حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ، حَدَّثَنِي الشَّعْبِيُّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ مِنَ الْعِنَبِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ وَثَلاَثٌ وَدِدْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُفَارِقْنَا حَتَّى يَعْهَدَ إِلَيْنَا فِيهِنَّ عَهْدًا نَنْتَهِي إِلَيْهِ الْجَدُّ وَالْكَلاَلَةُ وَأَبْوَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الرِّبَا ‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Xamr (mast qiluvchi ichkilik) haqidagi taqiq nozil boʻlgan kuni nozil boʻldi. U beshta narsadan — uzumdan, xurmodan, asaldan, bugʻdoydan va arpadan (tayyorlanadi). Xamr — aqlni qoplab (mast qilib) qoʻyadigan narsadir. Uch narsa borki, Rasululloh ﷺ ular haqida bizga toʻliq vasiyat qilmasdan, biz amal qiladigan ahd qoldirmasdan bizdan ayrilmaganlarini xohlardim: bobo (ning merosdagi ulushi), kalola (orqada na farzand, na ota-ona qoldirmagan kishi) va riboning turli boblari».Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Хамр (маст қилувчи ичкилик) ҳақидаги тақиқ нозил бўлган куни нозил бўлди. У бешта нарсадан — узумдан, хурмодан, асалдан, буғдойдан ва арпадан (тайёрланади). Хамр — ақлни қоплаб (маст қилиб) қўядиган нарсадир. Уч нарса борки, Расулуллоҳ ﷺ улар ҳақида бизга тўлиқ васият қилмасдан, биз амал қиладиган аҳд қолдирмасдан биздан айрилмаганларини хоҳлардим: бобо (нинг меросдаги улуши), калола (орқада на фарзанд, на ота-она қолдирмаган киши) ва рибонинг турли боблари».

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شِفَاءً فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ ‏{‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ ‏}‏ الآيَةَ قَالَ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شِفَاءً فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي النِّسَاءِ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى ‏}‏ فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ يُنَادِي أَلاَ لاَ يَقْرَبَنَّ الصَّلاَةَ سَكْرَانُ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شِفَاءً فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ ‏}‏ قَالَ عُمَرُ انْتَهَيْنَا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Xamrning harom qilinishi (haqida hukm tushishidan oldin) Umar: «Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh (toʻliq) bayon qilib bergin», dedi. Shunda Baqara surasidagi {Sendan xamr va qimor haqida soʻraydilar. Ayt: ‹Bu ikkovida katta gunoh bor›} oyati nozil boʻldi. Umar chaqirilib, unga (oyat) oʻqib berildi. U yana: «Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh bayon qilib bergin», dedi. Shunda Niso surasidagi {Ey iymon keltirganlar! Mast holatingizda namozga yaqinlashmangiz} oyati nozil boʻldi. Namoz iqomasi aytilganda Rasululloh ﷺ ning jarchisi: «Ogoh boʻlinglar, mast kishi namozga yaqinlashmasin!» deb nido qilar edi. Umar yana chaqirilib, unga (oyat) oʻqib berildi. U yana: «Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh bayon qilib bergin», dedi. Shunda {Endi (gunohdan) toʻxtaysizlarmi?} oyati nozil boʻldi. Umar: «Toʻxtadik», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Хамрнинг ҳаром қилиниши (ҳақида ҳукм тушишидан олдин) Умар: «Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш (тўлиқ) баён қилиб бергин», деди. Шунда Бақара сурасидаги {Сендан хамр ва қимор ҳақида сўрайдилар. Айт: ‹Бу икковида катта гуноҳ бор›} ояти нозил бўлди. Умар чақирилиб, унга (оят) ўқиб берилди. У яна: «Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш баён қилиб бергин», деди. Шунда Нисо сурасидаги {Эй иймон келтирганлар! Маст ҳолатингизда намозга яқинлашмангиз} ояти нозил бўлди. Намоз иқомаси айтилганда Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчиси: «Огоҳ бўлинглар, маст киши намозга яқинлашмасин!» деб нидо қилар эди. Умар яна чақирилиб, унга (оят) ўқиб берилди. У яна: «Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш баён қилиб бергин», деди. Шунда {Энди (гуноҳдан) тўхтайсизларми?} ояти нозил бўлди. Умар: «Тўхтадик», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ دَعَاهُ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَسَقَاهُمَا قَبْلَ أَنْ تُحَرَّمَ الْخَمْرُ فَأَمَّهُمْ عَلِيٌّ فِي الْمَغْرِبِ فَقَرَأَ ‏{‏ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ‏}‏ فَخَلَطَ فِيهَا فَنَزَلَتْ ‏{‏ لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ ‏}‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi uni va Abdurrahmon ibn Avfni (ziyofatga) chaqirib, xamr harom qilinishidan oldin ularga ichkilik berdi. Soʻng Ali ularga shom namozida imomlik qilib, {Ayt: ‹Ey kofirlar!›} surasini oʻqidi-yu, uni adashtirib yubordi. Shunda {Mast holatingizda — to nima deyotganingizni bilmaguningizgacha — namozga yaqinlashmangiz} oyati nozil boʻldi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши уни ва Абдурраҳмон ибн Авфни (зиёфатга) чақириб, хамр ҳаром қилинишидан олдин уларга ичкилик берди. Сўнг Али уларга шом намозида имомлик қилиб, {Айт: ‹Эй кофирлар!›} сурасини ўқиди-ю, уни адаштириб юборди. Шунда {Маст ҳолатингизда — то нима деётганингизни билмагунингизгача — намозга яқинлашмангиз} ояти нозил бўлди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى ‏}‏ وَ ‏{‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ ‏}‏ نَسَخَتْهُمَا الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ ‏{‏ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنْصَابُ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: {Ey iymon keltirganlar! Mast holatingizda namozga yaqinlashmangiz} (degan oyat) va {Sendan xamr va qimor haqida soʻraydilar. Ayt: ‹Bu ikkovida katta gunoh va odamlar uchun (baʼzi) manfaatlar bor›} (degan oyat) — bularning ikkovini Moida surasidagi {Albatta, xamr, qimor, butlar... (gunohi kasofatdir)} oyati nasx qildi (bekor qildi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: {Эй иймон келтирганлар! Маст ҳолатингизда намозга яқинлашмангиз} (деган оят) ва {Сендан хамр ва қимор ҳақида сўрайдилар. Айт: ‹Бу икковида катта гуноҳ ва одамлар учун (баъзи) манфаатлар бор›} (деган оят) — буларнинг икковини Моида сурасидаги {Албатта, хамр, қимор, бутлар... (гуноҳи касофатдир)} ояти насх қилди (бекор қилди).

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ سَاقِيَ الْقَوْمِ حَيْثُ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ فِي مَنْزِلِ أَبِي طَلْحَةَ وَمَا شَرَابُنَا يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الْفَضِيخُ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ وَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا هَذَا مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Xamr harom qilingan paytda men Abu Talha uyida qavmga soqiylik qilayotgan (ichkilik quyib berayotgan) edim. Oʻsha kuni bizning ichkiligimiz xom xurmodan (tayyorlangan fazix)dan boshqa narsa emas edi. Huzurimizga bir kishi kirib: «Xamr harom qilindi!» dedi va Rasululloh ﷺ ning jarchisi nido qildi. Shunda biz: «Bu Rasululloh ﷺ ning jarchisidir», dedik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Хамр ҳаром қилинган пайтда мен Абу Талҳа уйида қавмга соқийлик қилаётган (ичкилик қуйиб бераётган) эдим. Ўша куни бизнинг ичкилигимиз хом хурмодан (тайёрланган фазих)дан бошқа нарса эмас эди. Ҳузуримизга бир киши кириб: «Хамр ҳаром қилинди!» деди ва Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчиси нидо қилди. Шунда биз: «Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчисидир», дедик.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، مَوْلاَهُمْ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْغَافِقِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَعَنَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَشَارِبَهَا وَسَاقِيَهَا وَبَائِعَهَا وَمُبْتَاعَهَا وَعَاصِرَهَا وَمُعْتَصِرَهَا وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh xamrni, uni ichuvchini, uni quyib beruvchini, uni sotuvchini, uni sotib oluvchini, uni siquvchini, uni (oʻzgalar uchun) siqib beruvchini, uni tashib eltuvchini va u eltib berilgan kishini laʼnatladi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ хамрни, уни ичувчини, уни қуйиб берувчини, уни сотувчини, уни сотиб олувчини, уни сиқувчини, уни (ўзгалар учун) сиқиб берувчини, уни ташиб элтувчини ва у элтиб берилган кишини лаънатлади».

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي هُبَيْرَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَيْتَامٍ وَرِثُوا خَمْرًا قَالَ ‏"‏ أَهْرِقْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَفَلاَ أَجْعَلُهَا خَلاًّ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Talha Nabiy ﷺ dan xamrni meros qilib olgan yetimlar haqida soʻradi. U zot: «Uni toʻkib yubor», dedilar. (Abu Talha): «Uni sirka qilib qoʻysam boʻlmaydimi?» dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Талҳа Набий ﷺ дан хамрни мерос қилиб олган етимлар ҳақида сўради. У зот: «Уни тўкиб юбор», дедилар. (Абу Талҳа): «Уни сирка қилиб қўйсам бўлмайдими?» деди. У зот: «Йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنَ الْعِنَبِ خَمْرًا وَإِنَّ مِنَ التَّمْرِ خَمْرًا وَإِنَّ مِنَ الْعَسَلِ خَمْرًا وَإِنَّ مِنَ الْبُرِّ خَمْرًا وَإِنَّ مِنَ الشَّعِيرِ خَمْرًا ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, uzumdan xamr (boʻladi), albatta, xurmodan xamr (boʻladi), albatta, asaldan xamr (boʻladi), albatta, bugʻdoydan xamr (boʻladi) va albatta, arpadan xamr (boʻladi)».Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, узумдан хамр (бўлади), албатта, хурмодан хамр (бўлади), албатта, асалдан хамр (бўлади), албатта, буғдойдан хамр (бўлади) ва албатта, арпадан хамр (бўлади)».

