حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قال حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، قال حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَظَلُّ أَحَدُكُمْ يَحْمِي سَقِيمَهُ الْمَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ صُهَيْبٍ وَأُمِّ الْمُنْذِرِ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً ‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قال أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ الظَّفَرِيُّ هُوَ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لأُمِّهِ وَمَحْمُودُ بْنُ لَبِيدٍ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَرَآهُ وَهُوَ غُلاَمٌ صَغِيرٌ ‏.‏

Qatoda ibn Nuʼmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh bir bandasini sevsa, xuddi sizlardan biringiz oʻz kasaliga suvni man etganidek, uni dunyodan saqlaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Suhayb va Ummul Munzirdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu hadis Mahmud ibn Labiddan, Nabiy ﷺdan mursal (tarzda) ham rivoyat qilingan.Қатода ибн Нуъмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир бандасини севса, худди сизлардан бирингиз ўз касалига сувни ман этганидек, уни дунёдан сақлайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Суҳайб ва Уммул Мунзирдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Маҳмуд ибн Лабиддан, Набий ﷺдан мурсал (тарзда) ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، قال حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قال حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنْ أُمِّ الْمُنْذِرِ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ عَلِيٌّ وَلَنَا دَوَالٍ مُعَلَّقَةٌ قَالَتْ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ وَعَلِيٌّ مَعَهُ يَأْكُلُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَلِيٍّ ‏"‏ مَهْ مَهْ يَا عَلِيُّ فَإِنَّكَ نَاقِهٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَلَسَ عَلِيٌّ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ ‏.‏ قَالَتْ فَجَعَلْتُ لَهُمْ سِلْقًا وَشَعِيرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عَلِيُّ مِنْ هَذَا فَأَصِبْ فَإِنَّهُ أَوْفَقُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ فُلَيْحٍ ‏.‏ وَيُرْوَى عَنْ فُلَيْحٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ قَالاَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَعْقُوبَ، عَنْ أُمِّ الْمُنْذِرِ الأَنْصَارِيَّةِ، فِي حَدِيثِهِ قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ بْنِ مُحَمَّدٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَنْفَعُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَحَدَّثَنِيهِ أَيُّوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ جَيِّدٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Ummul Munzir (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, u zot bilan birga Ali ham bor edi, bizda osigʻliq turgan xurmo shingillari bor edi. (Ummul Munzir aytdi:) Rasululloh ﷺ yeya boshladilar, Ali ham u zot bilan birga yeya boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ Aliga: «Toʻxta, toʻxta, ey Ali! Sen hali kasallikdan sogʻayib kelyapsan», dedilar. (Roviy aytdi:) Shunda Ali oʻtirdi, Nabiy ﷺ esa yeyaverdilar. (Ummul Munzir aytdi:) Soʻng men ularga qizilcha (sabzavot) va arpadan (taom) tayyorladim. Nabiy ﷺ: «Ey Ali, mana shundan yegin, chunki bu senga muvofiqroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, uni faqat Fulayhning hadisi orqali bilamiz, holos.Уммул Мунзир (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, у зот билан бирга Али ҳам бор эди, бизда осиғлиқ турган хурмо шингиллари бор эди. (Уммул Мунзир айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ея бошладилар, Али ҳам у зот билан бирга ея бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Алига: «Тўхта, тўхта, эй Али! Сен ҳали касалликдан соғайиб келяпсан», дедилар. (Ровий айтди:) Шунда Али ўтирди, Набий ﷺ эса еявердилар. (Уммул Мунзир айтди:) Сўнг мен уларга қизилча (сабзавот) ва арпадан (таом) тайёрладим. Набий ﷺ: «Эй Али, мана шундан егин, чунки бу сенга мувофиқроқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни фақат Фулайҳнинг ҳадиси орқали биламиз, ҳолос.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ، قَالَ قَالَتِ الأَعْرَابُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَتَدَاوَى قَالَ ‏"‏ نَعَمْ يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلاَّ وَضَعَ لَهُ شِفَاءً أَوْ قَالَ دَوَاءً إِلاَّ دَاءً وَاحِدًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا هُوَ قَالَ ‏"‏ الْهَرَمُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Usoma ibn Sharik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Aʼrobiylar: «Ey Rasululloh, davolanmaylikmi?» dedilar. U zot: «Ha, ey Allohning bandalari, davolaninglar! Chunki Alloh bironta dard yaratsa, albatta unga shifo — yoki davo — yaratgan, faqat bitta darddan boshqa», dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, u qaysi (dard)?» dedilar. U zot: «Qarilik», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Abu Hurayra, Abu Xuzoma — otasidan — va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Усома ибн Шарик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Аъробийлар: «Эй Расулуллоҳ, даволанмайликми?» дедилар. У зот: «Ҳа, эй Аллоҳнинг бандалари, даволанинглар! Чунки Аллоҳ биронта дард яратса, албатта унга шифо — ёки даво — яратган, фақат битта дарддан бошқа», дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, у қайси (дард)?» дедилар. У зот: «Қарилик», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Абу Хузома — отасидан — ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ،قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ بْنِ بَرَكَةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ أَهْلَهُ الْوَعْكُ أَمَرَ بِالْحَسَاءِ فَصُنِعَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ فَحَسَوْا مِنْهُ وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّهُ لَيَرْتُو فُؤَادَ الْحَزِينِ وَيَسْرُو عَنْ فُؤَادِ السَّقِيمِ كَمَا تَسْرُو إِحْدَاكُنَّ الْوَسَخَ بِالْمَاءِ عَنْ وَجْهِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الطَّالْقَانِيُّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عن يونس، عن الزهري بمعناه.

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺning ahllaridan (xotinlaridan) birini isitma tutsa, u zot shoʻrva tayyorlashga buyurar edilar, soʻng ularga buyurib, undan hoʻplatib ichirar edilar. Va u zot: «Albatta u gʻamgin (kishi)ning yuragini mustahkamlaydi va kasal (kishi)ning yuragidan (gʻam-tashvishni), xuddi sizlardan biringiz suv bilan yuzidan kirni ketkazganidek, ketkazadi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳлларидан (хотинларидан) бирини иситма тутса, у зот шўрва тайёрлашга буюрар эдилар, сўнг уларга буюриб, ундан ҳўплатиб ичирар эдилар. Ва у зот: «Албатта у ғамгин (киши)нинг юрагини мустаҳкамлайди ва касал (киши)нинг юрагидан (ғам-ташвишни), худди сизлардан бирингиз сув билан юзидан кирни кетказганидек, кетказади», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ يُونُسَ بْنِ بُكَيْرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُكْرِهُوا مَرْضَاكُمْ عَلَى الطَّعَامِ فَإِنَّ اللَّهَ تبارك و تعالى يُطْعِمُهُمْ وَيَسْقِيهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kasallaringizni taomga majburlamanglar, chunki Alloh tabaraka va taolo ularni yedirib va ichiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, uni faqat shu yoʻldan bilamiz, holos.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Касалларингизни таомга мажбурламанглар, чунки Аллоҳ табарака ва таоло уларни едириб ва ичиради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни фақат шу йўлдан биламиз, ҳолос.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الْحَبَّةِ السَّوْدَاءِ فَإِنَّ فِيهَا شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ ‏"‏ ‏.‏ وَالسَّامُ الْمَوْتُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ بُرَيْدَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْحَبَّةُ السَّوْدَاءُ هِيَ الشُّونِيزُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mana shu qora donani (sevib) ishlatinglar, chunki unda samdan boshqa har bir dardga shifo bor», dedilar. Sam — bu oʻlimdir. Abu Iso aytdi: Bu bobda Burayda, Ibn Umar va Oishadan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir. Qora dona — bu shuniyzdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мана шу қора донани (севиб) ишлатинглар, чунки унда самдан бошқа ҳар бир дардга шифо бор», дедилар. Сам — бу ўлимдир. Абу Исо айтди: Бу бобда Бурайда, Ибн Умар ва Оишадан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Қора дона — бу шунийздир.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، وَثَابِتٌ، وَقَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ ‏"‏ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna (qabilasi)dan baʼzi kishilar Madinaga keldilar, (uning havosi) ularga yoqmadi (kasal boʻldilar). Shunda Rasululloh ﷺ ularni sadaqa tuyalari (boqilayotgan joy)ga yubordilar va: «Ularning sutlaridan va siydiklaridan ichinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна (қабиласи)дан баъзи кишилар Мадинага келдилар, (унинг ҳавоси) уларга ёқмади (касал бўлдилар). Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни садақа туялари (боқилаётган жой)га юбордилар ва: «Уларнинг сутларидан ва сийдикларидан ичинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أُرَاهُ رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — uni (Nabiy ﷺga) marfuʼ (qilib aytgan) deb oʻylayman: «Kim oʻzini temir (qurol) bilan oʻldirsa, qiyomat kuni temiri qoʻlida holda keladi va u bilan jahannam oʻtida qornini sanchadi, unda mangu, abadiy qoladi. Kim oʻzini zahar bilan oʻldirsa, zahari qoʻlida boʻladi va uni jahannam oʻtida hoʻplab ichadi, unda mangu, abadiy qoladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — уни (Набий ﷺга) марфуъ (қилиб айтган) деб ўйлайман: «Ким ўзини темир (қурол) билан ўлдирса, қиёмат куни темири қўлида ҳолда келади ва у билан жаҳаннам ўтида қорнини санчади, унда мангу, абадий қолади. Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, заҳари қўлида бўлади ва уни жаҳаннам ўтида ҳўплаб ичади, унда мангу, абадий қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَرَدَّى فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قال حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَصَحُّ مِنَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ ‏.‏ هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ عُذِّبَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَاهُ أَبُو الزِّنَادِ عَنِ الأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهَذَا أَصَحُّ لأَنَّ الرِّوَايَاتِ إِنَّمَا تَجِيءُ بِأَنَّ أَهْلَ التَّوْحِيدِ يُعَذَّبُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَمْ يُذْكَرْ أَنَّهُمْ يُخَلَّدُونَ فِيهَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻzini temir (qurol) bilan oʻldirsa, temiri qoʻlida boʻladi va u bilan jahannam oʻtida qornini sanchadi, unda mangu, abadiy qoladi. Kim oʻzini zahar bilan oʻldirsa, zahari qoʻlida boʻladi va uni jahannam oʻtida hoʻplab ichadi, unda mangu, abadiy qoladi. Kim togʻdan oʻzini tashlab oʻldirsa, jahannam oʻtida oʻzini tashlayveradi, unda mangu, abadiy qoladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir va u birinchi hadisdan sahihroqdir. Bu hadisni bir necha (roviy) shunday — Aʼmashdan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan — rivoyat qilgan. Muhammad ibn Ajlon esa Said al-Maqburiydan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan: «Kim oʻzini zahar bilan oʻldirsa, jahannam oʻtida azoblanadi», deb rivoyat qilgan va unda «unda mangu, abadiy qoladi»ni zikr qilmagan. Abu Zinod ham al-Aʼrajdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan shunday rivoyat qilgan, bu sahihroqdir. Chunki rivoyatlar tavhid ahli oʻtda azoblanib, soʻng undan chiqarilishi haqida kelgan, ularning unda mangu qolishlari zikr qilinmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўзини темир (қурол) билан ўлдирса, темири қўлида бўлади ва у билан жаҳаннам ўтида қорнини санчади, унда мангу, абадий қолади. Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, заҳари қўлида бўлади ва уни жаҳаннам ўтида ҳўплаб ичади, унда мангу, абадий қолади. Ким тоғдан ўзини ташлаб ўлдирса, жаҳаннам ўтида ўзини ташлайверади, унда мангу, абадий қолади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир ва у биринчи ҳадисдан саҳиҳроқдир. Бу ҳадисни бир неча (ровий) шундай — Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан — ривоят қилган. Муҳаммад ибн Ажлон эса Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан: «Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, жаҳаннам ўтида азобланади», деб ривоят қилган ва унда «унда мангу, абадий қолади»ни зикр қилмаган. Абу Зинод ҳам ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан шундай ривоят қилган, бу саҳиҳроқдир. Чунки ривоятлар тавҳид аҳли ўтда азобланиб, сўнг ундан чиқарилиши ҳақида келган, уларнинг унда мангу қолишлари зикр қилинмаган.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قال أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِيثِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى يَعْنِي السُّمَّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ xabis (yomon) dorudan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Yaʼni zahardan (qaytardilar).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ хабис (ёмон) дорудан қайтардилар. Абу Исо айтди: Яъни заҳардан (қайтардилар).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ شَهِدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَسَأَلَهُ سُوَيْدُ بْنُ طَارِقٍ أَوْ طَارِقُ بْنُ سُوَيْدٍ عَنِ الْخَمْرِ فَنَهَاهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّنَا نَتَدَاوَى بِهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِدَوَاءٍ وَلَكِنَّهَا دَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قال حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، وَشَبَابَةُ، عَنْ شُعْبَةَ، بِمِثْلِهِ ‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ قَالَ النَّضْرُ طَارِقُ بْنُ سُوَيْدٍ وَقَالَ شَبَابَةُ سُوَيْدُ بْنُ طَارِقٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Voil (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ huzurida hozir boʻlgan edi. Suvayd ibn Toriq — yoki Toriq ibn Suvayd — u zotdan xamr (sharob) haqida soʻradi, u zot undan qaytardilar. Shunda u: «Biz u bilan davolanamiz», dedi. Rasululloh ﷺ: «Albatta u davo emas, balki u darddir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Воил (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ ҳузурида ҳозир бўлган эди. Сувайд ибн Ториқ — ёки Ториқ ибн Сувайд — у зотдан хамр (шароб) ҳақида сўради, у зот ундан қайтардилар. Шунда у: «Биз у билан даволанамиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта у даво эмас, балки у дарддир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَمَّادٍ الشُّعَيْثِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ السَّعُوطُ وَاللَّدُودُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَدَّهُ أَصْحَابُهُ فَلَمَّا فَرَغُوا قَالَ ‏"‏ لُدُّوهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلُدُّوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الْعَبَّاسِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Davolanadigan narsalaringizning eng yaxshisi — saʼut (burunga tomiziladigan dori), ladud (ogʻiz chetidan tomiziladigan dori), hijoma (qon olish) va mashiy (ich yumshatuvchi)dir», dedilar. Rasululloh ﷺ kasal boʻlganlarida, sahobalari u zotni ladud bilan davoladilar. Tugatganlaridan keyin u zot: «Ularni ham ladud (bilan davolanglar)», dedilar. (Roviy) aytdi: Shunda Abbosdan boshqa hammalari ladud bilan davolandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Даволанадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — саъут (бурунга томизиладиган дори), ладуд (оғиз четидан томизиладиган дори), ҳижома (қон олиш) ва маший (ич юмшатувчи)дир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ касал бўлганларида, саҳобалари у зотни ладуд билан даволадилар. Тугатганларидан кейин у зот: «Уларни ҳам ладуд (билан даволанглар)», дедилар. (Ровий) айтди: Шунда Аббосдан бошқа ҳаммалари ладуд билан даволандилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قال حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قال حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ اللَّدُودُ وَالسَّعُوطُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ وَخَيْرُ مَا اكْتَحَلْتُمْ بِهِ الإِثْمِدُ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا عِنْدَ النَّوْمِ ثَلاَثًا فِي كُلِّ عَيْنٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Davolanadigan narsalaringizning eng yaxshisi — ladud, saʼut, hijoma (qon olish) va mashiy (ich yumshatuvchi)dir. Surma qoʻyadigan narsalaringizning eng yaxshisi — ismiddir, chunki u koʻzni ravshan qiladi va (kiprik) tukini oʻstiradi», dedilar. (Roviy) aytdi: Rasululloh ﷺning surmadoni bor edi, u zot uxlash oldidan har bir koʻzga uch (marta)dan surma qoʻyar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, u Abbod ibn Mansurning hadisidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Даволанадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — ладуд, саъут, ҳижома (қон олиш) ва маший (ич юмшатувчи)дир. Сурма қўядиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — исмиддир, чунки у кўзни равшан қилади ва (киприк) тукини ўстиради», дедилар. (Ровий) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сурмадони бор эди, у зот ухлаш олдидан ҳар бир кўзга уч (марта)дан сурма қўяр эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, у Аббод ибн Мансурнинг ҳадисидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْكَىِّ ‏.‏ قَالَ فَابْتُلِينَا فَاكْتَوَيْنَا فَمَا أَفْلَحْنَا وَلاَ أَنْجَحْنَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ, قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ نُهِينَا عَنِ الْكَىِّ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، وَابْنِ، عَبَّاسٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dogʻlash (kuydirib davolash)dan qaytardilar. (Roviy) aytdi: Soʻng biz (kasallikka) mubtalo boʻldik-da, oʻzimizni dogʻladik, ammo na yutuqqa erishdik, na muvaffaq boʻldik. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. (Boshqa rivoyatda) Imron ibn Husayn: «Biz dogʻlashdan qaytarildik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Uqba ibn Omir va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ доғлаш (куйдириб даволаш)дан қайтардилар. (Ровий) айтди: Сўнг биз (касалликка) мубтало бўлдик-да, ўзимизни доғладик, аммо на ютуққа эришдик, на муваффақ бўлдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Бошқа ривоятда) Имрон ибн Ҳусайн: «Биз доғлашдан қайтарилдик», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Уқба ибн Омир ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قال حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قال أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَوَى أَسْعَدَ بْنَ زُرَارَةَ مِنَ الشَّوْكَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أُبَىٍّ وَجَابِرٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Asʼad ibn Zuroraga shavka (qizamiq yoki tomoq ogʻrigʻi) sababli dogʻlash (kayy) qildilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ubay va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Асъад ибн Зурорага шавка (қизамиқ ёки томоқ оғриғи) сабабли доғлаш (кайй) қилдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Убай ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، وَجَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْتَجِمُ فِي الأَخْدَعَيْنِ وَالْكَاهِلِ وَكَانَ يَحْتَجِمُ لِسَبْعَ عَشْرَةَ وَتِسْعَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صحيح ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ boʻyinning ikki tomir tomiri (axdaayn) va yelka (kohil) qismidan qon oldirar edilar. Va ular oyning oʻn yettinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirma birinchi kunlarida qon oldirardilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Abbos va Maʼqil ibn Yasordan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ бўйиннинг икки томир томири (ахдаайн) ва елка (коҳил) қисмидан қон олдирар эдилар. Ва улар ойнинг ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи кунларида қон олдирардилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Аббос ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ بُدَيْلِ بْنِ قُرَيْشٍ الْيَامِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لَيْلَةَ، أُسْرِيَ بِهِ أَنَّهُ لَمْ يَمُرَّ عَلَى مَلإٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ إِلاَّ أَمَرُوهُ أَنْ مُرْ أُمَّتَكَ بِالْحِجَامَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Isro (meʼroj) kechasi haqida soʻzlab berib, oʻzlari farishtalardan biron jamoaning oldidan oʻtmadilar, illo ular: «Ummatingni qon oldirishga (hijomaga) buyur», deb buyurdilar, dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ibn Masʼudning hadisidan hasan gʻaribdir.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Исро (меърож) кечаси ҳақида сўзлаб бериб, ўзлари фаришталардан бирон жамоанинг олдидан ўтмадилар, илло улар: «Умматингни қон олдиришга (ҳижомага) буюр», деб буюрдилар, дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Ибн Масъуднинг ҳадисидан ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ، يَقُولُ كَانَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ غِلْمَةٌ ثَلاَثَةٌ حَجَّامُونَ فَكَانَ اثْنَانِ مِنْهُمْ يُغِلاَّنِ عَلَيْهِ وَعَلَى أَهْلِهِ وَوَاحِدٌ يَحْجُمُهُ وَيَحْجُمُ أَهْلَهُ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نِعْمَ الْعَبْدُ الْحَجَّامُ يُذْهِبُ الدَّمَ وَيُخِفُّ الصُّلْبَ وَيَجْلُو عَنِ الْبَصَرِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ عُرِجَ بِهِ مَا مَرَّ عَلَى مَلإٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ إِلاَّ قَالُوا عَلَيْكَ بِالْحِجَامَةِ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ خَيْرَ مَا تَحْتَجِمُونَ فِيهِ يَوْمَ سَبْعَ عَشَرَةَ وَيَوْمَ تِسْعَ عَشَرَةَ وَيَوْمَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ السَّعُوطُ وَاللَّدُودُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ ‏"‏ ‏.‏ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَدَّهُ الْعَبَّاسُ وَأَصْحَابُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لَدَّنِي فَكُلُّهُمْ أَمْسَكُوا فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَبْقَى أَحَدٌ مِمَّنْ فِي الْبَيْتِ إِلاَّ لُدَّ ‏"‏ ‏.‏ غَيْرَ عَمِّهِ الْعَبَّاسِ قَالَ عَبْدٌ قَالَ النَّضْرُ اللَّدُودُ الْوَجُورُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiyulloh ﷺ: «Qon oluvchi (hajjom) qanday yaxshi banda — u qonni ketkazadi, belni yengillashtiradi va koʻzni ravshan qiladi», dedilar. Yana u kishi (Ibn Abbos) aytdiki: Rasululloh ﷺni (meʼrojga) koʻtarilgan paytlarida farishtalardan biron jamoaning oldidan oʻtmadilar, illo ular: «Qon oldirishni (hijomani) lozim tut», dedilar. Va u zot: «Sizlar qon oldiradigan eng yaxshi (kunlar) — oyning oʻn yettinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirma birinchi kunidir», dedilar. Va u zot: «Sizlar davolanadigan eng yaxshi (narsalar) — saʼut (burunga tomiziladigan dori), ladud (ogʻizning yon tomonidan quyiladigan dori), qon oldirish (hijoma) va surgi (mashiy)dir», dedilar. Rasululloh ﷺga (kasal paytlarida) Abbos va sahobalari ladud (dori) quyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Menga kim dori quydi?» dedilar. Hammalari (qoʻrqib) sukut qildilar. Soʻng u zot: «Uydagilardan biror kishi qolmasin, illo unga ham dori quyilsin», dedilar — amakilari Abbosdan boshqasiga. Abd aytdi: Nazr aytdi: «Ladud — bu vajur (ogʻizning yon tomonidan quyiladigan dori)dir», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Abbod ibn Mansurning hadisidan bilamiz. Bu bobda Oishadan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набиюллоҳ ﷺ: «Қон олувчи (ҳажжом) қандай яхши банда — у қонни кетказади, белни енгиллаштиради ва кўзни равшан қилади», дедилар. Яна у киши (Ибн Аббос) айтдики: Расулуллоҳ ﷺни (меърожга) кўтарилган пайтларида фаришталардан бирон жамоанинг олдидан ўтмадилар, илло улар: «Қон олдиришни (ҳижомани) лозим тут», дедилар. Ва у зот: «Сизлар қон олдирадиган энг яхши (кунлар) — ойнинг ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи кунидир», дедилар. Ва у зот: «Сизлар даволанадиган энг яхши (нарсалар) — саъут (бурунга томизиладиган дори), ладуд (оғизнинг ён томонидан қуйиладиган дори), қон олдириш (ҳижома) ва сурги (маший)дир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺга (касал пайтларида) Аббос ва саҳобалари ладуд (дори) қуйишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ким дори қуйди?» дедилар. Ҳаммалари (қўрқиб) сукут қилдилар. Сўнг у зот: «Уйдагилардан бирор киши қолмасин, илло унга ҳам дори қуйилсин», дедилар — амакилари Аббосдан бошқасига. Абд айтди: Назр айтди: «Ладуд — бу важур (оғизнинг ён томонидан қуйиладиган дори)дир», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Аббод ибн Мансурнинг ҳадисидан биламиз. Бу бобда Оишадан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ، قال حَدَّثَنَا فَائِدٌ، مَوْلًى لآلِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدَّتِهِ، سَلْمَى وَكَانَتْ تَخْدُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ مَا كَانَ يَكُونُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُرْحَةٌ وَلاَ نَكْبَةٌ إِلاَّ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَضَعَ عَلَيْهَا الْحِنَّاءَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ فَائِدٍ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ فَائِدٍ فَقَالَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَدَّتِهِ سَلْمَى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِيٍّ أَصَحُّ وَيُقَالُ سُلْمَى ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قال حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ فَائِدٍ، مَوْلَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ مَوْلاَهُ، عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَدَّتِهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏

Salmo (roziyallohu anho) — u Nabiy ﷺga xizmat qilar edi — rivoyat qiladiki, u dedi: Rasululloh ﷺda biron yara yoki shikast (zarba) boʻlsa, Rasululloh ﷺ menga albatta uning ustiga xina qoʻyishimni buyurardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Foidning hadisidan bilamiz. Baʼzilar bu hadisni Foiddan rivoyat qilib: «Ubaydulloh ibn Alidan, u buvisi Salmodan», dedilar. Ubaydulloh ibn Ali (boʻlishi) toʻgʻriroqdir. Va (uning ismi) Sulmo ham deyiladi.Салмо (розияллоҳу анҳо) — у Набий ﷺга хизмат қилар эди — ривоят қиладики, у деди: Расулуллоҳ ﷺда бирон яра ёки шикаст (зарба) бўлса, Расулуллоҳ ﷺ менга албатта унинг устига хина қўйишимни буюрардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Фоиднинг ҳадисидан биламиз. Баъзилар бу ҳадисни Фоиддан ривоят қилиб: «Убайдуллоҳ ибн Алидан, у бувиси Салмодан», дедилар. Убайдуллоҳ ибн Али (бўлиши) тўғрироқдир. Ва (унинг исми) Сулмо ҳам дейилади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَقَّارِ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اكْتَوَى أَوِ اسْتَرْقَى فَقَدْ بَرِئَ مِنَ التَّوَكُّلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Kimki (oʻzini) dogʻlatsa yoki ruqya (duo bilan davolanishni) talab qilsa, u tavakkuldan voz kechibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Ibn Abbos va Imron ibn Husayndan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки (ўзини) доғлатса ёки руқя (дуо билан даволанишни) талаб қилса, у таваккулдан воз кечибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Ибн Аббос ва Имрон ибн Ҳусайндан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ، قال حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْحُمَةِ وَالْعَيْنِ وَالنَّمْلَةِ ‏.‏ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْحُمَةِ وَالنَّمْلَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ بْنِ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ بُرَيْدَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ وَطَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ zaharli chaqish (chayon va ilon zahari), koʻz (tegishi) va namla (yaraga oʻxshash teri kasalligi)dan ruqya qilishga ruxsat berdilar. Boshqa rivoyatda: Rasululloh ﷺ zaharli chaqish va namladan ruqya qilishga ruxsat berdilar, deyilgan. Abu Iso aytdi: Bu menimcha Muoviya ibn Hishomning Sufyondan (qilgan) rivoyatidan sahihroqdir. Abu Iso aytdi: Bu bobda Burayda, Imron ibn Husayn, Jobir, Oisha, Talq ibn Ali, Amr ibn Hazm va Abu Xuzomadan (u otasidan) ham (rivoyatlar) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ заҳарли чақиш (чаён ва илон заҳари), кўз (тегиши) ва намла (ярага ўхшаш тери касаллиги)дан руқя қилишга рухсат бердилар. Бошқа ривоятда: Расулуллоҳ ﷺ заҳарли чақиш ва намладан руқя қилишга рухсат бердилар, дейилган. Абу Исо айтди: Бу менимча Муовия ибн Ҳишомнинг Суфёндан (қилган) ривоятидан саҳиҳроқдир. Абу Исо айтди: Бу бобда Бурайда, Имрон ибн Ҳусайн, Жобир, Оиша, Талқ ибн Али, Амр ибн Ҳазм ва Абу Хузомадан (у отасидан) ҳам (ривоятлар) бор.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ رُقْيَةَ إِلاَّ مِنْ عَيْنٍ أَوْ حُمَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Koʻz (tegishi) yoki zaharli chaqishdan boshqasiga ruqya (qilish kerak) emas», dedilar. Abu Iso aytdi: Shuʼba bu hadisni Husayndan, u Shaʼbiydan, u Buraydadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash qilib rivoyat qilgan.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кўз (тегиши) ёки заҳарли чақишдан бошқасига руқя (қилиш керак) эмас», дедилар. Абу Исо айтди: Шуъба бу ҳадисни Ҳусайндан, у Шаъбийдан, у Бурайдадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш қилиб ривоят қилган.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُونُسَ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْمُزَنِيُّ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنَ الْجَانِّ وَعَيْنِ الإِنْسَانِ حَتَّى نَزَلَتِ الْمُعَوِّذَتَانِ فَلَمَّا نَزَلَتَا أَخَذَ بِهِمَا وَتَرَكَ مَا سِوَاهُمَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ jinlardan va insonning koʻzi (tegishi)dan panoh tilar edilar, toki Muavvizatayn (Falaq va Nos suralari) nozil boʻldi. Ular nozil boʻlgach, u zot ularni (oʻqishni) tutib, ulardan boshqasini tark qildilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Anasdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ жинлардан ва инсоннинг кўзи (тегиши)дан паноҳ тилар эдилар, токи Муаввизатайн (Фалақ ва Нос суралари) нозил бўлди. Улар нозил бўлгач, у зот уларни (ўқишни) тутиб, улардан бошқасини тарк қилдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَهُوَ أَبُو حَاتِمِ بْنُ عَامِرٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ الزُّرَقِيِّ، أَنَّ أَسْمَاءَ بِنْتَ عُمَيْسٍ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ وَلَدَ جَعْفَرٍ تُسْرِعُ إِلَيْهِمُ الْعَيْنُ أَفَأَسْتَرْقِي لَهُمْ فَقَالَ ‏"‏ نَعَمْ فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَ لَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَبُرَيْدَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا ‏.‏

Asmo bint Umays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Ey Rasululloh, Jaʼfarning bolalariga koʻz (tegishi) tez taʼsir qiladi, ularga ruqya qildiraymi?» Shunda u zot: «Ha, zero agar biror narsa qadarni ortda qoldiradigan (undan oʻzib ketadigan) boʻlganida, koʻz (tegishi) uni ortda qoldirgan boʻlardi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Imron ibn Husayn va Buraydadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Асмо бинт Умайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: «Эй Расулуллоҳ, Жаъфарнинг болаларига кўз (тегиши) тез таъсир қилади, уларга руқя қилдирайми?» Шунда у зот: «Ҳа, зеро агар бирор нарса қадарни ортда қолдирадиган (ундан ўзиб кетадиган) бўлганида, кўз (тегиши) уни ортда қолдирган бўларди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Имрон ибн Ҳусайн ва Бурайдадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَيَعْلَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَوِّذُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ يَقُولُ ‏"‏ أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لاَمَّةٍ ‏"‏ ‏.‏ وَيَقُولُ ‏"‏ هَكَذَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يُعَوِّذُ إِسْحَاقَ وَإِسْمَاعِيلَ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husaynga panoh tilab (taʼviz oʻqib): «Sizlar ikkovingizni har bir shayton, zaharli hasharot va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», derdilar. Va u zot: «Ibrohim Ishoq va Ismoilga (alayhimus-salom) ana shunday panoh tilar edi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайнга паноҳ тилаб (таъвиз ўқиб): «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтон, заҳарли ҳашарот ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дердилар. Ва у зот: «Иброҳим Ишоқ ва Исмоилга (алайҳимус-салом) ана шундай паноҳ тилар эди», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ, قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنِي حَيَّةُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ شَىْءَ فِي الْهَامِ وَالْعَيْنُ حَقٌّ ‏"‏ ‏.‏

Hobis at-Tamimiy (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan eshitganini rivoyat qiladi: U zot: «Hom (oʻlikning suyagidan qush boʻlib uchish degan johiliyat eʼtiqodi)da hech narsa yoʻq, koʻz (tegishi) esa haqdir», deganlarini eshitdim, dedi.Ҳобис ат-Тамимий (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан эшитганини ривоят қилади: У зот: «Ҳом (ўликнинг суягидан қуш бўлиб учиш деган жоҳилият эътиқоди)да ҳеч нарса йўқ, кўз (тегиши) эса ҳақдир», деганларини эшитдим, деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ الْبَغْدَادِيُّ، قال حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، قال حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَ لَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فَاغْسِلُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَحَدِيثُ حَيَّةَ بْنِ حَابِسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَرَوَى شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ حَيَّةَ بْنِ حَابِسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَعَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ وَحَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ لاَ يَذْكُرَانِ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Agar biror narsa qadarni ortda qoldiradigan (undan oʻzib ketadigan) boʻlganida, koʻz (tegishi) uni ortda qoldirgan boʻlardi. Sizlardan yuvinish soʻralsa, yuvininglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Hayya ibn Hobisning hadisi esa gʻaribdir. Shaybon bu hadisni Yahyo ibn Abu Kasirdan, u Hayya ibn Hobisdan, u otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan. Ali ibn Muborak va Harb ibn Shaddod esa unda Abu Hurayrani zikr qilmaydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирор нарса қадарни ортда қолдирадиган (ундан ўзиб кетадиган) бўлганида, кўз (тегиши) уни ортда қолдирган бўларди. Сизлардан ювиниш сўралса, ювининглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Ҳайя ибн Ҳобиснинг ҳадиси эса ғарибдир. Шайбон бу ҳадисни Яҳё ибн Абу Касирдан, у Ҳайя ибн Ҳобисдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилган. Али ибн Муборак ва Ҳарб ибн Шаддод эса унда Абу Ҳурайрани зикр қилмайдилар.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قال حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَرِيَّةٍ فَنَزَلْنَا بِقَوْمٍ فَسَأَلْنَاهُمُ الْقِرَى فَلَمْ يَقْرُونَا فَلُدِغَ سَيِّدُهُمْ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا هَلْ فِيكُمْ مَنْ يَرْقِي مِنَ الْعَقْرَبِ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا وَلَكِنْ لاَ أَرْقِيهِ حَتَّى تُعْطُونَا غَنَمًا ‏.‏ قَالُوا فَإِنَّا نُعْطِيكُمْ ثَلاَثِينَ شَاةً ‏.‏ فَقَبِلْنَا فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ ‏(‏الْحَمْدُ لِلَّهِ ‏)‏ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَبَرَأَ وَقَبَضْنَا الْغَنَمَ ‏.