِدَ بُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّ ثُمَّ قَلَّدَهَا وَأَشْعَرَهَا وَأَهْدَاهَا فَمَا حَرُم عَلَيْهِ كانَ أُحِلَّ لَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning Budni (qurbonlik tuyalari) uchun garlandlarni oʻz qoʻllarim bilan eshdim; u zot ularga garland taqdi va belgi qoʻydi, soʻng ularni Makkaga joʻnatdi; shunday boʻlsa ham, oʻsha paytda u zot uchun (ehromda taqiqlanadigan) hech bir halol narsa harom hisoblanmadi (yaʼni u zot ehromda emas edi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг Будни (қурбонлик туялари) учун гарландларни ўз қўлларим билан эшдим; у зот уларга гарланд тақди ва белги қўйди, сўнг уларни Маккага жўнатди; шундай бўлса ҳам, ўша пайтда у зот учун (эҳромда тақиқланадиган) ҳеч бир ҳалол нарса ҳаром ҳисобланмади (яъни у зот эҳромда эмас эди).
وَعَنْهَا قَالَتْ: فَتَلْتُ قَلَائِدَهَا مِنْ عِهْنٍ كَانَ عِنْدِي ثُمَّ بَعَثَ بِهَا مَعَ أَبِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men huzurimda boʻlgan jundan (qurbonlik chorvalarining) boʻyin bogʻlarini eshdim, soʻng u zot ﷺ ularni otam bilan (Makkaga) joʻnatdilar.» Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳузуримда бўлган жундан (қурбонлик чорваларининг) бўйин боғларини эшдим, сўнг у зот ﷺ уларни отам билан (Маккага) жўнатдилар.» Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ أَنْ يُحْرِمَ وَيَوْمَ النَّحْرِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺni ehrom bogʻlashlaridan oldin va nahr (qurbonlik) kuni Baytni tavof qilishlaridan oldin tarkibida mushk boʻlgan xushboʻ narsa bilan xushboʻyladim», dedi. Bu bobda Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan aksar ilm ahlining ameli shu boʻyicha boʻlib, ular: muhrim (ehromli) kishi nahr kuni Jamratul-Aqabaga (toshlarni) otsa, qurbonlik soʻysa va soch oldirsa yoki qisqartirsa, unga harom boʻlgan har bir narsa — ayollardan boshqasi — halol boʻladi, deb biladilar. Bu Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan: «Unga ayollar va xushboʻ hiddan boshqa har bir narsa halol boʻladi», degani rivoyat qilingan. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli ham shunga boribdi, bu Kufa ahlining soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳром боғлашларидан олдин ва наҳр (қурбонлик) куни Байтни тавоф қилишларидан олдин таркибида мушк бўлган хушбў нарса билан хушбўйладим», деди. Бу бобда Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган аксар илм аҳлининг амели шу бўйича бўлиб, улар: муҳрим (эҳромли) киши наҳр куни Жамратул-Ақабага (тошларни) отса, қурбонлик сўйса ва соч олдирса ёки қисқартирса, унга ҳаром бўлган ҳар бир нарса — аёллардан бошқаси — ҳалол бўлади, деб биладилар. Бу Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан: «Унга аёллар ва хушбў ҳиддан бошқа ҳар бир нарса ҳалол бўлади», дегани ривоят қилинган. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли ҳам шунга борибди, бу Куфа аҳлининг сўзидир.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: نُزُولُ الْأَبْطَحِ لَيْسَ بِسُنَّةٍ إِنَّمَا نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَنَّهُ كَانَ أسمح لِخُرُوجِهِ إِذا خرج
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Abtahda toʻxtash sunnat emas. Rasululloh ﷺ u yerda faqat (Minodan) chiqayotganlarida chiqishlari osonroq boʻlgani uchun toʻxtaganlar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Абтаҳда тўхташ суннат эмас. Расулуллоҳ ﷺ у ерда фақат (Минодан) чиқаётганларида чиқишлари осонроқ бўлгани учун тўхтаганлар».
وَعَنْهَا قَالَتْ: أَحْرَمْتُ مِنَ التَّنْعِيمِ بِعُمْرَةٍ فَدَخَلْتُ فَقَضَيْتُ عُمْرَتِي وَانْتَظَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم بالأبطحِ حَتَّى فَرَغْتُ فَأَمَرَ النَّاسَ بِالرَّحِيلِ فَخَرَجَ فَمَرَّ بِالْبَيْتِ فَطَافَ بِهِ قَبْلَ صَلَاةِ الصُّبْحِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الْمَدِينَةِ. هَذَا الْحَدِيثُ مَا وَجَدْتُهُ بِرِوَايَةِ الشَّيْخَيْنِ بَلْ بِرِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ مَعَ اخْتِلَاف يسير فِي آخِره
Moʻʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Men Tanʼimdan umra niyatida ehrom bogʻladim, soʻng (Makkaga) kirib umramni ado etdim. Rasululloh ﷺ men (umrani) bitirgunimcha Abtahda meni kutib turdilar va odamlarga (Madinaga) joʻnashga buyurdilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ Baytga (Kaʼbaga) keldilar va uni tavof qildilar, soʻngra chiqib (ketdilar).Мўъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Мен Танъимдан умра ниятида эҳром боғладим, сўнг (Маккага) кириб умрамни адо этдим. Расулуллоҳ ﷺ мен (умрани) битиргунимча Абтаҳда мени кутиб турдилар ва одамларга (Мадинага) жўнашга буюрдилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ Байтга (Каъбага) келдилар ва уни тавоф қилдилар, сўнгра чиқиб (кетдилар).