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ أَبُو غَسَّانَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى الْفُضَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ، أَنَّ عَامِرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الْخَمْرَ مِنَ الْعَصِيرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالذُّرَةِ وَإِنِّي أَنْهَاكُمْ عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ ning: «Albatta, xamr (uzum) sharbatidan, mayizdan, xurmodan, bugʻdoydan, arpadan va joʻxoridan (boʻladi). Men sizlarni har bir mast qiluvchi narsadan qaytaraman», deganlarini eshitdim.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Албатта, хамр (узум) шарбатидан, майиздан, хурмодан, буғдойдан, арпадан ва жўхоридан (бўлади). Мен сизларни ҳар бир маст қилувчи нарсадан қайтараман», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْخَمْرُ مِنْ هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ النَّخْلَةِ وَالْعِنَبَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ اسْمُ أَبِي كَثِيرٍ الْغُبَرِيِّ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غُفَيْلَةَ السَّحْمِيُّ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ أُذَيْنَةُ وَالصَّوَابُ غُفَيْلَةُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Xamr mana bu ikki daraxtdan — xurmo va uzumdan (boʻladi)». Abu Dovud aytdi: Abu Kasir al-Gʻubariyning ismi Yazid ibn Abdurrahmon ibn Gʻufayla as-Sahmiydir. Baʼzilar «Uzayna» dedilar, ammo toʻgʻrisi «Gʻufayla»dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Хамр мана бу икки дарахтдан — хурмо ва узумдан (бўлади)». Абу Довуд айтди: Абу Касир ал-Ғубарийнинг исми Язид ибн Абдурраҳмон ибн Ғуфайла ас-Саҳмийдир. Баъзилар «Узайна» дедилар, аммо тўғриси «Ғуфайла»дир.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، - فِي آخَرِينَ - قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَمَنْ مَاتَ وَهُوَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir. Kim xamrni ichib, unga berilib (odat qilib) yurgan holida vafot etsa, oxiratda uni ichmaydi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Ким хамрни ичиб, унга берилиб (одат қилиб) юрган ҳолида вафот этса, охиратда уни ичмайди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُمَرَ الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ، يَقُولُ عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُخَمِّرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَمَنْ شَرِبَ مُسْكِرًا بُخِسَتْ صَلاَتُهُ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ الرَّابِعَةَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ صَدِيدُ أَهْلِ النَّارِ وَمَنْ سَقَاهُ صَغِيرًا لاَ يَعْرِفُ حَلاَلَهُ مِنْ حَرَامِهِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ ‏"‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir. Kim mast qiluvchi narsani ichsa, qirq kun namozi (savobidan) kamaytiriladi. Bas, agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar toʻrtinchi marta qaytsa, Alloh zimmasiga uni ‹tiynat al-xabol›dan suv ichirish haqdir». «Tiynat al-xabol nimadir, ey Rasululloh?» deyildi. U zot: «Doʻzax ahlining yirigʻidir. Kim uni (xamrni) halolini haromidan ajrata olmaydigan kichik bolaga ichirsa, Alloh zimmasiga uni ‹tiynat al-xabol›dan suv ichirish haqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Ким маст қилувчи нарсани ичса, қирқ кун намози (савобидан) камайтирилади. Бас, агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар тўртинчи марта қайтса, Аллоҳ зиммасига уни ‹тийнат ал-хабол›дан сув ичириш ҳақдир». «Тийнат ал-хабол нимадир, эй Расулуллоҳ?» дейилди. У зот: «Дўзах аҳлининг йириғидир. Ким уни (хамрни) ҳалолини ҳаромидан ажрата олмайдиган кичик болага ичирса, Аллоҳ зиммасига уни ‹тийнат ал-хабол›дан сув ичириш ҳақдир», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ دَاوُدَ بْنِ بَكْرِ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَرَأْتُ عَلَى يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ الْجُرْجُسِيِّ حَدَّثَكُمْ مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ عَنِ الزُّبَيْدِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْحَدِيثِ بِإِسْنَادِهِ زَادَ وَالْبِتْعُ نَبِيذُ الْعَسَلِ كَانَ أَهْلُ الْيَمَنِ يَشْرَبُونَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مَا كَانَ أَثْبَتَهُ مَا كَانَ فِيهِمْ مِثْلُهُ يَعْنِي فِي أَهْلِ حِمْصَ يَعْنِي الْجُرْجُسِيَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ dan «bitʼ» haqida soʻraldi. U zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Men Yazid ibn Abdu Rabbihi al-Jurjusiyga: «Muhammad ibn Harb sizlarga az-Zubaydiydan, u az-Zuhriydan ushbu hadisni oʻz isnodi bilan rivoyat qilib berdi», deb oʻqib berdim. (Unda) shu ziyoda bor edi: «Bitʼ — asaldan (tayyorlanadigan) nabizdir, Yaman ahli uni ichar edilar». Abu Dovud aytdi: Ahmad ibn Hanbalning shunday deganini eshitdim: «Lo ilaha illalloh, u (al-Jurjusiy) qanchalik ishonchli (mustahkam) edi! Ular orasida — yaʼni Hims ahli orasida — uning misli yoʻq edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ дан «битъ» ҳақида сўралди. У зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар. Абу Довуд айтди: Мен Язид ибн Абду Раббиҳи ал-Журжусийга: «Муҳаммад ибн Ҳарб сизларга аз-Зубайдийдан, у аз-Зуҳрийдан ушбу ҳадисни ўз исноди билан ривоят қилиб берди», деб ўқиб бердим. (Унда) шу зиёда бор эди: «Битъ — асалдан (тайёрланадиган) набиздир, Яман аҳли уни ичар эдилар». Абу Довуд айтди: Аҳмад ибн Ҳанбалнинг шундай деганини эшитдим: «Ло илаҳа иллаллоҳ, у (ал-Журжусий) қанчалик ишончли (мустаҳкам) эди! Улар орасида — яъни Ҳимс аҳли орасида — унинг мисли йўқ эди».

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيِّ، عَنْ دَيْلَمٍ الْحِمْيَرِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ بَارِدَةٍ نُعَالِجُ فِيهَا عَمَلاً شَدِيدًا وَإِنَّا نَتَّخِذُ شَرَابًا مِنْ هَذَا الْقَمْحِ نَتَقَوَّى بِهِ عَلَى أَعْمَالِنَا وَعَلَى بَرْدِ بِلاَدِنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ يُسْكِرُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاجْتَنِبُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَإِنَّ النَّاسَ غَيْرُ تَارِكِيهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ لَمْ يَتْرُكُوهُ فَقَاتِلُوهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Daylam al-Himyariy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Yo Rasululloh! Biz sovuq oʻlkada turamiz va u yerda ogʻir ishlarni qilamiz. Biz mana shu bugʻdoydan bir ichimlik tayyorlab, ishlarimizda va oʻlkamizning sovugʻiga qarshi undan kuch-quvvat olamiz», dedim. U zot: «U mast qiladimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Undan saqlaninglar», dedilar. Men: «Ammo odamlar uni tark etmaydilar-ku», dedim. U zot: «Agar uni tark etmasalar, ularga qarshi jang qilinglar», dedilar.Дайлам ал-Ҳимярий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Ё Расулуллоҳ! Биз совуқ ўлкада турамиз ва у ерда оғир ишларни қиламиз. Биз мана шу буғдойдан бир ичимлик тайёрлаб, ишларимизда ва ўлкамизнинг совуғига қарши ундан куч-қувват оламиз», дедим. У зот: «У маст қиладими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ундан сақланинглар», дедилар. Мен: «Аммо одамлар уни тарк этмайдилар-ку», дедим. У зот: «Агар уни тарк этмасалар, уларга қарши жанг қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَرَابٍ مِنَ الْعَسَلِ فَقَالَ ‏"‏ ذَاكَ الْبِتْعُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَيُنْتَبَذُ مِنَ الشَّعِيرِ وَالذُّرَةِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ذَاكَ الْمِزْرُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَخْبِرْ قَوْمَكَ أَنَّ كُلَّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu) aytadi: Men Nabiy ﷺdan asaldan tayyorlangan ichimlik haqida soʻradim. U zot: «U bitʼdir», dedilar. Men: «Arpa va joʻxoridan ham tayyorlanadi-ku», dedim. U zot: «U mizrdir», dedilar. Soʻng: «Qavmingga xabar berki, har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Набий ﷺдан асалдан тайёрланган ичимлик ҳақида сўрадим. У зот: «У битъдир», дедилар. Мен: «Арпа ва жўхоридан ҳам тайёрланади-ку», дедим. У зот: «У мизрдир», дедилар. Сўнг: «Қавмингга хабар берки, ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَالْكُوبَةِ وَالْغُبَيْرَاءِ وَقَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ ابْنُ سَلاَمٍ أَبُو عُبَيْدٍ الْغُبَيْرَاءُ السُّكُرْكَةُ تُعْمَلُ مِنَ الذُّرَةِ شَرَابٌ يَعْمَلُهُ الْحَبَشَةُ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ xamr (may)dan, maysir (qimor)dan, kuba (nogʻora)dan va gʻubayro (joʻxoridan tayyorlangan ichimlik)dan qaytardilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Ibn Salom Abu Ubayd shunday dedi: Gʻubayro joʻxoridan tayyorlanadigan sukurka boʻlib, uni habashlar tayyorlaydigan bir ichimlikdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ хамр (май)дан, майсир (қимор)дан, куба (ноғора)дан ва ғубайро (жўхоридан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Ибн Салом Абу Убайд шундай деди: Ғубайро жўхоридан тайёрланадиган сукурка бўлиб, уни ҳабашлар тайёрлайдиган бир ичимликдир.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ وَمُفَتِّرٍ ‏.‏