‏ قَالَ فَعَرَضَ فِي أَنْفُسِنَا مِنْهَا شَيْءٌ فَقُلْنَا لاَ تَعْجَلُوا حَتَّى تَأْتُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَيْهِ ذَكَرْتُ لَهُ الَّذِي صَنَعْتُ قَالَ ‏"‏ وَمَا عَلِمْتَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ اقْبِضُوا الْغَنَمَ وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو نَضْرَةَ اسْمُهُ الْمُنْذِرُ بْنُ مَالِكِ بْنِ قُطَعَةَ ‏.‏ وَرَخَّصَ الشَّافِعِيُّ لِلْمُعَلِّمِ أَنْ يَأْخُذَ عَلَى تَعْلِيمِ الْقُرْآنِ أَجْرًا وَيَرَى لَهُ أَنْ يَشْتَرِطَ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ وَرَوَى شُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي بِشْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyya (qoʻshin)da joʻnatdilar. Biz bir qavmning oldiga tushdik va ulardan mehmondorchilik soʻradik, ammo ular bizni mehmon qilmadilar. Soʻng ularning boshligʻini (chayon) chaqib oldi. Ular bizning oldimizga kelib: «Sizlarda chayon (chaqishi)dan ruqya qiladigan kishi bormi?» dedilar. Men: «Ha, men (qilaman), lekin bizga qoʻy bermaguningizcha unga ruqya qilmayman», dedim. Ular: «Sizlarga oʻttizta qoʻy beramiz», dedilar. Biz qabul qildik. Men unga yetti marta (Fotiha surasini — al-Hamdu lillah) oʻqidim. Shunda u sogʻaydi va biz qoʻylarni oldik. (Abu Said) dedi: Koʻnglimizda ulardan (qoʻylardan) bir narsa (shubha) paydo boʻldi. Biz: «Toki Rasululloh ﷺning oldilariga kelmaguningizcha shoshilmang», dedik. Biz u zotning huzurlariga kelganimizda, men qilgan ishimni u zotga aytdim. U zot: «Sen uning (Fotihaning) ruqya ekanini qayerdan bilding? Qoʻylarni olinglar va menga ham oʻzlaringiz bilan birga bir ulush ajratinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Nazraning ismi Munzir ibn Molik ibn Qutaʼadir. Shofiʼiy muallimga Qurʼon oʻrgatish uchun haq olishga ruxsat bergan va uning buni shart qilib qoʻyishini ham maqbul koʻrgan, hamda bu hadisni dalil keltirgan. Shuʼba, Abu Avona va boshqa koʻplar bu hadisni Abu Bishrdan, u Abu Mutavakkildan, u Abu Saiddan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilganlar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийя (қўшин)да жўнатдилар. Биз бир қавмнинг олдига тушдик ва улардан меҳмондорчилик сўрадик, аммо улар бизни меҳмон қилмадилар. Сўнг уларнинг бошлиғини (чаён) чақиб олди. Улар бизнинг олдимизга келиб: «Сизларда чаён (чақиши)дан руқя қиладиган киши борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, мен (қиламан), лекин бизга қўй бермагунингизча унга руқя қилмайман», дедим. Улар: «Сизларга ўттизта қўй берамиз», дедилар. Биз қабул қилдик. Мен унга етти марта (Фотиҳа сурасини — ал-Ҳамду лиллаҳ) ўқидим. Шунда у соғайди ва биз қўйларни олдик. (Абу Саид) деди: Кўнглимизда улардан (қўйлардан) бир нарса (шубҳа) пайдо бўлди. Биз: «Токи Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келмагунингизча шошилманг», дедик. Биз у зотнинг ҳузурларига келганимизда, мен қилган ишимни у зотга айтдим. У зот: «Сен унинг (Фотиҳанинг) руқя эканини қаердан билдинг? Қўйларни олинглар ва менга ҳам ўзларингиз билан бирга бир улуш ажратинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Назранинг исми Мунзир ибн Молик ибн Қутаъадир. Шофиъий муаллимга Қуръон ўргатиш учун ҳақ олишга рухсат берган ва унинг буни шарт қилиб қўйишини ҳам мақбул кўрган, ҳамда бу ҳадисни далил келтирган. Шуъба, Абу Авона ва бошқа кўплар бу ҳадисни Абу Бишрдан, у Абу Мутаваккилдан, у Абу Саиддан, у Набий ﷺдан ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْمُتَوَكِّلِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَرُّوا بِحَىٍّ مِنَ الْعَرَبِ فَلَمْ يَقْرُوهُمْ وَلَمْ يُضَيِّفُوهُمْ فَاشْتَكَى سَيِّدُهُمْ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا هَلْ عِنْدَكُمْ دَوَاءٌ قُلْنَا نَعَمْ وَلَكِنْ لَمْ تَقْرُونَا وَلَمْ تُضَيِّفُونَا فَلاَ نَفْعَلُ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً ‏.‏ فَجَعَلُوا عَلَى ذَلِكَ قَطِيعًا مِنَ الْغَنَمِ ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ رَجُلٌ مِنَّا يَقْرَأُ عَلَيْهِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَبَرَأَ فَلَمَّا أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ قَالَ ‏"‏ وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ نَهْيًا مِنْهُ وَقَالَ ‏"‏ كُلُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الأَعْمَشِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي وَحْشِيَّةَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ وَجَعْفَرُ بْنُ إِيَاسٍ هُوَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي وَحْشِيَّةَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺning sahobalaridan baʼzilari arab qabilalaridan biriga uchrashdi. Lekin ular ularni mehmon qilmadilar va mehmondorchilik koʻrsatmadilar. Soʻng ularning boshligʻi (chayon yoki ilon chaqib) ogʻrib qoldi. Ular bizning oldimizga kelib: «Sizlarda dori bormi?» dedilar. Biz: «Ha, lekin sizlar bizni mehmon qilmadingiz va mehmondorchilik koʻrsatmadingiz. Shuning uchun bizga biror narsa (haq) belgilamaguningizcha biz hech narsa qilmaymiz», dedik. Shunda ular buning evaziga bir poda qoʻyni belgiladilar. (Abu Said) dedi: «Bizdan bir kishi unga Fotiha surasini oʻqiy boshladi, shunda u tuzaldi». Biz Paygʻambar ﷺning oldiga kelganimizda, buni u zotga aytdik. U zot: «Uning ruqya (shifobaxsh duo) ekanini qayerdan bilarding?» dedilar va undan qaytarish (yaʼni ruqyaga haq olishni man qilish)ni zikr qilmadilar va: «Yenglar va men uchun ham oʻzlaringiz bilan birga bir ulush ajratinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir va bu Aʼmashning Jaʼfar ibn Iyosdan qilgan rivoyatidan sahihroqdir. Bu hadisni birdan ortiq kishi Abu Bishr Jaʼfar ibn Abu Vahshiyyadan, u Abul Mutavakkildan, u Abu Saiddan shu tarzda rivoyat qilgan. Jaʼfar ibn Iyos esa Jaʼfar ibn Abu Vahshiyyaning oʻzidir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан баъзилари араб қабилаларидан бирига учрашди. Лекин улар уларни меҳмон қилмадилар ва меҳмондорчилик кўрсатмадилар. Сўнг уларнинг бошлиғи (чаён ёки илон чақиб) оғриб қолди. Улар бизнинг олдимизга келиб: «Сизларда дори борми?» дедилар. Биз: «Ҳа, лекин сизлар бизни меҳмон қилмадингиз ва меҳмондорчилик кўрсатмадингиз. Шунинг учун бизга бирор нарса (ҳақ) белгиламагунингизча биз ҳеч нарса қилмаймиз», дедик. Шунда улар бунинг эвазига бир пода қўйни белгиладилар. (Абу Саид) деди: «Биздан бир киши унга Фотиҳа сурасини ўқий бошлади, шунда у тузалди». Биз Пайғамбар ﷺнинг олдига келганимизда, буни у зотга айтдик. У зот: «Унинг руқя (шифобахш дуо) эканини қаердан билардинг?» дедилар ва ундан қайтариш (яъни руқяга ҳақ олишни ман қилиш)ни зикр қилмадилар ва: «Енглар ва мен учун ҳам ўзларингиз билан бирга бир улуш ажратинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир ва бу Аъмашнинг Жаъфар ибн Иёсдан қилган ривоятидан саҳиҳроқдир. Бу ҳадисни бирдан ортиқ киши Абу Бишр Жаъфар ибн Абу Ваҳшийядан, у Абул Мутаваккилдан, у Абу Саиддан шу тарзда ривоят қилган. Жаъфар ибн Иёс эса Жаъфар ибн Абу Ваҳшийянинг ўзидир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي خُزَامَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رُقًى نَسْتَرْقِيهَا وَدَوَاءً نَتَدَاوَى بِهِ وَتُقَاةً نَتَّقِيهَا هَلْ تَرُدُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ ‏"‏ هِيَ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي خُزَامَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ كِلْتَا الرِّوَايَتَيْنِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ ابْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ وَلاَ نَعْرِفُ لأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Abu Xuzoma (roziyallohu anhu) otasidan rivoyat qiladi. U dedi: «Men Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Yo Rasululloh, biz davolanadigan ruqyalar, biz oʻzimizni davolaydigan dori-darmonlar va biz oʻzimizni saqlaydigan ehtiyot choralari haqida ayting-chi, ular Allohning taqdiridan biror narsani qaytaradimi?› dedim. U zot: ‹Ular (ham) Allohning taqdiridandir›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadisni Ibn Uyayna ikkala rivoyat shaklida ham rivoyat qilgan: baʼzilari «Abu Xuzomadan, u otasidan» degan, baʼzilari «Ibn Abu Xuzomadan, u otasidan» degan, baʼzilari esa faqat «Abu Xuzomadan» degan. Ibn Uyaynadan boshqalar bu hadisni az-Zuhriydan, u Abu Xuzomadan, u otasidan rivoyat qilishgan, bu (rivoyat) sahihroqdir. Biz Abu Xuzomaning otasidan qilgan rivoyatlaridan bu hadisdan boshqasini bilmaymiz.Абу Хузома (розияллоҳу анҳу) отасидан ривоят қилади. У деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Ё Расулуллоҳ, биз даволанадиган руқялар, биз ўзимизни даволайдиган дори-дармонлар ва биз ўзимизни сақлайдиган эҳтиёт чоралари ҳақида айтинг-чи, улар Аллоҳнинг тақдиридан бирор нарсани қайтарадими?› дедим. У зот: ‹Улар (ҳам) Аллоҳнинг тақдиридандир›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадисни Ибн Уяйна иккала ривоят шаклида ҳам ривоят қилган: баъзилари «Абу Хузомадан, у отасидан» деган, баъзилари «Ибн Абу Хузомадан, у отасидан» деган, баъзилари эса фақат «Абу Хузомадан» деган. Ибн Уяйнадан бошқалар бу ҳадисни аз-Зуҳрийдан, у Абу Хузомадан, у отасидан ривоят қилишган, бу (ривоят) саҳиҳроқдир. Биз Абу Хузоманинг отасидан қилган ривоятларидан бу ҳадисдан бошқасини билмаймиз.

حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ، أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ وَهُوَ ابْنُ أَبِي السَّفَرِ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ قَالاَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ وَفِيهَا شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ وَالْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ajva (xurmosi) jannatdandir va unda zahar uchun shifo bordir. Kamʼa (tuproq qoʻziqorini) mann (jannat taomi)dandir va uning suvi koʻz uchun shifodir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Said ibn Zayd, Abu Said va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir, biz uni faqat Said ibn Omirning Muhammad ibn Amrdan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ажва (хурмоси) жаннатдандир ва унда заҳар учун шифо бордир. Камъа (тупроқ қўзиқорини) манн (жаннат таоми)дандир ва унинг суви кўз учун шифодир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Саид ибн Зайд, Абу Саид ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис бу йўналишдан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Саид ибн Омирнинг Муҳаммад ибн Амрдан қилган ривояти орқалигина биламиз.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قال حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّنَافِسِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Said ibn Zayd (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Kamʼa (tuproq qoʻziqorini) mann (jannat taomi)dandir va uning suvi koʻz uchun shifodir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Саид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Камъа (тупроқ қўзиқорини) манн (жаннат таоми)дандир ва унинг суви кўз учун шифодир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا الْكَمْأَةُ جُدَرِيُّ الأَرْضِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ وَالْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ وَهِيَ شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺning sahobalaridan baʼzi kishilar: «Kamʼa (qoʻziqorin) — yerning chechagi (suvchechagi)dir», dedilar. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Kamʼa mann (jannat taomi)dandir va uning suvi koʻz uchun shifodir. Ajva (xurmosi) esa jannatdandir va u zahar uchun shifodir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан баъзи кишилар: «Камъа (қўзиқорин) — ернинг чечаги (сувчечаги)дир», дедилар. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Камъа манн (жаннат таоми)дандир ва унинг суви кўз учун шифодир. Ажва (хурмоси) эса жаннатдандир ва у заҳар учун шифодир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَخَذْتُ ثَلاَثَةَ أَكْمُئٍ أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا فَعَصَرْتُهُنَّ فَجَعَلْتُ مَاءَهُنَّ فِي قَارُورَةٍ فَكَحَلْتُ بِهِ جَارِيَةً لِي فَبَرَأَتْ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Men uchta, yoki beshta, yoki yettita kamʼa (qoʻziqorin)ni olib, ularni siqdim. Soʻng ularning suvini bir shishaga soldim va u bilan oʻzimning bir choʻrimning koʻziga surma qildim, shunda u tuzaldi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Мен учта, ёки бешта, ёки еттита камъа (қўзиқорин)ни олиб, уларни сиқдим. Сўнг уларнинг сувини бир шишага солдим ва у билан ўзимнинг бир чўримнинг кўзига сурма қилдим, шунда у тузалди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الشُّونِيزُ دَوَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ يَأْخُذُ كُلَّ يَوْمٍ إِحْدَى وَعِشْرِينَ حَبَّةً فَيَجْعَلُهُنَّ فِي خِرْقَةٍ فَلْيَنْقَعْهُ فَيَتَسَعَّطُ بِهِ كُلَّ يَوْمٍ فِي مَنْخَرِهِ الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً وَالثَّانِي فِي الأَيْسَرِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْمَنِ قَطْرَةً وَالثَّالِثُ فِي الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Shuniz (sebarga urugʻi, yaʼni qora zira) oʻlimdan boshqa har bir dardga davodir», dedi. Qatoda aytdi: «(Bemor) har kuni yigirma bitta donasini olib, ularni bir latta(matoga) joylaydi, soʻng uni (suvga) namlaydi va har kuni uni burniga tomizadi: oʻng burun teshigiga ikki tomchi, chap teshigiga bir tomchi; ikkinchi (kuni) chapga ikki tomchi, oʻngga bir tomchi; uchinchi (kuni) oʻngga ikki tomchi, chapga bir tomchi (tomiziladi)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Шуниз (себарга уруғи, яъни қора зира) ўлимдан бошқа ҳар бир дардга даводир», деди. Қатода айтди: «(Бемор) ҳар куни йигирма битта донасини олиб, уларни бир латта(матога) жойлайди, сўнг уни (сувга) намлайди ва ҳар куни уни бурнига томизади: ўнг бурун тешигига икки томчи, чап тешигига бир томчи; иккинчи (куни) чапга икки томчи, ўнгга бир томчи; учинчи (куни) ўнгга икки томчи, чапга бир томчи (томизилади)».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قال حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَمَهْرِ الْبَغِيِّ وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ itning bahosidan, fohishaning (zinodan oladigan) haqidan va kohinning (folbinning) haqidan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ итнинг баҳосидан, фоҳишанинг (зинодан оладиган) ҳақидан ва коҳиннинг (фолбиннинг) ҳақидан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قال حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عِيسَى، أَخِيهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ أَبِي مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ أَعُودُهُ وَبِهِ حُمْرَةٌ فَقُلْنَا أَلاَ تُعَلِّقُ شَيْئًا قَالَ الْمَوْتُ أَقْرَبُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَعَلَّقَ شَيْئًا وُكِلَ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُكَيْمٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كَتَبَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، ‏.‏

Abdulloh ibn Ukaym Abu Maʼbad al-Juhaniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. Iso (ibn Abdurrahmon ibn Abu Laylo) dedi: «Men Abdulloh ibn Ukaym Abu Maʼbad al-Juhaniyning oldiga uni koʻrgani kirdim, unda qizilcha (terining qizarib shishishi) bor edi. Biz: ‹(Davo uchun) biror narsa osib (taqib) qoʻymaysizmi?› dedik. U: ‹Oʻlim bundan koʻra yaqinroqdir (afzalroqdir). Paygʻambar ﷺ: ‹Kim biror narsa osib (taqib) qoʻysa, oʻsha narsaga topshirib qoʻyiladi›, deganlar›, dedi». Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Ukaymning hadisini biz faqat Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Abu Layloning hadisi orqaligina bilamiz. Abdulloh ibn Ukaym Paygʻambar ﷺdan (bevosita) eshitmagan, u Paygʻambar ﷺning zamonida boʻlib: «Rasululloh ﷺ bizga (xat) yozdilar», derdi. Bu bobda Uqba ibn Omirdan ham (rivoyat) bor.Абдуллоҳ ибн Укайм Абу Маъбад ал-Жуҳаний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. Исо (ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайло) деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Укайм Абу Маъбад ал-Жуҳанийнинг олдига уни кўргани кирдим, унда қизилча (терининг қизариб шишиши) бор эди. Биз: ‹(Даво учун) бирор нарса осиб (тақиб) қўймайсизми?› дедик. У: ‹Ўлим бундан кўра яқинроқдир (афзалроқдир). Пайғамбар ﷺ: ‹Ким бирор нарса осиб (тақиб) қўйса, ўша нарсага топшириб қўйилади›, деганлар›, деди». Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Укаймнинг ҳадисини биз фақат Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайлонинг ҳадиси орқалигина биламиз. Абдуллоҳ ибн Укайм Пайғамбар ﷺдан (бевосита) эшитмаган, у Пайғамбар ﷺнинг замонида бўлиб: «Расулуллоҳ ﷺ бизга (хат) ёздилар», дерди. Бу бобда Уқба ибн Омирдан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قال حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى فَوْرٌ مِنَ النَّارِ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَامْرَأَةِ الزُّبَيْرِ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Isitma (bezgak) doʻzaxning qaynashidandir, shuning uchun uni suv bilan sovutinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Asmo bint Abu Bakr, Ibn Umar, Zubayrning xotini, Oisha va Ibn Abbosdan ham (rivoyatlar) bor.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Иситма (безгак) дўзахнинг қайнашидандир, шунинг учун уни сув билан совутинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Асмо бинт Абу Бакр, Ибн Умар, Зубайрнинг хотини, Оиша ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоятлар) бор.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي حَدِيثِ أَسْمَاءَ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, isitma jahannamning qaynoq nafasidandir, shuning uchun uni suv bilan sovutinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Asmo (bint Abu Bakr)ning hadisida bundan koʻra koʻproq soʻz (qoʻshimcha) bor va har ikkala hadis ham sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иситма жаҳаннамнинг қайноқ нафасидандир, шунинг учун уни сув билан совутинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Асмо (бинт Абу Бакр)нинг ҳадисида бундан кўра кўпроқ сўз (қўшимча) бор ва ҳар иккала ҳадис ҳам саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قال حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ مِنَ الْحُمَّى وَمِنَ الأَوْجَاعِ كُلِّهَا أَنْ يَقُولَ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الْكَبِيرِ أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ كُلِّ عِرْقٍ نَعَّارٍ وَمِنْ شَرِّ حَرِّ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ ‏.‏ وَإِبْرَاهِيمُ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏ وَيُرْوَى ‏"‏ عِرْقٍ يَعَّارٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ularga isitma va barcha ogʻriqlardan (shifo uchun) bunday deyishni oʻrgatardilar: «Bismillahil kabir, aʼuzu billahil aziymi min sharri kulli irqin naʼʼor, va min sharri harrin nor (Ulugʻ Alloh nomi bilan. Buyuk Allohdan har bir otilib (qon) chiqaruvchi tomirning yomonligidan va olovning issigʻining yomonligidan panoh soʻrayman)». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Ibrohim ibn Ismoil ibn Abu Habibaning hadisi orqaligina bilamiz. Ibrohim esa hadisda zaif (sanaladi). «Irqin yaʼʼor» (shaklida) ham rivoyat qilinadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ уларга иситма ва барча оғриқлардан (шифо учун) бундай дейишни ўргатардилар: «Бисмиллаҳил кабир, аъузу биллаҳил азийми мин шарри кулли ирқин наъъор, ва мин шарри ҳаррин нор (Улуғ Аллоҳ номи билан. Буюк Аллоҳдан ҳар бир отилиб (қон) чиқарувчи томирнинг ёмонлигидан ва оловнинг иссиғининг ёмонлигидан паноҳ сўрайман)». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабибанинг ҳадиси орқалигина биламиз. Иброҳим эса ҳадисда заиф (саналади). «Ирқин яъъор» (шаклида) ҳам ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ ابْنَةِ وَهْبٍ، وَهِيَ جُدَامَةُ - قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَرَدْتُ أَنْ أَنْهَى عَنِ الْغِيَالِ فَإِذَا فَارِسُ وَالرُّومُ يَفْعَلُونَ وَلاَ يَقْتُلُونَ أَوْلاَدَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ جُدَامَةَ بِنْتِ وَهْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَالْغِيَالُ أَنْ يَطَأَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ تُرْضِعُ ‏.‏

Judoma bint Vahb (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Men Rasululloh ﷺning bunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Men gʻiyl (emizikli ayolga yaqinlik qilish)dan qaytarmoqchi boʻldim. Lekin (qarasam) forslar va rumliklar (shuni) qilar, ammo bolalarini oʻldirmas ekan›». Abu Iso aytdi: Bu bobda Asmo bint Yazid(roziyallohu anho)dan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir. Buni Molik Abul Asvaddan, u Urvadan, u Oishadan, u Judoma bint Vahbdan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Molik aytdi: Gʻiyl — bu kishining xotini emizayotgan holida unga yaqinlik qilishidir.Жудома бинт Ваҳб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бундай деяётганларини эшитдим: ‹Мен ғийл (эмизикли аёлга яқинлик қилиш)дан қайтармоқчи бўлдим. Лекин (қарасам) форслар ва румликлар (шуни) қилар, аммо болаларини ўлдирмас экан›». Абу Исо айтди: Бу бобда Асмо бинт Язид(розияллоҳу анҳо)дан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Молик Абул Асваддан, у Урвадан, у Оишадан, у Жудома бинт Ваҳбдан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Молик айтди: Ғийл — бу кишининг хотини эмизаётган ҳолида унга яқинлик қилишидир.

حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ، قال حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ جُدَامَةَ بِنْتِ وَهْبٍ الأَسَدِيَّةِ، أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَنْهَى عَنِ الْغِيلَةِ حَتَّى ذُكِّرْتُ أَنَّ الرُّومَ وَفَارِسَ يَصْنَعُونَ ذَلِكَ فَلاَ يَضُرُّ أَوْلاَدَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَالْغِيلَةُ أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ تُرْضِعُ ‏.‏ قَالَ عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Judoma bint Vahb al-Asadiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning bunday deyayotganlarini eshitdi: «Men gʻiyla (emizikli ayolga yaqinlik qilish)dan qaytarmoqchi boʻlgan edim, toki rum va fors (ahli) shuni qilishlarini, ammo bu ularning bolalariga zarar yetkazmasligini eslaganimgacha». Molik aytdi: Gʻiyla — bu kishining xotini emizayotgan holida unga yaqinlik qilishidir. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir.Жудома бинт Ваҳб ал-Асадийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг бундай деяётганларини эшитди: «Мен ғийла (эмизикли аёлга яқинлик қилиш)дан қайтармоқчи бўлган эдим, токи рум ва форс (аҳли) шуни қилишларини, аммо бу уларнинг болаларига зарар етказмаслигини эслаганимгача». Молик айтди: Ғийла — бу кишининг хотини эмизаётган ҳолида унга яқинлик қилишидир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْعَتُ الزَّيْتَ وَالْوَرْسَ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَيَلُدُّهُ مِنَ الْجَانِبِ الَّذِي يَشْتَكِيهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ اسْمُهُ مَيْمُونٌ هُوَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yon ogʻrigʻi (zotuljanb) uchun zaytun yogʻi va vorsni tavsiya qilar edilar. Qatoda aytdi: Va u (dori) ogʻriyotgan tomondan ogʻizga tomiziladi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Abdullohning ismi Maymun boʻlib, u Basralik shayxdir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ён оғриғи (зотулжанб) учун зайтун ёғи ва ворсни тавсия қилар эдилар. Қатода айтди: Ва у (дори) оғриётган томондан оғизга томизилади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Абдуллоҳнинг исми Маймун бўлиб, у Басралик шайхдир.

حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعُذْرِيُّ الْبَصْرِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي رَزِينٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَتَدَاوَى مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ بِالْقُسْطِ الْبَحْرِيِّ وَالزَّيْتِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مَيْمُونٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى عَنْ مَيْمُونٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ وَذَاتُ الْجَنْبِ السُّلُّ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga yon ogʻrigʻini (zotuljanbni) qust al-bahriy (dengiz qusti) va zaytun yogʻi bilan davolashni buyurdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Biz uni faqat Maymunning Zayd ibn Arqamdan (rivoyat qilgan) hadisidangina bilamiz. Bu hadisni Maymundan ilm ahlidan bir necha kishi rivoyat qilgan. Zotuljanb — bu sildir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга ён оғриғини (зотулжанбни) қуст ал-баҳрий (денгиз қусти) ва зайтун ёғи билан даволашни буюрдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Биз уни фақат Маймуннинг Зайд ибн Арқамдан (ривоят қилган) ҳадисидангина биламиз. Бу ҳадисни Маймундан илм аҳлидан бир неча киши ривоят қилган. Зотулжанб — бу силдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قال حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قال حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ السُّلَمِيِّ، أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِي، أَنَّهُ قَالَ أَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِي وَجَعٌ قَدْ كَانَ يُهْلِكُنِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ امْسَحْ بِيَمِينِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَقُلْ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ وَقُوَّتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَفَعَلْتُ فَأَذْهَبَ اللَّهُ مَا كَانَ بِي فَلَمْ أَزَلْ آمُرُ بِهِ أَهْلِي وَغَيْرَهُمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Usmon ibn Abil-Os (roziyallohu anhu) aytdi: Menda meni halok qilay deb turgan bir ogʻriq bor edi, shu holatda Rasululloh ﷺ huzurimga keldilar. Rasululloh ﷺ: «Oʻng qoʻling bilan yetti marta silab, ‹Aʼuzu bi-izzatillohi va qudratihi min sharri mo ajid› (Men topayotgan (dardning) yomonligidan Allohning izzati va qudratiga sigʻinaman) deb ayt», dedilar. (Usmon) aytdi: Men shunday qildim, Alloh menda boʻlgan (dardni) ketkazdi. Shundan keyin men oʻz ahlimga ham, boshqalarga ham buni amr qilishdan toʻxtamadim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Усмон ибн Абил-Ос (розияллоҳу анҳу) айтди: Менда мени ҳалок қилай деб турган бир оғриқ бор эди, шу ҳолатда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга келдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ўнг қўлинг билан етти марта силаб, ‹Аъузу би-иззатиллоҳи ва қудратиҳи мин шарри мо ажид› (Мен топаётган (дарднинг) ёмонлигидан Аллоҳнинг иззати ва қудратига сиғинаман) деб айт», дедилар. (Усмон) айтди: Мен шундай қилдим, Аллоҳ менда бўлган (дардни) кетказди. Шундан кейин мен ўз аҳлимга ҳам, бошқаларга ҳам буни амр қилишдан тўхтамадим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنِي عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَهَا ‏"‏ بِمَ تَسْتَمْشِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ بِالشُّبْرُمِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ حَارٌّ جَارٌّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ ثُمَّ اسْتَمْشَيْتُ بِالسَّنَا ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ أَنَّ شَيْئًا كَانَ فِيهِ شِفَاءٌ مِنَ الْمَوْتِ لَكَانَ فِي السَّنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ يَعْنِي دَوَاءَ الْمَشْىِّ ‏.‏

Asmo bint Umays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ undan: «Nima bilan ich yumshatasan (ich suradirasan)?» deb soʻradilar. U: «Shubrum bilan», dedi. (U zot): «Issiq, oʻtkir narsa», dedilar. (Asmo) aytdi: Soʻng men sano bilan ich yumshatdim. Shunda Nabiy ﷺ: «Agar biror narsada oʻlimdan shifo boʻlganida, u sanoda boʻlardi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Yaʼni ich suradiruvchi dori (haqida).Асмо бинт Умайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ундан: «Нима билан ич юмшатасан (ич сурадирасан)?» деб сўрадилар. У: «Шубрум билан», деди. (У зот): «Иссиқ, ўткир нарса», дедилар. (Асмо) айтди: Сўнг мен сано билан ич юмшатдим. Шунда Набий ﷺ: «Агар бирор нарсада ўлимдан шифо бўлганида, у санода бўларди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Яъни ич сурадирувчи дори (ҳақида).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ،قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَخِي اسْتُطْلِقَ بَطْنُهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏ ‏.‏ فَسَقَاهُ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ سَقَيْتُهُ عَسَلاً فَلَمْ يَزِدْهُ إِلاَّ اسْتِطْلاَقًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏ ‏.‏ فَسَقَاهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ سَقَيْتُهُ عَسَلاً فَلَمْ يَزِدْهُ إِلاَّ اسْتِطْلاَقًا ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَ اللَّهُ وَكَذَبَ بَطْنُ أَخِيكَ, اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏ ‏.