Moʻminlarning onasi Ummu Salama (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ har bir mast qiluvchi va sustlashtiruvchi narsadan qaytardilar.Мўминларнинг онаси Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир маст қилувчи ва сустлаштирувчи нарсадан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، - يَعْنِي ابْنَ مَيْمُونٍ - حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، - قَالَ مُوسَى هُوَ عَمْرُو بْنُ سَلْمٍ الأَنْصَارِيُّ - عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَمَا أَسْكَرَ مِنْهُ الْفَرْقُ فَمِلْءُ الْكَفِّ مِنْهُ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Men Rasululloh ﷺning: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir. Bir faraq miqdori mast qiladigan narsaning bir hovuchi ham haromdir», deyayotganlarini eshitdim.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Бир фарақ миқдори маст қиладиган нарсанинг бир ҳовучи ҳам ҳаромдир», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ حَاتِمِ بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ دَخَلَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ غَنْمٍ فَتَذَاكَرْنَا الطِّلاَءَ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُو مَالِكٍ الأَشْعَرِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَيَشْرَبَنَّ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn Abu Maryam aytadi: Yonimizga Abdurrahmon ibn Gʻanm kirdi va biz tiloʼ (pishirilgan uzum sharbati) haqida gaplashib qoldik. U: «Menga Abu Molik al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) hadis aytib berdiki, u Rasululloh ﷺning: ‹Ummatimdan baʼzi kishilar, albatta, xamr (may)ni ichadilar va uni boshqa nom bilan ataydilar›, deyayotganlarini eshitgan», dedi.Молик ибн Абу Марям айтади: Ёнимизга Абдурраҳмон ибн Ғанм кирди ва биз тилў (пиширилган узум шарбати) ҳақида гаплашиб қолдик. У: «Менга Абу Молик ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) ҳадис айтиб бердики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Умматимдан баъзи кишилар, албатта, хамр (май)ни ичадилар ва уни бошқа ном билан атайдилар›, деяётганларини эшитган», деди.

قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شَيْخٌ، مِنْ أَهْلِ وَاسِطٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَنْصُورٍ الْحَارِثُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ، وَسُئِلَ، عَنِ الدَّاذِيِّ، فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيَشْرَبَنَّ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ الدَّاذِيُّ شَرَابُ الْفَاسِقِينَ ‏.‏

Abu Dovud aytadi: Bizga Vosit ahlidan boʻlgan bir shayx hadis aytib berdi. U dedi: Bizga Abu Mansur al-Horis ibn Mansur hadis aytib berib dediki: Men Sufyon as-Savriydan doziy haqida soʻralganda eshitdimki, u: Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan baʼzi kishilar, albatta, xamr (may)ni ichadilar va uni boshqa nom bilan ataydilar», dedilar, dedi. Abu Dovud aytadi: Sufyon as-Savriy: «Doziy fosiqlarning ichimligidir», dedi.Абу Довуд айтади: Бизга Восит аҳлидан бўлган бир шайх ҳадис айтиб берди. У деди: Бизга Абу Мансур ал-Ҳорис ибн Мансур ҳадис айтиб бериб дедики: Мен Суфён ас-Саврийдан дозий ҳақида сўралганда эшитдимки, у: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан баъзи кишилар, албатта, хамр (май)ни ичадилар ва уни бошқа ном билан атайдилар», дедилар, деди. Абу Довуд айтади: Суфён ас-Саврий: «Дозий фосиқларнинг ичимлигидир», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَابْنِ، عَبَّاسٍ قَالاَ نَشْهَدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ ‏.‏

Ibn Umar va Ibn Abbos (roziyallohu anhum) aytdilar: Biz guvohlik beramizki, Rasululloh ﷺ qovoq idishdan, yashil kosadan, smola surilgan idishdan va oʻyib yasalgan xurmo tanasidan (yasalgan idishlardan foydalanishdan) qaytardilar.Ибн Умар ва Ибн Аббос (розияллоҳу анҳум) айтдилар: Биз гувоҳлик берамизки, Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идишдан, яшил косадан, смола сурилган идишдан ва ўйиб ясалган хурмо танасидан (ясалган идишлардан фойдаланишдан) қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ يَعْلَى، - يَعْنِي ابْنَ حَكِيمٍ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ فَخَرَجْتُ فَزِعًا مِنْ قَوْلِهِ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ فَدَخَلْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ أَمَا تَسْمَعُ مَا يَقُولُ ابْنُ عُمَرَ قَالَ وَمَا ذَاكَ قُلْتُ قَالَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ ‏.‏ قَالَ صَدَقَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ ‏.‏ قُلْتُ مَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ يُصْنَعُ مِنْ مَدَرٍ ‏.‏

Said ibn Jubayr aytadi: Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning: «Rasululloh ﷺ jarr (sopol idish) nabizini harom qildilar», deyayotganlarini eshitdim. Shunda men «Rasululloh ﷺ jarr nabizini harom qildilar» degan soʻzidan choʻchib chiqib ketdim-da, Ibn Abbosning huzuriga kirdim va: «Ibn Umar nima deyayotganini eshityapsanmi?» dedim. U: «U nima dedi?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ jarr nabizini harom qildilar, dedi», dedim. U: «Toʻgʻri aytibdi. Rasululloh ﷺ jarr nabizini harom qildilar», dedi. Men: «Jarr nima?» dedim. U: «Loydan yasalgan har bir narsadir», dedi.Саид ибн Жубайр айтади: Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг: «Расулуллоҳ ﷺ жарр (сопол идиш) набизини ҳаром қилдилар», деяётганларини эшитдим. Шунда мен «Расулуллоҳ ﷺ жарр набизини ҳаром қилдилар» деган сўзидан чўчиб чиқиб кетдим-да, Ибн Аббоснинг ҳузурига кирдим ва: «Ибн Умар нима деяётганини эшитяпсанми?» дедим. У: «У нима деди?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ жарр набизини ҳаром қилдилар, деди», дедим. У: «Тўғри айтибди. Расулуллоҳ ﷺ жарр набизини ҳаром қилдилар», деди. Мен: «Жарр нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар бир нарсадир», деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ - وَقَالَ مُسَدَّدٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَهَذَا، حَدِيثُ سُلَيْمَانَ قَالَ - قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَىَّ مِنْ رَبِيعَةَ قَدْ حَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَسْنَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِشَىْءٍ نَأْخُذُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَشَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ وَعَقَدَ بِيَدِهِ وَاحِدَةً ‏.‏ وَقَالَ مُسَدَّدٌ الإِيمَانُ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا الْخُمُسَ مِمَّا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْمُقَيَّرِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ النَّقِيرِ مَكَانَ الْمُقَيَّرِ ‏.‏ وَقَالَ مُسَدَّدٌ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَلَمْ يَذْكُرِ الْمُزَفَّتِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو جَمْرَةَ نَصْرُ بْنُ عِمْرَانَ الضُّبَعِيُّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Abdulqays elchilari Rasululloh ﷺ huzuriga keldilar va: «Yo Rasululloh! Biz Robiʼa qabilasidanmiz, biz bilan sizning oraingizda Muzar kofirlari toʻsiq boʻlib turibdi, biz sizning huzuringizga faqat harom oyda yeta olamiz. Bizga shunday bir narsani buyuringki, uni oʻzimiz tutaylik va ortimizdagilarni ham unga chaqiraylik», dedilar. U zot: «Sizlarni toʻrt narsaga buyuraman va toʻrt narsadan qaytaraman: Allohga iymon keltirish va Allohdan oʻzga iloh yoʻq deb guvohlik berish», dedilar va qoʻllari bilan bittasini (barmoqlarini bukib) sanadilar. Musaddad: «Allohga iymon keltirish», dedi, soʻng uni ularga sharhlab berdilar: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish va oʻljaga olgan narsalaringizdan beshdan birini topshirishingiz. Sizlarni qovoq idishdan, yashil kosadan, smola surilgan idishdan va qatron surilgan idishdan qaytaraman», dedilar. Ibn Ubayd «al-muqayyar» oʻrniga «an-naqir» dedi. Musaddad esa: «an-naqir va al-muqayyar» dedi va «al-muzaffat»ni zikr qilmadi. Abu Dovud aytadi: Abu Jamra — Nasr ibn Imron az-Zubaʼiydir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Абдулқайс элчилари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдилар ва: «Ё Расулуллоҳ! Биз Робиъа қабиласиданмиз, биз билан сизнинг ораингизда Музар кофирлари тўсиқ бўлиб турибди, биз сизнинг ҳузурингизга фақат ҳаром ойда ета оламиз. Бизга шундай бир нарсани буюрингки, уни ўзимиз тутайлик ва ортимиздагиларни ҳам унга чақирайлик», дедилар. У зот: «Сизларни тўрт нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман: Аллоҳга иймон келтириш ва Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик бериш», дедилар ва қўллари билан биттасини (бармоқларини букиб) санадилар. Мусаддад: «Аллоҳга иймон келтириш», деди, сўнг уни уларга шарҳлаб бердилар: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш ва ўлжага олган нарсаларингиздан бешдан бирини топширишингиз. Сизларни қовоқ идишдан, яшил косадан, смола сурилган идишдан ва қатрон сурилган идишдан қайтараман», дедилар. Ибн Убайд «ал-муқайяр» ўрнига «ан-нақир» деди. Мусаддад эса: «ан-нақир ва ал-муқайяр» деди ва «ал-музаффат»ни зикр қилмади. Абу Довуд айтади: Абу Жамра — Наср ибн Имрон аз-Зубаъийдир.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ نُوحِ بْنِ قَيْسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِوَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ ‏"‏ أَنْهَاكُمْ عَنِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالْمَزَادَةِ الْمَجْبُوبَةِ وَلَكِنِ اشْرَبْ فِي سِقَائِكَ وَأَوْكِهْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abdulqays elchilariga: «Sizlarni oʻyib yasalgan xurmo tanasidan, qatron surilgan idishdan, yashil kosadan, qovoq idishdan va ogʻzi kesib olingan meshdan qaytaraman, lekin oʻz meshingizda iching va uning ogʻzini bogʻlab qoʻying», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Абдулқайс элчиларига: «Сизларни ўйиб ясалган хурмо танасидан, қатрон сурилган идишдан, яшил косадан, қовоқ идишдан ва оғзи кесиб олинган мешдан қайтараман, лекин ўз мешингизда ичинг ва унинг оғзини боғлаб қўйинг», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قِصَّةِ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالُوا فِيمَ نَشْرَبُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِأَسْقِيَةِ الأَدَمِ الَّتِي يُلاَثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulqays elchilari qissasida Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Ular: «Nimada ichaylik, ey Allohning Nabiysi?» dedilar. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Ogʻizlari bogʻlab qoʻyiladigan teri meshlarni ishlatinglar», dedilar.Абдулқайс элчилари қиссасида Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Улар: «Нимада ичайлик, эй Аллоҳнинг Набийси?» дедилар. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Оғизлари боғлаб қўйиладиган тери мешларни ишлатинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي الْقَمُوصِ، زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، كَانَ مِنَ الْوَفْدِ الَّذِينَ وَفَدُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ يَحْسِبُ عَوْفٌ أَنَّ اسْمَهُ قَيْسُ بْنُ النُّعْمَانِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَشْرَبُوا فِي نَقِيرٍ وَلاَ مُزَفَّتٍ وَلاَ دُبَّاءٍ وَلاَ حَنْتَمٍ وَاشْرَبُوا فِي الْجِلْدِ الْمُوكَإِ عَلَيْهِ فَإِنِ اشْتَدَّ فَاكْسِرُوهُ بِالْمَاءِ فَإِنْ أَعْيَاكُمْ فَأَهْرِيقُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu al-Qamus Zayd ibn Ali aytadi: Menga Abdulqaysdan Nabiy ﷺ huzuriga kelgan elchilar orasida boʻlgan bir kishi — Avf uning ismini Qays ibn an-Nuʼmon (roziyallohu anhu) deb oʻylaydi — hadis aytib berdi: U zot: «Oʻyib yasalgan xurmo tanasidan, smola surilgan idishdan, qovoq idishdan va yashil kosadan ichmanglar, balki ogʻzi bogʻlab qoʻyilgan teri meshda iching. Agar (ichimlik) achib achchiqlashsa, uni suv bilan suyultiringlar. Agar (baribir) charchatib qoʻysa, uni toʻkib tashlanglar», dedilar.Абу ал-Қамус Зайд ибн Али айтади: Менга Абдулқайсдан Набий ﷺ ҳузурига келган элчилар орасида бўлган бир киши — Авф унинг исмини Қайс ибн ан-Нуъмон (розияллоҳу анҳу) деб ўйлайди — ҳадис айтиб берди: У зот: «Ўйиб ясалган хурмо танасидан, смола сурилган идишдан, қовоқ идишдан ва яшил косадан ичманглар, балки оғзи боғлаб қўйилган тери мешда ичинг. Агар (ичимлик) ачиб аччиқлашса, уни сув билан суюлтиринглар. Агар (барибир) чарчатиб қўйса, уни тўкиб ташланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ، حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ حَبْتَرٍ النَّهْشَلِيُّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَ نَشْرَبُ قَالَ ‏"‏ لاَ تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَلاَ فِي الْمُزَفَّتِ وَلاَ فِي النَّقِيرِ وَانْتَبِذُوا فِي الأَسْقِيَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنِ اشْتَدَّ فِي الأَسْقِيَةِ قَالَ ‏"‏ فَصُبُّوا عَلَيْهِ الْمَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ ‏"‏ أَهْرِيقُوهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَىَّ أَوْ حُرِّمَ الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْكُوبَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فَسَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ بَذِيمَةَ عَنِ الْكُوبَةِ قَالَ الطَّبْلُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Abdulqays elchilari: «Yo Rasululloh! Nimada ichaylik?» dedilar. U zot: «Qovoq idishda, smola surilgan idishda va oʻyib yasalgan xurmo tanasida ichmanglar, balki teri meshlarda nabiz tayyorlanglar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, agar meshlarda achib achchiqlashsachi?» dedilar. U zot: «Unga suv quyinglar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh...» dedilar. Shunda u zot ularga uchinchi yoki toʻrtinchi marta: «Uni toʻkib tashlanglar», dedilar. Soʻng: «Albatta, Alloh menga xamr (may)ni, maysir (qimor)ni va kuba (nogʻora)ni harom qildi — yoki: harom qilindi», dedilar. Yana: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Sufyon aytadi: Men Ali ibn Bazimadan kuba haqida soʻradim. U: «Bu nogʻoradir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Абдулқайс элчилари: «Ё Расулуллоҳ! Нимада ичайлик?» дедилар. У зот: «Қовоқ идишда, смола сурилган идишда ва ўйиб ясалган хурмо танасида ичманглар, балки тери мешларда набиз тайёрланглар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, агар мешларда ачиб аччиқлашсачи?» дедилар. У зот: «Унга сув қуйинглар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ...» дедилар. Шунда у зот уларга учинчи ёки тўртинчи марта: «Уни тўкиб ташланглар», дедилар. Сўнг: «Албатта, Аллоҳ менга хамр (май)ни, майсир (қимор)ни ва куба (ноғора)ни ҳаром қилди — ёки: ҳаром қилинди», дедилар. Яна: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Суфён айтади: Мен Али ибн Базимадан куба ҳақида сўрадим. У: «Бу ноғорадир», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سُمَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْجِعَةِ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u kishi: «Rasululloh ﷺ bizni dubbo (qovoq idishi), hantam (yashil sopol kosa), naqir (oʻyilgan yogʻoch tanasi) va jiʼa (arpadan tayyorlangan ichimlik)dan qaytardilar», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у киши: «Расулуллоҳ ﷺ бизни дуббо (қовоқ идиши), ҳантам (яшил сопол коса), нақир (ўйилган ёғоч танаси) ва жиъа (арпадан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مُعَرِّفُ بْنُ وَاصِلٍ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَهَيْتُكُمْ عَنْ ثَلاَثٍ وَأَنَا آمُرُكُمْ بِهِنَّ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا فَإِنَّ فِي زِيَارَتِهَا تَذْكِرَةً وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَشْرِبَةِ أَنْ تَشْرَبُوا إِلاَّ فِي ظُرُوفِ الأَدَمِ فَاشْرَبُوا فِي كُلِّ وِعَاءٍ غَيْرَ أَنْ لاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي أَنْ تَأْكُلُوهَا بَعْدَ ثَلاَثٍ فَكُلُوا وَاسْتَمْتِعُوا بِهَا فِي أَسْفَارِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda ibn al-Husayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men sizlarni uch narsadan qaytargan edim, endi esa sizlarga ularni buyuraman. Sizlarni qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim, endi ularni ziyorat qilinglar, chunki ularni ziyorat qilishda (oxiratni) eslatish bordir. Sizlarni teri idishlardan boshqasida ichimlik ichishdan qaytargan edim, endi har qanday idishda ichinglar, faqat mast qiluvchi narsani ichmanglar. Sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytargan edim, endi yenglar va safarlaringizda undan foydalaninglar».Бурайда ибн ал-Ҳусайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим, энди эса сизларга уларни буюраман. Сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, энди уларни зиёрат қилинглар, чунки уларни зиёрат қилишда (охиратни) эслатиш бордир. Сизларни тери идишлардан бошқасида ичимлик ичишдан қайтарган эдим, энди ҳар қандай идишда ичинглар, фақат маст қилувчи нарсани ичманглар. Сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарган эдим, энди енглар ва сафарларингизда ундан фойдаланинглар».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الأَوْعِيَةِ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ إِنَّهُ لاَ بُدَّ لَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ إِذًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ (mast qiluvchi narsalar solinadigan) idishlardan qaytarganlarida, ansorlar: «Bizga ulardan boshqa iloj yoʻq», dedilar. Shunda u zot ﷺ: «Unday boʻlsa, mayli (foydalaninglar)», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ (маст қилувчи нарсалар солинадиган) идишлардан қайтарганларида, ансорлар: «Бизга улардан бошқа илож йўқ», дедилар. Шунда у зот ﷺ: «Ундай бўлса, майли (фойдаланинглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَوْعِيَةَ الدُّبَّاءَ وَالْحَنْتَمَ وَالْمُزَفَّتَ وَالنَّقِيرَ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ إِنَّهُ لاَ ظُرُوفَ لَنَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اشْرَبُوا مَا حَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ idishlarni — dubbo (qovoq idishi), hantam (yashil sopol kosa), muzaffat (qatron surilgan idish) va naqir (oʻyilgan yogʻoch tanasi)ni — zikr qildilar. Shunda bir aʼrobiy: «Bizda bulardan boshqa idish yoʻq», dedi. U zot ﷺ: «Halol boʻlgan narsani ichinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ идишларни — дуббо (қовоқ идиши), ҳантам (яшил сопол коса), музаффат (қатрон сурилган идиш) ва нақир (ўйилган ёғоч танаси)ни — зикр қилдилар. Шунда бир аъробий: «Бизда булардан бошқа идиш йўқ», деди. У зот ﷺ: «Ҳалол бўлган нарсани ичинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، - يَعْنِي ابْنَ عَلِيٍّ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، بِإِسْنَادِهِ قَالَ ‏"‏ اجْتَنِبُوا مَا أَسْكَرَ ‏"‏ ‏.‏