‏ فَسَقَاهُ عَسَلاً فَبَرَأَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Akamning qorni boʻshab ketdi (ich ketishi boʻldi)», dedi. (U zot): «Unga asal ichir», dedilar. U asal ichirdi. Soʻng kelib: «Yo Rasululloh, men unga asal ichirdim, lekin u faqat ich ketishini ziyoda qildi (xolos)», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga asal ichir», dedilar. U yana ichirdi. Soʻng kelib: «Yo Rasululloh, men unga asal ichirdim, lekin u faqat ich ketishini ziyoda qildi (xolos)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh rost aytdi, akangning qorni yolgʻon (kasal) boʻldi, unga asal ichir», dedilar. U unga asal ichirdi, bas, u tuzaldi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Акамнинг қорни бўшаб кетди (ич кетиши бўлди)», деди. (У зот): «Унга асал ичир», дедилар. У асал ичирди. Сўнг келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен унга асал ичирдим, лекин у фақат ич кетишини зиёда қилди (холос)», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга асал ичир», дедилар. У яна ичирди. Сўнг келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен унга асал ичирдим, лекин у фақат ич кетишини зиёда қилди (холос)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ рост айтди, акангнинг қорни ёлғон (касал) бўлди, унга асал ичир», дедилар. У унга асал ичирди, бас, у тузалди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمِنْهَالَ بْنَ عَمْرٍو، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَعُودُ مَرِيضًا لَمْ يَحْضُرْ أَجَلُهُ فَيَقُولُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ إِلاَّ عُوفِيَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Qaysi bir musulmon banda ajali yetib kelmagan bemorni ziyorat qilib, yetti marta ‹Asʼalullohal-azim Rabbal-arshil-azim an yashfiyak› (Men Buyuk Allohdan, Buyuk Arshning Robbidan, seni shifo berishini soʻrayman) desa, albatta u (bemor) shifo topadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Biz uni faqat Minhol ibn Amrning hadisidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Қайси бир мусулмон банда ажали етиб келмаган беморни зиёрат қилиб, етти марта ‹Асъалуллоҳал-азим Раббал-аршил-азим ан яшфияк› (Мен Буюк Аллоҳдан, Буюк Аршнинг Роббидан, сени шифо беришини сўрайман) деса, албатта у (бемор) шифо топади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Биз уни фақат Минҳол ибн Амрнинг ҳадисидангина биламиз.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الأَشْقَرُ الرِّبَاطِيُّ، قال حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قال حَدَّثَنَا مَرْزُوقٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الشَّامِيُّ، قال حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَخْبَرَنَا ثَوْبَانُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمُ الْحُمَّى فَإِنَّ الْحُمَّى قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ فَلْيُطْفِئْهَا عَنْهُ بِالْمَاءِ فَلْيَسْتَنْقِعْ نَهْرًا جَارِيًا لِيَسْتَقْبِلَ جَرْيَةَ الْمَاءِ فَيَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ اشْفِ عَبْدَكَ وَصَدِّقْ رَسُولَكَ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَلْيَغْتَمِسْ فِيهِ ثَلاَثَ غَمَسَاتٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي ثَلاَثٍ فَخَمْسٌ وَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي خَمْسٍ فَسَبْعٌ فَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي سَبْعٍ فَتِسْعٌ فَإِنَّهَا لاَ تَكَادُ تُجَاوِزُ تِسْعًا بِإِذْنِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Sizlardan biringizga isitma yetsa — chunki isitma oʻtdan bir parchadir — uni oʻzidan suv bilan oʻchirsin. Oqar daryoga tushib, suvning oqimiga roʻbaroʻ tursin va ‹Bismillah, Allohummashfi abdaka va saddiq Rasulak› (Alloh nomi bilan. Ey Alloh, bandangga shifo ber va Rasulingni tasdiqla) desin. Buni bomdod namozidan keyin, quyosh chiqishidan oldin qilsin. Unga uch kun davomida uch martadan shoʻngʻisin. Agar uch kunda tuzalmasa, bes (kun); besh kunda tuzalmasa, yetti (kun); yetti kunda tuzalmasa, toʻqqiz (kun qilsin). Chunki u (isitma) Allohning izni bilan toʻqqizdan oshmasligi aniqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Савбон (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Сизлардан бирингизга иситма етса — чунки иситма ўтдан бир парчадир — уни ўзидан сув билан ўчирсин. Оқар дарёга тушиб, сувнинг оқимига рўбарў турсин ва ‹Бисмиллаҳ, Аллоҳуммашфи абдака ва саддиқ Расулак› (Аллоҳ номи билан. Эй Аллоҳ, бандангга шифо бер ва Расулингни тасдиқла) десин. Буни бомдод намозидан кейин, қуёш чиқишидан олдин қилсин. Унга уч кун давомида уч мартадан шўнғисин. Агар уч кунда тузалмаса, бес (кун); беш кунда тузалмаса, етти (кун); етти кунда тузалмаса, тўққиз (кун қилсин). Чунки у (иситма) Аллоҳнинг изни билан тўққиздан ошмаслиги аниқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قال حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سُئِلَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَأَنَا أَسْمَعُ، بِأَىِّ شَيْءٍ دُووِيَ جُرْحُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا بَقِيَ أَحَدٌ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي كَانَ عَلِيٌّ يَأْتِي بِالْمَاءِ فِي تُرْسِهِ وَفَاطِمَةُ تَغْسِلُ عَنْهُ الدَّمَ وَأُحْرِقَ لَهُ حَصِيرٌ فَحُشِيَ بِهِ جُرْحُهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Hozim (rahimahulloh) aytdi: Men eshitib turganimda, Sahl ibn Saʼddan: «Rasululloh ﷺning jarohati nima bilan davolandi?» deb soʻraldi. U: «Buni mendan koʻra biluvchi hech kim qolmagan. Ali qalqonida suv keltirar, Fotima undan qonni yuvar edi. (U zot) uchun boʻyra yondirilib, jarohati shu (kuli) bilan toʻldirilgan edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳозим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен эшитиб турганимда, Саҳл ибн Саъддан: «Расулуллоҳ ﷺнинг жароҳати нима билан даволанди?» деб сўралди. У: «Буни мендан кўра билувчи ҳеч ким қолмаган. Али қалқонида сув келтирар, Фотима ундан қонни ювар эди. (У зот) учун бўйра ёндирилиб, жароҳати шу (кули) билан тўлдирилган эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُوَقَّرِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ الْمَرِيضِ إِذَا بَرَأَ وَصَحَّ كَالْبَرْدَةِ تَقَعُ مِنَ السَّمَاءِ فِي صَفَائِهَا وَلَوْنِهَا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bemorning tuzalib, sogʻaygandagi misoli — osmondan tushadigan doʻlning tiniqligi va rangiga oʻxshaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Беморнинг тузалиб, соғайгандаги мисоли — осмондан тушадиган дўлнинг тиниқлиги ва рангига ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قال حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ السَّكُونِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَخَلْتُمْ عَلَى الْمَرِيضِ فَنَفِّسُوا لَهُ فِي أَجَلِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ لاَ يَرُدُّ شَيْئًا وَيُطَيِّبُ نَفْسَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bemor huzuriga kirsangiz, uning ajali (umri) haqida koʻngliga taskin bering. Chunki bu (taskin) hech narsani qaytarmaydi, lekin uning koʻnglini xush qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бемор ҳузурига кирсангиз, унинг ажали (умри) ҳақида кўнглига таскин беринг. Чунки бу (таскин) ҳеч нарсани қайтармайди, лекин унинг кўнглини хуш қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَادَ رَجُلاً مِنْ وَعَكٍ كَانَ بِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَبْشِرْ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ هِيَ نَارِي أُسَلِّطُهَا عَلَى عَبْدِي الْمُذْنِبِ لِتَكُونَ حَظَّهُ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ كَانُوا يَرْتَجُونَ الْحُمَّى لَيْلَةً كَفَّارَةً لِمَا نَقَصَ مِنَ الذُّنُوبِ ‏.‏ تَمَّ كِتَابُ الطِّبِّ وَيَلِيهِ كِتَابُ الْفَرَائِضِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kishini oʻzidagi isitma (kasali) sababli ziyorat qildilar va: «Xushxabar boʻlsin! Zero Alloh: ‹Bu Mening oʻtimdir, uni gunohkor bandamga musallat qilaman, toki u (isitma) uning oʻtdan boʻlgan nasibasi boʻlsin›, deydi», dedilar. (Boshqa sanad bilan) Hasan (al-Basriy) aytdi: Ular bir kechalik isitma gunohlardan kamaytirgan narsaga kafforat boʻlishidan umidvor boʻlar edilar. Tibb kitobi tugadi, undan keyin Faroiz kitobi keladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир кишини ўзидаги иситма (касали) сабабли зиёрат қилдилар ва: «Хушхабар бўлсин! Зеро Аллоҳ: ‹Бу Менинг ўтимдир, уни гуноҳкор бандамга мусаллат қиламан, токи у (иситма) унинг ўтдан бўлган насибаси бўлсин›, дейди», дедилар. (Бошқа санад билан) Ҳасан (ал-Басрий) айтди: Улар бир кечалик иситма гуноҳлардан камайтирган нарсага каффорат бўлишидан умидвор бўлар эдилар. Тибб китоби тугади, ундан кейин Фароиз китоби келади.