Sharik oʻz isnodi bilan (yuqoridagi hadisni) rivoyat qilib, unda: «Mast qiluvchi narsadan saqlaninglar», degan, deb keltirdi.Шарик ўз исноди билан (юқоридаги ҳадисни) ривоят қилиб, унда: «Маст қилувчи нарсадан сақланинглар», деган, деб келтирди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَجِدُوا سِقَاءً نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ uchun teri meshda nabiz (xurmo ivitilgan ichimlik) tayyorlanar edi. Agar teri mesh topa olmasalar, u zot uchun toshdan yasalgan kichik idishda tayyorlanar edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ учун тери мешда набиз (хурмо ивитилган ичимлик) тайёрланар эди. Агар тери меш топа олмасалар, у зот учун тошдан ясалган кичик идишда тайёрланар эди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْتَبَذَ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْتَبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u kishi Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladilarki, u zot mayiz bilan quruq xurmoni birga ivitishdan qaytardilar, hamda xom xurmo (busr) bilan yangi xurmoni birga ivitishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у киши Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладиларки, у зот майиз билан қуруқ хурмони бирга ивитишдан қайтардилар, ҳамда хом хурмо (буср) билан янги хурмони бирга ивитишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ نَهَى عَنْ خَلِيطِ الزَّبِيبِ، وَالتَّمْرِ، وَعَنْ خَلِيطِ الْبُسْرِ، وَالتَّمْرِ، وَعَنْ خَلِيطِ الزَّهْوِ، وَالرُّطَبِ، وَقَالَ، ‏"‏ انْتَبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ عَلَى حِدَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Qatoda (rahimahulloh) otalaridan rivoyat qiladilarki, u kishi mayiz bilan quruq xurmoni aralashtirishdan, xom xurmo (busr) bilan quruq xurmoni aralashtirishdan, hamda endigina rang ola boshlagan xurmo (zahv) bilan yangi xurmoni aralashtirishdan qaytardilar va: «Har birini alohida-alohida ivitinglar», dedilar. (Roviy Yahyo) aytadi: Menga Abu Salama ibn Abdurrahmon ham bu hadisni Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan, u kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qilib aytib berdilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода (раҳимаҳуллоҳ) оталаридан ривоят қиладиларки, у киши майиз билан қуруқ хурмони аралаштиришдан, хом хурмо (буср) билан қуруқ хурмони аралаштиришдан, ҳамда эндигина ранг ола бошлаган хурмо (заҳв) билан янги хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Ҳар бирини алоҳида-алоҳида ивитинглар», дедилар. (Ровий Яҳё) айтади: Менга Абу Салама ибн Абдурраҳмон ҳам бу ҳадисни Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан, у киши Набий ﷺдан ривоят қилиб айтиб бердилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَحَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، - عَنْ رَجُلٍ، - قَالَ حَفْصٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَهَى عَنِ الْبَلَحِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ ‏.‏

Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadiki, u kishi Nabiy ﷺdan aytdilar: U zot xom xurmo (balah) bilan quruq xurmoni, hamda mayiz bilan quruq xurmoni (aralashtirib ivitish)dan qaytardilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан ривоят қилинадики, у киши Набий ﷺдан айтдилар: У зот хом хурмо (балаҳ) билан қуруқ хурмони, ҳамда майиз билан қуруқ хурмони (аралаштириб ивитиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُمَارَةَ، حَدَّثَتْنِي رَيْطَةُ، عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَتْ سَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُ قَالَتْ كَانَ يَنْهَانَا أَنْ نَعْجُمَ النَّوَى طَبْخًا أَوْ نَخْلِطَ الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ ‏.‏

Kabsha binti Abu Maryam aytadi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)dan: «Nabiy ﷺ nimadan qaytarar edilar?» deb soʻradim. U kishi: «Nabiy ﷺ bizni xurmo danaklari ezilib ketguncha qaynatishdan yoki mayiz bilan quruq xurmoni aralashtirishdan qaytarar edilar», dedilar.Кабша бинти Абу Марям айтади: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан: «Набий ﷺ нимадан қайтарар эдилар?» деб сўрадим. У киши: «Набий ﷺ бизни хурмо данаклари эзилиб кетгунча қайнатишдан ёки майиз билан қуруқ хурмони аралаштиришдан қайтарар эдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ امْرَأَةٍ، مِنْ بَنِي أَسَدٍ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنْبَذُ لَهُ زَبِيبٌ فَيُلْقِي فِيهِ تَمْرًا وَتَمْرٌ فَيُلْقِي فِيهِ الزَّبِيبَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uchun mayiz ivitilib, soʻng unga xurmo solinar, yoki xurmo ivitilib, soʻng unga mayiz solinar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ учун майиз ивитилиб, сўнг унга хурмо солинар, ёки хурмо ивитилиб, сўнг унга майиз солинар эди.

حَدَّثَنَا زَيَادُ بْنُ يَحْيَى الْحَسَّانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَحْرٍ، حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْحِمَّانِيُّ، حَدَّثَتْنِي صَفِيَّةُ بِنْتُ عَطِيَّةَ، قَالَتْ دَخَلْتُ مَعَ نِسْوَةٍ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلْنَاهَا عَنِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ فَقَالَتْ كُنْتُ آخُذُ قَبْضَةً مِنْ تَمْرٍ وَقَبْضَةً مِنْ زَبِيبٍ فَأُلْقِيهِ فِي إِنَاءٍ فَأَمْرُسُهُ ثُمَّ أَسْقِيهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Safiyya binti Atiyya aytadi: Men Abdulqays (qabilasi)dan boʻlgan bir necha ayollar bilan Oisha (roziyallohu anho)ning huzurlariga kirdim va u kishidan xurmo bilan mayiz (haqida) soʻradik. U kishi: «Men bir hovuch xurmo bilan bir hovuch mayizni olib, idishga solar, soʻng uni ezgan holda aralashtirar, soʻng uni Nabiy ﷺga ichirar edim», dedilar.Сафийя бинти Атийя айтади: Мен Абдулқайс (қабиласи)дан бўлган бир неча аёллар билан Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурларига кирдим ва у кишидан хурмо билан майиз (ҳақида) сўрадик. У киши: «Мен бир ҳовуч хурмо билан бир ҳовуч майизни олиб, идишга солар, сўнг уни эзган ҳолда аралаштирар, сўнг уни Набий ﷺга ичирар эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، وَعِكْرِمَةَ، أَنَّهُمَا كَانَا يَكْرَهَانِ الْبُسْرَ وَحْدَهُ وَيَأْخُذَانِ ذَلِكَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَخْشَى أَنْ يَكُونَ الْمُزَّاءَ الَّذِي نُهِيَتْ عَنْهُ عَبْدُ الْقَيْسِ ‏.‏ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَا الْمُزَّاءُ قَالَ النَّبِيذُ فِي الْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Qatoda Jobir ibn Zayd va Ikrimadan rivoyat qiladiki, ular xom xurmo (busr)ni yolgʻiz oʻzini (ivitishni) yomon koʻrar va buni Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan olar edilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Bu Abdulqays (qabilasi) qaytarilgan muzzo boʻlib qolishidan qoʻrqaman», degan. Men Qatodaga: «Muzzo nima?» dedim. U: «Hantam (yashil sopol kosa) va muzaffat (qatron surilgan idish)da tayyorlangan nabizdir», dedi.Қатода Жобир ибн Зайд ва Икримадан ривоят қиладики, улар хом хурмо (буср)ни ёлғиз ўзини (ивитишни) ёмон кўрар ва буни Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан олар эдилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Бу Абдулқайс (қабиласи) қайтарилган муззо бўлиб қолишидан қўрқаман», деган. Мен Қатодага: «Муззо нима?» дедим. У: «Ҳантам (яшил сопол коса) ва музаффат (қатрон сурилган идиш)да тайёрланган набиздир», деди.

حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ، عَنِ السَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ مَنْ نَحْنُ وَمِنْ أَيْنَ نَحْنُ فَإِلَى مَنْ نَحْنُ قَالَ ‏"‏ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَنَا أَعْنَابًا مَا نَصْنَعُ بِهَا قَالَ ‏"‏ زَبِّبُوهَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا مَا نَصْنَعُ بِالزَّبِيبِ قَالَ ‏"‏ انْبِذُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ فِي الشِّنَانِ وَلاَ تَنْبِذُوهُ فِي الْقُلَلِ فَإِنَّهُ إِذَا تَأَخَّرَ عَنْ عَصْرِهِ صَارَ خَلاًّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn ad-Daylamiy otalaridan rivoyat qiladilar, u kishi aytadilar: Biz Rasululloh ﷺning huzurlariga keldik va: «Yo Rasululloh, biz kimligimizni va qayerdan ekanligimizni bildingiz; endi biz kimga (boʻysunamiz)?» dedik. U zot ﷺ: «Allohga va Uning Rasuliga», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, bizning uzumlarimiz bor, ularni nima qilaylik?» dedik. U zot ﷺ: «Ularni mayiz qilinglar», dedilar. Biz: «Mayizni nima qilaylik?» dedik. U zot ﷺ: «Uni ertalab ivitib, kechqurun ichinglar, kechqurun ivitib, ertalab ichinglar; uni teri meshlarda ivitinglar, sopol koʻzalarda ivitmanglar, chunki u siqilishidan kechiksa, sirkaga aylanadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн ад-Дайламий оталаридан ривоят қиладилар, у киши айтадилар: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдик ва: «Ё Расулуллоҳ, биз кимлигимизни ва қаердан эканлигимизни билдингиз; энди биз кимга (бўйсунамиз)?» дедик. У зот ﷺ: «Аллоҳга ва Унинг Расулига», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг узумларимиз бор, уларни нима қилайлик?» дедик. У зот ﷺ: «Уларни майиз қилинглар», дедилар. Биз: «Майизни нима қилайлик?» дедик. У зот ﷺ: «Уни эрталаб ивитиб, кечқурун ичинглар, кечқурун ивитиб, эрталаб ичинглар; уни тери мешларда ивитинглар, сопол кўзаларда ивитманглар, чунки у сиқилишидан кечикса, сиркага айланади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِقَاءٍ يُوكَأُ أَعْلاَهُ وَلَهُ عَزْلاَءُ يُنْبَذُ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ عِشَاءً وَيُنْبَذُ عِشَاءً فَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ uchun ogʻzi bogʻlanadigan va teshigi boʻlgan meshda nabiz (xurmo sharbati) tayyorlanar edi. (Xurmo) ertalab solinsa, u zot uni kechqurun ichar edilar; kechqurun solinsa, ertalab ichar edilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ учун оғзи боғланадиган ва тешиги бўлган мешда набиз (хурмо шарбати) тайёрланар эди. (Хурмо) эрталаб солинса, у зот уни кечқурун ичар эдилар; кечқурун солинса, эрталаб ичар эдилар.»

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ شَبِيبَ بْنَ عَبْدِ الْمَلِكِ، يُحَدِّثُ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي عَمَّتِي، عَمْرَةُ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّهَا كَانَتْ تَنْبِذُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غُدْوَةً فَإِذَا كَانَ مِنَ الْعَشِيِّ فَتَعَشَّى شَرِبَ عَلَى عَشَائِهِ وَإِنْ فَضَلَ شَىْءٌ صَبَبْتُهُ - أَوْ فَرَغْتُهُ - ثُمَّ تَنْبِذُ لَهُ بِاللَّيْلِ فَإِذَا أَصْبَحَ تَغَدَّى فَشَرِبَ عَلَى غَدَائِهِ قَالَتْ نَغْسِلُ السِّقَاءَ غُدْوَةً وَعَشِيَّةً فَقَالَ لَهَا أَبِي مَرَّتَيْنِ فِي يَوْمٍ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ uchun ertalab nabiz tayyorlar edi. Kech kirganda, u zot kechki taomlarini yeb boʻlgach, kechki taomlari ustidan uni ichar edilar. Agar bir narsa ortib qolsa, men uni toʻkib tashlar — yoki boʻshatib qoʻyar edim. Soʻngra u zot uchun kechasi nabiz tayyorlar edim. Tong otganda, u zot ertalabki taomlarini yeb boʻlgach, ertalabki taomlari ustidan uni ichar edilar. (Oisha roziyallohu anho) dedi: «Biz meshni ertalab va kechqurun yuvar edik.» Otam unga: «Kuniga ikki martami?» deganda, u: «Ha», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ учун эрталаб набиз тайёрлар эди. Кеч кирганда, у зот кечки таомларини еб бўлгач, кечки таомлари устидан уни ичар эдилар. Агар бир нарса ортиб қолса, мен уни тўкиб ташлар — ёки бўшатиб қўяр эдим. Сўнгра у зот учун кечаси набиз тайёрлар эдим. Тонг отганда, у зот эрталабки таомларини еб бўлгач, эрталабки таомлари устидан уни ичар эдилар. (Оиша розияллоҳу анҳо) деди: «Биз мешни эрталаб ва кечқурун ювар эдик.» Отам унга: «Кунига икки мартами?» деганда, у: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، يَحْيَى الْبَهْرَانِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الزَّبِيبُ فَيَشْرَبُهُ الْيَوْمَ وَالْغَدَ وَبَعْدَ الْغَدِ إِلَى مَسَاءِ الثَّالِثَةِ ثُمَّ يَأْمُرُ بِهِ فَيُسْقَى الْخَدَمَ أَوْ يُهَرَاقُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ مَعْنَى يُسْقَى الْخَدَمَ يُبَادَرُ بِهِ الْفَسَادُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو عُمَرَ يَحْيَى بْنُ عُبَيْدٍ الْبَهْرَانِيُّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Nabiy ﷺ uchun mayiz (quruq uzum)dan nabiz tayyorlanar edi. U zot uni shu kuni, ertasi kuni va undan keyingi kuni — uchinchi kunning kechigacha ichar edilar. Soʻngra (qolganini) amr qilib, xizmatkorlarga ichirtirar edilar yoki toʻktirib tashlatar edilar.» Abu Dovud dedi: «Xizmatkorlarga ichirildi degani — buzilib qolishidan oldin (degan maʼnodadir).» Abu Dovud dedi: «Abu Umar — Yahyo ibn Ubayd al-Bahroniydir.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Набий ﷺ учун майиз (қуруқ узум)дан набиз тайёрланар эди. У зот уни шу куни, эртаси куни ва ундан кейинги куни — учинчи куннинг кечигача ичар эдилар. Сўнгра (қолганини) амр қилиб, хизматкорларга ичиртирар эдилар ёки тўктириб ташлатар эдилар.» Абу Довуд деди: «Хизматкорларга ичирилди дегани — бузилиб қолишидан олдин (деган маънодадир).» Абу Довуд деди: «Абу Умар — Яҳё ибн Убайд ал-Баҳронийдир.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُخْبِرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلاً فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَيَّتُنَا مَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُنَّ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي ‏}‏ إِلَى ‏{‏ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ ‏}‏ لِعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ رضى الله عنهما ‏{‏ وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا ‏}‏ لِقَوْلِهِ ‏"‏ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday xabar berdi: «Nabiy ﷺ Zaynab binti Jahsh huzurida turar va uning oldida asal ichar edilar. Shunda men va Hafsa: ‹Qaysimizning oldimizga Nabiy ﷺ kirsalar, u: ʼSizdan magʻofir (yomon hidli yelim) hidi kelyaptiʼ, desin›, deb maslahatlashib qoʻydik. Soʻng u zot ulardan birining oldiga kirdilar, u esa unga shuni aytdi. Shunda u zot: «Yoʻq, men Zaynab binti Jahsh huzurida asal ichdim va boshqa uni qaytarmayman», dedilar.» Soʻng {Allloh senga halol qilgan narsani nima uchun harom qilasan} — toki {Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz} — degan oyat Oisha bilan Hafsa (roziyallohu anhumo) haqida nozil boʻldi. {Nabiy oʻz rafiqalaridan biriga bir sirni aytgan edi} degani esa u zotning: «Yoʻq, men asal ichdim» degan soʻzlariga (ishoradir). (Tahrim surasi 1-3)Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай хабар берди: «Набий ﷺ Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурида турар ва унинг олдида асал ичар эдилар. Шунда мен ва Ҳафса: ‹Қайсимизнинг олдимизга Набий ﷺ кирсалар, у: ъСиздан мағофир (ёмон ҳидли елим) ҳиди келяптиъ, десин›, деб маслаҳатлашиб қўйдик. Сўнг у зот улардан бирининг олдига кирдилар, у эса унга шуни айтди. Шунда у зот: «Йўқ, мен Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурида асал ичдим ва бошқа уни қайтармайман», дедилар.» Сўнг {Алллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нима учун ҳаром қиласан} — токи {Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз} — деган оят Оиша билан Ҳафса (розияллоҳу анҳумо) ҳақида нозил бўлди. {Набий ўз рафиқаларидан бирига бир сирни айтган эди} дегани эса у зотнинг: «Йўқ, мен асал ичдим» деган сўзларига (ишорадир). (Таҳрим сураси 1-3)

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ ‏.‏ فَذَكَرَ بَعْضَ هَذَا الْخَبَرِ ‏.‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَشْتَدُّ عَلَيْهِ أَنْ تُوجَدَ مِنْهُ الرِّيحُ ‏.‏ وَفِي الْحَدِيثِ قَالَتْ سَوْدَةُ بَلْ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً سَقَتْنِي حَفْصَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْمَغَافِيرُ مُقْلَةٌ وَهِيَ صَمْغَةٌ ‏.‏ وَجَرَسَتْ رَعَتْ ‏.‏ وَالْعُرْفُطُ نَبْتٌ مِنْ نَبْتِ النَّحْلِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ shirinlik va asalni yaxshi koʻrar edilar.» Soʻng (rovi) bu xabarning bir qismini zikr qildi. Nabiy ﷺ oʻzlaridan (yoqimsiz) hid topilishini ogʻir olar edilar. Bu hadisda (kelishicha) Savda: «Yoʻq, siz magʻofir yedingiz», dedi. U zot: «Yoʻq, men asal ichdim, uni menga Hafsa ichirdi», dedilar. Men: «Uning asalarisi urfut (oʻsimligi)dan toʻplagan ekan», dedim. Abu Dovud dedi: «Magʻofir — bir yelimdir. Jarasat — yedi (degani). Urfut esa asalari oʻtlaydigan oʻsimliklardan biridir.»Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ ширинлик ва асални яхши кўрар эдилар.» Сўнг (рови) бу хабарнинг бир қисмини зикр қилди. Набий ﷺ ўзларидан (ёқимсиз) ҳид топилишини оғир олар эдилар. Бу ҳадисда (келишича) Савда: «Йўқ, сиз мағофир едингиз», деди. У зот: «Йўқ, мен асал ичдим, уни менга Ҳафса ичирди», дедилар. Мен: «Унинг асалариси урфут (ўсимлиги)дан тўплаган экан», дедим. Абу Довуд деди: «Мағофир — бир елимдир. Жарасат — еди (дегани). Урфут эса асалари ўтлайдиган ўсимликлардан биридир.»

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَهُ بِنَبِيذٍ صَنَعْتُهُ فِي دُبَّاءٍ ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهِ فَإِذَا هُوَ يَنِشُّ فَقَالَ ‏"‏ اضْرِبْ بِهَذَا الْحَائِطَ فَإِنَّ هَذَا شَرَابُ مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ roʻza tutayotganlarini bilib, men ularning iftorlarini poylab, qovoq idishda nabiz tayyorladim. Soʻngra uni u zotga keltirdim. Qarasam, u qaynab (achib) turibdi. Shunda u zot: «Buni mana bu devorga ur, chunki bu — Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirmaydigan kishining ichimligidir», dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ рўза тутаётганларини билиб, мен уларнинг ифторларини пойлаб, қовоқ идишда набиз тайёрладим. Сўнгра уни у зотга келтирдим. Қарасам, у қайнаб (ачиб) турибди. Шунда у зот: «Буни мана бу деворга ур, чунки бу — Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирмайдиган кишининг ичимлигидир», дедилар.»

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَشْرَبَ الرَّجُلُ قَائِمًا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kishining tik turgan holda ichishidan qaytardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кишининг тик турган ҳолда ичишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مِسْعَرِ بْنِ كِدَامٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنِ النَّزَّالِ بْنِ سَبْرَةَ، أَنَّ عَلِيًّا، دَعَا بِمَاءٍ فَشَرِبَهُ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رِجَالاً يَكْرَهُ أَحَدُهُمْ أَنْ يَفْعَلَ هَذَا وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ مِثْلَ مَا رَأَيْتُمُونِي أَفْعَلُهُ ‏.‏

Nazzol ibn Sabra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ali (roziyallohu anhu) suv soʻrab, uni tik turgan holda ichdilar. Soʻngra: «Baʼzi kishilar buni qilishni yoqtirmaydi. Vaholanki men Rasululloh ﷺni xuddi men qilayotganimni siz koʻrayotganingizdek qilayotganlarini koʻrganman», dedilar.Наззол ибн Сабра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Али (розияллоҳу анҳу) сув сўраб, уни тик турган ҳолда ичдилар. Сўнгра: «Баъзи кишилар буни қилишни ёқтирмайди. Ваҳоланки мен Расулуллоҳ ﷺни худди мен қилаётганимни сиз кўраётганингиздек қилаётганларини кўрганман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ وَعَنْ رُكُوبِ الْجَلاَّلَةِ وَالْمُجَثَّمَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْجَلاَّلَةُ الَّتِي تَأْكُلُ الْعَذِرَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ mesh ogʻzidan suv ichishdan, najosat yeydigan hayvonni minishdan va bogʻlab qoʻyib otib oʻldirilgan hayvonni (yeyish)dan qaytardilar.» Abu Dovud dedi: «Jallola — najosat yeydigan (hayvon)dir.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ меш оғзидан сув ичишдан, нажосат ейдиган ҳайвонни минишдан ва боғлаб қўйиб отиб ўлдирилган ҳайвонни (ейиш)дан қайтардилар.» Абу Довуд деди: «Жаллола — нажосат ейдиган (ҳайвон)дир.»

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ meshlarning ogʻzini (tashqariga) qaytarib (ichish)dan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мешларнинг оғзини (ташқарига) қайтариб (ичиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، - رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ - عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا بِإِدَاوَةٍ يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ ‏"‏ اخْنُثْ فَمَ الإِدَاوَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ شَرِبَ مِنْ فِيهَا ‏.‏

Ansorlardan boʻlgan bir kishi otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ Uhud kuni bir suv idishi (meshcha) soʻrab, soʻng: «Idishning ogʻzini qaytar», dedilar. Soʻngra uning ogʻzidan ichdilar.Ансорлардан бўлган бир киши отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни бир сув идиши (мешча) сўраб, сўнг: «Идишнинг оғзини қайтар», дедилар. Сўнгра унинг оғзидан ичдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي قُرَّةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ مِنْ ثُلْمَةِ الْقَدَحِ وَأَنْ يُنْفَخَ فِي الشَّرَابِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ idishning singan (chetlangan) joyidan ichishdan va ichimlikka puflashdan qaytardilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ идишнинг синган (четланган) жойидан ичишдан ва ичимликка пуфлашдан қайтардилар.»

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كَانَ حُذَيْفَةُ بِالْمَدَائِنِ فَاسْتَسْقَى فَأَتَاهُ دِهْقَانٌ بِإِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ فَرَمَاهُ بِهِ وَقَالَ إِنِّي لَمْ أَرْمِهِ بِهِ إِلاَّ أَنِّي قَدْ نَهَيْتُهُ فَلَمْ يَنْتَهِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَعَنِ الشُّرْبِ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَقَالَ ‏"‏ هِيَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abu Laylo (rahimahulloh) shunday dedi: «Huzayfa (roziyallohu anhu) Madoinda boʻlganlarida suv soʻradilar. Shunda bir dehqon (mahalliy boy) unga kumush idishda (suv) keltirdi. U zot uni (idishni) otib yubordilar va: ‹Men buni shunchaki otganim yoʻq, men uni qaytargan edim, lekin u toʻxtamadi. Rasululloh ﷺ ipak hamda dibo (zarbof)dan, oltin va kumush idishlarda ichishdan qaytarib: «Bular ular (kofirlar) uchun bu dunyoda, sizlar uchun esa Oxiratdadir», degan edilar›, dedilar.»Ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ) шундай деди: «Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) Мадоинда бўлганларида сув сўрадилар. Шунда бир деҳқон (маҳаллий бой) унга кумуш идишда (сув) келтирди. У зот уни (идишни) отиб юбордилар ва: ‹Мен буни шунчаки отганим йўқ, мен уни қайтарган эдим, лекин у тўхтамади. Расулуллоҳ ﷺ ипак ҳамда дибо (зарбоф)дан, олтин ва кумуш идишларда ичишдан қайтариб: «Булар улар (кофирлар) учун бу дунёда, сизлар учун эса Охиратдадир», деган эдилар›, дедилар.»

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنِي فُلَيْحٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَهُوَ يُحَوِّلُ الْمَاءَ فِي حَائِطِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ مَاءٌ بَاتَ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فِي شَنٍّ وَإِلاَّ كَرَعْنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلْ عِنْدِي مَاءٌ بَاتَ فِي شَنٍّ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Nabiy ﷺ va sahobalaridan bir kishi ansorlardan boʻlgan bir kishining oldiga kirdilar. U bogʻiga suv burayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar oldingda bu kecha meshda saqlangan suving boʻlsa (yaxshi), boʻlmasa, ariqdan hoʻplab ichamiz», dedilar. U: «Yoʻq, oldimda meshda saqlangan suvim bor», dedi.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Набий ﷺ ва саҳобаларидан бир киши ансорлардан бўлган бир кишининг олдига кирдилар. У боғига сув бураётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар олдингда бу кеча мешда сақланган сувинг бўлса (яхши), бўлмаса, ариқдан ҳўплаб ичамиз», дедилар. У: «Йўқ, олдимда мешда сақланган сувим бор», деди.»

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي الْمُخْتَارِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ سَاقِيَ الْقَوْمِ آخِرُهُمْ شُرْبًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qavmga suv quyib beruvchi ulardan eng oxirida ichadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қавмга сув қуйиб берувчи улардан энг охирида ичади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِلَبَنٍ قَدْ شِيبَ بِمَاءٍ وَعَنْ يَمِينِهِ أَعْرَابِيٌّ وَعَنْ يَسَارِهِ أَبُو بَكْرٍ فَشَرِبَ ثُمَّ أَعْطَى الأَعْرَابِيَّ وَقَالَ ‏"‏ الأَيْمَنَ فَالأَيْمَنَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺga suv aralashtirilgan sut keltirildi. Ularning oʻng tomonlarida bir aʼrobiy, chap tomonlarida esa Abu Bakr (roziyallohu anhu) bor edi. U zot ichdilar, soʻng (sutni) aʼrobiyga berib: «Oʻng tomondagi, soʻng oʻng tomondagi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺга сув аралаштирилган сут келтирилди. Уларнинг ўнг томонларида бир аъробий, чап томонларида эса Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) бор эди. У зот ичдилар, сўнг (сутни) аъробийга бериб: «Ўнг томондаги, сўнг ўнг томондаги», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِي عِصَامٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا شَرِبَ تَنَفَّسَ ثَلاَثًا وَقَالَ ‏"‏ هُوَ أَهْنَأُ وَأَمْرَأُ وَأَبْرَأُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ichganlarida uch marta nafas olar va: «Bu yanada totliroq, koʻngilga yoqimliroq va salomatlikka shifoliroqdir», der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ ичганларида уч марта нафас олар ва: «Бу янада тотлироқ, кўнгилга ёқимлироқ ва саломатликка шифолироқдир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الإِنَاءِ أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ idishga nafas olishdan yoki uning ichiga puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ идишга нафас олишдан ёки унинг ичига пуфлашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ، - مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ - قَالَ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي فَنَزَلَ عَلَيْهِ فَقَدَّمَ إِلَيْهِ طَعَامًا فَذَكَرَ حَيْسًا أَتَاهُ بِهِ ثُمَّ أَتَاهُ بِشَرَابٍ فَشَرِبَ فَنَاوَلَ مَنْ عَلَى يَمِينِهِ وَأَكَلَ تَمْرًا فَجَعَلَ يُلْقِي النَّوَى عَلَى ظَهْرِ أُصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى فَلَمَّا قَامَ قَامَ أَبِي فَأَخَذَ بِلِجَامِ دَابَّتِهِ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ لِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِيمَا رَزَقْتَهُمْ وَاغْفِرْ لَهُمْ وَارْحَمْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Banu Sulaymdan boʻlgan Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otamning oldiga keldilar va uning mehmoni boʻldilar. (Otam) u zotga taom taqdim qildi va xays keltirdi. Soʻng u zotga ichimlik keltirdi, u zot ichdilar va oʻng tomonlaridagi kishiga uzatdilar. U zot xurmo yedilar va danaklarini koʻrsatkich hamda oʻrta barmoqlarining usti orasiga qoʻya boshladilar. U zot turganlarida, otam ham turib, u zotning ulovining jilovidan ushladi va: «Men uchun Allohga duo qiling», dedi. Shunda u zot: «Ey Alloh, ularga rizq qilib bergan narsangda barakat ber, ularni magʻfirat qil va ularga rahm qil», dedilar.Бану Сулаймдан бўлган Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отамнинг олдига келдилар ва унинг меҳмони бўлдилар. (Отам) у зотга таом тақдим қилди ва хайс келтирди. Сўнг у зотга ичимлик келтирди, у зот ичдилар ва ўнг томонларидаги кишига узатдилар. У зот хурмо едилар ва данакларини кўрсаткич ҳамда ўрта бармоқларининг усти орасига қўя бошладилар. У зот турганларида, отам ҳам туриб, у зотнинг уловининг жиловидан ушлади ва: «Мен учун Аллоҳга дуо қилинг», деди. Шунда у зот: «Эй Аллоҳ, уларга ризқ қилиб берган нарсангда баракат бер, уларни мағфират қил ва уларга раҳм қил», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَرْمَلَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنْتُ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَجَاءُوا بِضَبَّيْنِ مَشْوِيَّيْنِ عَلَى ثُمَامَتَيْنِ فَتَبَزَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ خَالِدٌ إِخَالُكَ تَقْذُرُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَبَنٍ فَشَرِبَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَأَطْعِمْنَا خَيْرًا مِنْهُ ‏.‏ وَإِذَا سُقِيَ لَبَنًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ ‏.‏ فَإِنَّهُ لَيْسَ شَىْءٌ يُجْزِئُ مِنَ الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ إِلاَّ اللَّبَنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا لَفْظُ مُسَدَّدٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Maymuna (roziyallohu anho)ning uyida edim. Shunda Rasululloh ﷺ kirib keldilar, u zot bilan birga Xolid ibn Valid (roziyallohu anhu) ham bor edi. Ikkita yumronqoziqlardan iborat qovurilgan ovqatni ikki dasta gʻumayda keltirishdi. Rasululloh ﷺ tupurdilar. Xolid: «Ey Rasululloh, sizni undan jirkanyapsiz deb oʻylayman», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺga sut keltirildi, u zot ichdilar va: «Sizlardan biringiz taom yesa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizni undan koʻra yaxshiroq taom bilan rizqlantir› desin. Agar unga sut ichirilsa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizga undan yanada koʻproq ber› desin. Zero, taom va ichimliklardan sutdan boshqa biror narsa (ham ozuqa, ham ichimlik oʻrnida) kifoya qilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Musaddadning lafzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг уйида эдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кириб келдилар, у зот билан бирга Холид ибн Валид (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. Иккита юмронқозиқлардан иборат қовурилган овқатни икки даста ғумайда келтиришди. Расулуллоҳ ﷺ тупурдилар. Холид: «Эй Расулуллоҳ, сизни ундан жирканяпсиз деб ўйлайман», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга сут келтирилди, у зот ичдилар ва: «Сизлардан бирингиз таом еса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизни ундан кўра яхшироқ таом билан ризқлантир› десин. Агар унга сут ичирилса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизга ундан янада кўпроқ бер› десин. Зеро, таом ва ичимликлардан сутдан бошқа бирор нарса (ҳам озуқа, ҳам ичимлик ўрнида) кифоя қилмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Мусаддаднинг лафзидир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَغْلِقْ بَابَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا وَأَطْفِ مِصْبَاحَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَخَمِّرْ إِنَاءَكَ وَلَوْ بِعُودٍ تَعْرُضُهُ عَلَيْهِ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَأَوْكِ سِقَاءَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Eshigingni yopib, Allohning ismini zikr qil, chunki shayton yopilgan eshikni ocholmaydi. Chirogʻingni oʻchirib, Allohning ismini zikr qil. Idishingni, hatto ustiga koʻndalang qoʻyilgan bir choʻp bilan boʻlsa-da, yopib qoʻy va Allohning ismini zikr qil. Meshingni bogʻlab, Allohning ismini zikr qil», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Эшигингни ёпиб, Аллоҳнинг исмини зикр қил, чунки шайтон ёпилган эшикни очолмайди. Чироғингни ўчириб, Аллоҳнинг исмини зикр қил. Идишингни, ҳатто устига кўндаланг қўйилган бир чўп билан бўлса-да, ёпиб қўй ва Аллоҳнинг исмини зикр қил. Мешингни боғлаб, Аллоҳнинг исмини зикр қил», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْخَبَرِ وَلَيْسَ بِتَمَامِهِ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا غَلَقًا وَلاَ يَحُلُّ وِكَاءً وَلاَ يَكْشِفُ إِنَاءً وَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى النَّاسِ بَيْتَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏"‏ بُيُوتَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan ushbu xabar Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan, lekin toʻliq emas. U zot: «Zero, shayton yopilgan eshikni ocholmaydi, bogʻni yecholmaydi va idishni ocholmaydi. Sichqon esa odamlarning ustiga uylariga oʻt qoʻyadi», ‹yoki uylariga› dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ушбу хабар Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган, лекин тўлиқ эмас. У зот: «Зеро, шайтон ёпилган эшикни очолмайди, боғни ечолмайди ва идишни очолмайди. Сичқон эса одамларнинг устига уйларига ўт қўяди», ‹ёки уйларига› дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَفُضَيْلُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ السُّكَّرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ شِنْظِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ وَاكْفِتُوا صِبْيَانَكُمْ عِنْدَ الْعِشَاءِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مُسَدَّدٌ ‏"‏ عِنْدَ الْمَسَاءِ ‏"‏ ‏"‏ فَإِنَّ لِلْجِنِّ انْتِشَارًا وَخَطْفَةً ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan marfuʼan rivoyat qilinadi: U zot: «Xufton paytida bolalaringizni (uyga) yigʻib oling», dedilar. Musaddad esa: «Oqshom paytida» dedi. «Chunki jinlar (oʻsha paytda) yoyilib, (bolalarni) oʻgʻirlab ketadi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъан ривоят қилинади: У зот: «Хуфтон пайтида болаларингизни (уйга) йиғиб олинг», дедилар. Мусаддад эса: «Оқшом пайтида» деди. «Чунки жинлар (ўша пайтда) ёйилиб, (болаларни) ўғирлаб кетади», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَسْقَى فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَلاَ نَسْقِيكَ نَبِيذًا قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ الرَّجُلُ يَشْتَدُّ فَجَاءَ بِقَدَحٍ فِيهِ نَبِيذٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَّ خَمَّرْتَهُ وَلَوْ أَنْ تَعْرِضَ عَلَيْهِ عُودًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ الأَصْمَعِيُّ تَعْرُضُهُ عَلَيْهِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga edik, u zot suv soʻradilar. Qavmdan bir kishi: «Sizga nabiz ichirsak boʻladimi?» dedi. U zot: «Mayli», dedilar. (Jobir) aytdi: Haligi kishi shoshib chiqib ketdi va ichida nabiz boʻlgan bir kosa keltirdi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Nega uni, hatto ustiga bir choʻp koʻndalang qoʻyib boʻlsa-da, yopib qoʻymading?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Asmaiy «taʼriduhu alayhi» (ustiga koʻndalang qoʻysang) deb aytdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик, у зот сув сўрадилар. Қавмдан бир киши: «Сизга набиз ичирсак бўладими?» деди. У зот: «Майли», дедилар. (Жобир) айтди: Ҳалиги киши шошиб чиқиб кетди ва ичида набиз бўлган бир коса келтирди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Нега уни, ҳатто устига бир чўп кўндаланг қўйиб бўлса-да, ёпиб қўймадинг?» дедилар. Абу Довуд айтди: Асмаий «таъридуҳу алайҳи» (устига кўндаланг қўйсанг) деб айтди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسْتَعْذَبُ لَهُ الْمَاءُ مِنْ بُيُوتِ السُّقْيَا ‏.‏ قَالَ قُتَيْبَةُ عَيْنٌ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْمَدِينَةِ يَوْمَانِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ uchun Suqyo uylaridan chuchuk suv keltirilar edi. Qutayba (ibn Said) aytdi: U Madina bilan oʻrtasida ikki kunlik masofadagi bir buloq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ учун Суқё уйларидан чучук сув келтирилар эди. Қутайба (ибн Саид) айтди: У Мадина билан ўртасида икки кунлик масофадаги бир булоқ эди.